Recherche 'pod...' : 53 mots trouvés
Page 1 : de pod (1) à podhouarniad (50) :- podpod
m. & interj. –où
I. M.
A. (en plt de qqc.)
(1) Pot, ustensile de cuisson, etc.
●(1499) Ca 162a. Pot. g. idem / ou olle. ●(c.1500) Cb 17a. cest pot a eaue percie dessoubz pour arrouser. b. vn pot toullet da arrousaff iardinou. ●(c.1500) Cb. g. vesseau a pisser / ou a chier : quon appelle official. p. pot pe bacin da den da ober eassemant. ●(1633) Nom 228b-229a. Terra figularis, argilla figularia, creta figularis : argille : argill, an douar á so mat da vn poder pry euit ober podou.
●(1659) SCger 95a. Pot, tr. «pot, p. podou.» ●(1732) GReg 742b. Pot, vaisseau de terre, ou de métal, tr. «Pod. p. podou. Van[netois] pod. p. podëu.» ●Petit pot, tr. «Podicg. p. podouigou. Van[netois] podicg. p. podiguëu.»
●(1878) EKG II 283. pod ar iod (...) pod ar soubenn. ●(1889) ISV 485. Mont a ran e kær da verza va fodou ha va fodezou.
(2) Urne (pour voter).
●(1847) MDM 377. skrutatourien (...) evid diouall ar pod, e pehini e vez taolet ar billejou.
●(1905) HFBI 262. lakat ébars ar pod, eur billet en hano eur Républikan. ●(1906) KANngalon Mae 116. va (lire : ma) vije deuet an 2 vilioun n'o deuz ket votet ha zigaz ho billet er pot. ●(1914) KANNgwital 137/404. lakaat va billed er pod. ●(1915) HBPR 31. votet evit lakaat eun eskob. Ar pod oa var an aoter vraz. ●32. pa oa digoret ar pod evit ar veach diveza. Ki ar skolaj hen doa diou vouez. ●(1924) BILZbubr 42/965. Plantit holl er pod al Listenn Welloc'h. ●(1981) ANTR 82. Leun eo pod ar moueziou gand billetennou ar voterien.
(3) Mont er pod : coller (au jeu).
●(1935) CDFi 28 septembre. ec'h anzavas ouz e vamm ez edont bet, hen, e ziou c'hoar hag e vreudeur o c'hoari bara'mann hag, evel ma oa en em gavet gant Lizig mont er pod, ez eas ar seiz all da guzat.
(4) Cagnotte.
●(1926) BIVE 19. Me ne blij ket d'in c'hoari diwar netra ! Petra lakez te 'barz ar pod ?
(5) (botanique) Cupule (de gland, etc.).
●(1906) GWEN 11. eur podik mez deuz pehini eo kouezet ar frouezen.
(6) Pod un tog : calotte d'un chapeau.
●(1907) i BSPD 506. grouiet int é pod me zok. ●(1942) VALLsup 28a. Calotte d'un chapeau, tr. «pod m.»
(7) Pod an dorn : creux de la main.
●(1744) L'Arm 85a. Creux de la main, tr. «Pod enn dourne m.» ●(1790) Ismar 437. e pod ou deourn joéntét. ●(17--) TE 125. ur banniq e pod ou dourn.
(8) (marine) Reiñ pod d'al lien =
●(1978) BZNZ 105. (Lilia-Plougernev) Al lec'hid vez lakeat da ziskenn a-neubeudoù atav ie, hag amañ neuze e veze lakeat un tamm bihan da echuiñ neuze. Ablamor da reiñ pod d'al lien muioc'h.
(9) Sevel war e bod =
●(1959) BRUD 7/29. Koulskoude, war an taol o-doa en em zalhet, savet e oant war o fod, goustadig, ha prest da vond d'ober ar hlask.
(10) Pod al loa : cuilleron.
●(1744) L'Arm 431b. Cueilleron, tr. «Pod el loay.. deu el loay m.»
B. (en plt de qqn)
(1) Podigoù : imbéciles.
●(1974) GAME 24. An dud zo poudigou dre voneur evitom. ●(1978) MOFO 82. An dud a zo poudigou, tr. «Les gens sont des imbéciles.»
(2) Ur podig a zen : un petit homme trapu.
●(1954) VAZA 110. ur podig a zen anezhañ.
II. [au plur. en apposition] (en plt des langues) Brezhoneg, galleg... podoù : mal parlé, mal maîtrisé.
●(1908) PIGO ii 31. distreset gant ar galleg podou. ●(1913) FHAB Juin 1924).">HIGO 12. Meskailhez galleg saout ha brezoneg podou. ●(1965) KATR 15. gand e zaozneg-poudou. ●(1993) MARV xii 15. (Kawan) Galleg podou, me 'lavar deoh, med galleg bepred. ●(2015) TBISN 62. bredoneg poudou ar re all, tr. « le mauvais breton des autres. »
III. Loc. interj. Pod an dienn ! : pot de crème !
●(1908) KMAF 7. Ha koulskoude petra ? Pod an dien ! ●8. Setu aze ! Pod an dienn ! Debret eo ganit neuze 'ta ! ●58. Pod an dien ! Da loden zo ivez, me gav d'in !... ●(1910) MAKE 45. «O, Bouchadin, c'hwi zo eul labous a varver. Penôz ? Pod an dien ! echu eo ganeoc'h ? ●79. «Mat ! Mat eo ! Pod an dien !»
IV.
(1) Kuzhat ar pod : cacher sa véritable intention.
●(1923) FHAB 1922 – légérs changements de langue – Pièce inspirée de Molière, M. de Pourceaugnac)">AAKL 6 (L) Y.-V. Perrot. Ha c'houi, aotrou Sane, arabad d'eoc'h ankounac'hât ar pez ho peus da ober, hag evit kuzat gwell ar pod, grit an neuz da veza atao laouen bras eus ar pez a fell d'ho tad.
(2) Dizeleiñ ar pod : découvrir le pot aux roses.
●(1874) FHB 516/376a *Mab ar Bae. Unan bennag a dra zur en doa dizoloet ar pod hag ho avertisset.
●(1920) FHAB Gwengolo 448. Aze ez a da veza breman souden eun diskrapadeg hag a vo fentus, pa vo dizoloet ar pod. ●(1958) BLBR 110/4 *Saïg Santeg (d’après Kannadig Landi Meurz-Here 1957). O ! n'eo ket ar re-mañ a zizoloas ar pod.
(3) Na lakaat brasoc'h pod war an tan evit se : ne pas se tracasser, être indifférent.
●(1900) KRL 23 (Ku-Sant Trifin). Na lakin ket brasoc’h pod var an tan evit-se, tr. «Cela ne me tracasse pas ; cela me laisse indifférent.»
(4) Fier evel ur pod difoñset : fier à en crever.
●(1912) MELU XI 330. Fier 'vel eur poud difonset, tr. E. Ernault «Fier comme un pot défoncé. (Coad[out]) Cf. Fier ken e prest da difonsan. Si fier qu'il est près de défoncer (d'en crever).»
(5) Bouzar evel ur pod : sourd comme un pot.
●(1933) FHAB Eost 343. Dre va bouchig, bouzar eo 'vel eur pod !...
(6) Bezañ du evel en ur pod : être très noir.
●(1659) SCger 83b. noir, tr. «du pot.» ●(1732) GReg 653a. Noir à l'excès, tr. G. Rostrenenn «Du-pod.» ●(17--) (G) I. Marion TE 460(2). En heaul e zas de vout du èl ur pod.
●(1866) FHB 94/336a (L) G. Morvan. Eur vran du pod.
●(1936) TKAL II 43 (Ki) J. Riou. Mignon faos, ha traitour, ha du-pod e galon. ●(1934) ALMA 106. Glaz evel kaol, ha neket kaol eo; gwenn evel sin ha neket sin eo; ruz evel tan ha neket tan eo; du evel pod ha neket pod ? ●(1950) KROB 26-27/19 (L) *Paotr Treoure. Rak o zad en doa roet pep a varc'h dezo, eur marc'h du-pod da Jilez, hag ur marc'h gwenn-kann da Jakez.
(7) Bezañ du pod evel al liv : être très noir.
●(1900) KAKE 267 (L) an aotrou Kere. Rak du e z-oud ato, du pod evel al liou.
(8) Ober kant tro d'ar pod : voir tro.
(9) Bezañ kaset evel piz er pod : voir piz.
(10) Bezañ paket e zorn er pod : voir dorn.
(11) Mont gant e loa d’ar pod evel-se : voir loa.
- pod-basin
- pod-berver
- pod-bronnekpod-bronnek
m. Biberon.
●(1732) GReg 93a. Biberon, vase qui a un tuyau exterieur pour verser la liqueur, & par où l'on peut boire avec aspiration, tr. «Pod bronnecq. p. podou bronnecq. podiq bronnec. p. podoüigou bronnecq.» ●(1744) L'Arm 30a. Biberon, tr. «Pott bronnêc. m.»
●(1904) DBFV 33a. podig bronnek, tr. «petit vase à bec, biberon.» ●(1931) VALL 65b. Biberon, tr. «pod bronnek m.»
- pod-dourpod-dour
m. Pot à eau.
●(1633) Nom 134a. Vrnarium, lauatrina : l'aiguer : an taul pe voar hiny an eguerou ha potruou. ●158a. Guttus, gutturnium, aqualis : goutteron, esguiere : eguèr, pot dour. ●240a. Aquarium, aquariolum, lauatrina, vrnarium, coquinæ fusorium : escuyer : eguer, pot dour.
●(1659) SCger 18a. buë, tr. «pot dour.» ●35b. cruche, tr. «pot dour.» ●(1732) GReg 120b. Broc, buye, ou grand vase alongé pour aller querir du vin à la cave, ou puiser de l'eau à la fontaine, tr. «pod-dour. p. podou-dour.» ●742b. Pot à eau, tr. «Pod dour.»
●(1878) SVE 34 §208. Ar pod dour pa deu en ti / Prest he c'houitell da bep-hini, tr. «Cruche qui rentre à la maison / A chacun prête son goulot.»
- pod-espern
- pod-houarn / podhouarnpod-houarn / podhouarn
m. –où, –ioù
I.
(1) Marmite.
●(1633) Nom 162a-b. Lebes : chaudron ou marmite : chaodouron, marmittoun, pot ouarn bras.
●(1732) GReg 39a. Anse de marmite, tr. «croumelleñ ur pod hoüarn.» ●604b. Marmite, tr. «pod-hoüarn. p. podou hoüarn.»
●(1878) EKG II 137. Eur pod houarn braz (…) a ioa var an aoled.
●(1955) STBJ 74. pothouarnou bras.
(2) (argot militaire de 1914) Marmite, obus.
●(1919) BUBR 4/105. Bep pemp munut e kouez evel-se eun tanfoeltr pout-houarn war ar vatri a zo aze en tu all d'ar voger. ●(1919) BUBR 5/124. mar tro e penn ar Voched skei o fouthouarniou war ar c'horn-man. ●(1970) BHAF 290. Eur pez obuz, eur «pod-houarn», a oa kouezet warnañ war vete nebeud.
(3) (insulte) =
●(1974) GAME 34. Me gred, trapet oh lopez ar wech-mañ, poutouarn koz.
II.
(1) Na lakaat brasoc'h pod-houarn war an tan : ne pas se tracasser, ne pas faire de chichi.
●(1961) BAHE 27/11 (T). Brudet kaer e oa an Tad Pab e-unan evel brezhoneger ha prezeger; dre-se ne lakas ket brasoc'h potouarn war an tan, ha dav dezhi e yezh Breizh-Izel. ●(1976) BAHE 91/28a (T) Per an Ermit. Met n’he doa ket lakaet brasoc’h potouarn war an tan evit-se.
(2) Du evel ur pod-houarn, evel pod-houarn Mari-Job : très noir. Cf. evel revr ar billig, evel huzil ar siminal, evel ar pec'hed, evel mouar, evel pluñv ar vran.
●(1869) FHB 239/238a (L) Goulc'hen Morvan. Eun ours euz ar re vrasa, du evel eur pot houarn.
●(1970) BHAF 117 (T) E. ar Barzhig. Soñjit 'ta, tudou, ma-unan er hardenn gollet-se, du evel pod-houarn Maï-Job.
(3) Koll e bod-houarn bihan : perdre son sang froid.
●(1978) PBPP 2.2/409 (T-Plougouskant). Pare din bezañ kollet ma fod-houarn bihan, tr. J. le Du «j'ai failli perdre mon sang froid /lit. perdre ma petite marmite/»
(4) Digreienañ e bod-houarn : se confesser.
●(1901) FHAB Genver 204. pell zo n’emeus ket digrêyened va fod houarn.
(5) Terriñ podoù : engrosser une femme.
●(1792) BD 4214-4215 (T). men so vn den yaouanc o valle dre ar vro / avoar lies evit euit terin podo, tr. Gw. ar Menn «Je suis un jeune gars, parcourant le pays, / qui connaît beaucoup de manières pour casser les pots (pour séduire/engrosser les filles).»
(6) Bezañ bouzar evel ur pod-houarn : être très sourd.
●(1984) HBPD 56 (G) G.-L. Guilloux. Hanaùet e oé get en ol drest-ol eit bout bouar èl ur pod-houarn.
(7) Ar billig o seniñ d'ar pod-houarn : voir pillig.
(8) Ar gaoter o sarmon d'ar pod-houarn : voir kaoter.
- pod-kafe
- pod-kambr
- pod-karr
- pod-kirinpod-kirin
m. (ichtyonymie) Oursin.
●(1973) ICTB II p. R-211. (Kledenn) pod-kirin, podou-kirin, tr. «tous oursins.»
- pod-kirinenn
- pod-losk
- pod-mezennpod-mezenn
m.
(1) (botanique) Cupule.
●(1821) GON 374a. Pod-mézen, s. m., tr. «Le petit gobelet qui contient le gland du chêne.» ●(1876) TDE.BF 524b. Pod-mezenn, s. m., tr. «La partie ou godet qui contient le gland du chêne.»
(2) (anatomie) Prépuce.
●(1821) GON 374a. Pod-mézen, s. m., tr. «On l'entend aussi du prépuce.» ●(1876) TDE.BF 524b. Pod-mezenn, s. m., tr. «prépuce du membre viril.»
- pod-mor
- pod-pripod-pri
m. podoù-pri Pot de terre.
●(1633) Nom 159a. Culullus : pot ou vaisseau de terre : pot pry, vessel græt á douar. ●159a-b. Fidelia : vaisseau de terre : vr vessel græt á pry, pot pry. ●160b. Vas fictile, Samium, figlinum, luteum, testaceum, Aretinum, Tuscum fictile, Tuscus catinus : pot de terre : pot pry. ●162b. Olla, olla fictilis : pot de terre : pot pry.
●(c.1872) LVL 3. Evit dont a-benn da gaout eur verniz kaer hag a ledo mad oc'h ar podou-pri. ●5. evit vernissa pe liva ar podou-pri.
- pod-ribod
- pod-rod
- pod-staoterpod-staoter
m. Pot de chambre.
●(1633) Nom 169a. Matula, scapium, trulla : pot à pisser, vaisseaux à faire l'eau : pot staòter, pot cambr. ●Matella, matellio : vrinal : pot da teureul an dour, pot troazer, pot staoter.
- pod-sukr
- pod-sunik
- pod-te
- pod-toupinpod-toupin
m.
(1) Cruche, pot.
●(c.1870 & 1912) DGEShy. boutoupin, n.m. (?) pot-toupin : "(Morin va chasser) fusil garguet, val dourieren (bandoulière) / boutou-pin draje, gargouchen", Laé, Morin, 951 - boutoupin, pot de fayence ou de fer, cruche à eau ; Lampaul-Guimiliau, vers 1870, chan. Abgrall, 1912 ; pot toufin, pot en grès ; Cap, D. Renard, 1912. (d'après HYZH 48-49/55).
(2) sens fig. (en plt de qqn) Imbécile.
●(1872) DJL 50. Ar Franmasonet n'eus poulzet ar Victor-Emmanuel – eun tam-brao a bod-toupin , – da ghemer anezo [Stadou ar Pab].
- pod-tredan
- pod-troazherpod-troazher
m. Pot de chambre.
●(1633) Nom 169a. Matella, matellio : vrinal : pot da teureul an dour, pot troazer, pot staoter.
- pod-trutell
- podadpodad
m. –où
(1) Potée, contenu d'un pot.
●(1732) GReg 743a. Potée, tr. «Podad. p. podadou.» ●Une potée de boüillon, de lait, &c., tr. «Ur podad soubenn, ur podad leaz, &c.»
●(1818) HJC 310. ur podad deur ar i ben. ●(1834) SIM 83. ur podat gist. ●172. epad ma c'houlonterimp etrezomp ur podad gist. ●(1877) EKG I 44. eur podat iod-silet. ●(1878) EKG II 69. eur podad mad a iod. ●194. Ar baourez a gouezaz d'an douar gant he fodad leaz.
●(1909) FHAB Eost 233. gounezet ar bariaden da zrebi eur podad yod. ●(1913) AVIE 284. ur podad deur. ●(1923) KNOL 19. eur podad leaz dous.
(2) absol. Nourriture cuite pour animaux.
●(1953) BLBR 60/12. o vaga tan ar podad. ●(1958) BRUD 4/33. hag edo eet d'ober podad. El lab vihan harp en ti eo e veze greet ar podadou.
(3) (mesure) Pot.
●(1647) Am 540. Bremaff aï podat dre va gargaden, tr. «Maintenant une potée passera par mon gosier.»
●(1732) GReg 724a. Dix pintes font cinq pots, tr. «Decq pintad a ra, ou, a dal, ur podad.»
●(1920) KZVr 358 - 11/01/20. podad, tr. «deux litres.»
(4) fam. Cuite.
●(1975) BAHE 87/14. Ur picherad : ur c'horfad (foñsad, pifad, podad, revriad, sac'had).
(5) Homme trapu.
●(1879) ERNsup 165. eun tamm podat, eur podat mad a dén, homme ramassé, trapu, St-M[ayeux].
(6) (botanique) Nielle.
●(1907) VBFV.bf 62a. podad, tr. «nielle.» ●(1934) BRUS 266. La nielle, tr. «er podad.»
(7) Pot de l’amitié (rite ouessantin).
●(1985) OUIS 213. Au cours des repas de noce, alors que toute l’assistance était attablée, la jeune fille en quête d’un époux confectionnait ce que l’on appelait le podad (pot de l’amitié).
- podagr
- podajpodaj
m. (cuisine) Potage.
●(1732) GReg 937b. Tremper la soupe, tr. «Trémpa ar soubenn, ou, ar podaich.»
- podañ
- podegpodeg
m. podeion Homme bancal.
●(1940) SAV 18/69. (Pleiben) Podeg, ano gourel, liester : podeien. «Bancal», e galleg.
- podekpodek
adj.
(1) En forme de pot.
●(1931) VALL (579a. en forme de pot, arrondi en dôme, tr. «podek.»
(2) (en plt de qqn) Bancal.
●(1940) SAV 18/69. Podek, ano gwan. «Bancal», e galleg. Sk. : Gwelout a ran eun den podek o tont etrezek amañ.
(3) (en plt de légumes) Pommé.
●(1633) Nom 87b. Lactua sessilis, Laconica, betica, capitata : laictuë testuë : lættus pommè, lættus podecq.
●(1732) GReg 559b. Laituë pommée, tr. «Lætuz podecq.»
- podekaatpodekaat
v. intr. Devenir bancal, boîteux.
●(1940) SAV 18/69. (Pleiben) War bodeka bemdez e eja (lire : e ya) ar paotrig-se.
- podelek
- podell
- podell-bripodell-bri
f. podelloù-pri (cuisine) Poêlon.
●(1942) DIHU 372/87. Podel-pri : (s. f.) ur meni kaserolen pri get ur lost rond dohti.
- podennpodenn
f. –où
(1) Terrine.
●(1744) L'Arm 380a. Terrine, tr. «Podeenn.. neu. f.»
●(1907) VBFV.bf 62a. poden, f. pl. eu, tr. «terrine.»
(2) Fourneau de pipe.
●(1925) SFKH 4. stoket boden é gorn pri (…) ar ivin é viz med. ●(1931) VALL 316b. Fourneau de pipe, tr. «podenn f. pl. ou.» ●(1934) BRUS 300. Le fourneau de la pipe, tr. «er boden-pimp, f.»
(3) (habillement) Calotte (de chapeau).
●(1942) VALLsup 28a. Calotte d'un chapeau, tr. «podenn f.»
- podenn-benn / podenn-ar-pennpodenn-benn / podenn-ar-penn
f. (anatomie) Crâne.
●(1931) VALL 168a. Crâne, tr. «poudenn ar penn C[ornouaille].»
- podennad
- poderpoder
m. –ion Potier.
●(1499) Ca 161a. Poder. g. potier.
●(1659) SCger 95a. Potier, tr. «poder.» ●(1732) GReg 743a. Potier, tr. «Podèr. p. podéryen. van[netois] podér. podour. pp. yon, yan.»
●(1818) HJC 350. parc ur podaour. ●(1872) GAM 21. Poderien Lannilis. ●(1889) ISV 485. edo hor poder (…) o vont d'ar gær dosta da verza he briach. ●(18--) SAQ II 256. Eur poder a zo mestr d'he bod pri.
●(1907) AVKA 301. park ur poder. ●(1934) BRUS 271. Un potier, tr. «ur podour.»
- poder-pripoder-pri
m. Potier.
●(1633) Nom 228b-229a. Terra figularis, argilla figularia, creta figularis : argille : argill, an douar á so mat da vn poder pry euit ober podou.
- poder-staenpoder-staen
m. Potier.
●(17--) BMa 575. Poderjen sten a gueraerjen, tr. «des potiers d'étain et des marchants de verre.»
- poderezh .1poderezh .1
f. –ioù Poterie (atelier).
●(1633) Nom 128a-b. Figlina : poterie : an poderez.
●(1732) GReg 743a. Poterie, tr. «Podérez. p. poderezou. Van[netois] podereh. p. ëu.»
●(1870) FHB 261/412b. Tremen a renn, emezhan, dirag eur boderez elec'h e oa cals labour.
●(1934) BRUS 271. Une poterie, tr. «ur bodereh –eu.»
- poderezh .2
- poderi
- podezpodez
f. –où, –i
(1) Terrine, pot.
●(1633) Nom 163b. Pultarius : paëlle à papin : pillicq da ober yot, podes an bugaleïgou.
●(1659) SCger 117b. terriere, tr. «bo des (lire : bodes) pri.» ●(1732) GReg 918b. Terrine, tr. «Podès. p. podesou.» ●Une belle terrine, tr. «Ur bodès caër.»
●(1857) CBF 12. Podez, f., tr. «Terrine.» ●(1889) ISV 485. Mont a ran e kær da verza va fodou ha va fodezou. ●(1874) TLK i FHB 481/88a. o krafat skudellou, podezou, lechefreou, plajou ha zoken bouteier prenn.
●(1902) PIGO I 196. dour tom en eur bodez arc'hant. ●(1907) VBFV.bf 62a. podez, f. pl. eu, tr. «terrine.» ●(1919) MVRO 14/4e. Ha jist pe gwin er podisi. ●(1924) FHAB Eost 315. ar bodezou da lakaat laez. ●(1926) FHAB Genver 27. podezou hudur, kirinennou pe zailhou louz. ●(1928) TAPO 8. An darbod, hag ar podezou. ●(1936) PRBD 94. eur plac'hig vihan a dorras eur bodez.
(2) plais. Divskouarn podez : oreilles lâches et pendantes.
●(1633) Nom 271a. Flaccus : qui a les oreilles lasches & pendantes : vuan (lire : vnan) en deux diuscouarn lausq hac á diuill, diuscouarn bodes.
- podezadpodezad
f. –où Terrinée.
●(1732) GReg 918b. Terrinée, tr. «Podesad. p. podesadou.»
●(1877) EKG I 228. goullonderi diou bodezad guin-ardant.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Eur bodezad bara drailhet. ●(1981) ANTR 194. Tamm dre damm eo ruilled ha diruilled ar pemoh er c’hoalenn glaz, er c’hoalenn groz, ha kased a bodezadou, beteg ar c’helorn.
- podhouarnpodhouarn
voir pod-houarn
- podhouarnad / podhouarniad
- podhouarniadpodhouarniad
voir podhouarnad