Devri

Recherche 'prederi...' : 10 mots trouvés

Page 1 : de prederi (1) à prederius (10) :
  • prederi
    prederi

    f.

    I.

    (1) Pensée.

    ●(c.1500) Cb. Pridiry, pensement. (d'après DEBM 358). ●(1557) B I 411. Darnn he esper antier he pridiry, tr. «ce qu'elle veut et ce qu'elle pense.» ●(1575) M 223. Sanct Bernard á deury, en é pridiriou / A goulenn maz eo æt, nep á care'n bedaou, tr. «Saint Bernard avec gravité, dans ses méditations / Demande où sont allés ceux qui aimaient les choses du monde.» ●(1612) Cnf 38a. Luxurius mir na vizy / A effect nac à nep pridiry.

    ●(1659) SCger 90b. pensée, tr. «pridiri.» ●165b. pridiri, tr. «pensée.»

    (2) Répugnance.

    ●(1744) L'Arm 335a. Répugnance, tr. «Pærderi. f.»

    (3) Soin, souci.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Les plaisirs sont touiours accompagnés d'amertume, tr. «neuéquet a bligeadur hep displigeadur, er bligeadureu so ataü carguet a glahar, cant Ioi', cant perderi'.» ●(1732) GReg 871a. Soin, tr. «pridiry. p. pridiryou.» ●(1752) PEll 720. Prederi, & Prediri, avoir soin, souci & inquiétude : & sert aussi de nom substantif comme Preder.

    ●(1907) VBFV.bf 60a. perderi (b[as] van[netais] predi), m. pl. eu, tr. «soin, souci, sollicitude, inquiétude.»

    (4) Crainte, appréhension.

    ●(1792) HS 34. é perderi doh enn amzér de zonnet.

    (5) Gant prederi a : de crainte de.

    ●(17--) VO 49. M'em boai men droucsant ne oai quet raï goutant a nehi a hul logein, guet perderi a hum ziæzein.

    (6) Chagrin.

    ●(1659) SCger 21a. chagrin, tr. «pridiri.»

    (7) Perplexité.

    ●(1659) SCger 91a. perplexité, tr. «pridiri.»

    (8) Hep prederi =

    ●(1787) BI 158. hi friet, pehani (…) ë-rai enn alézon d'enn ol hemb perderi, à bep dourn, hemb seèllet, hemb musur.

    II. [en locution]

    (1) Kaout prederi o : répugner à.

    ●(1790) MG 250. perac en e hoès quemènd a berderi é tostat peb-mis d'er Govesion ? (...) N'em behai quet perderi er bet é larèt me féhedeu.

    (2) Kaout prederi a ub., a udb. : avoir peur de qqn, de qqc.

    ●(17--) VO 19. perderi ou dès ag er brizél. ●55. n'hi doai quet eèllét parad a ruein èl p'hé devezai bet perderi a hanamb.

  • prederiadenn
    prederiadenn

    f. –où Réflexion, méditation.

    ●(1926) FHAB Eost 306. trei kein a-grenn da Leor ar «Prederiadennou» a oa «Aviel» ar Jansenisted.

  • prederiañ
    prederiañ

    v.

    I. V. tr. i.

    A.

    (1) Prederiañ e : réfléchir à, méditer, penser.

    ●(1499) Ca 164a. Pridiry. g. penser. ●ga. pourpenser apperceuoir. b. pridiri in coudet. ●(1530) Pm 251. A prêt preder ez mecherou, tr. «A temps, réfléchis à tes œuvres.»

    ●(1732) GReg 611a. Mediter, penser, considerer avec attention, tr. «Pridirya. pr. pridiryet.»

    ►absol.

    ●(1575) M 1897. nep á prederhe, tr. «celui qui réfléchirait.» ●3570. Nep à preder pep amser anterin, tr. «celui qui médite en tout temps absolument.» ●(1621) Mc 97. Preder map den, ha na enoe.

    ●(1925) FHAB Meurzh 98. dre studia ha prederia.

    (2) Prederiañ war udb. =

    ●(1902) MBKJ 18. deskit prederia var 'nn hi.

    (3) Prederiañ gant : réfléchir à, méditer.

    ●(1906) BOBL 03 mars 76/3c. dalc'hmad e ma e spered o prederia gant ar pez a zo a wella evit adsevel spered ar vro. ●(1924) ZAMA 198. n'en doa ket amzer a-walc'h da brederia gant kement-se. ●(1925) FHAB Meurzh 94. Me ive a ya da brederia gant komzou da vignon, emezan.

    B.

    (1) Prederiañ ouzh ub., ouzh ur c'hleñved : soigner qqn, une maladie.

    ●(1909) NOAR 106. da brederia oc'h ar re vac'hagnet er brezel. ●(1932) BSTJ 90. en eur brederia

    mad ouz va c'hlenved. ●114. eur medisin hag a brederie ouz ar seurt klenvejou-ze. ●(1932) BSTR 12. goude beza prederiet ouzin, meur a vech, heb gallout ober vad ebet, e lavaras din n'em boa pare ebet da c'hedal.

    (2) Prederiañ gant : se soucier de.

    ●(1911) BUAZperrot 517. n'eo ket abalamour ma prederie gant ar beorien. ●(1925) FHAB Genver 6. prederia gant an dud koz pe glanv pe vac'hagnet. ●(1926) FHAB Mae 197. ar pez a zo gwir eo e c'hounezer warno dioc'h ma prederier ganto [al loened]. ●(1942) DRAN 94. Prederietoc’h edont gant an derzienn spagnol a rae he reuz en o metou, abaoe m’oant erruet dre amañ.

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Soigner.

    ●(1499) Ca 53a. Curaff in pridiri est.

    ●(1889) SFA 189. mont a rea da velet ha da brederria an dud klan enn hospitaliou.

    (2) Méditer, réfléchir à, penser.

    ●(14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j'étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(c. 1501) Donoet 15-18. lectito, ez prederaff leen, tr. « lectito, je pense à lire » ●(1575) M 189-190. Pep vnan aneze, maz prederse é laoür, / Bout abaf á caffse, tr. «Chacun d'eux, s'il eût réfléchi à son cercueil, / Eût pensé être humble.» ●1134. Rac se preder pe rez, tr. «Aussi pense à ce que tu fais.» ●1274. prydiry an barnou, tr. «méditer les jugements.» ●1395. Yuez pepret preder, an hueruder an guyriou, tr. «Réfléchis toujours aussi à l'amertume des paroles.»

    ●(1874) POG 189. Prederia rinn ho purzudou.

    (3) S'occuper de.

    ●(1857) HTB 102. an den iauank na re micher ebet nemet prederia he gorf (…) brousta, rideni ha friza he vleo a oa he oll labour.

    B.

    (1) [devant un v.] Penser, espérer.

    ●(1557) B I 233. Na pe en manier ez preder amseraff, tr. «De quelle façon pense-t-elle passer son temps ?»

    ●(1866) HSH 80. eno epad daou vloas e prederias da guenta contraign, dre'n naoun hac ar sec'het, an habitantet d'en em rei dezan. ●178. Charles (...) a brederias en em entent gantho. ●257. Ar Gonvantion (...) a bræderias anezi he-unan rei ur Gonstituion all d'ar Franç. ●291. Ar roue Charles-ar-Fur a brederias he lemel.

    ●(1921) LABR ii. er vro ken karet en doé berpet predéret béuein ha merhuel enni.

    (2) Penser, songer.

    ●(1896) HIS 62. Hañi ag er soudarded ne brediras goulen doéré erbet geti.

    (3) Avoir l'intention de.

    ●(c.1680) NG 542-544. Na petra prederes, / Na oulennes pardon / Deguet Roue en Aillet. ●(1728) Resurrection 2994. Pa cleuan veus a biou eprederout goapaat.

    III. V. pron. réfl. En em brederiañ.

    (1) Réfléchir.

    ●(1530) Pm 243. Ha quent monet daembreder, tr. «Et avant de partir, réfléchis en toi-même.» ●(1575) M 749. Rac se dy quent monet, mez pet haz em preder, tr. «Aussi avant d'aller là, je te prie, réfléchis.»

    (2) Se soigner.

    ●(1872) ROU 103a. Hirroc'h a dalv d'it en em brederi eg'et risca da vuez, tr. «il vaut mieux te soigner, que d'exposer ta vie.»

    (3) plais. Bien se nourrir.

    ●(1872) ROU 106a. Se bien traiter, (ne pas se priver), tr. «en em brederi mad.»

  • prederidigezh
    prederidigezh

    f. Méditation.

    ●(1732) GReg 292b. Discretion, prudence, retenüe en ses paroles & en ses actions, tr. « pridiridiguez » ●548a. Irresolution, tr. «pridirydiguez.» ●611a. Meditation, action de méditer, tr. «pridiridiguez.» ●714a. Perplexité, tr. «Pridirydiguez.»

  • prederiegezh
    prederiegezh

    f. Circonspection.

    ●(1931) VALL 124a. Circonspection, tr. «prederiegez f.»

  • prederiek
    prederiek

    adj. Préoccupé.

    ●(1922) FHAB C'hwevrer 44. Tres en devoa hor mignon da veza prederiek-tre. ●(1922) FHAB Gouere 204. E spered a oa prederiek. ●(1931) VALL 124a. Circonspect, tr. «prederiek.»

  • prederier
    prederier

    m. –ion Penseur.

    ●(c.1500) Cb (d’après DEBM 358). Pridiryer, f. es penseur.

  • prederigezh
    prederigezh

    f. Attention.

    ●(1834) SIM 73. an droad sacr da receo eus ho pers, ho respet, ho fidelite, ho pridiriguez hac hoc'h anaoudeguez vad ?

  • prederiñ
    prederiñ

    v. = (?).

    ●(1912) MMPM 106. Neo ket eta souez klevet hor Mestr o prederi d'ar c'hristen lezirek ha goular hen distaolo euz he c'hinou ?

  • prederius
    prederius

    adj.

    (1) Soigneux, soucieux, pensif.

    ●(c.1500) Cb [logician]. Jtem logisticus / ca / cum. ga. parolle cogitable / ou / raysonable. b. raisonabl / pridirius / compsabl.

    ●(c.1680) NG 213. Joseph a yo perderieus. ●591-592. er peherion gain, / A vo perderieus. ●(1732) GReg 711a. Pensif, ive, songe-creux, melancolique, meditatif, tr. «prederyus. perderyus.»

    ●(1856) VNA 197. nous rendre plus circonspects, tr. «hul laquat de vout perderiussoh.»

    ●(1907) VBFV.bf 60a. perderius, adj. et adv., tr. «soigneux, soucieux.» ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 57. ouspenn ma tigoll founnuz al labourer prederius. ●(1908) FHAB Mezheven 164. eun tad hag eur vamm prederius da bourvei d'o oll ezomou.

    (2) Craintif.

    ●(1861) BSJ 220. nezé e vér scontif ha perderius.

    (3) =

    ●(17--) TE 424. feahein hun dongérieu perderius.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...