Recherche 'neuñv...' : 15 mots trouvés
Page 1 : de neunv-1 (1) à neunvus (15) :- neuñv .1neuñv .1
m. & adv.
I. M. Nage.
●(c.1500) Cb. neuf, la nage (d'après DEBm 343).
●(1732) GReg 648a. Nage, action de nager, tr. «Neuñ. neu.»
II. Loc. adv.
A. War neuñv.
(1) War-neuñv, àr neuñv, war an neuñv : aller à la nage.
●(1856) GRD 138. hé hansortésèd hi hélias hag e bassas er riviér ar naihue. ●(1869) KTB.ms 15 p 199. na eo ket war ann neuñ hec'h efomp iwe en tu all. ●(1878) EKG II 313. c'hoant en doa da vont var neun d'her c'herc'hat.
(2) Chom war-neuñv : flotter.
●(1907) BSPD I 92. Mes ataù é chomé ar nean (ar en deur), ha nen dé ket d'er sol. ●(1923) ADML 110. betek ma c'helje chom war neun, eul lestr ker pounner.
(3) sens fig. Flottant.
●(1862) JKS 395. bez' emint war neun e-kreiz sklerijen Doue.
B. Diwar neuñv : à la nage.
●(1732) GReg 648a. Passer une riviere à la nage, tr. «Trémen ur stær diwar neuñ.»
C. Dre neuñv : à la nage.
●(1910) MBJL 191. redadeier (...) en dour dre nanv.
- neuñv / neuñval / neuñvial / neuñviñ .2neuñv / neuñval / neuñvial / neuñviñ .2
v. intr.
I.
(1) Nager.
●(1499) Ca 145a. Neuf. g. noer en eaue. ●(c.1500) Cb. Neuff. ga. naiger en eaue. ●(1633) Nom 26a. Animal natatile : beste qui nage : an loezn á neu. ●135a. Balneum, balneæ, balineum : bain : bayn, vn læch da neu, pe den em goualchiff.
●(1659) SCger 82b. NAger, tr. «neûnui.» ●(1732) GReg 648a. Nager, tr. «Neuñvi. pr. neuñvet. neuñï. pr. neuñët. neuï. neuët. neuñvyal. pr. neuñvyet. Van[netois] neañ. neañneiñ. nañvyal.»
●(1839) BESquil 626. durant ma vehé bet é nanhuyal. ●(1854) PSA I 108. un nivér hemb fin a bisquèd é nanhual. ●(1854) PSA II 44. e nanhuou é creis ur mor a joé. ●199. er galon e nanhue èl én ur mor a joé. ●(1857) CBF 86. deomp da neui, tr. «allons nous baigner.» ●(1894) BUZmornik 213. oc'h en em zifreta evit klask neun ha savetei ho buez.
●(1900) MSJO 74. ne ouie ket neuñ. ●(1903) MBJJ 43. o devoa diwisket o dilhad evit nanvial æezetoc'h. ●275. neb a glask nanvial er Mor Maro. ●(1931) GWAL 136-137/429. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Neuñv : setu eun doare d'ober gant ar ger-mañ e Treger-Vras : Monet da neuñv : aller se baigner. – Monet da neuñvial : aller nager.
(2) Flotter.
●(1792) HS 25. Ne oai meit lestre Noë e neyuai ar enn deur.
●(1857) HTB 53-54. Eun treust hag a neui war an dour na seblant ket bean ar pez m'eo nag evit ar vent nag evit ar boez. ●(1878) EKG II 43. boutaillou o neun enn eur poullad guin.
●(1932) GUTO 20. ul len (...) tammeu skorn é nañùal ar er blein.
(3) Naviguer.
●(c.1500) Cb 95b. [goel lestr] Jtem hic velificator / oris. gal. qui naige a voile. b. nep a neuff gant goel.
(4) Se baigner.
●(1963) EGRH II 148. neuñv v., tr. « se baigner. »
(5) sens fig. Flotter.
●(1849) LLB 549-550. el luer, baiet én un ivlen / É neanwal ér hogus.
II.
(1) Neuñv(iñ) pe veuziñ : réussir ou échouer.
●(1878) EKG II 123 (L) L. Inisan. Aman e ranker neun pe veuzi. ●135. Alo ! eme-ve, neun pe veuzi, unan a zaou ! ●(1889) ISV 375 (L) G. Morvan. Siouaz, a lavaris neuze, ama ne eller mont e tu ebed; red eo mont dre greis pe chom en diascrenn ; red eo neun pe veuzi. ●391. Cannad ar Pap a velas eta n'oa ket da c'hina, hag e voa ar mare da lavaret ar pez a glever aliez, e voa red neun pe veuzi.
●(1912) MELU XI 276. Red eo neun pe veui, tr. E. Ernault «Il faut nager ou se noyer, la situation est critique.»
(2) Bezañ etre beuziñ ha neuñviñ : être dans une situation indécise.
●(1912) MELU XI 276 (T-Pleuvihan). Bean etre beui ha neui, tr. E. Ernault «Être entre nager et se noyer, rester de condition médiocre (Pleubian, M. Berthou).» ●(1978) PBPP 2.2/399 (T-Plougouskant). Etre neuñviñ ha beuziñ, tr. J. le Du «état stationnaire /lit. entre nager et se noyer/» ●(1978) PBPP 2.1/78 (T-Plougouskant). Etre beuziñ ha neuñviñ emañ, tr. J. le Du «il est dans un état stationnaire /il est entre se noyer er nager/ ; ses affaires sont dans un état critique.»
(3) Bezañ e galon war neuñv : être écœuré.
●(1925) FHAB 230 (L) *Tintin Anna. «Eun tammig eman va c'halon war neunv, met gand ar bale hag eur zigaretenn, an dra-ze a dremeno !»
(4) Neuñv evel ur c'hi plom : voir ki.
(5) Neuñv evel ur pesk : voir pesk.
- neuñvadeg
- neuñvadenn
- neuñvalneuñval
voir neuñv .2
- neuñvaplneuñvapl
adj. Qui nage.
●(c.1500) Cb. [neuff] Jtem hic et hec nagibiliz et hoc le. g. naigent. neuffabl.
- neuñvennneuñvenn
f. –où Vessie natatoire.
●(1931) VALL 490b. vessie natatoire, tr. «neuñvenn (Ouess[ant]) f.»
- neuñvennat
- neuñverneuñver
m. –ion Nageur.
●(1464) Cms (d’après DEBm 343). Neuffer nageur. ●(1499) Ca 145a. Neufer. g. noeur. ●(c.1500) Cb. Neufeur. g. naiger.
●(1732) GReg 648a. Nageur, tr. «Neuñvyer. p. neuñvyéryen. neuñyer. p. neuñyéryen. Van[netois] neannér. nanvyour. pp. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 250a. Nageur, tr. «Neanour.. nerion : Naihuour.»
●(18--) MILg 320. enn heol bero neunerien a vagad.
- neuñverez .1neuñverez .1
f. –ed Nageuse.
●(c.1500) Cb . [neufeur] Jtem hec natatrix / is. g. naigeresse. b. neuferes.
- neuñverez .2neuñverez .2
f. Nageoire.
●(c.1718) CHal.ms i. aileron, nageoires d'un poisson, tr. «nanerez nanuerez nanerezet.» ●(1732) GReg 22b. Aileron de Poisson, nageoire des Poissons, tr. «Van[netois] Neannerès. p. neanneresed.» ●(1744) L'Arm 9b. Aileron de poisson, nageoires, tr. «Neanneréss.. pl, neannerésétt.f.» ●250a. Nageoire, tr. «Naihueréss.. ézétt.»
●(1907) VBFV.bf 55a. neañneréz, f. pl. ed, tr. «nageoire.»
- neuñviadegneuñviadeg
f. –où Lieu où l'on nage.
●(1732) GReg 648a. Nageoir, lieu où l'on nage, tr. «Neuñyadecg. neuyadecg. p. neuyadegou.»
- neuñvialneuñvial
voir neuñv .2
- neuñviñneuñviñ
voir neuñv .2
- neuñvusneuñvus
adj. Qui nage.
●(c.1500) Cb. [neuff] Jtem nabundus / a / um. g. naigablez. neuffus.