Devri

Recherche '"plañ"...' : 63 mots trouvés

Page 1 : de plan (1) à plantek-1 (50) :
  • plañ
    plañ

    m. –ioù

    I. Plan (de maison).

    (1931) CDFi 05/09 p. 1b. PLAN AN TI, savet gant eun entrepreneur pe gant eun all. Red eo merka ar c’homodite ha rei d’an doriou ha d’ar prenecher ar brazder deread.

    II.

    (1) Tennañ plañioù =

    (1923) KNOL 86. E c’houient tenna brao / Ho flaniou.

    (2) Tennañ plañ(ioù) : faire rire en société.

    (1958) ADBr lxv 4/515-516. (An Ospital-Kammfroud) Tenna ar plañ ; tenna plañyou : Faire rire la société par des traits d'esprit, par des réparties facétieuses : N'eus ket par deañ pa grog gand e blañyou.

    (3) Kaout plañ : avoir du plaisir.

    (1958) ADBr lxv 4/515. (An Ospital-Kammfroud) Kaoud plañ : avoir du plaisir ; est synonyme, dans ce cas, de plijadur : Plijadur ha plañ az-po da heul da gamaladed.

    (4) Kaout plañ da : avoir l'occasion de.

    (1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) Ne po morse muioh a blañ d'ober an tamm labour-ze : jamais tu n'auras meilleure occasion pour...

  • plañch .1
    plañch .1

    coll. Planches.

    (1633) Nom 144a-b. Asses, assamenta, axes, sectiles tabulæ, plancæ : planches, bois de fente, membrures de sciage : plaing, plancoet.

    (1867) FHB 140/286b. Eun nebeut plach dister, euz ar re a c'halver croten, a zervich da doen.

    (1920) AMJV 72. peb hini anezho [ar guez] a ro eur maread planch. ●(1937) DIHU 310/253. Tammeu planch hor boè lakeit étal hor guélé aveit dizoarein hor boteu-lér.

  • plañch .2
    plañch .2

     m. Plancher.

    (1633) Nom 143a. Lacunar, lacunarium, laquearium, laquear, lacus ; le palcher d'vne maison : an plaing ves an ty.

    (1732) GReg 440b. Froter le plancher &c. le netteïer, tr. «Frota ar plainch.» ●728b. Plancher, tr. «Plaïnch. p. plaïnchou.» ●Un plancher bienfait, tr. «Ur plaïnch great mad.»

    (1870) FHB 260/404b. scubet ar planch.

  • plañchad
    plañchad

    m. –où Planche de jardin.

    (1907) VBFV.bf 61a. planchad, m. pl. eu, tr. «planche de jardin.» ●(1940) DIHU 345/47. mézieu lodennet a blanchadeu foén glas.

  • plañchenn
    plañchenn

    m. –où, plañch

    (1) Planche.

    (1907) BSPD I 256. N'hé doé kin gulé meit en doar pe ur planchen.

    (2) Planche de jardin.

    (1732) GReg 728b. Planche de Jardin, airette, tr. «Van[netois] planchenn. p. ëu.» ●(1744) L'Arm 288b. Planche (…) De jardin, tr. «Planchênn.. neu. f.»

  • plañcheris
    plañcheris

    m./ f. –où Plancher.

    (1732) GReg 728b. Plancher, tr. «Van[netois] plancheriçz.» ●(1744) L'Arm 289a. Plancher des vaches, tr. «Plancherisse er vuoh ou er seutt. m.»

    (1839) BESquil 377. ma oé liès er blancheris ag é gambre rû guet é ouaid.

    (1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 110. ur plancherisig distér. ●(1905) KDBA 40. ar er plancheris. ●(1907) VBFV.bf 61a. plancheris, m. pl. eu, tr. «plancer, parquet.» ●(1934) BRUS 243. Un plancher, tr. «ur blancheris –eu, f.»

  • plañcherisiñ
    plañcherisiñ

    v. tr. d. Planchéier.

    (1744) L'Arm 289a. Planchéyer, veut donc dire ici, garnir (ou paver) de planches unies ou de parquetage, tr. «Plancherissein.. ssétt

  • plañchiñ
    plañchiñ

    v. tr. d.

    (1) Planchéier.

    (1732) GReg 728b. Plancheier, faire un plancher, tr. «Van[netois] plancheiñ pr. et

    (1849) LLB 809. Na de blanchein hou ti.

    (1907) VBFV.bf 61a. planchein, v. a., tr. «planchéier (une maison).»

    (2) (horticulture) Plañchiñ an douar =

    (1985) ADEM 67. (An Arradon) ewid plañchiñ an douar da lekel kaol.

  • plañchod
    plañchod

    m. Plancher.

    (1633) Nom 186b. Testudo : plancher couuert de cuir : planchot goloet á lezr.

  • plañchodet
    plañchodet

    adj. Planchéié.

    (1918) LZBt Mae 12. eur gigin izel-izel, planchodet gant plouz an doen, mesket gant pri.

  • plañchodiñ
    plañchodiñ

    v. tr. d. Planchéier.

    (1659) SCger 93a. plancher vne maison, tr. «planchoti vn ti.»

    (1847) MDM 126-127. eur gramb vraz (...) plainchoded e ve, goalc'hed bemdez.

  • plañchonenn
    plañchonenn

    f. (horticulture) =

    (1935) ANTO xiii. arôk kregi gant eur blanchonenn all.

  • planed
    planed

    s. –où (astronomie) Planète.

    (1499) Ca 159b. Planet. g. planete. ●(1575) M 626. en holl planedou, tr. «dans toutes les planètes.» ●1452. Oar an holl planedou, tr. «Sur toutes les planètes.» ●2802-2803. Er he sclerder hep comps guer gaou, / So muiguet an holl planedou, tr. «Car sa clarté, sans dire un mot de faux, / Surpasse toutes les planètes.» ●(1576) Cath p. 7. sell ouz an heol han planedou, tr. «regarde le soleil et les planètes.» ●(1633) Nom 217b. Sidera errantia, stellæ errantes, sidera palantia, planetæ : planettes : planedou, planedennou.

  • planedenn
    planedenn

    f. –où

    I. (astronomie) Planète.

    (1633) Nom 217b. Sidera errantia, stellæ errantes, sidera palantia, planetæ : planettes : planedou, planedennou. ●218b. Planeta, errans stella : erratica : planette : planeden.

    (1659) SCger 93a. planete, tr. «planeden.» ●(1710) IN I 364. Ar c'hometennou hac ar planedennou. ●(1732) GReg 729a. Planete, Etoile errante, tr. «Planedenn. p. planedennou. (...) Les septs planetes, tr. «Ar seiz planedenn.» ●(1744) L'Arm 289a. Planette, tr. «Planædénn.. neu. f.»

    (1907) FHAB Gwengolo 196. planedennou, e giz ar verelaouen, o kerzet en dro d'an heol. ●(1907) VBFV.bf 61a. planeden, f. pl. neu, tr. «planète.» ●(1914) RNDL 112. penneu-ahel hor planeden, tr. «aux pôles de notre planette.»

    II.

    (2) Destin, sort.

    (1732) GReg 65a. La bonne aventure, la destinée, tr. «ar blanedenn. Ce dernier mot n'est qu'en Leon.»

    (1838) CGK 3. neus quet crioc'h planeden vit hini eur merc'hetaër. ●19. Eur blaneden diremet a zeu d'or glac'hari. ●(1866) BOM 18. Eur blaneden digar.

    (1911) SKRS II 146. Aotrou Persoun, eme an hini koz, me zo trist va flaneden var an douar. ●(1944) VKST C'hwevrer 51. Kalet e vez ar blanedenn a-wechou hag e ranker reuzi pe derri.

    (3) Vie.

    (1909) KTLR 33. Mez ker kaer oa ar blaneden, ma na zounje nikun mond da labourad. ●(1924) BILZbubr 37/809. – Kalet ar blanedenn, ôtrou person ! – Petra a fell d'eoc'h !... Pep-hini ac'hanomp a steu e hini dindan dourn ha skoazell an Aotrou Doue.

    (4) Dougen e blanedenn : accepter, subir son destin, être résigné à son sort.

    (1866) FHB 70/142a. ha peb unan a rank douguen he blaneden, evel a lavare hon tud coz guech-all.

    (5) Lavarout e blanedenn da ub. : dire la bonne aventure à qqn.

    (1732) GReg 65a. Dire la bonne aventure à quelqu'un, tr. «lavaret e blanedenn da ur re

    (6) Diskuliañ ar blanedenn = kontañ ar pezh zo c'hoarvezet.

    (1909) KTLR 189. Ober a reaz sin, en eur hoja he benn, da ziskuil ar blaneden hed-ha-hed.

    (7) Ar blanedenn donket : la destinée.

    (1936) IVGA 308. Ni a zo kement gour ac'hanomp paour kaez bougreed gwall-zister e skoaz ar blanedenn donket.

    III. sens fig., fam. Cul.

    (18--) FHAB Du/Kerzu 1941)">ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 101b). Planedenn Gwilhou zo kuzet.

    (1908) FHAB Gwengolo 270. breman eo azezet var e blaneden e kreiz an oalet.

    IV.

    (1) Bezañ ganet dindan ur blanedenn vat : avoir de la chance.

    (1919) FHAB Du 138 (T) *Breizadig. Pep den an eus e blanedenn merket. Jelvestr, hervez e zonj, da vihanan, a oa ganet dindan unan vad.

    (2) Terriñ ar blanedenn : rompre le silence. Cf. BILZ 260 : B[ilzig] a reas d'ar gôz mond war eun tu all.

    (1925) BILZ 138 (T) F. al Lay. Den ne rannas gir, den ne vousc'hoarzas, den ne finvas... Bilzig ar c'henta a dorras ar blanedenn : Da bed eur ar gourlenn warc'hoaz, Saïg ?

    (3) Treiñ ar blanedenn diwar ub. :

    (1908) FHAB Gwengolo 271 J.-F. Guégen. N'hellan ket trei ar blaneden-ze diwarnout.

  • planedennet
    planedennet

    adj. Destiné.

    (1933) OALD 45/195. Ma mam a zeblante beza planedennet da veza pried gwazed koz...

  • Plangonwal
    Plangonwal

    n. de l. Planguenoual.

    (1974) ISHV 47. Parrez Plougenoual, skrivet « Plougonvoal », e 1152, a zo paeroniet gantañ.

  • plañiañ
    plañiañ

    v.

    (1) Faire des plans.

    (1905) BOBL 08 juillet 42/1a. da vuzuli, da verka, da blania

    (2) Planifier.

    (1905) BOBL 15 juillet 43/3f. eur pez-teatr ken talvoudus ha ken planiet mad. ●(1905) BOBL 19 août 48/2f. Programm ar Goueliou bras a vo great en kear Gastell (…) a zo bet planiet da-vad evid ar sizun. ●(1905) BOBL 25 novembre 62/1a. penoz e c'hall eur prizonier ijinia ha plania e achap gant kemend a gourach hag a basianted.

  • Planiel
    Planiel

    n. de l. Pleudaniel.

    (1) Planiel.

    (1847) FVR 223. ann Atrou Ervoan Perennez, euz a barrez Pleudaniel, e tu Landreger. ●(1879-1880) SVE 180. Planniel. ●(1894) BUEr 7. Planiel.(1898) BRE 118. Person Planiel oa eur sant.

    (1900) (1927) CONS 1046. E Planiel ez eus eul lec’h a birc’hirinach hag a zo brudet dreist. ●(1905) BOBL 20 mai 35/3d. prestik ec’h efont da Blaniel. ●(1910) EGBT 131. En Plouagor, en Laruen hag en Planiel e ve komzet brezoneg. ●(1912) BUAZpermoal 926. en parouz Planiel. ●(1933) BREIZ 328/4c. Intanvez ar Bouder eus Planiel. ●(1942) DADO 9. Intañvez Lazbleiz ?... Hounnez, a gav d’in’oa gwechall merc’h sakrist koz Planiel. ●(1951) ECLA 298/2. Noblañs Planiel.

    (2) (argot de la Roche-Derrien) Expression : Yannig Kamarel.

    (1886) ARN 25. Gourmand (porté sur son ventre). – Bret. : Potr he gov; quelquefois, potr he gov dôn. Arg. : Iannik Kamarl, nom propre. Pour gagner ce surnom sans conteste, il faut être à la fois gourmand, parasite et mendiant.

    (3) (blasons populaires) Voir chuchuenn, noblañs, sivilizet.

    (4) [Toponymie locale]

    (1825-1830) AJC 199. lared a regomb ar voan ar chafotec ehe deus a voloÿ.(1894) BUEr 65. Eun devez ma oa o tremen dre gastel Botloy, en parouz Planiel. ●(1898) BRE 112. Oferen ar vartoloded / E Koz-Iliz a ve laret. ●120. E Milin-Vor oa eur vatez.

    (1900) (1927) CONS 1046. Sant Modez a oa o prezeg, eun devez, war bleg mor Kamarl (war ar pleg-mor-se e man ar Goz Iliz). ●(1912) BUAZpermoal 926. Ar Goz-Iliz en Planiel, / War vord an ôd en Kamarel.

  • Planieliz
    Planieliz

    pl. Habitants de Pleudaniel.

    (1928) BREI 61/4b. Planieliz holl a vo, en de-ze, o kanan meulodi d’o zant patron.

  • plañier
    plañier

    m. –ion Farceur.

    (1958) ADBr lxv 4/516. (An Ospital-Kammfroud) pebez plañyer a zen ! (Comme il sait en raconter, cet homme !).

  • planked
    planked

    m.

    (1) M. Plancher.

    (1906) HIVL 143. er planked ag er har.

    (2) Coll. Planches.

    (1744) L'Arm 10b Ais, tr. «Planquenn.. étt. m.» ●(17--) TE 89. planquêt péré e oai goarnissét a-ziabarh guet mihiér ag er ré préciussan. ●90. Er planquêt péré e chervigeai de vangoerieu.

  • plankenn
    plankenn

    m./f. plenk, plenken, plenkin, plenkon

    I. Planche.

    (1499) Ca 159b. Planquenn. g. ays. ou planche. ●(1530) Pm 264. pemp planquen a prenn fau, tr. «cinq planches de bois de hêtre.»

    (1659) SCger 93a. planche, tr. «planquen p. plencot ou plenquin.» ●164b. planquen pl. plancot, tr. «planche.» ●(1710) IN I 335. daou blanquen sapr an eil ouz eguile. ●(1732) GReg 728b. Planche, piece de bois de sciage, tr. «Planqenn. p. pleñch.» ●(1744) L'Arm 10b Ais, tr. «Planquenn. m.»

    (1831) MAI 189. Eur c'hoz lincel, pevar flanquen. ●(1839) BESquil 37. aveit gulé nen doé meit ur blanquen. ●(1857) GUG 62. én naufrage, ur blanquen. ●(1863) GBI I 256. Un arched a bewar flankenn ! tr. «un cercueil de quatre planches !» ●(1877) BSA 226. Eur planken en em gav em c'hichennic. ●(1889) ISV 15. eur planken tano.

    (1903) MBJJ 31. ar pontik plenken. ●(1909) FHAB Gouere 202. eur planken kalet. ●(1911) BUAZperrot 544. ken gwele nemet eur planken. ●(1927) FHAB Meurzh 69a. eur plankenn pe zaou. ●(1935) BREI 390/3c. al lec'h ma ranker treuzi war skeuliou ha plenkon ledet war ar c'hreuneugel. ●(1936) PRBD 9. Ar planken a chom war gorre an dour. ●(1944) DGBD 178. evit kaout plenken. ●(1983) PABE 54. (Berrien) plankenn, tr. «planche.»

    II.

    (1) fam. Plankenn ar stomok : estomac.

    (1924) ARVG Ebrel 81. Eun tamm boed war blankenn ar stomok. ●(1992) MDKA 94. amañ a zo eur plankenn estomak nan eo ket poah c'hoaz.

    (2) Imbécile.

    (1983) PABE 54. (Berrien) plankenn, tr. «imbécile.»

    (3) Genoù plankenn =

    (1943) FHAB Gwengolo/Here 346. Ha perak out aet gantañ, genou plankenn ma'z out ?

    III.

    (1) Sec'h evel ur plankenn : très sec.

    (1978) PBPP 2.2/542 (T-Plougouskant). Sec'h evel ur planken, tr. J. le Du «sec comme un planche.»

    (2) Mont war ur plankenn lardet : être ruiné par un revers de fortune.

    (1942) VALLsup 153. Ruiné par un revers de fortune, tr. F. Vallée «aet war eur plankenn lardet

    (3) Bezañ sonn evel ur plankenn : être très droit.

    (1975) BAHE 87/4 (T) Ernest ar Barzhig. ur pezh pikol den bras, sonn evel ur planken ha treut evel ur vazh-kleud.

    (4) Bezañ pont ha plankenn : voir pont.

  • plankenn-brusk
    plankenn-brusk

    m. (anatomie) Sternum.

    (1931) VALL 709b. Sternum, tr. «plankenn brusk m.»

  • plankenn-doenn
    plankenn-doenn

    m. (charpenterie) Volige.

    (1982) TIEZ I 294. Volige, tr. «plankenn doenn

  • plankenn-fri
    plankenn-fri

    m. (anatomie) Cloison nasale. cf. stagell-ar-fri

    (c. 1501) Lv 232/12. planquen anfr[i] gl. interfinia naris.

  • plankenn-skoaz
    plankenn-skoaz

    m. (anatomie) Omoplate.

    (1732) GReg 673b. Omoplate, tr. «Plancqenn ar scoaz. Van[netois] er planqenn scoé.» ●(1744) L'Arm 259a. Omoplate, tr. «Planquenn-scoai.. neu-sqoai

    (1879) ERNsup 165. plañkenn (ma) skoa, (mon) omoplate, Trév[érec] ; pleinkenn me skoe, St-M[ayeux]. ●(1895) GMB 230. tréc[orois] plañken ar skoa.

    (1924) LZBt Meurzh 26. izeloc'h eun tam evit planken e ziouskoa. ●(1935) BREI 431/4b. torret e blankenn-skoa.

  • plankennad
    plankennad

    m. –où Ce que l'on peut mettre sur une planche.

    (1986) CCBR 235. (Brieg) o plânkèna ra, tr. «planche de chaux.»

  • plankoad
    plankoad

    plur. Planches.

    (1633) Nom 144a-b. Asses, assamenta, axes, sectiles tabulæ, plancæ : planches, bois de fente, membrures de sciage : plaing, plancoet.

    (1659) SCger 5b. Ais, tr. «planquen P. plancot.» ●93a. planche, tr. «planquen p. plencot ou plenquin.» ●164b. planquen pl. plancot, tr. «planche.» ●(1732) GReg 728b. Planche, piece de bois de sciage, tr. «Plancqenn. p. pleñch, pleñcqod, plancqoad. Van[netois] plancqenn. p. plancqed, plancqoëd

  • Plankoed
    Plankoed

    n. de l. Plancoët.

    (1847) FVR 116. E parrez Plankoet. ●(18--) PENgwerin10 53. P’arrujont en Plankoet a weljont ar Saozon. ●(1899) LZBt Meurs 7. Tréguidel, Uzel, ar Roc'h, Binic, Pontreo, Sant-Ke-Porstreo, Etables, Plancoët, Quintin, Tréméloir, Sant-Barnabé, ha parouz Gouanac'h.

    (1905) ALMA 67. Plankoet. ●(1943) ENUR 33. Edo e-kreiz koad Sant-Albin war an hent-bras o kas eus Plankoed da Lambal.

  • plankon
    plankon

    m. Planche.

    I.

    (1905) BOBL 11 novembre 60/2a. Ar soudard a ve astennet var eur plankon. ●(1905) BOBL 25 novembre 62/1a. panevet e tapaz e droad etre daou blankon.

    II.

    (1) Chom (e revr) war ar plankon : ne pas être élu.

    (1905) BOBL 11 novembre 60/2a. Kalz a senatourien hag a zeputeed a dremeno adarre : kalzik all a chom o rer var ar plankon, ha re all a gemero o flas. ●(1906) BOBL 21 avril 83/1c. Ma karche ar re vad ober evelse, aliez e chomfe an depute fall var ar plankon, rag n’en defe ket a voueziou awalc’h da veza hanvet. ●(1956) LLMM 59/34 (Ku) *Taldir. E-lec'h gonit, ar Varzhed a oa trec'het war bep tachenn. O c'handidaded a chomas o revr war ar plankou, evel ma leverer e Kallag.

    (2) Lakaat e revr war ar plankon da ub. : ne pas élire qqn.

    (1905) BOBL 14 janvier 17/3b. marvad o devo bet amzer Kanodiz da lakat da botr Gwerliskin «e rer war ar plankon».

  • plañson .1
    plañson .1

    m. –où

    (1) Tresse, natte de cheveux.

    (1915) KZVr 135 - 03/10/15. Blanson, masc., tr. «tresse de cheveux.»

    (2) Jeune arbre.

    (1855) BDE 315. plançonneu olivèd.

  • plañson .2
    plañson .2

    adj. Tressé.

    (1874) FHB 490/153b. eun tam gouel blanson.

    (1916) KZVr 151 - 23/01/16. tri c'hor blansoun (et blanzoun, blanzounet), tr. «trois cordon en tress (?).»

  • plañson .3
    plañson .3

    coll. & m.

    (1) Coll. Jeunes arbres.

    (1767) ISpour 155. pé é-ra gueu doh é veitterie é tiscar coait, plançon. ●(1790) Ismar 226. ur meitour (...) e ra gueu doh é veiteri é tiscar coæd, plançon.

    (2) M. Jeune arbre.

    (1790) Ismar 229. pe dorrér gùé, pé plançonneu dehou.

  • plañsonat / plañsoniñ
    plañsonat / plañsoniñ

    v. tr. d.

    (1) Tresser, natter.

    (1896) GMB 495. pet[it] tréc[orois] blañsonat faire une natte.

    (1915) KZVr 135 - 03/10/15. blansonat, tr. «faire une natte (de cheveux) Haut-Tréguier.»

    (2) Corder.

    (1905) KANngalon Genver 295. blansoni fouetou da foueta ac'hanomp. ●(1911) BUAZperrot 672. blansonomp ganto kurunennou. ●(1915) KZVr 135 - 03/10/15. blansoni, belansonin (lire : blansonin), verbe actif, tr. «tresser ; corder, combiner les brins comme font les cordiers. – la forme du Léon, plansounenna, tresser est plus ancienne.» ●(1921) LZBl Du 223. o vlansona eur boutok.

  • plañsonenn
    plañsonenn

    f. –ed, –où

    (1) Jeune arbre.

    (1499) Ca 159b. Planczonenn. g. plante.

    (1732) GReg 729a. Jeune arbre qu'on a planté, tr. «Plançzounenn. p. plançzounennou, plançzounenned.» ●(1767) ISpour 158. à pé torrer gùé pé plançonnenneu. ●(1792) HS 27. El mann doai hunn Hrouéour laqueit ar enn douar plançonenneu ha güi à bep sorte. ●(17--) VO 120. ur blançonen hochellét guet en ahuél.

    (1838) OVD 141. haval doh ur blançonnen péhani e za de vout ur huèn vras. ●(1857) LVH 237. plançonnenneu olivèd.

    (1907) VBFV.bf 61a. plansonen, f. pl. neu, tr. «plant, jeune arbre.»

    (2) Tresse, natte.

    (1916) KZVr 151 - 23/01/16. Blansonen, féminin, tr. «tresse, Haut-Tréguier.»

  • plañsonennañ
    plañsonennañ

    v. tr. d. Tresser, natter.

    (1732) GReg 163a. Tresser ses cheveux, tr. «plançzounenna e vléau.»

  • plañsonennet
    plañsonennet

    adj. Tressé, natté.

    (1633) Nom 17a. Cincinnus : passe fillon, cheueul entortillé : bleo plancounnennet, antortillet.

    (1659) SCger 25a. cheueux entortillés, tr. «bleo plançonnennet.» ●164b. bleo plançonnennet, tr. «cheueuc frisez.» ●(1732) GReg 163a. Cheveux tressez, tr. «Bléau plañçzonennet

  • plañsonet
    plañsonet

    adj. Tressé.

    (1889) SFA 156. enn teltennou-ze e kouskent enn noz var torchennou blansounet gand brouan pe gant kolo. ●(1894) BUZmornik 143. ann aour hag ar perlez a lugerne etouez he bleo blansonet. ●247. Eur pallenn blansounet a zerviche d'ezhan da vele.

    (1908) FHAB Du 327. eun dorchen golo blansonet dindannan. ●(1909) LZBt Du 35. ober gweleo gant kerden blansonet.

  • plañsoniñ
    plañsoniñ

    voir plañsonat

  • plant .1
    plant .1

    coll.

    (1) Jeunes arbres.

    (1727) HB 508. plant ïouanc a olives. ●(1732) GReg 729a. Plant, jeune arbre pour planter, tr. «Plantenn. p. plantennou, plantenned, plant.» ●Plants d'arbres, plants de vigne, tr. «Plant guëz, plant guïny. plantennou guëz, plantennou guïny.»

    (1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou. ●(1868) KTB.ms 14 p 4. troc'het 've ar plant iaouank, diskaret a ve ar gwez.

    (2) Plantes.

    (1710) IN I 80. An dour (…) oc'h arrousi ar plant (…) a ra dezo dont da c'hlasvesi ha da vleunvi. ●(c.1718) CHal.ms ii. Les plantes grandissent a chaque moment, mais cela est Insensible, tr. «sourgein ara, profitein ara er plant de bep cours, hemp m'heller him auisein.» ●(1766) MM 25. crenit plant sempl a Disouten tr. «Tremblez, plantes ployantes et veuves de soutien.»

    (1847) MDM 81. lakaad ar plant da sevel, ar guez da strakal, ann eaust da zarevi. ●(1868) FHB 162/44b. Ra ziboulzo euz an douar geot, plant ha gwez a bep sort.

    (1907) FHAB Gouere 129. plant ha loened. ●(1929) FHAB C'hwevrer 54. ar plant a zave hag a en em lede mantrus war an douar.

    (3) (suivi d'un nom d'arbre, d'arbustre) Désigne des arbres de telle ou telle espèce.

    (1727) HB 347. Evel ar gwez palm e Cades hac ar plant-ros e Jerico.

    (1834) SIM 179. planta a rear dre ama ha dre aont plant avalou. ●(1896) LZBt Meurzh 19. plant-kafe fesonet brao. ●22. plant kafe ha cacao.

    (1907) VBFV.bf 66b. plant-roz, tr. «rosiers.» ●(1927) FHAB Meurzh 68b. Ar plant butun hepken a rank kaout potas soufrek. ●(1955) STBJ 36. tachennadou plant kafe ha korz sukr. ●197. hajou, plant kaol-pomm ha kaol-zaout, plant avalou.

    (4) (suivi d'un nom de plante cultivée) Du plant de.

    (1907) VBFV.bf 69a. planten-sivi, f. pl. plant-sivi, tr. «plant de fraise.» ●(1955) STBJ 197. hajou, plant kaol-pomm ha kaol-zaout, plant avalou. ●(1969) BAHE 62/7. lakaat un toullad plant-sivi.

  • plant .2
    plant .2

    m. –où

    (1) Jeune arbre.

    (17--) TE 2. plandeu ha gùé.

    (1907) VBFV.bf 61a. plant, m. pl. eu, tr. «plant, plante, jeune arbre.»

    (2) Pied (de plante).

    (1902) LZBg Mae 110. ur plant brug.

  • plant .3
    plant .3

    m. –où

    I.

    (1) Plante (des pieds).

    (1499) Ca 159b. Plant an troat. g. plante de pie / ou de terre. ●(1557) B I 456. Ann nyouabrant (variante : niuabrant) bet en plantou, tr. «des sourcils à la plante des pieds.» ●(1575) M 2417. bet plantou an dou droat, tr. «jusqu'aux plantes des pieds !» ●(1650) Nlou 41. An Diou abrant bet plant an troat, tr. «depuis les sourcils jusqu'à la plante des pieds.» ●(1633) Nom 25b. Planta pedis : plante du pied : plant an troat.

    (1659) SCger 92a. le dessous du pied, tr. «plant an troat.» ●164b. plant an troat, tr. «plante au pied.» ●(c.1680) NG 1942. A leint ar pen bet plant en truet. ●(1732) GReg 729a. Plante du pié, tr. «Plant an troad. p. plantou an treid.»

    (1824) BAM 165. adalec blenchen e benn bete plantou e dreid. ●(1838) OVD 204. laquat idan plandeu ou zreid ur certæn lezeuen hanhuet éclær.

    (2) Koll plant : perdre pied (dans l'eau).

    (1732) GReg 729a. Perdre plante dans l'eau, tr. «Coll plant

    (3) sens fig. Prise.

    (1530) Pm 252. Dyuat sathan hep ehanaff / Da pep eneff plant (variante : plont) so gantaff, tr. «Le cruel Satan, sans s'arrêter, / Sur toute âme a prise.»

    II. Tommañ plant e dreid : voir treid.

  • plant-gomm
    plant-gomm

    coll. (botanique) =

    plantenn-c'homm f.

    (1896) LZBt Meurzh 19. Ar gwellan planten a gredan deufe mad dre-aman eo ar blanten-gom.

  • plant-gwini
    plant-gwini

    coll. Cépage, plant.

    (1732) GReg 729a. plants de vigne, tr. «plant guïny

  • plantadurezh
    plantadurezh

    f. Plantage.

    (1732) GReg 729a. Plantage, action de planter, tr. «Plantadurez

  • plantaj
    plantaj

    m. (agriculture) Plantage, plantation.

    (1732) GReg 729a. Plantage, action de planter, tr. «plantaich

    (1970) LIMO 04 juillet. En est, er plantaj, er loned ou talhè a ger mitin betag en noz.

  • plantañ / plantiñ
    plantañ / plantiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Planter.

    (1499) Ca 159b. Plantaff. g. planter. Plantaff caul. ●(c.1500) Cb 37a. g. planter choulx / ou en user de choulx. b. plantaff caul / pe vsaff a caul. ●(1633) Nom 76a-b. Herba voluntaria, cui sativa opponitur : herbe qui croist de par soy sans estre semée, ou plantée : drouc-lasaou (lire : lousaou), lousaouen á seu ep bezaff hadet na plantet. ●96a. Arbor terminalis vel finalis : arbre assis ès bornes : vn guezen á vez plantet en fin an douarou, guezen bornal. ●Arbores in quincuncem digerere vel dirigere, metari : planter les arbres en esciquier : plantaff an guez en essiquer.

    (1659) SCger 93a. planter, tr. «planta.» ●164b. planta, tr. «planter.» ●(1732) GReg 729a. Planter, tr. «Planta. pr. plantet. Van[netois] plantein.» ●Planter des arbres, des vignes, tr. «Planta guëz, planta guïny.» ●Planter des choux, des porreaux, tr. «Planta caul, planta pour.»

    (1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou. ●(1849) LLB 632. plantein ha lagadein er gué. ●853. plantet gué nehué. ●(1894) BUZmornik 219. Eunn devez eta e plantaz eur skourr seac'h enn douar.

    (1907) VBFV.bf 61a. plantein, v. a., tr. «planter.» ●(1932) KWLB 14. planta patatez prim. ●(1933) ALBR 21. Planta aneze en douar bruzunet war c'horre, met kalet dindan.

    ►absol.

    (1834) SIM 85. ur perc'henner nevez benac o commanç planta.

    (1908) DIHU 34/59. De bé kours é ma guellan plantein ? ●(1923) FHAB Genver 32. N'ez eus nemet hada ha planta a renkennadou eün.

    (2) Plantañ-displantañ : planter sans arrêt.

    (1977) PBDZ 782. (Douarnenez) plantiñ-displantiñ, tr. «pour décrire le travail de quelqu'un qui ne cesse de transplanter des fleurs, des arbres, etc.»

    (3) Planter (un endroit) d'arbres.

    (1907) FHAB Here 242. planta a nevez ar re [meneziou] a zo noaz.

    (4) Enfoncer.

    (1575) M 29-30. plantet doun : / A faeçon en hon calounou, tr. «enfoncé profondément / De bonne façon dans nos cœurs.»

    (1710) IN I 167. eleac'h lamet an drean pehini a so oc'h ho piquat, ne reant nemet e blanta larcoc'h en ho troad. ●(1766) MM 689. planta he doc pete he zaoulagat, tr. «se cale le chapeau jusqu'aux yeux.» ●(1790) Ismar 72. prest de blantein er goutèll én hou calon.

    (5) Ficher.

    (1659) SCger 57a. ficher, tr. «planta

    B.

    (1) Enterrer, enfouir (un animal).

    (1903) TMJG 353. Ha, péchonch, eur wech interret Mari-Job, a oe ret pleal da blanta Mogi, oa reudet he gorf 'n he graou. ●(1935) BREI 390/3a. Douar mat da blanta chas ! ●(1934) BRUS 62. Enterrer (un animal), tr. «plantein.» ●(1942) STOB 18/102. – Petra a vez graet d'al loened pa vezont marvet ? emezañ. / – Plantañ anezo, a respont an holl vugale war un dro. / – Mat, hag an dud ?... / Hag ur plac'h vihan da hastañ buan respont : / – Plantañ anezo 'barz ar vered ! / Ha c'hoarz skrign gant ar vugale all... ha gant an aotroù Person daoust ma kav amzere awalc'h ar respont-se.

    (2) Enfouir.

    (1880) SAB 260. e planter er vered evel ada en douar corfou groz ac aneval.

    (3) gros. Enterrer (qqn).

    (17--) EN 822. red e din eblantan, tr. «il est nécéssaire que je l'enterre.»

    C. sens fig.

    (1) Plantañ pennadoù en ub. : fourrer des idées dans la tête de qqn.

    (1869) HTC 245-246. ne ra nemet planta pennadou er bobl. ●(1879) MGZ 211. planta pennadou er bobl.

    (2) Plantañ micher en ub. : faire rentrer le métier chez qqn.

    (1955) STBJ 38. ar re-mañ (...) evit planta micher ennañ, a reas o menoz da c'hoari dezañ eun dro divalo bennak.

    (3) Plantañ tro en e gorf : se tortiller.

    (1974) SKVT III 133. Burugenniñ a rae, ar muiañ ma c'helle, plantañ tro en e gorf.

    (4) Fourrer, flanquer.

    (1633) Nom 173a-b. Rutabulum : rouable, patroüille, fourgon : perchen forn, forch da plantaff an queuneut en forn.

    (1806) JOS 7. Ec'h ordrenas e blanta e prisoun ar Roue. ●(1850) JAC 81. Hac en deus bet laqet hor planta er prison.

    (5) Plantañ ub. er-maez : mettre qqn dehors.

    (1910) MAKE 15. Da zerr-noz, an hostiz a zihunas ar mezvier hag a blantas anezan er-meaz eus e di.

    (6) Plantañ koll war ub. : causer des pertes à qqn.

    (1910) MAKE 97. Kalz koll az peus plantet warnoun, te oar mad, Yan, eme an aotrou.

    (7) Implanter.

    (1894) BUZmornik 71. labouret epad pell amzer da blanta ar feiz e kear ar Mans.

    (8) =

    (c.1825/30) AJC 5809. an de voar lerch a voa labour da blantan.

    (9) Plantañ e dreid : fourrer ses pieds (dans un endroit).

    (1911) SKRS II 115. Rak-se, divar vreman, diouallit da blanta ho treid er palez-ma.

    (10) Plantañ tizh : foncer.

    (1910) MAKE 8. Hag al laer, a-dreuz ar parkeier, da blanta tiz ha da c'haloupa evit troc'ha arôk ar C'haper.

    (11) Plantañ bole : activer les cloches.

    (1911) SKRS II 199. kaer hen deuz chacha a bouez he zivrec'h ha planta bole er c'hloch, ne glev den ebet an distera trouz.

    D. Plantañ gant ub. : flanquer à qqn.

    (1878) EKG II 70. en eur blanta gant-han eur stafad a-dreuz he c'hinou.

    (1911) SKRS II 186. lammet a reas gant he c'hreg evel eun den gouez, ha planta reas ganthi taoliou ken didruez ma oue hanter-lazet ganthan. ●(1944) GWAL 165/319. (Ar Gelveneg) Plantañ : skeiñ gant ; «plant unan gantañ dre an dent !», «plant gantañ ur pezhioù 'barzh er genou !», «plant gantañ div pe deir !»

    II. V. tr. i.

    (1) Plantañ e : frapper.

    (1790) MG 255. hui e hoès plantét ém pèn a dauleu-bah.

    (2) Inculquer.

    (1879) BAN 66. planta e pennou an dud ar pez a renker da c'houzout evit beza salvet.

    (3) Plantañ gant : déballer à qqn.

    (1790) MG 80. a pe mès bet un disput doh me mæstr, ha ma mès plantét guet-ou tout er péh e hoès larét.

    III. V. intr.

    (1) S'enfoncer.

    (17--) TE 380. commance e rai deja plantein én deur.

    (1907) VBFV.bf 61a. plantein, v. n., tr. «enfoncer.» ●(1921) GRSA 310. Deu hepkén, Siméon hag é vab, e blant én deur èl mein. ●(1936) DIHU 302/126. léh ma plantant betag en deulin.

    (2) Courir, galoper.

    (1938) DIHU 321/37. Doh er hleuet, «Bijou» e ziskar é ziùskoharn hag e blant ar él lerh d'er pear zroed.

    (3) Frapper.

    (1790) MG 256. hui (...) e hoès plantet ém pèn a dauleu-bah.

    IV. V. pron. réfl. En em blantaén : se planter.

    (1876) BJM 114-115. oc'h en em blanta beteg he gouzoug ebarz dour ien un naoz a rede dirac he zi.

    V.

    (1) Plantañ ur rozenn (gaer) da ub. : voir rozenn.

    (2) Plantañ peul er prad : voir prad.

    (3) Plantañ pour gant ub. : voir pour.

    (4) Plantañ c'hwezh en e soroc'hell : voir soroc'hell.

  • plantedigezh
    plantedigezh

    f. Érection (d'un monument).

    (1869) FHB 231/172b. ar plantedigez euz a groaz ar mission.

  • planteiz
    planteiz

    m. –où

    (1) Plantation d'arbres.

    (1633) Nom 234b. Sementis, satio : semaille : haderez, an planteissou.

    (1710) IN I 36. ec'his pa gretent ne vent crouet nemet evit batissa tiez, evit ober Planteiçou. ●(1732) GReg 48b. Lieu planté d'arbres nouvellement, tr. «Planteiz. ur planteiz. p. planteizou.» ●101a. Jeune bois nouvellement planté, tr. «Planteyz. p. planteyzou.» ●188a. Complant, lieu planté d'arbres, tr. «Planteiz. g. planteizou.» ●729a. Plant, ou complant, lieu, où l'on éleve plusieurs piez d'arbres, tr. «Planteiz. p. planteizou

    (1872) ROU 95b. Plantation, tr. «Planteiz, pl. planteizou, (h[aut] L[éon].»

    (2) Plantes.

    (1732) GReg 504b. Les plantes se nourrissent de l'humeur de la terre, tr. «Ar planteyz, an oll lousou, ha car guéaut, a so maguet gand an humor eus an douar.»

  • plantek .1
    plantek .1

    adj. Qui a les pieds larges.

    (1499) Ca 159b. qui a lez piez. larges comme planche. b. plantec.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...