Devri

Recherche '"plañ"...' : 63 mots trouvés

Page 1 : de plan (1) à plantek-1 (50) :
  • plañ
    plañ

    m. –ioù

    I. Plan (de maison).

    ●(1931) CDFi 05/09 p. 1b. PLAN AN TI, savet gant eun entrepreneur pe gant eun all. Red eo merka ar c’homodite ha rei d’an doriou ha d’ar prenecher ar brazder deread.

    II.

    (1) Tennañ plañioù =

    ●(1923) KNOL 86. E c’houient tenna brao / Ho flaniou.

    (2) Tennañ plañ(ioù) : faire rire en société.

    ●(1958) ADBr lxv 4/515-516. (An Ospital-Kammfroud) Tenna ar plañ ; tenna plañyou : Faire rire la société par des traits d'esprit, par des réparties facétieuses : N'eus ket par deañ pa grog gand e blañyou.

    (3) Kaout plañ : avoir du plaisir.

    ●(1958) ADBr lxv 4/515. (An Ospital-Kammfroud) Kaoud plañ : avoir du plaisir ; est synonyme, dans ce cas, de plijadur : Plijadur ha plañ az-po da heul da gamaladed.

    (4) Kaout plañ da : avoir l'occasion de.

    ●(1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) Ne po morse muioh a blañ d'ober an tamm labour-ze : jamais tu n'auras meilleure occasion pour...

  • plañch .1
    plañch .1

    coll. Planches.

    ●(1633) Nom 144a-b. Asses, assamenta, axes, sectiles tabulæ, plancæ : planches, bois de fente, membrures de sciage : plaing, plancoet.

    ●(1867) FHB 140/286b. Eun nebeut plach dister, euz ar re a c'halver croten, a zervich da doen.

    ●(1920) AMJV 72. peb hini anezho [ar guez] a ro eur maread planch. ●(1937) DIHU 310/253. Tammeu planch hor boè lakeit étal hor guélé aveit dizoarein hor boteu-lér.

  • plañch .2
    plañch .2

     m. Plancher.

    ●(1633) Nom 143a. Lacunar, lacunarium, laquearium, laquear, lacus ; le palcher d'vne maison : an plaing ves an ty.

    ●(1732) GReg 440b. Froter le plancher &c. le netteïer, tr. «Frota ar plainch.» ●728b. Plancher, tr. «Plaïnch. p. plaïnchou.» ●Un plancher bienfait, tr. «Ur plaïnch great mad.»

    (1870) FHB 260/404b. scubet ar planch.

  • plañchad
    plañchad

    m. –où Planche de jardin.

    ●(1907) VBFV.bf 61a. planchad, m. pl. eu, tr. «planche de jardin.» ●(1940) DIHU 345/47. mézieu lodennet a blanchadeu foén glas.

  • plañchenn
    plañchenn

    m. –où, plañch

    (1) Planche.

    ●(1907) BSPD I 256. N'hé doé kin gulé meit en doar pe ur planchen.

    (2) Planche de jardin.

    ●(1732) GReg 728b. Planche de Jardin, airette, tr. «Van[netois] planchenn. p. ëu.» ●(1744) L'Arm 288b. Planche (…) De jardin, tr. «Planchênn.. neu. f.»

  • plañcheris
    plañcheris

    m./ f. –où Plancher.

    ●(1732) GReg 728b. Plancher, tr. «Van[netois] plancheriçz.» ●(1744) L'Arm 289a. Plancher des vaches, tr. «Plancherisse er vuoh ou er seutt. m.»

    ●(1839) BESquil 377. ma oé liès er blancheris ag é gambre rû guet é ouaid.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 110. ur plancherisig distér. ●(1905) KDBA 40. ar er plancheris. ●(1907) VBFV.bf 61a. plancheris, m. pl. eu, tr. «plancer, parquet.» ●(1934) BRUS 243. Un plancher, tr. «ur blancheris –eu, f.»

  • plañcherisiñ
    plañcherisiñ

    v. tr. d. Planchéier.

    ●(1744) L'Arm 289a. Planchéyer, veut donc dire ici, garnir (ou paver) de planches unies ou de parquetage, tr. «Plancherissein.. ssétt.»

  • plañchiñ
    plañchiñ

    v. tr. d.

    (1) Planchéier.

    ●(1732) GReg 728b. Plancheier, faire un plancher, tr. «Van[netois] plancheiñ pr. et.»

    ●(1849) LLB 809. Na de blanchein hou ti.

    ●(1907) VBFV.bf 61a. planchein, v. a., tr. «planchéier (une maison).»

    (2) (horticulture) Plañchiñ an douar =

    ●(1985) ADEM 67. (An Arradon) ewid plañchiñ an douar da lekel kaol.

  • plañchod
    plañchod

    m. Plancher.

    ●(1633) Nom 186b. Testudo : plancher couuert de cuir : planchot goloet á lezr.

  • plañchodet
    plañchodet

    adj. Planchéié.

    ●(1918) LZBt Mae 12. eur gigin izel-izel, planchodet gant plouz an doen, mesket gant pri.

  • plañchodiñ
    plañchodiñ

    v. tr. d. Planchéier.

    ●(1659) SCger 93a. plancher vne maison, tr. «planchoti vn ti.»

    ●(1847) MDM 126-127. eur gramb vraz (...) plainchoded e ve, goalc'hed bemdez.

  • plañchonenn
    plañchonenn

    f. (horticulture) =

    ●(1935) ANTO xiii. arôk kregi gant eur blanchonenn all.

  • planed
    planed

    s. –où (astronomie) Planète.

    ●(1499) Ca 159b. Planet. g. planete. ●(1575) M 626. en holl planedou, tr. «dans toutes les planètes.» ●1452. Oar an holl planedou, tr. «Sur toutes les planètes.» ●2802-2803. Er he sclerder hep comps guer gaou, / So muiguet an holl planedou, tr. «Car sa clarté, sans dire un mot de faux, / Surpasse toutes les planètes.» ●(1576) Cath p. 7. sell ouz an heol han planedou, tr. «regarde le soleil et les planètes.» ●(1633) Nom 217b. Sidera errantia, stellæ errantes, sidera palantia, planetæ : planettes : planedou, planedennou.

  • planedenn
    planedenn

    f. –où

    I. (astronomie) Planète.

    ●(1633) Nom 217b. Sidera errantia, stellæ errantes, sidera palantia, planetæ : planettes : planedou, planedennou. ●218b. Planeta, errans stella : erratica : planette : planeden.

    ●(1659) SCger 93a. planete, tr. «planeden.» ●(1710) IN I 364. Ar c'hometennou hac ar planedennou. ●(1732) GReg 729a. Planete, Etoile errante, tr. «Planedenn. p. planedennou. (...) Les septs planetes, tr. «Ar seiz planedenn.» ●(1744) L'Arm 289a. Planette, tr. «Planædénn.. neu. f.»

    ●(1907) FHAB Gwengolo 196. planedennou, e giz ar verelaouen, o kerzet en dro d'an heol. ●(1907) VBFV.bf 61a. planeden, f. pl. neu, tr. «planète.» ●(1914) RNDL 112. penneu-ahel hor planeden, tr. «aux pôles de notre planette.»

    II.

    (2) Destin, sort.

    ●(1732) GReg 65a. La bonne aventure, la destinée, tr. «ar blanedenn. Ce dernier mot n'est qu'en Leon.»

    ●(1838) CGK 3. neus quet crioc'h planeden vit hini eur merc'hetaër. ●19. Eur blaneden diremet a zeu d'or glac'hari. ●(1866) BOM 18. Eur blaneden digar.

    ●(1911) SKRS II 146. Aotrou Persoun, eme an hini koz, me zo trist va flaneden var an douar. ●(1944) VKST C'hwevrer 51. Kalet e vez ar blanedenn a-wechou hag e ranker reuzi pe derri.

    (3) Vie.

    ●(1909) KTLR 33. Mez ker kaer oa ar blaneden, ma na zounje nikun mond da labourad. ●(1924) BILZbubr 37/809. – Kalet ar blanedenn, ôtrou person ! – Petra a fell d'eoc'h !... Pep-hini ac'hanomp a steu e hini dindan dourn ha skoazell an Aotrou Doue.

    (4) Dougen e blanedenn : accepter, subir son destin, être résigné à son sort.

    ●(1866) FHB 70/142a. ha peb unan a rank douguen he blaneden, evel a lavare hon tud coz guech-all.

    (5) Lavarout e blanedenn da ub. : dire la bonne aventure à qqn.

    ●(1732) GReg 65a. Dire la bonne aventure à quelqu'un, tr. «lavaret e blanedenn da ur re.»

    (6) Diskuliañ ar blanedenn = kontañ ar pezh zo c'hoarvezet.

    ●(1909) KTLR 189. Ober a reaz sin, en eur hoja he benn, da ziskuil ar blaneden hed-ha-hed.

    (7) Ar blanedenn donket : la destinée.

    ●(1936) IVGA 308. Ni a zo kement gour ac'hanomp paour kaez bougreed gwall-zister e skoaz ar blanedenn donket.

    III. sens fig., fam. Cul.

    ●(18--) FHAB Du/Kerzu 1941)">ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 101b). Planedenn Gwilhou zo kuzet.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 270. breman eo azezet var e blaneden e kreiz an oalet.

    IV.

    (1) Bezañ ganet dindan ur blanedenn vat : avoir de la chance.

    ●(1919) FHAB Du 138 (T) *Breizadig. Pep den an eus e blanedenn merket. Jelvestr, hervez e zonj, da vihanan, a oa ganet dindan unan vad.

    (2) Terriñ ar blanedenn : rompre le silence. Cf. BILZ 260 : B[ilzig] a reas d'ar gôz mond war eun tu all.

    ●(1925) BILZ 138 (T) F. al Lay. Den ne rannas gir, den ne vousc'hoarzas, den ne finvas... Bilzig ar c'henta a dorras ar blanedenn : Da bed eur ar gourlenn warc'hoaz, Saïg ?

    (3) Treiñ ar blanedenn diwar ub. :

    ●(1908) FHAB Gwengolo 271 J.-F. Guégen. N'hellan ket trei ar blaneden-ze diwarnout.

  • planedennet
    planedennet

    adj. Destiné.

    ●(1933) OALD 45/195. Ma mam a zeblante beza planedennet da veza pried gwazed koz...

  • Plangonwal
    Plangonwal

    n. de l. Planguenoual.

    ●(1974) ISHV 47. Parrez Plougenoual, skrivet « Plougonvoal », e 1152, a zo paeroniet gantañ.

  • plañiañ
    plañiañ

    v.

    (1) Faire des plans.

    ●(1905) BOBL 08 juillet 42/1a. da vuzuli, da verka, da blania…

    (2) Planifier.

    ●(1905) BOBL 15 juillet 43/3f. eur pez-teatr ken talvoudus ha ken planiet mad. ●(1905) BOBL 19 août 48/2f. Programm ar Goueliou bras a vo great en kear Gastell (…) a zo bet planiet da-vad evid ar sizun. ●(1905) BOBL 25 novembre 62/1a. penoz e c'hall eur prizonier ijinia ha plania e achap gant kemend a gourach hag a basianted.

  • Planiel
    Planiel

    n. de l. Pleudaniel.

    (1) Planiel.

    ●(1847) FVR 223. ann Atrou Ervoan Perennez, euz a barrez Pleudaniel, e tu Landreger. ●(1879-1880) SVE 180. Planniel. ●(1894) BUEr 7. Planiel. ●(1898) BRE 118. Person Planiel oa eur sant.

    ●(1900) (1927) CONS 1046. E Planiel ez eus eul lec’h a birc’hirinach hag a zo brudet dreist. ●(1905) BOBL 20 mai 35/3d. prestik ec’h efont da Blaniel. ●(1910) EGBT 131. En Plouagor, en Laruen hag en Planiel e ve komzet brezoneg. ●(1912) BUAZpermoal 926. en parouz Planiel. ●(1933) BREIZ 328/4c. Intanvez ar Bouder eus Planiel. ●(1942) DADO 9. Intañvez Lazbleiz ?... Hounnez, a gav d’in’oa gwechall merc’h sakrist koz Planiel. ●(1951) ECLA 298/2. Noblañs Planiel.

    (2) (argot de la Roche-Derrien) Expression : Yannig Kamarel.

    ●(1886) ARN 25. Gourmand (porté sur son ventre). – Bret. : Potr he gov; quelquefois, potr he gov dôn. Arg. : Iannik Kamarl, nom propre. Pour gagner ce surnom sans conteste, il faut être à la fois gourmand, parasite et mendiant.

    (3) (blasons populaires) Voir chuchuenn, noblañs, sivilizet.

    (4) [Toponymie locale]

    ●(1825-1830) AJC 199. lared a regomb ar voan ar chafotec ehe deus a voloÿ. ●(1894) BUEr 65. Eun devez ma oa o tremen dre gastel Botloy, en parouz Planiel. ●(1898) BRE 112. Oferen ar vartoloded / E Koz-Iliz a ve laret. ●120. E Milin-Vor oa eur vatez.

    ●(1900) (1927) CONS 1046. Sant Modez a oa o prezeg, eun devez, war bleg mor Kamarl (war ar pleg-mor-se e man ar Goz Iliz). ●(1912) BUAZpermoal 926. Ar Goz-Iliz en Planiel, / War vord an ôd en Kamarel.

  • Planieliz
    Planieliz

    pl. Habitants de Pleudaniel.

    ●(1928) BREI 61/4b. Planieliz holl a vo, en de-ze, o kanan meulodi d’o zant patron.

  • plañier
    plañier

    m. –ion Farceur.

    ●(1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) pebez plañyer a zen ! (Comme il sait en raconter, cet homme !).

  • planked
    planked

    m.

    (1) M. Plancher.

    ●(1906) HIVL 143. er planked ag er har.

    (2) Coll. Planches.

    ●(1744) L'Arm 10b Ais, tr. «Planquenn.. étt. m.» ●(17--) TE 89. planquêt péré e oai goarnissét a-ziabarh guet mihiér ag er ré préciussan. ●90. Er planquêt péré e chervigeai de vangoerieu.

  • plankenn
    plankenn

    m./f. plenk, plenken, plenkin, plenkon

    I. Planche.

    ●(1499) Ca 159b. Planquenn. g. ays. ou planche. ●(1530) Pm 264. pemp planquen a prenn fau, tr. «cinq planches de bois de hêtre.»

    ●(1659) SCger 93a. planche, tr. «planquen p. plencot ou plenquin.» ●164b. planquen pl. plancot, tr. «planche.» ●(1710) IN I 335. daou blanquen sapr an eil ouz eguile. ●(1732) GReg 728b. Planche, piece de bois de sciage, tr. «Planqenn. p. pleñch.» ●(1744) L'Arm 10b Ais, tr. «Planquenn. m.»

    ●(1831) MAI 189. Eur c'hoz lincel, pevar flanquen. ●(1839) BESquil 37. aveit gulé nen doé meit ur blanquen. ●(1857) GUG 62. én naufrage, ur blanquen. ●(1863) GBI I 256. Un arched a bewar flankenn ! tr. «un cercueil de quatre planches !» ●(1877) BSA 226. Eur planken en em gav em c'hichennic. ●(1889) ISV 15. eur planken tano.

    ●(1903) MBJJ 31. ar pontik plenken. ●(1909) FHAB Gouere 202. eur planken kalet. ●(1911) BUAZperrot 544. ken gwele nemet eur planken. ●(1927) FHAB Meurzh 69a. eur plankenn pe zaou. ●(1935) BREI 390/3c. al lec'h ma ranker treuzi war skeuliou ha plenkon ledet war ar c'hreuneugel. ●(1936) PRBD 9. Ar planken a chom war gorre an dour. ●(1944) DGBD 178. evit kaout plenken. ●(1983) PABE 54. (Berrien) plankenn, tr. «planche.»

    II.

    (1) fam. Plankenn ar stomok : estomac.

    ●(1924) ARVG Ebrel 81. Eun tamm boed war blankenn ar stomok. ●(1992) MDKA 94. amañ a zo eur plankenn estomak nan eo ket poah c'hoaz.

    (2) Imbécile.

    ●(1983) PABE 54. (Berrien) plankenn, tr. «imbécile.»

    (3) Genoù plankenn =

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 346. Ha perak out aet gantañ, genou plankenn ma'z out ?

    III.

    (1) Sec'h evel ur plankenn : très sec.

    ●(1978) PBPP 2.2/542 (T-Plougouskant). Sec'h evel ur planken, tr. J. le Du «sec comme un planche.»

    (2) Mont war ur plankenn lardet : être ruiné par un revers de fortune.

    ●(1942) VALLsup 153. Ruiné par un revers de fortune, tr. F. Vallée «aet war eur plankenn lardet.»

    (3) Bezañ sonn evel ur plankenn : être très droit.

    ●(1975) BAHE 87/4 (T) Ernest ar Barzhig. ur pezh pikol den bras, sonn evel ur planken ha treut evel ur vazh-kleud.

    (4) Bezañ pont ha plankenn : voir pont.

  • plankenn-brusk
    plankenn-brusk

    m. (anatomie) Sternum.

    ●(1931) VALL 709b. Sternum, tr. «plankenn brusk m.»

  • plankenn-doenn
    plankenn-doenn

    m. (charpenterie) Volige.

    ●(1982) TIEZ I 294. Volige, tr. «plankenn doenn.»

  • plankenn-fri
    plankenn-fri

    m. (anatomie) Cloison nasale. cf. stagell-ar-fri

    ●(c. 1501) Lv 232/12. planquen anfr[i] gl. interfinia naris.

  • plankenn-skoaz
    plankenn-skoaz

    m. (anatomie) Omoplate.

    ●(1732) GReg 673b. Omoplate, tr. «Plancqenn ar scoaz. Van[netois] er planqenn scoé.» ●(1744) L'Arm 259a. Omoplate, tr. «Planquenn-scoai.. neu-sqoai.»

    ●(1879) ERNsup 165. plañkenn (ma) skoa, (mon) omoplate, Trév[érec] ; pleinkenn me skoe, St-M[ayeux]. ●(1895) GMB 230. tréc[orois] plañken ar skoa.

    ●(1924) LZBt Meurzh 26. izeloc'h eun tam evit planken e ziouskoa. ●(1935) BREI 431/4b. torret e blankenn-skoa.

  • plankennad
    plankennad

    m. –où Ce que l'on peut mettre sur une planche.

    ●(1986) CCBR 235. (Brieg) o plânkèna ra, tr. «planche de chaux.»

  • plankoad
    plankoad

    plur. Planches.

    ●(1633) Nom 144a-b. Asses, assamenta, axes, sectiles tabulæ, plancæ : planches, bois de fente, membrures de sciage : plaing, plancoet.

    ●(1659) SCger 5b. Ais, tr. «planquen P. plancot.» ●93a. planche, tr. «planquen p. plencot ou plenquin.» ●164b. planquen pl. plancot, tr. «planche.» ●(1732) GReg 728b. Planche, piece de bois de sciage, tr. «Plancqenn. p. pleñch, pleñcqod, plancqoad. Van[netois] plancqenn. p. plancqed, plancqoëd.»

  • Plankoed
    Plankoed

    n. de l. Plancoët.

    ●(1847) FVR 116. E parrez Plankoet. ●(18--) PENgwerin10 53. P’arrujont en Plankoet a weljont ar Saozon. ●(1899) LZBt Meurs 7. Tréguidel, Uzel, ar Roc'h, Binic, Pontreo, Sant-Ke-Porstreo, Etables, Plancoët, Quintin, Tréméloir, Sant-Barnabé, ha parouz Gouanac'h.

    ●(1905) ALMA 67. Plankoet. ●(1943) ENUR 33. Edo e-kreiz koad Sant-Albin war an hent-bras o kas eus Plankoed da Lambal.

  • plankon
    plankon

    m. Planche.

    I.

    ●(1905) BOBL 11 novembre 60/2a. Ar soudard a ve astennet var eur plankon. ●(1905) BOBL 25 novembre 62/1a. panevet e tapaz e droad etre daou blankon.

    II.

    (1) Chom (e revr) war ar plankon : ne pas être élu.

    ●(1905) BOBL 11 novembre 60/2a. Kalz a senatourien hag a zeputeed a dremeno adarre : kalzik all a chom o rer var ar plankon, ha re all a gemero o flas. ●(1906) BOBL 21 avril 83/1c. Ma karche ar re vad ober evelse, aliez e chomfe an depute fall var ar plankon, rag n’en defe ket a voueziou awalc’h da veza hanvet. ●(1956) LLMM 59/34 (Ku) *Taldir. E-lec'h gonit, ar Varzhed a oa trec'het war bep tachenn. O c'handidaded a chomas o revr war ar plankou, evel ma leverer e Kallag.

    (2) Lakaat e revr war ar plankon da ub. : ne pas élire qqn.

    ●(1905) BOBL 14 janvier 17/3b. marvad o devo bet amzer Kanodiz da lakat da botr Gwerliskin «e rer war ar plankon».

  • plañson .1
    plañson .1

    m. –où

    (1) Tresse, natte de cheveux.

    ●(1915) KZVr 135 - 03/10/15. Blanson, masc., tr. «tresse de cheveux.»

    (2) Jeune arbre.

    ●(1855) BDE 315. plançonneu olivèd.

  • plañson .2
    plañson .2

    adj. Tressé.

    ●(1874) FHB 490/153b. eun tam gouel blanson.

    ●(1916) KZVr 151 - 23/01/16. tri c'hor blansoun (et blanzoun, blanzounet), tr. «trois cordon en tress (?).»

  • plañson .3
    plañson .3

    coll. & m.

    (1) Coll. Jeunes arbres.

    ●(1767) ISpour 155. pé é-ra gueu doh é veitterie é tiscar coait, plançon. ●(1790) Ismar 226. ur meitour (...) e ra gueu doh é veiteri é tiscar coæd, plançon.

    (2) M. Jeune arbre.

    ●(1790) Ismar 229. pe dorrér gùé, pé plançonneu dehou.

  • plañsonat / plañsoniñ
    plañsonat / plañsoniñ

    v. tr. d.

    (1) Tresser, natter.

    ●(1896) GMB 495. pet[it] tréc[orois] blañsonat faire une natte.

    ●(1915) KZVr 135 - 03/10/15. blansonat, tr. «faire une natte (de cheveux) Haut-Tréguier.»

    (2) Corder.

    ●(1905) KANngalon Genver 295. blansoni fouetou da foueta ac'hanomp. ●(1911) BUAZperrot 672. blansonomp ganto kurunennou. ●(1915) KZVr 135 - 03/10/15. blansoni, belansonin (lire : blansonin), verbe actif, tr. «tresser ; corder, combiner les brins comme font les cordiers. – la forme du Léon, plansounenna, tresser est plus ancienne.» ●(1921) LZBl Du 223. o vlansona eur boutok.

  • plañsonenn
    plañsonenn

    f. –ed, –où

    (1) Jeune arbre.

    ●(1499) Ca 159b. Planczonenn. g. plante.

    ●(1732) GReg 729a. Jeune arbre qu'on a planté, tr. «Plançzounenn. p. plançzounennou, plançzounenned.» ●(1767) ISpour 158. à pé torrer gùé pé plançonnenneu. ●(1792) HS 27. El mann doai hunn Hrouéour laqueit ar enn douar plançonenneu ha güi à bep sorte. ●(17--) VO 120. ur blançonen hochellét guet en ahuél.

    ●(1838) OVD 141. haval doh ur blançonnen péhani e za de vout ur huèn vras. ●(1857) LVH 237. plançonnenneu olivèd.

    ●(1907) VBFV.bf 61a. plansonen, f. pl. neu, tr. «plant, jeune arbre.»

    (2) Tresse, natte.

    ●(1916) KZVr 151 - 23/01/16. Blansonen, féminin, tr. «tresse, Haut-Tréguier.»

  • plañsonennañ
    plañsonennañ

    v. tr. d. Tresser, natter.

    ●(1732) GReg 163a. Tresser ses cheveux, tr. «plançzounenna e vléau.»

  • plañsonennet
    plañsonennet

    adj. Tressé, natté.

    ●(1633) Nom 17a. Cincinnus : passe fillon, cheueul entortillé : bleo plancounnennet, antortillet.

    ●(1659) SCger 25a. cheueux entortillés, tr. «bleo plançonnennet.» ●164b. bleo plançonnennet, tr. «cheueuc frisez.» ●(1732) GReg 163a. Cheveux tressez, tr. «Bléau plañçzonennet.»

  • plañsonet
    plañsonet

    adj. Tressé.

    ●(1889) SFA 156. enn teltennou-ze e kouskent enn noz var torchennou blansounet gand brouan pe gant kolo. ●(1894) BUZmornik 143. ann aour hag ar perlez a lugerne etouez he bleo blansonet. ●247. Eur pallenn blansounet a zerviche d'ezhan da vele.

    ●(1908) FHAB Du 327. eun dorchen golo blansonet dindannan. ●(1909) LZBt Du 35. ober gweleo gant kerden blansonet.

  • plañsoniñ
    plañsoniñ

    voir plañsonat

  • plant .1
    plant .1

    coll.

    (1) Jeunes arbres.

    ●(1727) HB 508. plant ïouanc a olives. ●(1732) GReg 729a. Plant, jeune arbre pour planter, tr. «Plantenn. p. plantennou, plantenned, plant.» ●Plants d'arbres, plants de vigne, tr. «Plant guëz, plant guïny. plantennou guëz, plantennou guïny.»

    ●(1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou. ●(1868) KTB.ms 14 p 4. troc'het 've ar plant iaouank, diskaret a ve ar gwez.

    (2) Plantes.

    ●(1710) IN I 80. An dour (…) oc'h arrousi ar plant (…) a ra dezo dont da c'hlasvesi ha da vleunvi. ●(c.1718) CHal.ms ii. Les plantes grandissent a chaque moment, mais cela est Insensible, tr. «sourgein ara, profitein ara er plant de bep cours, hemp m'heller him auisein.» ●(1766) MM 25. crenit plant sempl a Disouten tr. «Tremblez, plantes ployantes et veuves de soutien.»

    ●(1847) MDM 81. lakaad ar plant da sevel, ar guez da strakal, ann eaust da zarevi. ●(1868) FHB 162/44b. Ra ziboulzo euz an douar geot, plant ha gwez a bep sort.

    ●(1907) FHAB Gouere 129. plant ha loened. ●(1929) FHAB C'hwevrer 54. ar plant a zave hag a en em lede mantrus war an douar.

    (3) (suivi d'un nom d'arbre, d'arbustre) Désigne des arbres de telle ou telle espèce.

    ●(1727) HB 347. Evel ar gwez palm e Cades hac ar plant-ros e Jerico.

    ●(1834) SIM 179. planta a rear dre ama ha dre aont plant avalou. ●(1896) LZBt Meurzh 19. plant-kafe fesonet brao. ●22. plant kafe ha cacao.

    ●(1907) VBFV.bf 66b. plant-roz, tr. «rosiers.» ●(1927) FHAB Meurzh 68b. Ar plant butun hepken a rank kaout potas soufrek. ●(1955) STBJ 36. tachennadou plant kafe ha korz sukr. ●197. hajou, plant kaol-pomm ha kaol-zaout, plant avalou.

    (4) (suivi d'un nom de plante cultivée) Du plant de.

    ●(1907) VBFV.bf 69a. planten-sivi, f. pl. plant-sivi, tr. «plant de fraise.» ●(1955) STBJ 197. hajou, plant kaol-pomm ha kaol-zaout, plant avalou. ●(1969) BAHE 62/7. lakaat un toullad plant-sivi.

  • plant .2
    plant .2

    m. –où

    (1) Jeune arbre.

    ●(17--) TE 2. plandeu ha gùé.

    ●(1907) VBFV.bf 61a. plant, m. pl. eu, tr. «plant, plante, jeune arbre.»

    (2) Pied (de plante).

    ●(1902) LZBg Mae 110. ur plant brug.

  • plant .3
    plant .3

    m. –où

    I.

    (1) Plante (des pieds).

    ●(1499) Ca 159b. Plant an troat. g. plante de pie / ou de terre. ●(1557) B I 456. Ann nyouabrant (variante : niuabrant) bet en plantou, tr. «des sourcils à la plante des pieds.» ●(1575) M 2417. bet plantou an dou droat, tr. «jusqu'aux plantes des pieds !» ●(1650) Nlou 41. An Diou abrant bet plant an troat, tr. «depuis les sourcils jusqu'à la plante des pieds.» ●(1633) Nom 25b. Planta pedis : plante du pied : plant an troat.

    ●(1659) SCger 92a. le dessous du pied, tr. «plant an troat.» ●164b. plant an troat, tr. «plante au pied.» ●(c.1680) NG 1942. A leint ar pen bet plant en truet. ●(1732) GReg 729a. Plante du pié, tr. «Plant an troad. p. plantou an treid.»

    ●(1824) BAM 165. adalec blenchen e benn bete plantou e dreid. ●(1838) OVD 204. laquat idan plandeu ou zreid ur certæn lezeuen hanhuet éclær.

    (2) Koll plant : perdre pied (dans l'eau).

    ●(1732) GReg 729a. Perdre plante dans l'eau, tr. «Coll plant.»

    (3) sens fig. Prise.

    ●(1530) Pm 252. Dyuat sathan hep ehanaff / Da pep eneff plant (variante : plont) so gantaff, tr. «Le cruel Satan, sans s'arrêter, / Sur toute âme a prise.»

    II. Tommañ plant e dreid : voir treid.

  • plant-gomm
    plant-gomm

    coll. (botanique) =

    ►plantenn-c'homm f.

    ●(1896) LZBt Meurzh 19. Ar gwellan planten a gredan deufe mad dre-aman eo ar blanten-gom.

  • plant-gwini
    plant-gwini

    coll. Cépage, plant.

    ●(1732) GReg 729a. plants de vigne, tr. «plant guïny.»

  • plantadurezh
    plantadurezh

    f. Plantage.

    ●(1732) GReg 729a. Plantage, action de planter, tr. «Plantadurez.»

  • plantaj
    plantaj

    m. (agriculture) Plantage, plantation.

    ●(1732) GReg 729a. Plantage, action de planter, tr. «plantaich.»

    ●(1970) LIMO 04 juillet. En est, er plantaj, er loned ou talhè a ger mitin betag en noz.

  • plantañ / plantiñ
    plantañ / plantiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Planter.

    ●(1499) Ca 159b. Plantaff. g. planter. Plantaff caul. ●(c.1500) Cb 37a. g. planter choulx / ou en user de choulx. b. plantaff caul / pe vsaff a caul. ●(1633) Nom 76a-b. Herba voluntaria, cui sativa opponitur : herbe qui croist de par soy sans estre semée, ou plantée : drouc-lasaou (lire : lousaou), lousaouen á seu ep bezaff hadet na plantet. ●96a. Arbor terminalis vel finalis : arbre assis ès bornes : vn guezen á vez plantet en fin an douarou, guezen bornal. ●Arbores in quincuncem digerere vel dirigere, metari : planter les arbres en esciquier : plantaff an guez en essiquer.

    ●(1659) SCger 93a. planter, tr. «planta.» ●164b. planta, tr. «planter.» ●(1732) GReg 729a. Planter, tr. «Planta. pr. plantet. Van[netois] plantein.» ●Planter des arbres, des vignes, tr. «Planta guëz, planta guïny.» ●Planter des choux, des porreaux, tr. «Planta caul, planta pour.»

    ●(1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou. ●(1849) LLB 632. plantein ha lagadein er gué. ●853. plantet gué nehué. ●(1894) BUZmornik 219. Eunn devez eta e plantaz eur skourr seac'h enn douar.

    ●(1907) VBFV.bf 61a. plantein, v. a., tr. «planter.» ●(1932) KWLB 14. planta patatez prim. ●(1933) ALBR 21. Planta aneze en douar bruzunet war c'horre, met kalet dindan.

    ►absol.

    ●(1834) SIM 85. ur perc'henner nevez benac o commanç planta.

    ●(1908) DIHU 34/59. De bé kours é ma guellan plantein ? ●(1923) FHAB Genver 32. N'ez eus nemet hada ha planta a renkennadou eün.

    (2) Plantañ-displantañ : planter sans arrêt.

    ●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) plantiñ-displantiñ, tr. «pour décrire le travail de quelqu'un qui ne cesse de transplanter des fleurs, des arbres, etc.»

    (3) Planter (un endroit) d'arbres.

    ●(1907) FHAB Here 242. planta a nevez ar re [meneziou] a zo noaz.

    (4) Enfoncer.

    ●(1575) M 29-30. plantet doun : / A faeçon en hon calounou, tr. «enfoncé profondément / De bonne façon dans nos cœurs.»

    ●(1710) IN I 167. eleac'h lamet an drean pehini a so oc'h ho piquat, ne reant nemet e blanta larcoc'h en ho troad. ●(1766) MM 689. planta he doc pete he zaoulagat, tr. «se cale le chapeau jusqu'aux yeux.» ●(1790) Ismar 72. prest de blantein er goutèll én hou calon.

    (5) Ficher.

    ●(1659) SCger 57a. ficher, tr. «planta.»

    B.

    (1) Enterrer, enfouir (un animal).

    ●(1903) TMJG 353. Ha, péchonch, eur wech interret Mari-Job, a oe ret pleal da blanta Mogi, oa reudet he gorf 'n he graou. ●(1935) BREI 390/3a. Douar mat da blanta chas ! ●(1934) BRUS 62. Enterrer (un animal), tr. «plantein.» ●(1942) STOB 18/102. – Petra a vez graet d'al loened pa vezont marvet ? emezañ. / – Plantañ anezo, a respont an holl vugale war un dro. / – Mat, hag an dud ?... / Hag ur plac'h vihan da hastañ buan respont : / – Plantañ anezo 'barz ar vered ! / Ha c'hoarz skrign gant ar vugale all... ha gant an aotroù Person daoust ma kav amzere awalc'h ar respont-se.

    (2) Enfouir.

    ●(1880) SAB 260. e planter er vered evel ada en douar corfou groz ac aneval.

    (3) gros. Enterrer (qqn).

    ●(17--) EN 822. red e din eblantan, tr. «il est nécéssaire que je l'enterre.»

    C. sens fig.

    (1) Plantañ pennadoù en ub. : fourrer des idées dans la tête de qqn.

    ●(1869) HTC 245-246. ne ra nemet planta pennadou er bobl. ●(1879) MGZ 211. planta pennadou er bobl.

    (2) Plantañ micher en ub. : faire rentrer le métier chez qqn.

    ●(1955) STBJ 38. ar re-mañ (...) evit planta micher ennañ, a reas o menoz da c'hoari dezañ eun dro divalo bennak.

    (3) Plantañ tro en e gorf : se tortiller.

    ●(1974) SKVT III 133. Burugenniñ a rae, ar muiañ ma c'helle, plantañ tro en e gorf.

    (4) Fourrer, flanquer.

    ●(1633) Nom 173a-b. Rutabulum : rouable, patroüille, fourgon : perchen forn, forch da plantaff an queuneut en forn.

    ●(1806) JOS 7. Ec'h ordrenas e blanta e prisoun ar Roue. ●(1850) JAC 81. Hac en deus bet laqet hor planta er prison.

    (5) Plantañ ub. er-maez : mettre qqn dehors.

    ●(1910) MAKE 15. Da zerr-noz, an hostiz a zihunas ar mezvier hag a blantas anezan er-meaz eus e di.

    (6) Plantañ koll war ub. : causer des pertes à qqn.

    ●(1910) MAKE 97. Kalz koll az peus plantet warnoun, te oar mad, Yan, eme an aotrou.

    (7) Implanter.

    ●(1894) BUZmornik 71. labouret epad pell amzer da blanta ar feiz e kear ar Mans.

    (8) =

    ●(c.1825/30) AJC 5809. an de voar lerch a voa labour da blantan.

    (9) Plantañ e dreid : fourrer ses pieds (dans un endroit).

    ●(1911) SKRS II 115. Rak-se, divar vreman, diouallit da blanta ho treid er palez-ma.

    (10) Plantañ tizh : foncer.

    ●(1910) MAKE 8. Hag al laer, a-dreuz ar parkeier, da blanta tiz ha da c'haloupa evit troc'ha arôk ar C'haper.

    (11) Plantañ bole : activer les cloches.

    ●(1911) SKRS II 199. kaer hen deuz chacha a bouez he zivrec'h ha planta bole er c'hloch, ne glev den ebet an distera trouz.

    D. Plantañ gant ub. : flanquer à qqn.

    ●(1878) EKG II 70. en eur blanta gant-han eur stafad a-dreuz he c'hinou.

    ●(1911) SKRS II 186. lammet a reas gant he c'hreg evel eun den gouez, ha planta reas ganthi taoliou ken didruez ma oue hanter-lazet ganthan. ●(1944) GWAL 165/319. (Ar Gelveneg) Plantañ : skeiñ gant ; «plant unan gantañ dre an dent !», «plant gantañ ur pezhioù 'barzh er genou !», «plant gantañ div pe deir !»

    II. V. tr. i.

    (1) Plantañ e : frapper.

    ●(1790) MG 255. hui e hoès plantét ém pèn a dauleu-bah.

    (2) Inculquer.

    ●(1879) BAN 66. planta e pennou an dud ar pez a renker da c'houzout evit beza salvet.

    (3) Plantañ gant : déballer à qqn.

    ●(1790) MG 80. a pe mès bet un disput doh me mæstr, ha ma mès plantét guet-ou tout er péh e hoès larét.

    III. V. intr.

    (1) S'enfoncer.

    ●(17--) TE 380. commance e rai deja plantein én deur.

    ●(1907) VBFV.bf 61a. plantein, v. n., tr. «enfoncer.» ●(1921) GRSA 310. Deu hepkén, Siméon hag é vab, e blant én deur èl mein. ●(1936) DIHU 302/126. léh ma plantant betag en deulin.

    (2) Courir, galoper.

    ●(1938) DIHU 321/37. Doh er hleuet, «Bijou» e ziskar é ziùskoharn hag e blant ar él lerh d'er pear zroed.

    (3) Frapper.

    ●(1790) MG 256. hui (...) e hoès plantet ém pèn a dauleu-bah.

    IV. V. pron. réfl. En em blantaén : se planter.

    ●(1876) BJM 114-115. oc'h en em blanta beteg he gouzoug ebarz dour ien un naoz a rede dirac he zi.

    V.

    (1) Plantañ ur rozenn (gaer) da ub. : voir rozenn.

    (2) Plantañ peul er prad : voir prad.

    (3) Plantañ pour gant ub. : voir pour.

    (4) Plantañ c'hwezh en e soroc'hell : voir soroc'hell.

  • plantedigezh
    plantedigezh

    f. Érection (d'un monument).

    ●(1869) FHB 231/172b. ar plantedigez euz a groaz ar mission.

  • planteiz
    planteiz

    m. –où

    (1) Plantation d'arbres.

    ●(1633) Nom 234b. Sementis, satio : semaille : haderez, an planteissou.

    ●(1710) IN I 36. ec'his pa gretent ne vent crouet nemet evit batissa tiez, evit ober Planteiçou. ●(1732) GReg 48b. Lieu planté d'arbres nouvellement, tr. «Planteiz. ur planteiz. p. planteizou.» ●101a. Jeune bois nouvellement planté, tr. «Planteyz. p. planteyzou.» ●188a. Complant, lieu planté d'arbres, tr. «Planteiz. g. planteizou.» ●729a. Plant, ou complant, lieu, où l'on éleve plusieurs piez d'arbres, tr. «Planteiz. p. planteizou.»

    ●(1872) ROU 95b. Plantation, tr. «Planteiz, pl. planteizou, (h[aut] L[éon].»

    (2) Plantes.

    ●(1732) GReg 504b. Les plantes se nourrissent de l'humeur de la terre, tr. «Ar planteyz, an oll lousou, ha car guéaut, a so maguet gand an humor eus an douar.»

  • plantek .1
    plantek .1

    adj. Qui a les pieds larges.

    ●(1499) Ca 159b. qui a lez piez. larges comme planche. b. plantec.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...