Devri

Recherche 'pillig...' : 8 mots trouvés

Page 1 : de pillig (1) à pilliger (8) :
  • pillig
    pillig

    f. –où, –i

    I.

    A.

    (1) Bassin de métal, chaudron.

    ●(1499) Ca 158a. Pillic. g. poille. l. hec peluis / is. ●(1633) Nom 158a. Peluis : bacin, bassin : bassin, pillicq.

    ●(1659) SCger 13a. bassin, tr. «bilic.» ●(1732) GReg 469b. Detacher le gratin du bassin, tr. «Distaga ar c'hréien diouc'h ar billicq.»

    ●(1861) BSJ 212. goudé en devout taulet deur én ur bilig. ●(1874) FHB 481/88a. Penselia a rea ive ar pilligou. ●(1897) EST 32. er ioud-kerh (…) ér belig tuem-skaut doh ou gortoz.

    ●(1921) GRSA 323. lañnein ur bilig a zeur.

    (2) Poêle à frire.

    ●(1499) Ca 158b. Pillic houarn. g. poille de ferr. l. hec sartago / ginis.

    ●(1659) SCger 87a. poelon ou paele, tr. «billic.» ●95a. vne poele, tr. «billic.» ●164a. pillic, tr. «poile.» ●(1732) GReg 733b. Poele, ou poële, tr. «Pilicg. p. pilyou. pillicg. p. pilligou.» ●Grande poële, tr. «Pillicq vras. ar billicq vras.»

    ●(1942) DADO 9. E-ti intañvez Lazbleiz ez eus bet laeret eun hanter-dousen viou, eur c’hartourenn chikore, eur galabousenn hag eur billig nevez-flam.

    (3) Patelle, petit plat.

    ●(1633) Nom 161b. Patella : paëllete : pillicq.

    (4) Chaudière, cuve.

    ●(1633) Nom 162b-163a. Cortina : chaudiere d'vn teinturier : pillicq, pe cauter vn liffer.

    ●(1849) LLB 2142-2143. Én ur bilig digor lakeit in dar en tan / Ged en deur zou rekis kawet eid ou golein.

    (5) Moule (à tarte).

    ●(1633) Nom 163b. Testus : paëlle à tarteaux : pillicq dan tartès, vn tourtieres.

    B.

    (1) Pillig krampouezh : crêpière (ustensile).

    ●(1910) MAKE 69. du liou e zrem egiz reor eur billig-krampouez. ●(1929) AAFF 8. an dindan eus eur billig krampoez.

    ►absol.

    ●(1924) BILZbubr 38/842. Mont da bokat dek gwech d'an drezenn-bod pe d'ar billig. ●(1959) LLMM 73/126. hag e lede an toaz war ar billig gant ar rozell.

    (2) Pillig da fritañ : poèle à frire.

    ●(1633) Nom 163a. Sartago, frixorium : paëlle à frire, ou à fricasser : pillicq da frittaff, pe da fricassiff.

    ●(1874) FHB 491/167b. e taolent crabanadou arc'hant er billik frita.

    (3) Pillig da frikasiñ : poèle à fricasser.

    ●(1633) Nom 163a. Sartago, frixorium : paëlle à frire, ou à fricasser : pillicq da frittaff, pe da fricassiff.

    (4) Pillig lederez : crêpière sur laquelle on étend la pâte.

    ●(1938) BRHI 21. Sur la première des deux tuiles (bilig-lederez).

    (5) Pillig lostennek =

    ●(1925) FHAB Ebrel 137. e yod fritet d'ezan war eur billig lostennek.

    (6) Pillig ruilhennek =

    ●(1948) KROB 7/12. Gouzout a rit trei ha distrei ho krampouezenn, war gement tu 'zo, he zeurel er vann gant ar billig ruillennok hag he zapa gant ar baelon goudeze !

    C. (agriculture) Déchaumeuse à disques.

    ●(1960) EVBF I 336. pilligou, Dirinon, pilligi, Loperhet.

    II. sens fig.

    (1) Postérieur.

    ●(1932) ALMA 99. tanet e billig dioc'h e inkane. ●(1935) OALD 52/133. Koueza a ris war va fillig war eur men begek, ha kemend a gas a oa ganeñ, gand an herr am boa kemeret, ma 'z eas va fenn da steki er wezenn bella.

    (2) Firmament.

    ●(1907) DIHU 22/364. petra e oé én tu ral d'er bilig glas-sé e huelé, a houdé ma hanaùé droug doh vad. (...) é arriùas get dan er bilig ! Nezé é taulas un taul lagad disprizus ar en doar e oé ken distér édan é dreid.

    (3) Ciel nocturne.

    ●(1908) DIHU 35/72. hag el loér e splanné, milén koér doh er bilig. ●(1913) DIHU 98/315. en henteu de zarempredein hag er «bilig vras» de gousket édandi.

    III.

    (1) Du evel revr ur billig : très noir. Cf. evel huzil ar siminal, evel pod-houarn Mari-Job, evel ar pec'hed, evel mouar, evel pluñv ar vran.

    ●(1910) MAKE 69 E. Crocq. Du liou e zremm egiz reor eur billig-krampouez. ●(1942) DHKN 164 (G) Loeiz Herrieu. Rak tioél e oè en amzér; du èl rèvr ur bilig. ●(1970) BHAF 117 (T) E. ar Barzhig. Deut e oa teñval evel en eur sah, du evel reor eur billig. ●(1974) SKVT III 132 (Ki) Y. Drezen. Hag un noz, du e-giz revr ar billig.

    (2) An eil billig o chakad rebechou d'ar billig all : l’un reprochant à l’autre et tous les deux aussi responsbales.

    ●(1967) BRUD 26-27/28 (T) E. ar Barzhig. Tamm ha tamm e oe klevet lavared e veze trouz dalhmad etreze hag o mamm, hag etreze o-daou an eil billig o chakad rebechou d'ar billig all.

    (3) Ar billig o seniñ d'ar pod-houarn : l’un reprochant à l’autre et tous les deux aussi responsbales. Cf. ar gaoter o sarmon d'ar pod-houarn. Cf. MELU XI 250 : Ar pofer a lar du d'ar chôdron, la marmite dit : (tu es noir) au chaudron (la pelle se moque du fourgon.) Kerfot.

    ●(1978) PBPP 2.2/453 (T-Plougouskant). Ar billig o son d'ar pod-houarn, tr. J. le Du «la poêle qui fait de la musique à la marmite /proverbe la paille et la poutre/»

    (4) Reiñ pillig toull : être différé en communion.

    ●(1890) MOA 218 (L). Etre différé en communion, comme il arrive aux enfants non assez instruits sur la religion, tr. J. Moal «rei pillig toull (C[ornouaille])»

    (5) Bezañ bet ar billig toull : être différé pour l’absolution.

    ●(1931) VALL 217. Il est différé pour l'absolution, tr. F. Vallée «ar billig toull en deus bet.»

    (6) Pellaat diouzh ar billig p'emañ o virviñ : s’éloigner du danger.

    ●(1942) DIHU 373/104 (G) L. Herrioù. Chetu er uéh ketan é pellan doh er bilig a pen dé é verù !

    (7) Toull eo ar billig tu pe du : il y a du louche là-dessous.

    ●(1912) MELU XI 310. Toull eo ar billik tu pe du, tr. E. Ernault «La crêpière est percée quelque part, il y a du louche là-dessous. (Hing.40.)»

    (8) Lardañ e billig da ub. : lui en cuire, lui en valoir.

    ●(1868) FHB 170/108a (L) *Lann an Dall. Ha c'houi a vouzo (...) evel eur marmouzik, penn fall, en d'euz bet ar valaen, a zo bet lardet dezhan he billik ? ●(1876) TDE.BF 391 (L). Ce verbe s'emploie aussi, en style familier, au sens de battre fort, rosser quelqu'un; p. lardet. Me lardo e billik d'ezhan, il s'en repentira. A la lettre, je lui graisserai sa poêle. ●(1878) SVE 647. Me 'lardo he billik d'ezhan, tr. L.-F. Salvet «Je lui graisserai sa galettoire. (Il lui en cuira.)» ●(1890) MOA 320 (L). Laver la tête à quelqu'un, tr. J. Moal «larda he billig da u.b.» ●371. Je vous enverrai paître aux landes, tr. J. Moal «me a lardo ho pillik d'eoc'h.» ●439. Il s'en repentira, tr. J. Moal «me a lardo he billik d'e-z-han (Fam. et ironique) (à la lettre : je lui graisserai sa poêle.» ●451. Rossez-le d'importance, tr. J. Moal «lardit he billig d'e-z-han (Fam.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 327). Me lardo he billig d'ezhan, tr. E. Ernault «je le lui vaudrai.»

    (9) Kouezhañ diwar ar billig en tan : tomber de Charybde en Scylla. Cf. tomber de la pôele dans le feu. cf. HYZH 281.

    ●(1867) FHB 144/318b (L) G. Morvan. Neuze, emezhan, e veliz ervad n'em oa great nemet coeza euz ar billic frita en tan. ●(1878) SVE 620. Koeza euz ar billik en tan, tr. L.-F. Salvet «Tomber de la poêle dans le feu. (Tomber de Charybde en Scylla.)»

    ●(1928) FHAB Eost 284 (L). Perig a ziskouezas neuze ar choplis d'e vreur, hag e c'hoarsjont leiz o c'hof o welet pegen tost e oant bet, o daou, da goueza, diwar ar billig, en tan. ●(1942) VALLsup 31. Tomber de Charybde en Scylla, tr. F. Vallée «koueza eus ar billig en tan.»

    (10) Skrivet eo ar billig : le temps est clair, sans nuages.

    ●(1997) (G) Jorj Belz PLOUHARNEL. Skrivet eo ar billig : la billig est récurée (= le temps est clair, sans nuages).

    (11) Lakaat ar ber war ar billig : voir ber.

    (12) Skeiñ an trebez war-lerc'h ar billig : voir trebez.

    (13) Treiñ ar grampouezhenn war ar billig : voir krampouezh.

    (14) Fritañ laouenn ar garantez war billig kraz ar baourentez : voir laou.

    (15) Fritañ laouenn ar baourentez war billig ar garantez : voir laou.

  • pillig-friterez
    pillig-friterez

    f. Poêle à frire.

    ●(1732) GReg 734a. Poële à frire, tr. «Pilicq friterès. p. pilyou friterès.»

  • pillig-lostek
    pillig-lostek

    f. Poêle à manche.

    ●(1732) GReg 734a. Poële à manche, tr. «Pillicq lostecq. p. pillyou lostecq.»

  • pillig-wele
    pillig-wele

    f. pilligoù-gwele Bassinoire.

    ●(1931) VALL 60a. Bassinoire, tr. «pillig-wele f.»

  • pilligad
    pilligad

    f. –où

    (1) Plein un bassin, un chaudron de.

    ●(1732) GReg 734a. Plein la poële, tr. «Pilyad. p. pilyadou.»

    ●(1804) RPF 21. hac h’en turul én ur belligueat deur, eit h’en darihue à-nebedigueu. ●(c.1825-1830) AJC 3794. en barasado etened guin hac a biliado. ●(1856) GRD 137. ur biliguad ivl berhuidant. ●(1868) GBI ii 520. Lakâs ’r billiad dour da virwi, tr. «Elle mit de l’eau à bouillir dans un bassin.» ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 135. ur beléguad youd greuç. ●(1897) EST 86. dariw ur beligad. ●(18--) KTB.ms 14 p 280. lakad ur billiad dour war ann tan.

    ●(1918) BNHT 8. ur belegad deur berù. ●(1921) BUFA 175. ur biligad deur e oé ar en tan. ●(1937) DIHU 310 Ebrel 245. Un dé aral é vout er bal-dan ér biligad-ioud. ●(1938) DIHU 330/183. ur gaer a biligad ioud e vezè dariùet aveitè. ●(1941) ARVR 2/12-01. Hag ean ha seùel kerkent ha krogein ér biligad deur berùant d’hé has, a-her, é kreiz er lér. ●(1985) ADEM 44. (An Arradon) ur billigad ragoud ged kig.

    (2) spécial. Nourriture cuite pour animaux.

    ●(1849) LLB 1142. Reit tehon piligad é pad ol er gouian. ●1178. Dré hir rein piligad.

    ●(1985) ADEM 58. (An Arradon) treusiñ ar reper ewid moned da gass pilligad d’ar moc’h.

  • pilligañ
    pilligañ

    v. tr. d. Bassiner (un lit).

    ●(1931) VALL 60a. Bassiner un lit, tr. «pilliga.»

  • pilligata
    pilligata

    v. tr. d. Bassiner (un lit).

    ●(1931) VALL 60a. Bassiner un lit, tr. «pilligata.»

  • pilliger
    pilliger

    m. –ion Chaudronnier.

    ●(1659) SCger 23b. chaudronnier, tr. «biliguer.» ●(c.1718) CHal.ms i. chaudronnier, tr. «piligäour.» ●(1732) GReg 158a. Chaudronnier, tr. «pilliger. p. yen. pilyer. p. yen.»

    ●(1934) BRUS 269. Un chaudronnier, tr. «ur piligour.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...