Recherche 'pevar...' : 38 mots trouvés
Page 1 : de pevar (1) à pevarzuek (38) :- pevarpevar
adj. num. card.
I.
(1) Quatre.
●(897) MSvbr IV f° 75b, main A (DGVB 86a). is petguar blidan iu em, tr. « est (de) quatre aanée s qu’il est lui ».
●(1499) Ca 43b. peuar. ●156b. Peuar. g. quatre. ●(1575) M 31-33. AN Lefr man damany da pep heny rial, / A comps á peuar fin, anterin terminal, tr. «Ce livre souverain, à chacun fortement / Parle des quatre fins tout à fait dernières.» ●(1612) Cnf.epist 15. gant an peuar carm-man. ●33. an pez à so en peuar verset-man. ●(1633) Nom 179a. Quadrigæ : quatre cheuaux attelez : peuar march harniset, accoutret.
●(1659) SCger 99b. quatre, tr. «peuar.» ●(1710) IN I 21. ar pevar zra-mâ. ●(1790) Ismar 16. Puar-sort-tud e béh inemp d'er Fé. ●(17--) VO 128. Er puar ahuél hac er seih gurun, e gorn hac e hude perpet drès tehi.
●(1818) HJC 52. poar mis. ●(1821) SST.ab v. Puar zra. ●(1849) LLB 870. manéieu digor d'er piar ahuel. ●(1897) EST 21. ér piar horn ag en ti.
●(1903) MBJJ 31. pevar pe bemp pautr. ●(1912) AHBT 164. ér piar horn ag er vro. ●(1921) BUFA 44. Er poar misionér. ●(1929) MKRN 81. Eus peor c'horn ar vro. ●90. e peor c'horn ar vro. ●(1942) DHKN 77. Er beurkaehig ne viùas nameit pear dé.
(2) Hon-pevar : nous quatre.
●(1557) B I 475. Labouromp hon peuar oar tro, tr. «Travaillons tous quatre ensemble.»
(3) Ho-pevar : vous quatre.
●(1927) YAMV 8. Daoust hag e fell d'eoc'h beza kaset ho pevar dirag ar barner ?
(4) O-fevar : tous les quatre, eux quatre.
●(1878) EKG II 59. o fevar er zolier.
●(1927) YAMV 9. o krial o fevar a unan.
(5) Pevar-ha-pevar : quatre à quatre.
●(1897) EST 72. Deu ha deu, piar ha piar, a bep tu d'en ofen.
II.
(1) Diskouez ar pevar hag ar meud : montrer le poing, menacer de se battre.
●(1975) YABA 10.01 (Gi) J. Jaffre. Prest e vezént berped de ziskoein de ne vern piw er «pear hag er med», prest eué de genig ur «hrog-gouren» ma kavent tud koutant de hoari dohtè. ●(1976) LIMO 10 janvier (G). Diskoein er pear hag er med, tr. *Mabedad «montrer les quatre et le pouce, c’est-à-dire le poing.»
(2) Skornañ a ra ar pevar zaol(ioù) : il gèle à pierre fendre.
●(1912) MELU XI 340. Skornan ra ër pevar zolio, tr. E. Ernault «Il gèle à pierre fendre; litt. «les quatre coups. (Trév[érec])»
(3) Kontañ pemp ha pevar : voir pemp.
(4) An diaoul hag e bevar : voir diaoul.
(5) Astenn ub. war e bevar ivin : voir ivin.
- pevar-c'hant
- pevar-lagadpevar-lagad
m. fam. Lunettes.
●(1929) MKRN 24. Vit an itronezed hag a zoug peor-lagad, tr. «les belles dames qui portent des lorgnons.»
- pevar-ugentpevar-ugent
adj. num. card. Quatre-vingt.
I.
●(1499) Ca 43b. Dou vguent vnan ha dou vguent. Triuguent vnan ha triuguent. Peuaruguent vnan ha peuaruguent. ●(1647) Am (titre). Amouroustet eun den coz pêvar huguent bloaz Pehini so orguet à vez à eur plac'h jaoanc hen oad a huezecq bloaz.
●(1659) SCger 84a. nonante, tr. «dec ha peuarvguent.» ●(1732) GReg 769a. Quatrevingt, tr. «Pévar uguent.»
●(1847) FVR xiii. e maint holl a reaz da bevar-ugent vloaz. ●(1876) BJM 78. Heman a rene he bevar ughent vloaz.
II. Monet ar c'hant da bevar-ugent gant ub. : voir kant.
- pevarbenveg
- pevarbizekpevarbizek
adj. (Fourche) à quatre dents.
●(1906-1907) EVENnot 30. (Ar Roc'h-Velen) Pa ve unan o taspugn gand ur forc'h daou-vizek e ve egile o skei e mez gand eur forc'h 4-bizek.
- pevarc'hartierañpevarc'hartierañ
v. tr. d. Couper en quatre.
●(1982) PBLS 648. (Sant-Servez-Kallag) pevarc'hartier, tr. «couper en quatre.»
- pevarc'hementpevarc'hement
adj. Quadruple.
●(1732) GReg 767a. Quadruple, quatre fois autant, tr. «Pévar c'hemend.» ●Il vaut son quadruple, tr. «E bévar c'hemend a dal.»
- pevarc'hementiñ
- pevarc'hognegadur
- pevarc'hognekpevarc'hognek
adj. Quadrangulaire.
●(1732) GReg 767a. Quadrangle, ou figure quadrangulaire, tr. «Furm pévar-c'hoignecq.»
- pevarc'hornegadur
- pevarc'hornekpevarc'hornek
adj. Quadrangulaire.
●(1732) GReg 767a. Quadrangle, ou figure quadrangulaire, tr. «Furm pévar-c'hornecq.»
●(1876) TDE.BF 513b. Pevar-c'hornek, adj., tr. «Quadrangulaire, carré.»
●(1921) GRSA iv. en daol pevarhornek. ●(1932) GUTO 26. ur puns pearhornek. ●(1934) BRUS 156. Quadrangulaire, tr. «pearhornek.»
- pevardorneg
- pevardoubl
- pevardoublañpevardoublañ
v. tr. d. Quadrupler.
●(1732) GReg 767a. Quadrupler, multiplier par quatre, tr. «pévar-doubla. pr. pévar-doublet.»
- pevare .1pevare .1
adj. & adv.
I.
(1) Adj. num. ord. Quatrième.
●(1499) Ca 157a. g. quart. b. peuare. ●(1576) Gk I 220. Petra à Tret an peuaré articl ? (...) Tretifu à ra an Mister à redemption. ●(1612) Cnf 40a. bedé an peuaré lignez.
●(1659) SCger 99b. quatrieme, tr. «peuare.» ●164a. peuare, tr. «quatriesme.» ●(1732) GReg 769b. Quatrième, tr. «Pévare.» ●769b. La quatrième, tr. «Ar bévare.»
(2) Loc. adv. D'ar pevare : quatrièmement.
●(1732) GReg 769b. En quatrième lieu, ou quatrièmement, tr. «D'ar bévare.»
●(1894) BUZmornik 2. D'ar pervare erfin (…). ●(18--) SAQ II 121. D'ar pevare red eo mont da govez eur vech ad (lire : ar) bloaz.
●(1911) SKRS II 65. d'ar bevare warnugent a viz genver.
II. Pevare person an Dreinded : voir person.
- pevare .2pevare .2
adv. cf. pezh-a-vare
(1) Quand.
●(1876) TDE.BF 513b. Pe-vare ? pronom interrogatif. tr. «A quelle époque ?»
●(1927) KANNkerzevod 3/15. dibaoue pevare. ●(1928) BFSA 253. Ken tenval e oa aet e zaoulagad, m'en doa bec'h gouzout pevare e save an deiz. ●(1931) VALL 607a. Quand, tr. «pe vare ?» ●(1984) EBSY 177. (Sant-Ivi) pevare, tr. «quand.»
(2) [au futur] A-benn pevare : quand.
●(1984) EBSY 143. (Sant-Ivi) 'benn pevare 'teufec'h d'an gêr ? tr. «quand revenez-vous à la maison ?» ●177. 'benn pevare, tr. «quand (employé au futur).» ●'benn pevare 'maoc'h 'vont kuit, tr. «quand est-ce que vous partez ?»
- Pevare-amzerPevare-amzer
m. (religion) Quatre-temps.
●(1612) Cnf 30b. an peuaré amser hac an hoerays.
●(1906) KANngalon Gwengolo 202. De vener ar pevare amazer, 19 a viz Gunegolo. ●(1911) SKRS II 243. Epad ar c'horaïz, da zadourn ar Bevare Amzer, (ar c'hotuerou). ●(1931) KANNgwital 339/23. Ar re-ze a dle iun bemdez epad ar c'horais, ar Pevare-Amzer ha derc'hent lod eus ar goueliou bras.
- pevare-mestrpevare-mestr
m. (marine) Quartier-maître.
●(1941) ARVR 2/3a. pevare-mestr mekaniker e bourz al lestr-splujer «Sfax».
- pevarennpevarenn
f. –où
(1) Quart.
●(1659) SCger 99b. quart, tr. «peuarearn, peuareren.» ●164a. peuarearn, tr. «le quart.» ●peuareren, tr. «le quart.» ●(1732) GReg 768a. Quart, la quatrième partie de quelque chose, tr. «pévare-rann. pévararn. pevare-renn. pévarenn. Van[netois] pérann. ur pérann.» ●Des quarts, tr. «pévarennou.» ●Un quart, trois quarts, tr. «ur bévarenn, teir phévarenn.»
●(1867) BUE 9. Eur bevaren leo war-dro. ●(1872) ROU 97a. Quart, tr. «pevarenn.»
●(1906) KPSA 35. An teir fevaren euz ar gristenien.
(2) =
●(1847) MDM 169. Evel-se ar bavarn ed, pehini a dale kentoc'h daou skoed-anter, ne verzer mui nemet ugent real.
(3) (agriculture) Mesure de surface équivalente à un huitième de journal.
●(1950) KROB 25/12. E bro-bagan, an dud o deus geriou evelhen : ar «bevarenn», hag a zo an eizvet lodenn eus eun devez-arat. ●(1975) UVUD 72. (Plougerne) Seiz pevarn oa ar park. ●(1978) BZNZ 16. (Lilia-Plougernev) Ouzhpenn teir bevarenn oa.» ●(1979) THAB 1/38. Pevarenn : mesure de surface, 0,06 hectare. ●(1982) MABL I 102. (Lesneven) u' parkad foenn – dek pevarenn.
- pevaret
- pevarhouarnetpevarhouarnet
adj. Ferré aux quatre pieds.
●(1942) VALLsup 76a. Ferré. (Cheval) ferré aux quatre pieds, tr. «pevar-houarnet.»
- pevarigompevarigom
plur. (danse) Quadrille.
●(1931) VALL 606a. Quadrille, danse, tr. «koroll-pevarigou m. pevarigou pl.»
- pevarlammpevarlamm
m.
(1) Galop.
●(1931) VALL 328b. Galop, tr. «pevarlamm m.»
(2) D'ar pevarlamm : au galop.
●(1908) PIGO II 177. o redek d'ar pevar-lamm 'tresek Roz-an-Ivinen. ●(1932) BRTG 140. Ardeu en ariereh ne blij ket d'er vuoh ha hi skoeit, guintet, chachet, boutet, distaget ha postet d'er pearlam, kerkouls èl jau erbet, get Latira ar hé hein.
- pevarlammat / pevarlammiñpevarlammat / pevarlammiñ
v. intr. Galoper.
●(1932) CDFi 15 octobre 2/b. Ha Nijenavel ha pevarlammat epad eul leo, al leo ziweza, etre Pont-Krist ha Kerfaven. ●(1932) BRTG 135. Pipi Latira é péarlammein ar gein é vuoh. ●(1963) LLMM 99/264. War e lerc’h e pevarlamme Aotronez kofek gant levitennoù mezher du en-dro dezho. ●(1977) BLGW 85. Pevarlammat a reas diouzhtu marc'h Jud.
- pevarlammiñpevarlammiñ
voir pevarlammat
- pevarugentadpevarugentad
m. Quantité de quatre-vingt.
●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 211. ur péaruigendad a dud.
- pevarugentvetpevarugentvet
adj. Quatre-vingtième.
●(1732) GReg 769a. Quatrevingtieme, tr. «Ar Pévar-uguentved.» ●La quatrevintième partie, tr. «Ar bévar-uguentved lodenn.»
- pevarveder
- pevarvetpevarvet
adj. & adv.
(1) Adj. num. ord. Quatrième (au masculin).
●(1732) GReg 769b. Quatrième, tr. «pévarved. Van[netois] peüarved. Treg[or] péoarved. péoaroed.» ●(1790) MG 318. er buarvèt moyand. ●(17--) TE 2. Er buarvèt dé.
●(1849) LLB 553. d'er piarved dé. ●1086. Ou Douarened iouank bet er biarved rumad.
(2) Loc. adv. D'ar bevarvet : quatrièmement.
●(1879) GDI 300. D'er buarvèd, péhèd Adam n'hun hondanné meit d'en dannation.
- pevarzekpevarzek
adj. num. card.
I.
(1) Quatorze.
●(1499) Ca 43b. peuarzec. ●157a. g. quatorze. b. peuarzec. ●(1633) Nom 11b. Ephebus, puber, vesticeps : qui passe quatorze ans : vnan á tremen an ôat ha peuarzec bloaz.
●(1659) SCger 99b. quartorze, tr. «peuarzec.» ●164a. peuarzec, tr. «quatorze.» ●(1732) GReg 769a. Quatorze, nombre, tr. «Pévarzecq.»
●(1849) LLBg IV (titre). arlerh er piarzeg a viz guenholon.
●(1902) PIGO I 190. daou bôtr a bevarzek vla. ●(1921) BUFA 187. Ardro er boarzek a viz guenholon.
(2) Pevarzek kant : quatorze cent.
●(c.1825/30) AJC 2814. parsec cand a voa ane.
II.
(1) Emañ an traoù er pevarzek kant : manifester son contentement.
●(1912) RVUm 316 (Gu). E ma en treu ér pearzek kant, tr. P. ar Gov «On est sur les quatorzes cents. A propos de signes extérieurs d'un grand contentement.»
(2) Bezañ sotoc'h eget pevarzek : être idiot.
●(1962) TDBP Ia 52 (T). Mad ! te a zo sotoh evid pevarzeg ! tr. J. Gros «Eh bien ! toi, tu es plus sot que quatorze ! (sots, sous-entendus).»
(3) Ober ur sell a bevarzek real : voir sell.
- pevarzekvet
- pevarzroadpevarzroad
m. (équitation) Galop.
●(1929) MKRN 18. d'an drot ha d'ar peor-zroad, tr. «au trot et au galop.»
- pevarzroadegpevarzroadeg
m. pevarzroadeion Quadrupède.
●(1732) GReg 721b. Qui a quatre piez, tr. «Pévarzroadecq. p. pévarzroadéyen.»
- pevarzroadek
- pevarzueg
- pevarzuek