Recherche 'pur...' : 31 mots trouvés
Page 1 : de pur-1 (1) à puruzi (31) :- pur .1pur .1
adj.
I. Attr./Épith. Pur.
●(1499) Ca 167a. Pur. g. idem. ●(1530) Pm 53. An guerches pur illur furmet, tr. «La Vierge pure, glorieusement créée.» ●(1575) M 1799. Bout pur à conscianç, tr. «Être pur de conscience.» ●(1612) Cnf 74b. pur ha castd. ●(1633) Nom 62a. Vinum merum, meracum, purum, putum : vin pur, clair, point mixtionné : guin pur, clær, na ve-quet quemesquet. ●247a. Pala : paillet ou papillote d'or, petite masse de pur or : paillettesen aoür, vn tammicq aoür pur.
●(1659) SCger 83a. net, tr. «pur.» ●(1732) GReg 765b. Pur, pure, simple, sans mélange, tr. «Pur.»
●(1879) GDI 185. er ré e vihue pur.
II. Adv.
(1) Entièrement.
●(1530) Pm 120. me ezneu pur / Ez ouff haznat goall croeadur, tr. «je reconnais entièrement / Que je suis évidemment une méchante créature.»
(2) Justement.
●(1575) M 2849-2852. Hac à lauaras à tra sur. / He bezaff quen plen à quenet, / Hac à joaou da pep caoudét : / Na guell quet bout estimet pur, tr. «Et il dit, pour sûr, / Qu'il est si superbe de beauté / Et de joie pour tout esprit, / Qu'on ne peut l'estimer justement.»
(3) Netra pur : absolument rien.
●(1825) COSp 133. Petra veheoh-hui ? Meit nitra pur.
- pur .2pur .2
m. Plantañ ur pur en ub. =
●(1975) KRAV 23. O vezañ hon oad deomp hon-daou, ne dalv ket din mont da blantañ ur pur e-barzh en ennañ.
- puraatpuraat
v. tr. d.
(1) Purifier.
●(1824) BAM 21. puraat e galon hac e speret. ●(1838) OVD 16. purrat er galon.
(2) Épurer, affiner.
●(1732) GReg 16b. Affiner, rendre plus pur, tr. «Puraat. pr. puréet.» ●363a. Épurer l'or, & l'argent, tr. «Purât an aour, hac an arc'hand.» ●(1744) L'Arm 8a. Affiner, tr. «Puratt.»
●(1914) DFBP 125a. epurer, tr. «Puraat.» ●(1929) FHAB Genver couv. al louzeier da grenvaat ha da buraat ar gwad. ●(1941) ARVR 21/4a. degas an eoul-maen digempenn-se d'al labouradegou-puraat.
(3) Nettoyer (ce qui est sale).
●(1732) GReg 766a. Purifier, netteïer ce qu'il y a de sale & d'impur, tr. «Puraat. pr. pureët.» ●(1744) L'Arm 252b. Néteïer, Déterger, tr. «Puratt.»
- puradur
- puraer
- purailhpurailh
adj./m.
(1) Adj. (Pays) pauvre.
●(1934) BRUS 294. une région déshéritée, tr. « ur vro puraill » ●(1935) DIHU 291/235. én ur vro puraill... ●(1935) DIHU 292/250. Tud ne uélér ket, na loñned muioh : ur vro puraill.
(2) M. Partie du pays Pourlet.
●(1986) YABA 6. Etre Ploé, Karnasenn hag En Ignél (...) a gosté Pureill èl ma larér ag er hornad douar-sé, hanter-hent de der farrez.
●(2007) DGRG 207b. purailh m. haut pays (du Pourlet).
- purañpurañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Nettoyer, récurer, épurer.
●(1499) Ca 167a. Puraff. g. purer.
●(1659) SCger 59b. fourbir, tr. «pura.» ●(1732) GReg 252b. Decrasser, ôter la crasse du corps, d'un habit, d'un tableau, tr. «Pura. pr. puret.» ●322a. Écurer la vaisseelle, tr. «Pura ar stean, ou, an arc'hantiry.» ●Écurer les bassins, les chaudrons, tr. «pura ar vaçzinou, ar pilyou.» ●430a. Fourbir une épée, une arme, tr. «pura. pr. puret.» ●(17--) FGab 110. ag e ras pürâa e squipot.
●(1877) EKG I 123. unan a ioa o pura ar podou. ●(1878) EKG II 13. da bura hor fuziliou. ●100. pura hon armou.
●(1907) AVKA 251. C'houi a bur diavez ar weren hag ar plad. ●(1924) BILZbubr 38/842. puret an anne. ●(1925) FHAB Mezheven 231. puran an daol hag ar zolier. ●(1962) BAHE 31/18. ur plad arc'hant nevez-puret.
(2) Ôter (une tache).
●(1891) MAA 25. keit a ma chomo eur saotr benag var an ene da bura, keit a ma vo kavet enni an disterra intr.
II. V. pron. réfl. En em burañ : se nettoyer.
●(1732) GReg 252b. Se décrasser, tr. «Hem bura. pr. hem buret.»
- purchupurchu
voir poursu
- purdedpurded
f. Pureté.
●(1575) M 3237. quenet purtet net à detry, tr. «beauté, pureté bien nette.»
●(17--) TE 269. er burtæd a intantion. ●287. purtæd admirabl Susann. ●347. er burtæd ag é vuhé.
●(1855) BDE 138. inep d'er burted. ●465. col er burted. ●652. er burted a spered hag a gorv. ●(1857) GUG 10. mamen a burtæd.
- purentez
- purer .1
- purer .2
- purerezpurerez
f. –ed Clle qui écure.
●(1732) GReg 322a. Écureuse, celle qui écure la vaisselle, tr. «purerès. p. pureresed.»
- purerezh
- purgasion
- purgatorpurgator
m. Purgatoire.
●(1499) Ca 167b. Purgatoer. g. purgatoire.
●(1659) SCger 99a. Purgatoire, tr. «Purgator.» ●(1732) GReg 766a. Purgatoire, tr. «Purgator. p. ar purgator. Van[netois] er purgatoér. er plicatoér.»
●(1835) AMV 90. flammou ar plucator. ●(1846) DGG 84. da verraat o zourmanchou er purcator. ●(1859) MMN 16. ho flucator var an douar. ●124. eneou ar plucator (…) poaniou ar plucator. ●(1891) MAA 30-31. Tan ar Purgator.
●(1902) MBKJ 149. evit rei didorr enn ho foaniou da eneou ar Purkator. ●(1907) PERS 229. eneou ar purkator. ●(1943) VKST Du 379. Amzer binijennus ar purgator.
- Purid
- Purid-KintinPurid-Kintin
n. de l. Peumeurit-Quintin.
(1) Purid-Kintin.
●(1910) EGBT 131. Bean zo en eskopti diou barouz hanvet Peurid : unan e-kichen ar Roc'h hag eben en kerne uhel, a rêr anei Peurid-Kintin. ●213b. Purid-Kintin. ●(1935) BREI 400/4a. mêr koz Purit-Kintin. ●(1935) BREI 433/1b. person Purit-Kintin.
►
●(1935) BREI 431/1b. person Purit. ●(1935) BREI 400/4a. e tirede da Burit.
●(2002) TEBOT 142b. Na Sant-Nigouden ha Purid / Na parrouz Kerien ha Mael.
►
●(1890) MOA 23a. Peumeurit. T.
(2) [Toponymie locale]
●(1935) BREI 400/4a. E kêrig Gwaz-Arc’hant e vevas pell.
- puridigezh
- purifiañ / purifiiñpurifiañ / purifiiñ
v.
(1) V. tr. d. Purifier.
●(1499) Ca 167b. Purifiaff. g. purifier. ●(1575) M 507. Bezaff purifiet, ne galles quet cret henn, tr. «Tu ne peux être purifié, crois-le.»
●(1727) HB 241. ma pligeo ganta purifia quent a-se an eneou a so e poanyou ar Purcator.
●(1838) OVD 191. n'en dé quet requis hum ronquédein èl mei purifiein er fal-hoaid. ●(1857) LVH 351. Purifiet-mé guet en hyssop.
(2) V. pron. réfl. En em burifiañ : se purifier.
●(1839) BSI 126. en hem burifia (...) deus an disterra fillidiguez.
●(1907) AVKA 223. evid n-am burifia araog ar gouel.
- purifiiñpurifiiñ
voir purifiañ
- purifikasion
- puritaniezh
- purjadurezhpurjadurezh
f. Purgation, action de purger.
●(1732) GReg 766a. Purgation, action de ce qui purge, tr. «purgeadurez.»
- purjañ / purjiñpurjañ / purjiñ
v.
(1) V. tr. d. Purger.
●(1499) Ca 167b. Purgaff. g. purger. ●(1633) Nom 275a. Medicamentum cathaticum, medicamen ventrifluum : euacuatif, purgatif : vn remed da purgiff, vn purgation. ●275b. Suppuratorium med. medicament faisant apostumer & meurir, faisant purger : medicamant á graff apostumiff ha guiriff, pehiny á purig.
●(1732) GReg 766a. Purger, ôter les mauvaises humeurs d'un corps, tr. «purgea. pr. purget. Van[netois] purgeiñ.»
(2) V. pron. réfl. En em burjañ : se purger.
●(1710) IN I 18. d'en em burgi ha d'en em yac'haat. ●(1732) GReg 766a. Se purger par des remedes, tr. «En hem burgea.»
●(1824) BAM 322. ez ê ret deomp en em burgea dre ur Govesion vad.
- purjiñpurjiñ
voir purjañ
- purnezh
- purtedpurted
voir purded
- puruilhezpuruilhez
coll. (ichtyonymie) Palourdes.
●(1958) ADBr lxv 4/518. (An Ospital-Kammfroud) Purullez coll. ; pl. –ennou. – Palourdes (...) klask (ou dastum) purullez.
- puruilhezennpuruilhezenn
f. –où, puruilhez (ichtyonymie) Palourde.
●(1958) ADBr lxv 4/518. (An Ospital-Kammfroud) Purullez coll. ; pl. –ennou. – Palourdes (...) klask (ou dastum) purullez.
- puruzi