Recherche 'og...' : 43 mots trouvés
Page 1 : de og-1 (1) à ograouin (43) :- ogog
adj.
(1) Exténué, recru.
●(1895) GMB 201. en petit Tréguier (...) og gañd ar gousket, accablé de sommeil.
●(1907) AVKA 292. aog ma oant gan an dristidigez. ●(1917) KZVr 219 - 13/05/17. Aok, tr. «las, exténué de fatigue (Bas-Léon) (ôg, e Treger).»
(2) sens fig. Éreinté, désespéré.
●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. og, tr. «au figuré, éreinté, désespéré.» ●(1926) FHAB Genver 19. ôg omp arru gant ar vuhez-man !
- oganogan
m. Ongant.
●(1744) L'Arm 200b. Ingredient, tr. «Er-péh a antre énn ur sauce ou énn unn ogan ou énn unn antrætt.»
- ogañ
- ogedoged
f. –où
(1) (agriculture) Herse.
●(1499) Ca 38b. Cloedat vide in oguet.
●(1659) SCger 65b. herse, tr. «hoguet.» ●161b. oguet, tr. «herce.» ●(1732) GReg 492a. Herce, instrument pour rompre les mottes sur un champ, tr. «Hogued. p. hoguegeou. Van[netois] augued. p. ëu.» ●(1744) L'Arm 184a. Herce, tr. «Oguêdd.. deu. f.» ●449b. Herse, tr. «Hoguætt.»
●(1847) FVR 201. Evit benviou ha listri, e oe kemeret ar veal, ar waskel, ar varikenn, ann alar, ann oged, ar ball, ar vann, ar c'hreur, etc. ●(1849) LLB 108. luemet dent en hoged. ●885. Trezet ged hou s-hoged hou parkeu. ●(1856) VNA 18. une Herse, tr. «un Hoguêd.» ●(1857) CBF 102. Oged, f., tr. «Herse.»
●(1910) EGBT 95. eun oged dantet mat.
(2) [au plur.]
●(18--) PENgwerin9 133 (Yann ar Gwenn). Evel ma c’her da redec er parc gant o vejo, / E scanvoc’h ar botou ler evit eur sorgello, tr. AMBR p. 126 « tout de même que, si l’on passe la herse (?) sur un champ, les souliers sont plus légers pour courir que des sorgello. »
(3) [au plur.] (légendaire, spécial, en plt de la mer) Grosse vague qui vient toute les neuf vagues, la neuvième vague. cf. redele, tarzh
●(1925) BILZ 146. Evez, pa vo tremenet an nogejou… evez, evez ! ●note : An nogejou, tr. «les grands coups de mer qui se soulèvent tous les neuf coups.»
- ogedadegogedadeg
f. -où (agriculture) Opération de hersage.
●(1963) EGRH II 150. ogedadeg f. -où, tr. « hersage. »
- ogedadenn
- ogedadur
- ogedaj
- ogedañogedañ
voir ogediñ
- ogedatogedat
voir ogediñ
- ogeder / ogedour
- ogederezh
- ogedet
- ogediñ / ogedañ / ogedatogediñ / ogedañ / ogedat
v. tr. d.
(1) (en plt de la terre) Herser.
●(1659) SCger 65b. herser, tr. «hoguedl (lire : hoguedi).» ●161b. oguedi, tr. «hercer.» ●(1732) GReg 492a. Hercer, passer la herce sur un champ, tr. «Hoguedi. p. hoguedet.» ●918b. Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»
●(1857) CBF 104. Ogedi, tr. «Herser.»
●(1921) FHAB Du 309. ogejat ar parkadou ed. ●(1923) FHAB Meurzh 110. hogejat anezan. ●(1927) FHAB Gouere 146. ogeja eur park.
(2) (en plt des semences) Herser.
●(1927) FHAB Gouere 146a. Pa deu an nevez amzer avat eo talvoudus e ogeja [ar gwiniz] (…) Mar d'eo melen ar gwiniz, pa vezer ouz e ogejat.
►absol.
●(1920) MVRO 30/1b. hada neuze, ha nompas hogedi goude-ze.
(3) figur. (milit.)
●(1942) DRAN 78. Loc’het eo an argadourien : tennadeg-ruilh ar 75 oc’h ogedi en o raok, e treuzont an draonienn d’ar red.
- ogedoùogedoù
plur. oged
- ogedourogedour
voir ogeder
- ogellogell
f. –où
I. (agriculture) Petit champ.
●(1967) BAHE 52/19. Ar parkoù bihan a zoug peurvuiañ an anv a Ogell. ●(1969) BAHE 60/25. o tastum gouzer en ogell ar c'hoad. ●(1970) BHAF 115. treuzi eun ogell trihornieg. ●385. ogell. Park bihan, trihornieg ar peurliesa.
II. sens fig.
(1) Digeriñ e ogell : ouvrir sa bouche (pour parler ; rester bouche bée).
●(1970) BHAF 385. Lavaret e vez ive : «Emañ adarre o tigeri e ogell.», i.e. e henou. ●(1977) LLMM 184/370. Amañ e oa neuze evit an arvoriad yaouank e oan peadra da zigeriñ e ogell. ●(1978) EMGI 14. E keit-se, ne oan ket chomet me da zigeriñ va ogell.
(2) Serriñ e ogell : fermer sa gueule.
●(1975) BAHE 87/13. Amzer d'egile da adserriñ e ogell.
- ogellad
- oget
- ogignen
- ogilaneg
- ogilhonogilhon
m. Le peu que les marchands ajoutent à la mesure de ce qu'ils vendent en détail.
●(1876) TDE.BF 487a. Ogillon, s. m., tr. «Le peu que les marchands ajoutent à la mesure de ce qu'ils vendent en détail.»
- oglennoglenn
f. –où
(1) Bassin.
●(1744) L'Arm 420a. Bassin, de jardin, tr. «Auglænn. f.»
●(1904) DBFV 13b. auglen, f. pl. –nneu, tr. «bassin de jardin.» ●(1927) GERI.Ern 136. (e)aoglenn f., tr. «bassin de jardin.»
(2) Lavoir.
●(1876) TDE.BF 487a. Oglenn, s. f. V[annetais], tr. «Lavoir pour le linge sale ; pl. eu.» ●(1897) EST 62. Ha liénaj neùé en auglenneu tostan.
●(1904) DBFV 13b. auglen, f. pl. –nneu, tr. «lavoir, douet.» ●(1927) GERI.Ern 136. (e)aoglenn f., tr. «lavoir.»
(3) Routoir, rouissoir.
●(1919) DBFVsup 4b. auglen, f., tr. «routoir.»
(4) Réservoir.
●(1927) GERI.Ern 136. (e)aoglenn f., tr. «réservoir.»
(5) Saline, marais salant.
●(1876) TDE.BF 487a. Oglenn, s. f., tr. «Saline, marais salant ; pl. ou.»
- ogliñ
- ognogn
s. Ober ogn da ub. =
●(1936) LVPR 92. Ne da ket da selaou da dad. Gra ougn d'ezan. Ne oar ket petra lavar.
- ognadognad
s. –où Raclée.
●(1910) FHAB Mezheven 180. Goude beza paket eur seurt ougnad e chomjont reiz eun tachadig.
- ognamantognamant
m. Onguent.
●(1499) Ca 148b. Oignament. g. idem / ou medicinement. ●(c.1500) Cb 27a-b. cest vne maniere de vessel a oingnementz. b. boest da oingnement. ●(1633) Nom 277a. Ectyloticum : oignement pour desfaire le cal ou durillon : ouignamant euit disober pe lammet an caleden.
●(1659) SCger 86a. ongant, tr. «oignamant.» ●162a. oignamant, tr. «ounguent.» ●(1732) GReg 674b. Onguent, parfum liquide, tr. «Oüignamand precius. p. oüignamanchou precius. Van[netois] oeignemant. p. ëu.»
●(1907) VBFV.fb 72b. parfum, tr. «oignemant, m.»
- ognamantiñognamantiñ
v. tr. d. Oindre.
●(c.1500) Cb [oignamantaff]. ga. oindre doingnement. b. oignamantaff. ●(1576) Cath p. 17. hac yuez ez guelsont anaelez ouz onygnamentaff he gouliou, tr. «et aussi ils virent les anges oindre ses plaies.»
●(1659) SC 124. oagnamanti an tal. ●(1659) SCger 48b. embaumer, tr. «oignamanti.» ●85b. oindre, tr. «oignamanti.» ●162a. oignamanti, tr. «oindre.» ●(c.1718) CHal.ms i. Embaumer, tr. «oignamantein, ambaumein.» ●(1732) GReg 671b. Oindre, frotter avec des choses onctueuses, tr. «Oüignamanti. pr. oüignamantet.» ●Oindre quelque partie malade, tr. «oügnamanti ar c'horf.» ●(1790) Ismar 425. durand m'en oignemantein guet yvl.
- ognat
- ognet
- ognez
- ognezennognezenn
f. (botanique) Bulbe.
●(1907) BOBL 09 novembre 163/2e. Evid gwellaat da galedennou an treid, kemer ognezen al lilien-jardin (…) Frota ar griou, goudeze, gant eun ognezen lilien.
- ognonognon
coll. & interj.
I. Coll. (botanique)
(1) Oignons.
●(1499) Ca 148b. Oingnon. g. idem. ●(c. 1501) Lv 235/119. onnion gl. sepe. ●(1633) Nom 81b. Cepa, cepe : oignon : ouingnoun.
●(1710) IN I 23. cals anezo, pa edont en deserz, a gueuze dan oignoun ha d'ar c'hic. ●(1732) GReg 671b. Oignon, tr. «Oüignoun.» ●881a. Soupe à l'oignon, tr. «Soubenn an oüignon.»
●(1857) CBF 14. M'ho pije bet irvin, kignen, ougnoun bihan, sevolez, tr. «Si vous aviez eu des navets, de l'ail, des petits oignons, des ciboules.» ●(1878) EKG II 301. he ougnoun hag he gignenn.
●(1907) BOBL 11 mai 137/2d. Ougnoun Rosko. ●(1907) VBFV.fb 70a. oignon, tr. «ouignonen, m. (pl. ouignon).»
(2) Penn-ognon : un oignon.
●(1499) Ca 155b. Penn oignon in oignon vide.
●(1659) SCger 85b. oignon, tr. «pen oignon.» ●162a. pen oignon, tr. «oignon.» ●(1732) GReg 671b. Un oignon, tr. «Penn-oüignoun.»
●(1934) BRUS 266. Une tête d'oignon, tr. «ur pen ognon.»
II. (blasons populaires) Penn-ognon.
(1) Surnom des habitants d’Erdeven.
●(1912) PBHV 158. Pen sardin ag er Intel, / Pen ouignon ag er Erdeven. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] d'Erdeven, Tonerion (vantards) et, plus souvent, Penneu ou Trokerion Ouignon (têtes ou troqueurs d'oignons).
●(2003) TRMOR 54. Penn sardin ag an Intel / Penn ognon ag an Ardevenn.
(2) Surnom des habitants de Plouharnel.
●(1911) DIHU 72/272. Penneu ouignon Plarnel e zoug eùé boteu koed muioh aveit er réral péchans. En hanù-sé e zou reit dehé eùé ataù. Peurerion e vé hoah groeit anehé. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Plouharnel, Penneu Ouignon ou Boteu Koed (sabots).
III. Loc. interj.
(1) Gast an ognon ! : putain des oignons !
●(1905) BOBL 21 octobre 57/1b. Gast an ougnoun ! ma mignon ker, / Meuz aoun o peuz glazet ho ler ! ●(1958) ADBr lxv 4/514. (An Ospital-Kammfroud) On jure souvent par ce mot : gast an ognon !
(2) Gagnig an ognon ! : petite charogne des oignons !
●(1910) MAKE 42. N'eus forz, n'ho pezit ket aoun, gagnig an ognoun !
(3) Gavr an ognon ! : chèvre des oignons !
●(1922) IATA 21. Gav' an ougnoun ! Dare din ankounac'hât eun dra benag da lavaret did. ●(1931) VALL 561a. Nom d'une pipe ! tr. «gavr an ognoun !»
(4) Bos an ognon ! : bosse des oignons !
●(1922) IATA 22. Boss an ougnoun ! Bremaïk me glevo va stal gant ounont avat !
- ognon-kiognon-ki
coll. (botanique) Vaciet.
●(1633) Nom 86a-b. Hyacinthus : vaciet ou oignon de chien : ouignou quy (lire : ouignon quy).
●(1732) GReg 946a. Vaciet, plante qui est une espece d'hyacinte, ou mirtille, tr. «oüignon qy.»
●(1876) TDE.BF 273b. Gwiluze, s. m., tr. «Nom donné en quelques lieux au vaciet, plante sauvage et bulbeuse ayant de l'analogie avec la hyacinthe. On la nomme aussi luzen et ougnoun-ki, en breton.»
- ognoneg
- ognonek
- ognonenn .1ognonenn .1
f. –où, ognon (botanique)
(1) Oignon.
●(1856) VNA 19. un Oignon, tr. «un Oignonen.»
●(1907) VBFV.fb 70a. oignon, tr. «ouignonen, m. (pl. ouignon).» ●(1912) DIHU 80/23. tér ouignonen abéh. ●(1922) BUBR 16/118. diou pe deir batatezennig, eun ognounen vraz. ●(1933) OALD 45/218. teir pe beder ougnounenn kriz frigaset. ●(1934) BRUS 266. Un oignon, tr. «un ognonenn, f.»
(2) Bulbe.
●(1963) EGRH II 150. ognonenn f. -où, tr. « bulbe. »
- ognonenn .2
- ognonetezognonetez
coll. (botanique) Ciboulette.
●(1633) Nom 79b. Ampeloprassum, vineale porrum : poreau de chien : pourquy, ingnounetes. ●81a. Bulbus esculentus : escalotte, oignonnette, apetitus, porrette : ouingnounettes. ●91b. Porrum sectile, sectiuum, tarentinum : petit pourreau, porette, ciuette : ouignounettes.
●(1732) GReg 170b. Civette, herbe, tr. «Oüignonetès.»
- ograoùograoù
plur. (musique)
I.
(1) Orgue.
●(1499) Ca 148b. Ogrou. g. orgues. instrument a iouer. ●(c.1500) Cb 86a. [flaut] Jtem pluraliter hec cantes cantium. g. flustes dorgues. bri. flautou ann ogrou. ●(1633) Nom 214a. Organum pneumaticum : orgues : ogrou. ●(1647) Am 815. D’a stoc claffier ho ogrou, tr. « Pour toucher le clavier de vos orgues »
●(1659) SCger 161b. ogrou, tr. «orgues.» ●(1727) HB 365. meulit-ên gant ar violançou hac an ogrou. ●(1732) GReg 678b. Orgue, tr. «Ograou. ogrou.» ●679a. Toucher l'orgue, tr. «Son an ograou. pr. soñnet.»
●(1912) MMPM 106-107. Aliez en eur glevet an Ograou e stage da wela. ●(1936) BREI 444/3a. evel kambr an ogrou. ●(1958) BLBR 111/16. pa grogas an ograou da zeni, dindan bizied ampart an Ao. Gerard Pondaven.
►[au plur. après un art. ind.] Un ograoù : des orgues.
●(18--) MIL.k 17. eunn hograou peotramant eunn eostik.
●(1910) MBJL 87. un drouz hanval ouz hini eun ogro. ●106-107. Eun ogro 'ta ac'h ê ho muzik ?
(2) Ograou bihan =
●(1935) BREI 425/4a. unan aneze o son an ograou bihan.
(3) Megin-ograoù : soufflet d'orgues.
●(1732) GReg 879a. Soufflet d'orgues, tr. «Meguin ograou. p. meguinou ograou.»
II. Ober an ograou : ronfler.
●(1879) ERNsup 163. Neañ ra 'nn doupin, la toupie gronde ('mañ 'ober ann ogro, elle ronfle comme l'orgue; Trév[érec].
- ograoù-morograoù-mor
plur. (ichtyonymie) Tubipore, orgue de mer.
●(1931) VALL 762b. Tubipore, orgues de mer, tr. «ograou-mor pl.»
- ograouerograouer
m. –ion Organiste.
●(1732) GReg 678b. Organiste, tr. «Ograouër. p. ograouëryen.»
●(18--) SAQ I 309. ne vank mui nemed eun ograouer.
●(1911) BUAZperrot 247. kanerien hag ograourien. ●(1926) KANNgwital 287/439. rener hag ograouer war-eun-dro. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 93. an ograouer Jef ar Penven. ●(1958) BLBR 111/16. ograouer iliz-veur Kemper.
- ograouiñograouiñ
v. tr. d. Accompagner à l'orgue.
●(1870) FHB 289/219a. Ar c'han ograouet gant person Daoulaz.