Recherche 'prest...' : 11 mots trouvés
Page 1 : de prest-1 (1) à prestis (11) :- prest .1prest .1
adv., prép. & conj.
I. Adv.
A.
(1) Prêt.
●(1580) G 141. Deomp affo me so prest, tr. «Allons vite, je suis prêt.» ●(1633) Nom 234b. Aruum, cultum : terre labourée preste à semer : douar labouret prest da hadaff.
●(1659) SCger 96b. prest, tr. «prest.» ●(1667) ARmorial 225-226. Penmarch prés Lesneuen B. d’Or à trois Merlettes d’azur, 2. & 1. anciennement c’estoit de gueulle à vne teste de Cheual d’argent bridée d’Or, le col & le crin aussi d’argent, & pour deuise prest ve, il seroit à propos. ●(c.1680) NG 192. A yo prest de ganein he map, tr. « Was going to give birth to her Son. »
●(1849) LLB 107. Aveid sterdein en doar dalhet prest hou roled.
●(1907) VBFV.bf 63b. prest, adj., tr. «prêt, préparé.»
(2) Lakaat prest : préparer.
●(1902) PIGO I 212. Lak prest evit ar re-man pep a golier ha pep a chaden !
(3) Prest-kloz : tout prêt.
●(17--) EN 437. me breparou quesec, eun equipag prest clos, tr. «je préparerai des chevaux, un équipage tout prêt.»
(4) Bezañ prest da : être prêt à.
●(1916) KANNlandunvez 371/373. Mad eo. Eur vez oa guelet tud o c’hedal an Anjelus e kichen an hostaliri, prest d’en em ampoezouni an abretta ar guella.
B. Vite.
●(14--) N 129. Maz aimp prest en vn lestrat, tr. «Embarquons-nous vite ensemble.» ●(1499) Ca 163b. Prest. g. idem. ●(1647) Am 527. Da rigounella à da ponya prest, tr. «Pour (?)… (?) et pour (?)…(?) vite.» ●(1557) B I 332. Eff a deuz quen prest oar estoe / Do tennaff a scrap dre apoe / Da pechiff ouz Doe an roe pur, tr. «Il vint à bout, à force d'efforts, de les amener à pécher contre Dieu, le saint roi.» ●(1580) G 141. Deomp affo me so prest, tr. «Allons vite, je suis prêt.» ●(1621) Mc 92. an choant da ober drouc a tremeno prest. ●(1633) Nom 121b. Color euanidus, fugax, obsoletus : couleur passée : liou na pad quet pell, hac á tremen prest.
●(1767) ISpour 333. prestan ma eellou. ●(1772) KI 439. mar clasque quer prest affer / a ma ra e Berson. ●(1783) BV 3554. ret uou din hastan prest. ●(1787) PT 35. er prestan er gùéllan. ●(1790) MG 180. amièt hac e gontraign ur voès nehué gulevoudét de sehuel raï brest. ●282. réd-è cass er vugalé de vout badéèt prestan ma heèllér. ●(1792) BD 1800. nas pige quet consantet re brest dan aerouant, tr. «tu n'aurais pas consenti trop rapidement au démon.»
●(1855) BDE 119. monnèd prestan guellan d'hou cuélèd.
●(1903) EGBV 129. d'er prestan, tr. «au plus tôt.» ●(1907) VBFV.bf 63b. prest, adv., tr. «vite, tôt, à l'instant.»
C. A-brest.
(1) D'ici peu.
●(1744) L'Arm 30b. Bientôt, tr. «Abrésste.» ●(1790) MG 151. A-brest é vou rét d'er Roué donnèt d'hou consultein.
●(1921) GRSA 204. abrest e vou lahet er ré e zo éneb dehon.
(2) Rapidement.
●(1921) GRSA 203. Abrest en em laka de zemant ha de laret éma édan merùel.
D. Prest-ha-prest : vite et vite.
●(1580) G 632. Prest ha prest evyt test en oz amonetaf, tr. «Vite et vite comme témoin je vous avertis.»
II. Loc. prép. Prest goude : peu après.
●(1883) MIL 265. prest goude he varo. ●(1894) BUZmornik 228. Prest goude ar bloaz 400.
III. Loc. conj.
(1) Prest goude ma : peu après que.
●(1921) PGAZ 27. Prest goude ma voe dimezet. ●77. Prezt goude m’oa deuet euz ar skol.
(2) Prest ma + futur : (être) prêt à.
●(1792-1815) CHCH 47. É ma er frégat barh er rad ha prest ma partiou, tr. « La frégate est dans la rade, elle est prête à partir. »
IV. Prest al loar ganti da vont dre ar prenestr : voir loar.
- prest .2prest .2
m.
(1) Prêt.
●(c.1500) Cb 13a. [amprestaff] Unde mutuus / a / um. ga. baille ou receu par prest. bri. prestet pe quemeret dre prest.
(2) Goulenn e prest : solliciter un emprunt.
●(1790) MG 106. Laquamb é houlennét dec-scouét é prest guet hou ç'amezeq.
(3) Bezañ e prest : emprunter.
●(1623) Be X. A quement ha me oz bezaff bet an Lecteur ves an leur ancien Latin peheny am boa bet en prest digant an Autrau Person à Penros.
- prest .3prest .3
m. –ioù, –où
I.
(1) Outil, instrument, accessoires.
●(1872) ROU 72a. Accessoires, tr. «Ar prestou-all.» ●107b. Ustensiles, tr. «prestou.» ●(1879) ERNsup 165. prëst, m., pl. prestiaou, instrument, outil, St-M[ayeux]. ●(1890) MOA 102b. Accessoires, tr. «ar prestou all.» ●(1891) CLM 16. presteu labour ha peb tra aral.
●(1907) VBFV.bf 63b. prest, m. pl. eu, tr. «instrument de labour.» ●(1912) BUEV 42. Lezel e hré é bresteu étal en nor.
(2) Meuble.
●(1744) L'Arm 12a. Ameublement, tr. «preste. m.»
●(1849) LLB 809. Na de blanchein hou ti, na d'ober hou presteu. ●(1891) CLM 8. er presteu ag ou zyér.
●(1907) VBFV.bf 63b. prest, m. pl. eu, tr. «meuble.»
(3) Récipient.
●(1856) GRD 306-307. A p'hou pehé bet chairret, én ur præst, goaid hur Salvér, a pe varhué ar er groéz, na perhuéhet, na guet brasset respet en hou pehé-hui goarnet mad er goaid adorabl-zé ?
II. Reiñ bronn d'e brest : voir bronn.
- prest-goude
- prest-ha-pront
- prest-kegin
- prestañ / prestiñprestañ / prestiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Préparer, apprêter.
●(1884) LZBt Mae 113. presti a rer koan.
●(1933) BLGA 14. – Allo, Mari ! Prest eo da zilhad nevez ? – N'int ket start da bresta, Loeiza ger. ●(1962) TDBP II 431. Ne bado ket pell presta hemañ, tr. «cela ne durera pas longtemps (ce sera vite fait) de préparer ceci.»
(2) Emprunter.
●(1909) FHAB Gouere 206. ne brestint arc'hant digant den. ●(1914) FHAB Meurzh 68. da c'houlenn 500 lur da bresta digantan dioc'htu. ●(1922) KAAG 40. presta a raint arc'hant pe varc'hadourez, heb ho renta. ●(1939) MGGD 52. arc'hant da bresta war leve.
►absol.
●(1847) MDM 4. presta digant he-man ha digant hen-hont. ●(1889) ISV 416. Evel n'en doa ket (…) arc'hant avoalc'h da bea an ti hag an tam douar-ze, e voue red dezan presta.
►[empl. comme subst.]
●(1884) FHB 11/87b. goude pep presta arc'hant a ra.
(3) Donner (de son temps) aux autres.
●(1894) BUZmornik 456. mar hoc'h euz amzer da bresta, it da velet ann dud klanv.
(4) Prêter.
●(14--) Jer.ms 93. Nep na gallo dybry ere / Roet de grec [de] bugale, / Ha prestet (= impér.) un eyll de guyle, tr. « Quiconque ne pourra manger les siens, / Qu’il (les) donne à sa femme (à ses) enfants, / Et que l’un prête à l’autre » ●(1499) Ca 163b. Prestaff. g. prester. ●(1575) M 1195-1196. Prestet endeues dit, da dellit meritou, / Salu vsaff dre ræson, daou sort dounæsonou, tr. «Il t'a prêté, pour gagner des mérites, / A condition d'en user raisonnablement, deux sortes de dons.» ●(1612) Cnf 45b. nep à prest eth didaluez, ha gouazcet è mis Æprel.
●(1659) SCger 97a. prester, tr. «presta.» ●(1732) GReg 752b. Preter, donner en prêt, tr. «Prèsta. pr. prèstet. Van[netois] presteiñ.» ●Prêtez gratuitement, dit l'Evangile, tr. «Prèstit d'oc'h hentez hep sevel interest divar bouës ho prèst, eme an avyel.» ●Prêter à intérêt, tr. «Prèsta arc'hand var gampy.»
●(1879) GDI 203. prestein argant diar intérès.
II. V. pron. réfl. En em brestañ : se préparer, s'apprêter.
●(1869) EGB 124. quoi qu'il arrive, on sera prêt, si on s'est préparé d'avance, tr. «neuz fors pétra a erruo, é véfer prést, ma vér en em brésted a ziaraok.»
●(1933) MMPA 143. d'en em bresta da zigemer ar Spered-Santel. ●(1944) SAV 30/35. Kerkent ec'h en em brestas hag e kerzas war gein eur jao. ●(1945) GPRV 54. grit m'en em brestin ervat da vervel.
- prester
- prestetprestet
adj.
(1) Prêté.
●(1499) Ca 164a. Prestet. g. preste. ●(c.1500) Cb 13a. ga. baille ou receu par prest. bri. prestet pe quemeret dre prest. ●(1633) Nom 202a. Æs alienum, debitum : debte d'argent presté : dlè á archant prestet.
(2) Prêt.
●(1908) PIGO II 164. Pa oe prestet an treo da bartian.
(3) Emprunté.
●(1909) FHAB Gouere 2026. n'o dezo ket a interest da baëa evit arc'hant prestet, rag ne brestint arc'hant digant den.
- prestiñprestiñ
voir prestañ
- prestisprestis
s. Prestige.
●(14--) N 770-771. Dre presticc hac auruspicy / Geomancc hac ydromancy, tr. «Par prestige et aruspices, / Géomancie et hydromancie.»