Recherche 'parfet...' : 8 mots trouvés
Page 1 : de parfet (1) à parfetiz (8) :- parfetparfet
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) Parfait.
●(1499) Ca 153a. Parfet. g. idem. ●(1557) B I 100. Dre nep ampris (…) ne guilis quet / He quen parfet, tr. «je n'ai point connu (…) en aucune façon, aussi parfait à voir.» ●(1575) M 2794. An yoaou parfet hac etabl, tr. «Les joies parfaites et célestes.»
●(1659) SCger 88b. parfait, tr. «parfait.»
(2) (cuisine ; en plt de chair) Ferme.
●(1977) PBDZ 220. (Douarnenez) parfet, tr. «(chair) ferme.»
(3) Ferme, stable.
●(1732) GReg 16b. Affermir, rendre ferme, tr. «rênta Parfedt.» ●405a. Ferme, qui tient bien, difficile à ébranler, tr. «parfedt.» ●Cette table est ferme, elle ne branle point, tr. «parfedt eo an daul-mañ.» ●(1744) L'Arm 155a. Ferme, tr. «Parfaitt.»
(4) (astronomie ; en plt d'une étoile) Fixe.
●(1732) GReg 375a. Etoiles fixes, tr. «Stered parfed.» ●(1744) L'Arm 144a-b. Etoile (...) Fixe, tr. «Stireén-parfæt.»
●(1838) OVD 108. Haval guet-n-emb, é huélet er stir-rid, é mant hilleih brassoh eit er stir parfæt. ●(1876) TIM 50. er stirèd péré e zou hanhuet parfæt, rac ne ziblaçant quet èl er stirèd-rid.
B. (en plt de qqn)
(1) An oad parfet =
●(1575) M 1155-1156. Da den en oat parfet, ne soufyt quet seder, / Euyt dellit Ioa prop, cessaff á drouc ober, tr. «A l'homme à l'âge de raison il ne suffit pas sûrement, / Pour mériter le bonheur parfait, de cesser de mal faire.»
●(1732) GReg 18b. L'âge viril, jusqu'à 50 ans, tr. «An oad parfet.»
(2) Constant.
●(1732) GReg 201b. Constant, qui a l'esprit ferme & inebranlable, tr. «parfed.»
(3) Flegmatique.
●(1732) GReg 418b. Flegmatique, un homme froid, tranquille, qui ne s'emeut de rien, tr. «parfedd.»
(4) Grave, recueilli, sérieux.
●(1732) GReg 861a. Serieux, euse, grave, posé, tr. «parfedt.» ●(1752) BS 566. En amser ma edo c'hoas crouadur (...) e ree pep-tra gant un ær poset ha parfet, evel pa vise bet un den diasez.
II. Adv.
A. Adv.
(1) Sérieusement.
●(c.1680) NG 451-452. pe songehem, / Parfait en hon halon, / En tourmanteu.
●(1925) DLFI n° 6/2c. Eure goaz seulamant a jome parfet en e blas.
(2) Parfaitement.
●(1530) Pm 237. Hep goap apret parfet detal, tr. «Sans moquerie, tôt, parfaitement, exactement.» ●(1575) M 291-292. An maru na laca sy, eo so conclusion, / Da enorou an bet, parfet ha quarredon, tr. «C'est la mort, n'en doute pas, qui est la conclusion / Des honneurs du monde, pafaitement, et leur récompense.»
●(17--) EN 367. a boay ma voaimb bian, en em geremp parfed, tr. «depuis que nous étions petits, nous nous aimions parfaitement.»
B. Loc. adv. A-barfet.
(1) Sérieusement.
●(1790) Ismar 382. chongeal a barfæt.
●(1838) OVD 62. chongeal a barfæt é brastet infini en Eutru Doué. ●(1861) JEI 296. Chonget a barfæt pihue-é en hani e hùélet cousquet dirac oh.
(2) Parfaitement, à la perfection.
●(1787) BI 24. hanaüein a-barfæt er santeleah. ●43. hi ë pratiquai à barfæt enn ol vertuyeu.
●(1861) BELeu 82. me Mab (…) em har a barfæt. (…) a p'en d'oh eurus a barfæt. ●(1883) IMP 34. Me voar an ardremez eus ar c'hoad-mâ parfet.
- parfetaatparfetaat
v.
I. V. tr. d.
A. concret Rendre plus ferme.
●(1732) GReg 16b. Affermir, rendre plus ferme, tr. «Parfetaat. pr. parfeteët.»
B. abstrait
(1) (en plt de qqn) Rendre meilleur.
●(1847) MDM 85. ann ilizou ho deveus parfetaet muioc'h a dud eget an holl draou all. ●87. ar guella moïen da barfetaat an dud. ●(1857) LVH 101. Parfætteit mé, ô Doué a Israel, tr. «Confirma me, Domine Deus Israel.»
(2) Perfectionner.
●(1659) SCger 91a. perfectionner, tr. «parfetaat.» ●(1732) GReg 713a. Perfectionner, rendre plus parfait, rendre meilleur, tr. «parfetaat. p. parfeteët.»
●(1870) FHB 278/133a. parfetaat santelez ar Menac'h.
●(1904) SKRS I 168. rei sikour d'ar re all da barfetât ho buez. ●(1911) SKRS II 208. parfetât grass ar Vadiziant.
II. V. intr. Se perfectionner, devenir meilleur.
●(1732) GReg 694a. Devenir parfait, tr. «Parfedtaat. p. parfeteet.» ●713a. Perfectionner, devenir meilleur, tr. «parfetaat. p. parfeteët.»
●(18--) SBI II 4. C'hui, ma mamm, 'zo erru en oad, / Hac a zo poent d'ac'h parfetad, tr. «Vous, ma mère, vous êtes avancée en âge, / Et il est temps que vous vous amendiez.»
III. V. pron. réfl. En em barfetaat : se perfectionner.
●(1847) MDM 31. ac'hano ho defe muioc'h a c'houand da en em barfetaad.
- parfetadurparfetadur
m. recueillement.
●(1931) VALL 632a. Recueillement, action de se recueillir, tr. «parfetadur m.»
- parfetamant
- parfetedparfeted
f. & adv.
I. F.
(1) Fermeté.
●(1732) GReg 405b. Fermeté, solidité, dureté, tr. «parfededd.»
(2) Perfection.
●(1732) GReg 713a. Perfection, parachevement d'un ouvrage, tr. «ar barfededd eus a un ouvraich bennac.» ●Perfection, le dernier degré de bonté, tr. «Parfededd.»
●(1911) SKRS II 130. Marc'harit an Nobletz (…) a roaz en he buez skoueriou dispar a barfeted kristen. ●153. Doue, e'n eur groui an Elez, hen doa guisket dezho eur vantel a zantelez hag a barfeted.
(3) Sérieux, sériosité, gravité.
●(1732) GReg 861a-b. le serieux d'une personne d'une personne, air grave, air sage & severe, tr. «parfeded.» ●861b. Seriosité, tr. «Parfededd.»
(4) Tranquillité.
●(1732) GReg 934a. Tranquilement, tr. «gad parfededd.» ●Tranquilité, tr. «Parfededd.»
(5) État de recueillement.
●(1931) VALL 632a. état de recueillement, tr. «parfeted f.»
II. Adv. A-barfeted.
(1) Pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.
●(1732) GReg 102b. Tout de bon, sans feinte, tr. «a-barfeded.» ●261a. De propos deliberé, tr. «a-barfeded.» ●365b. A bon escient, serieusement, à dessein, tout de bon, tr. «a barfeded.»
(2) Sérieusement.
●(1732) GReg 819b. Rêver à quelque chose ; y penser fortement, tr. «Songeall a-barfededd èn un dra-bennac.» ●861b. Serieusement, tr. «A-barfededd.» ●(1752) BS 727. e sonchsont a barfetet da guemer ar moyennou da executi o dessin. ●752. songeal a barfetet en e silvidiguez.
●(1834) SIM 263. en un oad e pehini ne sònjer qet a barfetet.
●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-barfeted, tr. «sérieusement.»
- parfetegezh
- parfetiri
- parfetizparfetiz
f./m.
(1) (en plt de qqn) Gravité, sérieux, recueillement.
●(1728) Resurrection 2906. Euit ho parffetis. ●(1752) BS 627. o velet e speret, e barfetis. ●(1783) BV 204-205. pa uelan dre ho soain ha dre ho parfetis / pep den enn e deuer ha cous ma ennorin.
●(1868) KMM 223. Souezi a ree un den, o velet ken brao earedigez, kement a barfetis, tud ken difazi, ken direbech. ●(1870) FHB 279/139b. ne gredan ket em befe guelet c'hoas kement a barfetiz en eun den ker iaouank. ●(1872) ROU 87b. Gravité, tr. «Parfetis.»
●(1931) VALL 632a. état de recueillement, tr. «parfetiz f.» .●(1970) BRUD 35-36/146. Evid Jakez Riou, an noz a zo mare ar parfetiz, ar preder, an eveziadennou didouellet diwar-benn tonkadur mabden.
(2) (en plt de qqc.) Mirout e barfetiz : garder sa fermeté
●(1910) MBJL 191. Hon foltredo [grêt gant amann] a zo bet kavet an tu d'o delc'hen yen-sklas : setu perak e viront o farfetiz.