Devri

Recherche 'pillig...' : 8 mots trouvés

Page 1 : de pillig (1) à pilliger (8) :
  • pillig
    pillig

    f. –où, –i

    I.

    A.

    (1) Bassin de métal, chaudron.

    (1499) Ca 158a. Pillic. g. poille. l. hec peluis / is. ●(1633) Nom 158a. Peluis : bacin, bassin : bassin, pillicq.

    (1659) SCger 13a. bassin, tr. «bilic.» ●(1732) GReg 469b. Detacher le gratin du bassin, tr. «Distaga ar c'hréien diouc'h ar billicq

    (1861) BSJ 212. goudé en devout taulet deur én ur bilig. ●(1874) FHB 481/88a. Penselia a rea ive ar pilligou. ●(1897) EST 32. er ioud-kerh (…) ér belig tuem-skaut doh ou gortoz.

    (1921) GRSA 323. lañnein ur bilig a zeur.

    (2) Poêle à frire.

    (1499) Ca 158b. Pillic houarn. g. poille de ferr. l. hec sartago / ginis.

    (1659) SCger 87a. poelon ou paele, tr. «billic.» ●95a. vne poele, tr. «billic.» ●164a. pillic, tr. «poile.» ●(1732) GReg 733b. Poele, ou poële, tr. «Pilicg. p. pilyou. pillicg. p. pilligou.» ●Grande poële, tr. «Pillicq vras. ar billicq vras.»

    (1942) DADO 9. E-ti intañvez Lazbleiz ez eus bet laeret eun hanter-dousen viou, eur c’hartourenn chikore, eur galabousenn hag eur billig nevez-flam.

    (3) Patelle, petit plat.

    (1633) Nom 161b. Patella : paëllete : pillicq.

    (4) Chaudière, cuve.

    (1633) Nom 162b-163a. Cortina : chaudiere d'vn teinturier : pillicq, pe cauter vn liffer.

    (1849) LLB 2142-2143. Én ur bilig digor lakeit in dar en tan / Ged en deur zou rekis kawet eid ou golein.

    (5) Moule (à tarte).

    (1633) Nom 163b. Testus : paëlle à tarteaux : pillicq dan tartès, vn tourtieres.

    B.

    (1) Pillig krampouezh : crêpière (ustensile).

    (1910) MAKE 69. du liou e zrem egiz reor eur billig-krampouez. ●(1929) AAFF 8. an dindan eus eur billig krampoez.

    ►absol.

    (1924) BILZbubr 38/842. Mont da bokat dek gwech d'an drezenn-bod pe d'ar billig. ●(1959) LLMM 73/126. hag e lede an toaz war ar billig gant ar rozell.

    (2) Pillig da fritañ : poèle à frire.

    (1633) Nom 163a. Sartago, frixorium : paëlle à frire, ou à fricasser : pillicq da frittaff, pe da fricassiff.

    (1874) FHB 491/167b. e taolent crabanadou arc'hant er billik frita.

    (3) Pillig da frikasiñ : poèle à fricasser.

    (1633) Nom 163a. Sartago, frixorium : paëlle à frire, ou à fricasser : pillicq da frittaff, pe da fricassiff.

    (4) Pillig lederez : crêpière sur laquelle on étend la pâte.

    (1938) BRHI 21. Sur la première des deux tuiles (bilig-lederez).

    (5) Pillig lostennek =

    (1925) FHAB Ebrel 137. e yod fritet d'ezan war eur billig lostennek.

    (6) Pillig ruilhennek =

    (1948) KROB 7/12. Gouzout a rit trei ha distrei ho krampouezenn, war gement tu 'zo, he zeurel er vann gant ar billig ruillennok hag he zapa gant ar baelon goudeze !

    C. (agriculture) Déchaumeuse à disques.

    (1960) EVBF I 336. pilligou, Dirinon, pilligi, Loperhet.

    II. sens fig.

    (1) Postérieur.

    (1932) ALMA 99. tanet e billig dioc'h e inkane. ●(1935) OALD 52/133. Koueza a ris war va fillig war eur men begek, ha kemend a gas a oa ganeñ, gand an herr am boa kemeret, ma 'z eas va fenn da steki er wezenn bella.

    (2) Firmament.

    (1907) DIHU 22/364. petra e oé én tu ral d'er bilig glas-sé e huelé, a houdé ma hanaùé droug doh vad. (...) é arriùas get dan er bilig ! Nezé é taulas un taul lagad disprizus ar en doar e oé ken distér édan é dreid.

    (3) Ciel nocturne.

    (1908) DIHU 35/72. hag el loér e splanné, milén koér doh er bilig. ●(1913) DIHU 98/315. en henteu de zarempredein hag er «bilig vras» de gousket édandi.

    III.

    (1) Du evel revr ur billig : très noir. Cf. evel huzil ar siminal, evel pod-houarn Mari-Job, evel ar pec'hed, evel mouar, evel pluñv ar vran.

    (1910) MAKE 69 E. Crocq. Du liou e zremm egiz reor eur billig-krampouez. ●(1942) DHKN 164 (G) Loeiz Herrieu. Rak tioél e oè en amzér; du èl rèvr ur bilig. ●(1970) BHAF 117 (T) E. ar Barzhig. Deut e oa teñval evel en eur sah, du evel reor eur billig. ●(1974) SKVT III 132 (Ki) Y. Drezen. Hag un noz, du e-giz revr ar billig.

    (2) An eil billig o chakad rebechou d'ar billig all : l’un reprochant à l’autre et tous les deux aussi responsbales.

    (1967) BRUD 26-27/28 (T) E. ar Barzhig. Tamm ha tamm e oe klevet lavared e veze trouz dalhmad etreze hag o mamm, hag etreze o-daou an eil billig o chakad rebechou d'ar billig all.

    (3) Ar billig o seniñ d'ar pod-houarn : l’un reprochant à l’autre et tous les deux aussi responsbales. Cf. ar gaoter o sarmon d'ar pod-houarn. Cf. MELU XI 250 : Ar pofer a lar du d'ar chôdron, la marmite dit : (tu es noir) au chaudron (la pelle se moque du fourgon.) Kerfot.

    (1978) PBPP 2.2/453 (T-Plougouskant). Ar billig o son d'ar pod-houarn, tr. J. le Du «la poêle qui fait de la musique à la marmite /proverbe la paille et la poutre/»

    (4) Reiñ pillig toull : être différé en communion.

    (1890) MOA 218 (L). Etre différé en communion, comme il arrive aux enfants non assez instruits sur la religion, tr. J. Moal «rei pillig toull (C[ornouaille])»

    (5) Bezañ bet ar billig toull : être différé pour l’absolution.

    (1931) VALL 217. Il est différé pour l'absolution, tr. F. Vallée «ar billig toull en deus bet

    (6) Pellaat diouzh ar billig p'emañ o virviñ : s’éloigner du danger.

    (1942) DIHU 373/104 (G) L. Herrioù. Chetu er uéh ketan é pellan doh er bilig a pen dé é verù !

    (7) Toull eo ar billig tu pe du : il y a du louche là-dessous.

    (1912) MELU XI 310. Toull eo ar billik tu pe du, tr. E. Ernault «La crêpière est percée quelque part, il y a du louche là-dessous. (Hing.40.)»

    (8) Lardañ e billig da ub. : lui en cuire, lui en valoir.

    (1868) FHB 170/108a (L) *Lann an Dall. Ha c'houi a vouzo (...) evel eur marmouzik, penn fall, en d'euz bet ar valaen, a zo bet lardet dezhan he billik ? ●(1876) TDE.BF 391 (L). Ce verbe s'emploie aussi, en style familier, au sens de battre fort, rosser quelqu'un; p. lardet. Me lardo e billik d'ezhan, il s'en repentira. A la lettre, je lui graisserai sa poêle. ●(1878) SVE 647. Me 'lardo he billik d'ezhan, tr. L.-F. Salvet «Je lui graisserai sa galettoire. (Il lui en cuira.)» ●(1890) MOA 320 (L). Laver la tête à quelqu'un, tr. J. Moal «larda he billig da u.b.» ●371. Je vous enverrai paître aux landes, tr. J. Moal «me a lardo ho pillik d'eoc'h.» ●439. Il s'en repentira, tr. J. Moal «me a lardo he billik d'e-z-han (Fam. et ironique) (à la lettre : je lui graisserai sa poêle.» ●451. Rossez-le d'importance, tr. J. Moal «lardit he billig d'e-z-han (Fam.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 327). Me lardo he billig d'ezhan, tr. E. Ernault «je le lui vaudrai.»

    (9) Kouezhañ diwar ar billig en tan : tomber de Charybde en Scylla. Cf. tomber de la pôele dans le feu. cf. HYZH 281.

    (1867) FHB 144/318b (L) G. Morvan. Neuze, emezhan, e veliz ervad n'em oa great nemet coeza euz ar billic frita en tan. ●(1878) SVE 620. Koeza euz ar billik en tan, tr. L.-F. Salvet «Tomber de la poêle dans le feu. (Tomber de Charybde en Scylla.)»

    (1928) FHAB Eost 284 (L). Perig a ziskouezas neuze ar choplis d'e vreur, hag e c'hoarsjont leiz o c'hof o welet pegen tost e oant bet, o daou, da goueza, diwar ar billig, en tan. ●(1942) VALLsup 31. Tomber de Charybde en Scylla, tr. F. Vallée «koueza eus ar billig en tan

    (10) Skrivet eo ar billig : le temps est clair, sans nuages.

    (1997) (G) Jorj Belz PLOUHARNEL. Skrivet eo ar billig : la billig est récurée (= le temps est clair, sans nuages).

    (11) Lakaat ar ber war ar billig : voir ber.

    (12) Skeiñ an trebez war-lerc'h ar billig : voir trebez.

    (13) Treiñ ar grampouezhenn war ar billig : voir krampouezh.

    (14) Fritañ laouenn ar garantez war billig kraz ar baourentez : voir laou.

    (15) Fritañ laouenn ar baourentez war billig ar garantez : voir laou.

  • pillig-friterez
    pillig-friterez

    f. Poêle à frire.

    (1732) GReg 734a. Poële à frire, tr. «Pilicq friterès. p. pilyou friterès

  • pillig-lostek
    pillig-lostek

    f. Poêle à manche.

    (1732) GReg 734a. Poële à manche, tr. «Pillicq lostecq. p. pillyou lostecq

  • pillig-wele
    pillig-wele

    f. pilligoù-gwele Bassinoire.

    (1931) VALL 60a. Bassinoire, tr. «pillig-wele f.»

  • pilligad
    pilligad

    f. –où

    (1) Plein un bassin, un chaudron de.

    (1732) GReg 734a. Plein la poële, tr. «Pilyad. p. pilyadou

    (1804) RPF 21. hac h’en turul én ur belligueat deur, eit h’en darihue à-nebedigueu. ●(c.1825-1830) AJC 3794. en barasado etened guin hac a biliado. ●(1856) GRD 137. ur biliguad ivl berhuidant. ●(1868) GBI ii 520. Lakâs ’r billiad dour da virwi, tr. «Elle mit de l’eau à bouillir dans un bassin.» ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 135. ur beléguad youd greuç. ●(1897) EST 86. dariw ur beligad. ●(18--) KTB.ms 14 p 280. lakad ur billiad dour war ann tan.

    (1918) BNHT 8. ur belegad deur berù. ●(1921) BUFA 175. ur biligad deur e oé ar en tan. ●(1937) DIHU 310 Ebrel 245. Un dé aral é vout er bal-dan ér biligad-ioud. ●(1938) DIHU 330/183. ur gaer a biligad ioud e vezè dariùet aveitè. ●(1941) ARVR 2/12-01. Hag ean ha seùel kerkent ha krogein ér biligad deur berùant d’hé has, a-her, é kreiz er lér. ●(1985) ADEM 44. (An Arradon) ur billigad ragoud ged kig.

    (2) spécial. Nourriture cuite pour animaux.

    (1849) LLB 1142. Reit tehon piligad é pad ol er gouian. ●1178. Dré hir rein piligad.

    (1985) ADEM 58. (An Arradon) treusiñ ar reper ewid moned da gass pilligad d’ar moc’h.

  • pilligañ
    pilligañ

    v. tr. d. Bassiner (un lit).

    (1931) VALL 60a. Bassiner un lit, tr. «pilliga

  • pilligata
    pilligata

    v. tr. d. Bassiner (un lit).

    (1931) VALL 60a. Bassiner un lit, tr. «pilligata

  • pilliger
    pilliger

    m. –ion Chaudronnier.

    (1659) SCger 23b. chaudronnier, tr. «biliguer.» ●(c.1718) CHal.ms i. chaudronnier, tr. «piligäour.» ●(1732) GReg 158a. Chaudronnier, tr. «pilliger. p. yen. pilyer. p. yen

    (1934) BRUS 269. Un chaudronnier, tr. «ur piligour

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...