Devri

Recherche 'nij...' : 16 mots trouvés

Page 1 : de nij (1) à nijus (16) :
  • nij
    nij

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Vol.

    ●(1659) SCger 53a. essor, tr. «nich.» ●125b. le vol des oyseaux, tr. «an nich ar laboucet.» ●(1732) GReg 968a. Vol, le vol des oiseaux, tr. «Nich. niñch. Van[netois] neich. nech.»

    ●(1825) COSp 99. Neige un eine.

    ●(1907) VBFV.bf 55b. neij, m. pl. eu, tr. «vol, essor.» ●(1919) DBFVsup 1a. ach, arch, achig (Pl[uméliau], Cl[éguérec]), échin, s., tr. «envolé du nid. – Ailleurs, ar neij.» ●(1924) BILZbubr 42/974. nij ar brini-mor.

    (2) Kemer e nij : prendre son vol.

    ●(1732) GReg 368b. Il a pris l'essort, tr. «qemeret èn deus e nich ribus.» ●968a. Prendre son vol, s'élancer dans l'air, tr. «Qemeret e nich.» ●(1792) CAg 9. Me Inean, queméret gùel hou neige.

    ●(1829) CNG 51. avel ur glom me guemérou me neinge.

    (3) War nij, àr an nij : en vol.

    ●(1710) IN I 428. evit en em zerc'hel war nich.

    ●(1930) DIHU 226/60. hag el laboused ar en neij.

    II. [en apposition]

    (1) Loen-nij : volatile.

    ●(1870) KTB.ms 15 p 150. mestr war ann holl loened-nij. ●ha setu loened-nij da dont kerkent a vagadou, re a bep liou hag a bep vent, a-gichenn al laouenanig betek ann aigl.

    (2) Evn-nij, labous-nij : oiseau volant, volatile.

    ●(18--) KTB.ms 14 p 7. Na vije gwelet ann de-se lapouz-nij a-bed war ar meaz.

    ●(1969) BAHE 62/17. Pa vruzhunen bara d'an evned, pe d'an evned-nij pe d'ar c'hlodadoù evned-yer, en em lakaent da wikal gant ar joa.

    (3) Karr-nij : avion.

    ●(1909) FHAB Here 306. araok ijina e garr-nij. ●(1941) ARVR 3/3c. eur c'harr-nij-bombeza.

    (4) Bomm-nij : volée.

    ●(1732) GReg 968b. Volée, le vol que fait un oiseau sans s'arrêter, tr. «bomm nig.» ●Les hirondelles, &c. ne passent pas la mer d'une volée, tr. «Ar güimilyed, &c. ne drémenont qet ar mor bras gad eur bomm nig hep qen.»

    (5) Taol-nij : volée.

    ●(1732) GReg 968b. Volée, le vol que fait un oiseau sans s'arrêter, tr. «Taul nich.» ●Les hirondelles, &c. ne passent pas la mer d'une volée, tr. «Ar güimilyed, &c. ne drémenont qet ar mor bras én un taul nig hemuyqen.»

    III. Loc. adv.

    A. War-nij.

    (1) À vol d'oiseau.

    ●(1884) BUR I 15. Deuz kalon Breiz da Lourdes e zo, war nij, eun eiz ugent leo benag.

    ●(1907) VBFV.bf 55b. ar neij, tr. «en volant.»

    (2) En volant.

    ●(1659) SCger 161b. voar nich, tr. «en volant.»

    ●(1908) PIGO II 125. bale d'ar ger 'vel war nij. ●(1928) BREI 54/4a. An nijerien a arruas war nij hag a voe digemeret gant holl bennou bras kêr.

    (3) En suspension.

    ●(1907) FHAB Gwengolo 202. ar punsou disolo a zigemer an oll saotr a zo var nij en ear.

    B. Diwar-nij.

    (1) Rapidement.

    ●(1914) KANNgwital 145/489. ober eur zell divar nij var al lizer kaer-ze a zo hir. ●(1956) LLMM 58/14. Lenn a reas diwar nij va skrabadennoù-yar.

    (2) = hep ober van, hep lakaet evezh.

    ●(1877) EGK II 36. Ne reant nemed goulen an hent da vont euz ar bourg-man da eur bourg-all, euz an eil kear d'eben, ha traou-all divar nij er c'his-se ne oant na du na guenn.

    ●(1911) BUAZperrot 622. An dud ne ouezont barn o nesa nemet divar nij, ne reant nemet Salaün ar Foll anezan.

    (3) Au vol, à la volée.

    ●(1732) GReg 924a. Tirer en volant, tr. «Tenna divar nig.» ●969a. Tirer une hirondelle en volant, tr. «Tenna ur guïmily divar nig.

    ●(1907) VBFV.bf 55b. diar neij, tr. «au vol.» ●(1934) BRUS 99. Au vol, tr. «diar neij.»

    C. En ur red-nij : à tire d'ailes.

    ●(1870) MBR 270. Ra vezinn-me bran ; hag e oe dioc'h-tu, hag ez eaz enn eur red-nij da Naonet, tr. «...il alla à tire-d'ailes à Nantes.»

  • nij-dinij
    nij-dinij

    adv. : Qui vole çà et là.

    ●(1927) GERI.Ern 416. nij-dinij, tr. «qui vole çà et là, qui va et vient en volant.»

  • nijad
    nijad

    m. –où Envolée, vol (d'oiseaux).

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Volée, tr. «neigeat.» ●(1744) L'Arm 406a. Volée, tr. «Neijatt. m.»

    ●(1954) VAZA 115. nijadoù brini o plavañ.

  • nijadeg
    nijadeg

    f. –où

    (1) Vol de plusieurs.

    ●(1931) VALL 789a. Vol, tr. «nijadeg (de plusieurs) f.»

    (2) Meeting aérien.

    ●(1920) MVRO 56/1a. Dimeurz diweza ez eus bet en Etamps eun nijadeg evel ma veze kalz araok ar brezel. ●(1927) GERI.Ern 10. nijadeg, tr. «course d'aéroplanes.» ●(1931) VALL 789a. Vol, tr. «nijadeg (concoucours d'aéroplanes) f.»

  • nijadell
    nijadell

    f. –où Volée.

    ●(1744) L'Arm 406a. Volée, tr. «Neijadeell. f.»

  • nijadenn
    nijadenn

    f. –où

    (1) Distance parcourue en vol (oiseau, insecte).

    ●(1914) FHAB Ebrel 116. Ber e voue he nijaden. ●(1931) VALL 789a. Vol, tr. «nijadenn f.»

    (2) Vol d'avion.

    ●(1927) FHAB Gouere 150a. dont, war e garr-nijal, eus a New-York da Bariz – hag ober evelse, 1500 leo, en eun nijadenn. ●(1931) ALMA 48. An Nijadenn Paris-Saïgon. ●(1935) BREI 414/4a. An nijerez vras "Croix du Sud" he deus tapet ober, en eun nijadenn, tostik da 1.100 leo. ●(1948) KROB 1/7. deut raktal o zri 'n eun nijadenn / Unan eus a Londrez, daou a Verchtesgaden.

  • nijal / nijiñ / nijat
    nijal / nijiñ / nijat

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Voler.

    ●(1499) Ca 145b. Nigal. g. voler. ●(1633) Nom 25a. Animal volucre, volatile : volaille, qui vole : aneual à nig, an re á deu da nigal. ●36a. Aues inferæ : oiseaux qui volent presque en terre : labouçcet perè á nig isel, hoz hars an douar.

    ●(1659) SCger 52a. s'enuoler, tr. «nigeal.» ●125b. voler, tr. «nigeal, p. niget.» ●161b. nigeal, tr. «voler.» ●(1732) GReg 968b. Voler, fendre l'air avec les ailes, tr. «Nigeal. pr. niget. Van[netois] neigeiñ. neigeal. negeiñ. ppr. et.» ●Voler à tire d'ailes, tr. «Nigeal a denn-æsqell.» ●(1744) L'Arm 406a. Voler, tr. «Neigein ou Neijein, Neijale.» ●Voler haut, tr. «Nigeal uhel.»

    ●(1838) OVD 7. er yér e neige, mæs lourd. ●(1847) FVR 243. Guelet a rear querquent-all ar banderolennou tri-liou o nigeat dianveaz an tiez. ●(1849) LLB 519-520. er guenel (…) / E raz blein en leneu hag e neij izeloh. ●1232. Hag é neijant én evr avel en darondel. ●1270. Ur gelionen vreh é neijal tro-ha-tro. ●(1866) BOM 6. Nijal dreisd ar goabren. ●(1879) GDI 22. un ein ne hel quet neijal hemb é zivasquel.

    ●(1903) MBJJ 242. nijet a denn askel.

    ►[empl. comme subst.] Vol.

    ●(1612) Cnf 22b. dré an can, pé dré an nygeal eues an eznet.

    (2) Nijal diouzh : s'envoler.

    ●(1710) IN I 4. An Autruchet ne nigeont jamæs diouz an Douar.

    B. sens fig.

    (1) Aller vite.

    ●(1877) EKG I 17. dare da astenn he lian ha da nijal var eeun (...) varlerc'h ar vagig vihan. ●132. Staga a riz va riblennad lian du ouc'h bek ar groaz, ha nijal a reaz dioc'h-tu gand an avel.

    ●(1961) BLBR 128/19. Amañ e ranked baza dour ar skol evid nijal dichouarn ha digabestr da hini ar skol.

    (2) =

    ●(1936) IVGA 253. e nije mein ha turchou.

    (3) Flotter (au vent).

    ●(1878) EKG II 107. eur banniel pe eun drapo guenn-kann o nijal laouen gand an avel.

    ●(1922) FHAB Ebrel 114. en eun henvelep doare ma nije en avel o bleo dispafalet.

    (4) Quitter.

    ●(1925) FHAB Kerzu 449. etre ma vin beo, ne nijo an dôlen dudius-ze diouz ma spered !

    (5) =

    ●(1908) FHAB Gwengolo 276. ar vombard d'he zro a lez da nijal eur galv lirzin.

    II. V. tr. d.

    (1) Nijal ub. : faire voler qqn.

    ●(1996) VEXE 107. A l'occasion du tantad de la saint-Jean, deux adultes saisissent les enfants, l'un par les poignets, l'autre par les pieds, et le font se balancer neuf fois devant le feu en disant : Deuz amañ e vi nijet / Unan … nao / Eun tammig a dro / An Aotrou Yann da gresko. (D'ici on te fera voler. Un… neuf… Un petit tour… Saint Jean te fera grandir).

    (2) Nijal e hent : s'envoler.

    ●(1907) VBFV.fb 37b. envoler (s'), tr. «néjal é hent.»

    III. V. pron. réfl. par erreur En em nijal : s'envoler.

    ●(1924) SBED 61. Um nijein hren get joé.

    IV.

    (1) Nijal evel ur pichon buoc'h : voir buoc'h.

    (2) Nijal uhel en aer evel fulennoù erc’h er goañv : voir erc’h.

  • nijat
    nijat

    voir nijal

  • nijellañ
    nijellañ

    voir nijellat

  • nijellat / nijellañ
    nijellat / nijellañ

    v. intr. Voleter, voltiger.

    ●(1860) BAL 21. nijella divar ur boked var un all. ●(1876) TDE.BF 482a. Nijella, v. n., tr. «Voltiger, parlant des animaux ailés.»

    ●(1911) BUAZperrot 514. ar gwenan (…) a nijellas er vann. ●(1927) GERI.Ern 130. nijelli, tr. «voltiger.»

  • nijer / nijour
    nijer / nijour

    m. –ion

    (1) Oiseau qui vole.

    ●(1744) L'Arm 406a. Voleur (…) Parlant d'oiseau, tr. «Neijourr.»

    (2) Aviateur, pilote.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 283. eur vanden nijerien. ●(1914) KZVr 70 - 05/07/14. eun nijer alaman hanvet Basser. ●(1927) FHAB Mezeven 131. Roue an nijerien / Charl Lindberg, eur c’habiten yaouank eus an Amerik. ●(1931) VALL 51b. Aviateur, tr. «nijer, nijour.» ●(1931) ALMA 47. An nijer Lécrivain a zo deuet a-benn a bignat gant e gar-nij uheloc’h eget an holl nijerien all betek-hen. ●(1941) ARVR 2/3a. eur c’habiten nijer saoz.

  • nijerez
    nijerez

    f. –ioù, –ed Avion.

    ●(1909) BOBL 09 janvier 211/1b. ar re a raïo an nijerezed. ●(1909) BOBL 31 juillet 240/1a. Nijerez Blériot a nij dreist ar mor. ●(1909) FHAB Gwengolo 284. En Amerik, varlene, ez oa daou zen eun devez var ar memez nijerez. ●(1914) KZVr 71 - 12/07/14. Pa vezor deut a-benn da nijal assur e-pad 25, neuze e vo aes treiza ar mor-Bras da vont en Amerik gant eun nijerez. ●(1925) SFKH 6. ne hoé ket hoah invantet en neijeréz (aéroplane). ●(1931) VALL 51b. Avion, tr. «nijerez f.» ●(1935) BREI 414/4a. An nijerez vras "Croix du Sud" he deus tapet ober, en eun nijadenn, tostik da 1.100 leo. ●(1942) DRAN 79. Strakal a ra ar mindrailherezed eus eun nijerez d’eben.

  • nijerezh
    nijerezh

    m.

    (1) Aviation.

    ●(1931) VALL 51b. Aviation, tr. «nijerez m.»

    (2) local. Vol.

    ●(1921) GRSA 402. trouz neijereh ur baré éned.

  • nijiñ
    nijiñ

    voir nijal

  • nijour
    nijour

    voir nijer

  • nijus
    nijus

    adj. Capable de voler.

    ●(1744) L'Arm 405b. Volatile, tr. «Neijuss : A eel neijale : A neige.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...