Devri

Recherche 'peñs...' : 28 mots trouvés

Page 1 : de pens (1) à pensezin (28) :
  • peñs
    peñs

    m. –où (anatomie)

    I.

    (1) Fesse.

    ●(1633) Nom 22b. Natales, clunes, sedes : les fesses : an fesquennou, pençou, terçou.

    ●(1732) GReg 406a. Fesse, tr. «Peñçz. p. pençzou.» ●406b. Fesser, donner sur les fesses, tr. «rei var ar pençzou.» ●(1741) RO 786. gant eur bot guial me a ray do penso / Eb é sortio ar guad eus trou ô lero. ●(17--) EN 786. ma sreid ous o peinso, tr. «mes pieds contre vos fesses.»

    ●(1847) MDM 342. pensou eur c'hemener !

    (2) Pleg ar peñsoù : la raie des fesses.

    ●(1964) LLMM 107/416. hag e reas ur c'hempenn da bleg e beñsoù.

    II.

    (1) Bezañ plat evel peñsoù ur c’hemener : être très plat.

    ●(1847) MDM 342. E koezi da unan var an douar, plad edoare pensou eur c’hemener !

    (2) Bezañ ar c’heler en he feñsoù : avoir le feu aux fesses.

    ●(17--) FG I 29 (Lu) P. Kerenveier. Mar goussac’h, va breur ar boan zo oc’h evessaat cundu daou fumellen… ispitial ho nises, Margot… me grèd échoum ar c’heler en è bensou.

  • peñsad
    peñsad

    m. –où Fessée.

    ●(1876) TDE.BF 508b. Peñsad, s. f., tr. «Fessée.»

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 63. an dintin goz he-unan a roe d'ezan pensadou pa en deveze graet droug. ●(1931) VALL 301a. Fessée, tr. «péñsad.»

  • peñsailhet
    peñsailhet

    adj. = (?) graet peñse (?) peñseliet (?).

    ●(1958) BRUD 4/16. heñvel ouz eur vag peñsailhet, jaret el lehid.

  • peñsata
    peñsata

    v. tr. d. Fesser.

    ●(1876) TDE.BF 508b. Peñsada, v. a., tr. «Donner le fouet sur les fesses d'un enfant.»

    ●(1931) VALL 301a. Fesser, tr. «peñsata.»

  • peñse
    peñse

    m. –où

    I.

    (1) Naufrage à la côte.

    ●(1659) SCger 83a. naufrage, tr. «pence, puce.» ●162a. pace, tr. «naufrage.» ●163b. pence, tr. «naufrage.» ●(1732) GReg 120a. Bris, brisement, ou perte d'un vaisseau à la côte, tr. «Pencè. p. pencëou. pacè. p. pacëou. (Le premier mot est de Leon, le second est de corn[ouaille].» ●652a. Naufrage, tr. «Pence. p. penceou. pace. p. paceou.»

    ●(1876) TDE.BF 508b. Peñse, s. m., tr. «Naufrage.»

    ●(1910) ISBR 131. ma ne gollé ket mistr el lestr ou buhé er pesé. ●(1920) KZVr 358 - 11/01/20. peuse, e lec'h «pense». ●(1934) BRUS 283. Un naufrage, tr. «ur pesé –ieu.»

    (2) Ober peñse : faire naufrage.

    ●(1732) GReg 120a. Faire bris, échoüer, se perdre à la côte. (Parlant de Vaisseaux, tr. «Ober péncè. ober pace.» ●652a. Faire naufrage, tr. «ober pence. ober pace.» ●713b. Perir, faire naufrage, tr. «ober pence.»

    ●(1869) SAG 17. n'o peffe great eur pense trist.

    ●(1911) BUAZperrot 468. teir gwech am eus great pense.

    (3) Épave.

    ●(1732) GReg 248a. Debris, parlant de vaisseaux perdus, tr. «Pence. p. pencëou. pace. p. pacëou.»

    ●(1869) SAG 18. Petra eo eur pense ? Eul lestr eat da skei oud eur garreg.

    ●(1985) OUIS 53. Ils reçurent le droit de ramasser les épaves, tr. « pense ». ●132note. Pense (prononcer pinsé), tr. « épave, tout ce qui arrive à la côte ».

    (4) Mont d'ar peñse : aller à la côte ramasser les bris de naufrage.

    ●(1732) GReg 120a. Aller au bris, tr. «Mont d'ar pénce. mônet da'r pace.»

    ●(1902) TMJG 344. n'eont marfad d'ar peusse met en defot da gad welloc'h da dastum.

    (5) Naufragé.

    ●(1925) BILZ 144. dre eno e tostaio eus an daou bunse. ●173. an daou bunseo a oa en o gwele.

    (6) Peñse-an-aod : bris arrivé à la côte.

    ●(1985) OUIS 132. Ce qui arrivait à la grève était appelé à Ouessant le pense an aod.

    II. Adj.

    (1) Attr. par ext. Bezañ peñse : être en ruine.

    ●(1772) KI 298. an ilis m'ema 'n dra man / a yoa pence pel-so, tr. «L'église en question était une épave depuis longtemps.»

    (2) Épith. Épave.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1028. Izabel ha Bilzig o devoa diochet ar gwin punse.

    III. sens fig.

    (1) Désordre.

    ●(1877) FHB (3e série) 4/27b. ken na gouez erfin Ian e creiz ar pense en deuz great.

    (2) Mauvais état, piteux état.

    ●(1868) FHB 201/357b. goël en petreure pensé ec'h on mé laquet gant tomder an anv.

    IV. Ober peñse e Porzh-Levn : faire naufrage au port. Cf. ober kazeg e-kreiz ar porzh. Cf. le dicton donné par VALLsup 171 : An hini a ra peñse e Porz-Leün, N'eo ket ar mor her c'hlask 'met an douar end-eeün, tr. « Celui qui fait naufrage au «Port-aux-Eaux-Unies» Ce n'est pas la mer qui le cherche, mais bien la terre ». Dicton (Perrot).

    ●(1942) VALLsup 120. Faire naufrage au port, tr. F. Vallée «ober peñse e Porz-Levn T[régor] (de levn uni).»

  • peñsea / peñseal
    peñsea / peñseal

     

    (1) V. intr. Chercher, ramasser des bris de naufrage.

    ●(1924) BILZbubr 41/944. o punseal e-touez ar bezin dizol. ●(1924) BILZbubr 42/975. o-daou ec’h ênt da bunseal, pa vije groz ar mor. ●(1925) FHAB Du 429. Katell a bensae ato. ●(1939) KTMT 15. Fanch a gar peñsea. ●16. Peñsea a reont eus an dra-se.

    (2) V. tr. d. Rechercher (qqc. perdu en mer).

    ●(1925) BILZ 149. Gant Yann eo bet a-hed an ôd evit punseal e ronvioù.

  • peñsead .1
    peñsead .1

    m. peñseidi Naufragé.

    ●(1931) VALL 491a. Naufragé, tr. «péñsead pl. –eidi.»

  • peñsead .2
    peñsead .2

    m. –où Épave.

    ●(1939) KTMT 16. Peñsea a reont eus an dra-se, daoust ma ve reisoc'h lavarout : peñseadi, dastum peñseadou.

  • peñseadeg
    peñseadeg

    f. –où Naufrage (d'une flotte).

    ●(1931) VALL 491a. Naufrage d'une flotte, tr. «péñseadeg.»

  • peñseadenn
    peñseadenn

    f. –où Naufrage.

    ●(1931) VALL 491a. (un) Naufrage, tr. «péñseadenn.»

  • peñseadiñ
    peñseadiñ

    v. intr. Chercher, ramasser des bris de naufrage.

    ●(1939) KTMT 16. Peñsea a reont eus an dra-se, daoust ma ve reisoc'h lavarout : peñseadi, dastum peñseadou.

  • peñseal .1
    peñseal .1

    voir peñsea

  • peñseal .2
    peñseal .2

    voir peñseañ

  • peñseañ / peñseal
    peñseañ / peñseal

     

    (1) V. intr. Faire naufrage.

    ●(1732) GReg 120a. Faire bris, échoüer, se perdre à la côte. (Parlant de Vaisseaux, tr. «Péncèa. pr. pencéet.» ●652a. Faire naufrage, tr. «Pencea. pr. penceet.» ●713b. Perir, faire naufrage, tr. «Pencea. pr. penceët. (Cor[nouaille] pacea. pr. paceët.»

    ●(1869) FHB 220/86b. Sonjal a rea dezhi he guelet ive o pensea. ●(1876) TDE.BF 508b. Peñsea, v. n., tr. «faire naufrage.»

    ●(1911) BUAZperrot 165. pa venne o lestr pensea.

    ►sens fig.

    ●(1906) KANngalon Mae 103. Mari a viro na deufe ho ene da bensea ouz ar pec’hed.

    (2) V. tr. d. Submerger, engloutir.

    ●(1930) KANNgwital 334/455. eun tarz mut a zailhas varnezi [ar vag] hag he fenseas en eun taol kount.

  • peñseer
    peñseer

    m. –ion Naufrageur.

    ●(1744) L'Arm 229b. Maraudeur, tr. «Pésséourr.. ssérion.»

    ●(1931) VALL 491a. Naufrageur, tr. «péñseer pl. ien.»

  • peñseet
    peñseet

    adj. Naufragé.

    ●(1869) FHB 223/110b. An dud penseet ne ouient ket e peleac'h e oant. ●(1874) FHB 496/203a. N'euz eno na paotred ar c'hil crog, na lazerien martoloded penseet.

  • peñseg
    peñseg

    m. –ed, peñseion Homme fessu.

    ●(1732) GReg 406b. Fessu, uë, qui a de grosses fesses, tr. «pençzeq. p. pençzéyen, pençzégued.»

    ●(1876) TDE.BF 508b. Peñsek, s. m., tr. «Celui qui a de grosses fesses, fessu.»

    ●(1931) VALL 301a. Fessu, tr. «péñseg subs. pl. eien.»

  • peñsegez
    peñsegez

    f. –ed Femme fessue.

    ●(1876) TDE.BF 508b. Peñsegez, s. f., tr. «Celle qui a de grosses fesses.»

  • peñsek
    peñsek

    adj. Fessu.

    ●(1732) GReg 406b. Fessu, uë, qui a de grosses fesses, tr. «pençzeq.»

    ●(1876) TDE.BF 508b. Peñsek, adj., tr. «Celui qui a de grosses fesses, fessu.»

    ●(1931) VALL 301a. Fessu, tr. «péñsek.»

  • peñsel
    peñsel

    m. –ioù

    (1) Rapiéçure.

    ●(1499) Ca 155a. Pencel. g. tabon.

    ●(1659) SCger 163b. pencel, tr. «piece.» ●(1732) GReg 721b. Piece qu'on met à un habit déchiré, à un bassin percé &c., tr. «Peñcel. p. peñcelyou. Van[netois] pecell. p. pecellyëu. picell. p. yëu.» ●Mettre piece sur pieces, tr. «Lacqât peñcell var beñcell.»

    ●(1868) FHB 169/97a. evel ma caver avechou eur pensel iac'h bennag etouez ar pillou. ●(1876) TDE.BF 509a. Peñsel, s. m., tr. «Pièce pour raccommoder un vêtement, un meuble, une poêle, etc. ; pl. iou.»

    ●(2002) TEBOT 130. Un hiviz lien stoup / Ha warni kant mil bese.

    (2) par ext., fam. Galon.

    ●(1874) FHB 488/143a. eil mistri e vouemp great, gant eur pensel aour aze var hor manch.

    (3) sens fig. (en plt de qqn) Peñsel fall : mauvais sujet.

    ●(1868) FHB 159/23a. ia, klevout a reom ive brema en or bro gristen peselyou fall ha difeiz o c'hoapaat Doue. ●(1868) FHB 162/45a. mar teuffe eur pesel fall benâg da zikrial.

  • peñseliadur
    peñseliadur

    m. –ioù Rapiéçage.

    ●(1732) GReg 775a. Rabillage, rabillement, racommodage, tr. «peñcelyadur. Van[netois] picelyadur.»

  • peñseliañ / peñseliat
    peñseliañ / peñseliat

    v. tr. d.

    I. Raccomoder, rapiècer.

    ●(1499) Ca 155a. g. tabonner. b. pencelyaff.

    ●(1659) SCger 100a. rabiller, tr. «penceliat.» ●163b. penceliat, tr. «rapetacer.» ●(1732) GReg 721b. Mettre des pieces à &c., tr. «Peñcelya. pr. peñcelyet. Van[netois] picelyeiñ. pecelyeiñ.» ●775a. Rabiller de vieux souliers, de vieux habits, tr. «Van[netois] picelyeiñ. picelyat. ppr. et.» ●(1790) MG 174. é pinceliad (...) dillad hé dén.

    ●(1876) TDE.BF 509a. Peñselia, peñseliat, v. a., tr. «Rapiécer, raccommoder, parlant des vêtements, des casseroles, meubles, etc.» ●(1877) EKG I 291. penselia dillad ho zud. ●(1896) GMB 471. pet[it] Trég[uier] péselat et féselat racommoder, rapiécer.

    ●(1910) MAKE 25. da benzelia, da dapouna dilhajou ha kreziou.

    II.

    A. par ext.

    (1) Remettre en état, rhabiller, réparer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. carler des souliers, tr. «picelat botteu.» ●(c.1718) CHal.ms iii. rhabiller, tr. «ausein, reparein, guellat, pinceliat.»

    ●(1882) BAR 213. eur chapel benag (...) savet abaoe pell amzer, int deuet da zispenn gant ar gozni, hag eo bet red ho fenselia pe ho zevel a nevez.

    (2) Boucher les trous du chemin.

    ●(1973) KOBL 197. (Plougerne) o kempenn an hent-praz, ha neuze e veze tollet kuchenn vein amañ, kuchen vein ahont, e-lec'h ma veze toullet eun tammik, setu e veze peñseliet.

    B. sens fig.

    (1) Boucher les trous.

    ●(1870) MBR x. re all a zistag aliez ar pez ne gavont ket a ve brao er marvaillou, evit ho fenselia gant traou all kaeroc'h, war ho mennoz. ●(1874) TLK I FHB 481/88a. Penselia a rea ive ar pilligou.

    (2) Médire de.

    ●(1925) FHAB Mezheven 221. Met ma tigouez gantan penseliat an nesan.

    III. Peñseliat korfenn ub. : médire d’une femme.

    ●(1912) MMKE 163 (Ku) F. Kadored. me a labourfe drant / Da beseliat a-zoare korven Janned ha Fant.

  • peñseliat
    peñseliat

    voir peñseliañ

  • peñselier
    peñselier

    m. –ion Raccomodeur.

    ●(1659) SCger 100b. rabilleur, tr. «pencelier.» ●(1732) GReg 775a. Rabilleur, rapetasseur, tr. «peñcelyèr. p. peñceléryen. Van[netois] picelyour. p. yon, yan.»

  • peñseliet
    peñseliet

    adj.

    (1) Rapiécé.

    ●(1907) PERS 98. gant he soudanen penseilet. ●(1909) KTLR 16. eur bragou penseillet. ●(1959) BRUD 10/7. Ar mogeriou, a dlee beza eur blijadur o gwelet, a zo bremañ pennsailhet, distrantell evel lavreg ar Bi-Loiz.

    (2) = staget ouzh ur peñsel (4).

    ●(1904) LZBg Gwengolo 218. Inou [ér hreu] é hes pear éjon peinsellet é takenéein.

  • peñseüs
    peñseüs

    adj. Qui produit des naufrages.

    ●(1931) VALL 491a. Qui produit des naufrages, tr. «péñseüs.»

  • Peñsez
    Peñsez

    n. de l.

    (1) (rivière) Penzé.

    ●(1914) FHAB C'hwevrer 57. Var douar Sant Thegonnek e tu an anter-noz etre Taule ha Gwiklan, var eun dosen hag a walc'h he zreid e dour ster ar Penze ha ster Coatoulsac'h. ●(1925) FHAB Genver 38. a-raok paka Koad-ar-Roc'h ha ster ar Penze. ●(1971) TONA.morl 5. aberiou ar Beñsez, tr. «basse, roche.» ●(1985) MARE 67. war stêr ar Peñzez.

    (2) Penzé (Taulé).

    ●(1869) FHB 238/227a. En eur zont euz Callot hag o c'heuil eur vouazic vor a bign en douar, ne gevomp netra var hon hent beteg erruout e bourk Penze. ●(1869) FHB 250/322a. pa zeuer euz Penze da Gastel.

  • peñseziñ
    peñseziñ

    v. intr. S'échouer.

    ●(1920) MVRO 20/1b. Tud beuzet eus an Afrik a zeu bemdez da bensezi war an aochou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...