Devri

Recherche 'rad...' : 34 mots trouvés

Page 1 : de rad (1) à radoustat (34) :
  • rad
    rad

    s. (marine) Rade.

    I. Rade.

    (1633) Nom 243b. Statio nauium : rade : an rad, an læch ma arret an listry.

    (1792-1815) CHCH 47. É ma er frégat barh er rad ha prest ma partiou, tr. « La frégate est dans la rade, elle est prête à partir. »

    (1971) TONA.morl 5. rad, tr. «rade.»

    II. Appelatifs.

    (1) Rad Brest.

    (1732) GReg 777a. Rad Brèst. ar rad eus a vrèst. rand Brèst.

    (18--) MILg 209. hag é rad Brest é antresont. ●(1865) FHB 28/224a. D’an 18 a eost e vezo e rad Brest eur vanden listri brezel. ●(1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern. ●(1884) BUZmorvan 382. Treuzi a reaz eta rad Brest.

    (1911) BUAZmadeg 367. Goudeze e treuzaz ar vreac'h-vor, hanvet hirio Rad Brest.

    (1877) EKG I 116. a zave he heoriou euz a borz Brest, hag a iea, gand an avel draon, er meaz euz ar rad, dre greiz al listri a vrezel.

    (2) Rad Mor-bihan.

    (1744) L’Arm 320b. Rade Mor-Bihan, étal Gùinétt ou harz de Hùinétt.

    (3) Rad Trebeurden.

    (1973) TONA XIX 682/11978. Plan d'eau à l'Ouest de Men-Radenek, Rad Trebeurden.

  • Radegonda
    Radegonda

    n. pr. Radegonde.

    (1855) GBI I 510. Radegonda, ma maerones, / Bezet 'wit-on avokades ! tr. «Radegonde, ma marraine, / Soyez ma protectrice !»

  • radell / razell
    radell / razell

    f. –où Radeau.

    (1732) GReg 777a. Radeau, plusieurs piéces de bois liées près à près pour passer des rivieres &., tr. «Radell. p. radellou. razell. p. razellou

    (1927) GERI.Ern 495. radell, razell f., tr. « radeau. » ●dim[inutif] -ig.

  • radellad
    radellad

    f. -où Contenu d’un radeau.

    (1963) EGRH II 169. radellad f. -où, tr. « contenu d’un radeau. »

  • raden
    raden

    coll.

    I.

    A. (botanique) Fougères.

    (1612) Cnf 24a. hat raden.

    (1659) SCger 59b. fougere, tr. «raden.» ●(1732) GReg 428b. Fougere, plante, tr. «Radenenn. p. radenn.» ●(1744) L'Arm 162b. De la fougère, tr. «Radin. m.»

    (1877) EKG I 152. An toull en doa goloet (...) gand skourrou bian, deliou seac'h ha raden glaz, evit kuzet he drapet.

    (1909) FHAB Du 346. c'hoeza tân gant raden ha lann-vruk. ●(1929) FHAB Meurzh 111. bete ma teuas ar radenn da velena hag ar brug da ruzia war ar c'hragou. ●(1939) SAV 15/9. eus a douez eur blochad raden.

    B. (phycologie)

    (1) Codium tomentosum.

    (1968) NOGO 212. Codium tomentosum. ra:den, «fougères» : Korrejou en Plouguerneau.

    (2) Cystoseira fibrosa.

    (1968) NOGO 217. Cystoseira fibrosa. ra:den, «fougères» : Guisseny, Karreg-Hir en Kerlouan, Meneham en Kerlouan.

    (3) Alaria esculenta.

    (1960) GOGO 204. (Kerlouan, Brignogan) le raden ou friz dub (radenn, friz doubl), Alariaes culenta (sic) laminaire peu répandue. ●(1968) NOGO 219. Alaria esculenta. ra:den, «fougères» : Porz-Gwenn en Plouescat.

    II. [en apposition]

    A. (zoologie)

    (1) Karv-raden : sauterelle.

    (1732) GReg 849a. Sauterelle, ou langouste, ou locuste, petit insecte à six piez, volant & sautillant qui gâte les blez, & les herbes, tr. «qarv-radenn. p. qirvy-radenn.» ●(1752) PEll 127. Carwec & Carwes, Sauterelle. Alias Carw-raden, qui veut dire proprement cerf de fougere. Pl. Kirwi-raden.

    (1931) VALL 677a. Sauterelle, tr. «karv-raden pl. kirvi-

    (2) Kilhog-raden, kog-raden : grosse sauterelle verte.

    (1633) Nom 49a. Cicada : cigale : quillec-raden.

    (1866) FHB 67/119b. ez eus guelet o tremen dr'en ear eun arme a guilleien raden (…) Distruja a reont oll gounideguez an douar dre ma tremenont.

    (1947) TNOG 5/24. (Tregor ha Goelo) Lamperez, -ed, ak. gg. : petite sauterelle grise. Ar c'hilhog-raden a zo ul loen all, grosse sauterelle verte, anvet ivez e lec'hioù 'zo segalenn eus ar galleg cigale. E Kernev ivez evit petite sauterelle grise e vez implijet ur ger hañval, Lampikerez, –ed.

    (3) Kelien-raden : sauterelles.

    (1557) B I 388. Chetu eff hac eff he deffuet / Dre mechantis conuertisset / En ampreffanet heb quet sy / Maz int heffuel da goez quelyen / Pe en stat da quelyen raden, tr. «Lui et ses brebis ; les voilà donc changées, pour sa méchanceté, en insectes : elles sont semblables à des sauterelles, à des sauterelles sauvages.»

    (4) Marc'h-raden : sauterelle.

    (1931) VALL 677a. Sauterelle, tr. «marc'h-raden pl. mirc'hed-

    (5) C'hwil-raden : (?) criquet (?).

    (1935) LZBl Gwengolo/Here 170. tud ar mision zo e brezel ouz ar c'houiled-raden.

    (6) Kazh-raden : lézard. cf. glazardenn

    (1890) MOA 322b. Lézard, s. m. Animal, tr. «kaz-raden, m. (nom poétique).»

    (1982) PBLS 9. (Langoned) kaz-raden, tr. «lézard.» ●(1984) LPPN 893-894. (Poullaouen) glasard, m., -ed lézard (parfois «glasardenn», cf. Ph Sud «kazh-raden», compris).

    B. (habillement) Bod-raden : motif de décoration de broderie.

    (1953) CDPN I 62. Bourradenn (f.) : Feuille de fougère. Motif de décoration des broderies bigoudènes.

    C. (météorologie) Suilhig ar raden : lune rousse.

    (c.1930) VALLtreg 2535. Sulik ar Raden – nom donné en Hte-Corn. aux gelées qui ont lieu à l'époque de la grande foire de Glomel, 28 mai – on va au pardon de Saint-Servais pour demander que les récoltes soient préservées de la gelée (Sulik ar raden nuit non seult aux jeunes fougères, mais aussi aux pommes de terre. ●(1962) KNDR 143. Deiz kentañ a viz Mezheven, / Put an avel, ha lemm, ha yen. / Antronoz vintin 'voe rev gwenn. / (Amañ 'lavaromp : suilh-raden.).

    D. (croyance populaire) Had raden.

    (18--) PEN 92/51. an ad demeus ar raden noz goël ian dastumet / an noz se ec’h adennaing a ben an deiz evaint kouezet / an noz se he ermunaïng he discrunaing aroc an deiz / an nep aneus c’hoant de kavet a renk monet an noz se.

    III.

    (1) Stank evel raden : très dense.

    (18--) MILg 321. Ho niver a gredann ker stank hag ar raden.

    (2) (Diwan, poulzañ, sevel, kreskiñ) evel raden (er parkoù) : croître rapidement.

    (1877) FHB (3e série) 19/160a (L). Ar guiniz du a boulz evel raden. ●(18--) KTB.ms 14 p 275 (T). Ar paotr iwé hen doa feson-vad, hag a greské ével ar radenn er parko.

    (1938) FHAB Genver 9 (L) *Tintin Anna. Danevellou, re goz ha re nevez savet gant barzed a ziouane, evel radenn, e pevar c'horn ar vro. ●(1950) KROB 21/11 (L) H. Greff. An dud a zo yac'h. Ar vugale a zav «evel raden e koadou ar maner». ●(1962) TDBP Ia 26 (T). Ar vugale-ze a zav 'vel raden, tr. J. Gros «ces enfants-là poussent comme des fougères (comme des champignons).» ●(1977) BAHE 95/23b (T) Klerg. Kreskiñ a rae ar poupig evel ar raden, ha krog e oa da argaozeal, nemet e oa un tamm bihan diwezhat o vont e-unan.

    (3) Sevel evel ur radenenn : croître très rapidement.

    (1935) FHAB Meurzh 108. Yannig, daoust da-ze, a zave evel eur radenenn hag e vamm he devoa tra a-walc'h da ober o vont da glask boued dezhañ.

    (4) Bezañ an aour war ar raden gant ub. : voir aour.

    (5) Aour er raden : voir aour.

  • raden-aod
    raden-aod

    coll. (phycologie)

    (1) Algues Alaria esculenta.

    (1931) GWAL 136-137/430. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Raden-aod : doare-bezin. ●(1968) NOGO 219. Alaria esculenta. ra:den-aod, «fougères de rivage» : Île de Batz.

    (2) Algues Ahnfeltia plicata.

    (1968) NOGO 223. Annfeltia (lire : Ahnfeltia) plicata. raden-aod, «fougères de rivage» : Mogueriec en Sibiril.

  • raden-bezhin
    raden-bezhin

    coll. (phycologie)

    (1) Raden-bezhin : fucus vésiculeux Fucus vesiculosus.

    (1968) NOGO 214. Fucus vesiculosus. raden-'vehin, «goémon-fougères» (Landeda, Perros en Plouguerneau). ●(1978) BZNZ 109. (Lilia-Plougernev) Sañset ez eus tri seurt bejin du. Tri seurt a zo. Ar re-mañ m'en dare pe anv o deus ar bejin kalpan. Roet 'vez un anv dezho, 'c'hist anvioù latin aze. Ni'ra lañseier anezho, raden vejin ha bejin-kalpan.

    (2) Bezhin-raden : fucus vésiculeux Fucus vesiculosus.

    (1968) NOGO 214. Fucus vesiculosus. bezin ra:den, «goémon-fougères» (Kellerdud en Plouguerneau).

  • raden-bleiz
    raden-bleiz

    coll. (botanique) Petite fougère sauvage.

    (1931) VALL 315a. petite fougère sauvage, tr. «raden-bleiz sg. radenenn-vleiz.» ●(1936) IVGA 45. A-dreuz ar raden-bleiz diwanet e skarrou an darou.

  • raden-derv
    raden-derv

    coll. (botanique) Polypodes communs Polypodium vulgare.

    (1890) MOA 155b. Capillaire, Plante, tr. «radenenn zero, f. s., – raden zero, pl. m.»

    radenenn-zerv f. Pied de polypode commun.

    (1890) MOA 155b. Capillaire, Plante, tr. «radenenn zero, f. s., – raden zero, pl. m.»

  • raden-mor
    raden-mor

    coll. (phycologie) Algues Halidrys siliquosa.

    (1968) NOGO 213. Halidrys siliquosa. raden-'mo:r, «fougères de mer» : Karreg-Hir en Kerlouan, Carantec.

  • raden-naer
    raden-naer

    coll. (botanique) Osmonde royale Osmunda regalis.

    (1935) NOME 137. an dour sklaer a virbilhe a-hed ar radenn-naer.

  • raden-pesk
    raden-pesk

    coll. (botanique) Fougère pectinée Blechnum spicant.

    (1943) TRHS 72. ur bouchad delioù hir heñvel-tre ouzh ar raden-pesk.

  • raden-puñs
    raden-puñs

    coll. (phycologie)

    (1) Algues Halidrys siliquosa.

    (1968) NOGO 213. Halidrys siliquosa. raden-'py:s, «fougères de puits» (Pors-Gwenn en Plouescat).

    (2) Algues Alaria esculenta.

    (1968) NOGO 219. Alaria esculenta. ra:den-py:s, «fougères de puits, col. er bly:en ra:den, « une plume de fougère », singf : Korrejou en Plouguerneau.

  • raden-ruz
    raden-ruz

    coll. (phycologie) Algues Delessaria sanguinea.

    (1968) NOGO 223. Delessaria sanguinea. raden ry:z, «fougères rouges» : Korrejou en plougerneau.

  • radena
    radena

    v. intr. Chercher, cueillir de la fougère.

    (1659) SCger 168b. radena, tr. «cueillir de la fougere.» ●(1732) GReg 428b. Cueillir, couper de la fougere, tr. «radenna. pr. radennet.» ●(1744) L'Arm 162b. Fougère (…) Cueillir, &c., tr. «Radina

    (1847) MDM 221. da vizina pe da radenna.

    (1982) ENEU 36. (Eusa) Goude an eost edo radena.

  • radenadeg
    radenadeg

    f. Coupe de fougères pour servir de litière.

    (1924) BUBR 38/846. (Plougastell-Daoulaz) Mais d'autres fêtes domestiques sont restées très vivaces. Telle la radenadek ou fête de la coupe de la fougère.

    (2000) PCRMM 148. (Plougastell-Daoulaz) Ces terres étaient cepandant utilisées pour le bois, et les landes, ajoncs pour les chevaux, fougères, pour la litière, coupées au cours de grandes journées, appelées radennadek.

  • radeneg
    radeneg

    f. –i Fougeraie.

    (1499) Ca 172a. g. le lieu ou habunde fougiere. b. radenec.

    (c.1718) CHal.ms ii. un champ de fougere, tr. «radennec, ur parc radennet, carguet a Raden.» ●(1732) GReg 428b. Lieu abondant en fougere, tr. «Radennecg.» ●(1744) L'Arm 162b. Lieu abondant en fougère, tr. «Radinec. f.» ●(17--) ST 330. Eur brouz koad zo eno, hag eur radennek stank, tr. «Il y a là un taillis et une fougeraie bien fournie.»

    (1838) CGK 3. Evel arc'had (lire : ar c'had) er radeneck.

    (1939) KOLM 45. er sapinegi, er radennegi hag er malezadeu brug.

  • Radeneg
    Radeneg

    n. de l. Radénac.

    (1847) FVR 349. Gwillemot a oe lazet e Radenak.

  • radenek
    radenek

    adj.

    (1) Couvert de fougères.

    (17--) ST 380. enn eur c'hoat radennek, tr. «dans un bois, où abonde la fougère.»

    (1907) KANngalon Gouere 450. eur venojen radenok.

    (2) (phycologie) Bezhin-radenek : fucus vésiculeux Fucus vesiculosus.

    (1968) NOGO 214. Fucus vesiculosus. bezin rade:nok, «goémon en forme de fougères» (Tremazan).

  • radenenn
    radenenn

    f. (botanique) Pied de fougère.

    (1499) Ca 172a. Radenenn. g. fougiere de quoy on faict le voirre.

    (c.1718) CHal.ms ii. um morceau de fougere tout seul, tr. «radennen.» ●(1732) GReg 428b. Fougere, plante, tr. «Radenenn. p. radenn

  • radener
    radener

    m. -ion Celui qui participe à la coupe des fougères.

    (1963) EGRH II 169. radener m. -ien, tr. « celui qui participe à la coupe des fougères. »

  • radenerezh
    radenerezh

    m. Action de couper la fougère.

    (1963) EGRH II 169. radenerezh m., tr. « action de récolter la fougère. »

  • radenniñ
    radenniñ

    v. tr. d. Damasquiner.

    (c.1718) CHal.ms i. Damasquiner, tr. «Radennein en hoarn'.»

  • radikal .1
    radikal .1

    adj. (politique) Radical.

    (1906) BOBL 09 juin 90/2a. ar gosteen radikal. ●(1935) BREI 423/2b. Ar «re ru» goues da ve lâret, a zalc'has gant o folitik radikal.

  • radikal .2
    radikal .2

    m. –ed Radical.

    (1877) FHB (3e série) 31/243b. Gambetta e unan, marc'h blein ar radicaled.

    (1935) BREI 408/3d. ar radikaled hag ar sosialisted. ●(1935) BREI 415/2b. ar radikaled o doa an hevelep kasoni ouz ar gomunisted hag ar fasisted. ●(1935) VOTE 25. voti evit eur radikal.

  • radio
    radio

    f. Radio.

    (1941) ARVR 5/3c. eun abadenn radio. ●(1941) ARVR 23/3a. eur beñveg radio, eur skriverez. ●(1951) KROB 33/19. radio Kimerc'h. ●(1957) BAHE 11/ 3. kazetennerezh, radio hag all…

  • radotal
    radotal

    v. intr. Radoter.

    (17--) EN 4. ma sad a vouay quen cos ; deja e radote, tr. «mon père était si vieux, déjà il radotait.» ●11. custum an dut cos eo bepret radotal, tr. «la coutume des vieilles gens est de toujours radoter.»

  • radoter
    radoter

    m. –ion Radoteur.

    (1869) SAG 27. ne dint ket bet radoterien.

  • radoterezh
    radoterezh

    m. Radotage.

    (1633) Nom 256b. Delirium, deliratio, deliramentum, mentis error : resuerie, radotement : vufreerez, radoterez.

    (1850) JAC 17. Torret e zeo va fenn gant e radotteres.

    (1913) FHAB Mae 141. Kement-se n'eo nemet radoterez.

  • radotet
    radotet

    adj. Tombé en enfance.

    (14--) Jer.ms 41a. Me deseu ez out sot / Pe te so redotet, tr. « Je pense que tu es sot, ou tu es tombé en enfance »

  • radotus
    radotus

    adj. Qui radote, radotant.

    (1741) RO 796-797. Cos flerier radotus breman me achuo / Hac a rayo dech quer ô holl rimadello.

  • radoubet
    radoubet

    adj. Radoubé.

    (1633) Nom 108b. Vestis interpolis, vestimentum interpolum : habillement radoubé, fripé, & regraté : habillamant radoubet, frippet, hac vset.

  • radoubiñ
    radoubiñ

    v. tr. d.

    (1) Radouber.

    (1732) GReg 136a. Carener, un Vaisseau, le calfeter, lui donner le radoub, ou le suif, tr. «Ausa ul lestr. pr. auser. calafeti, radoubi, pe, soavi ul lestr.»

    (2) sens fig. Couvrir (une dette) en en faisant une autre.

    (1633) Nom 207a. Versuram facere, versura soluere : payer debte auec debte, rattouper ses debtes : paëaff dlè gant dlè, radoubiff dlè voar dlè, en em luzyaff gant dlè.

  • radoustat
    radoustat

    v. tr. d. Radoucir.

    (17--) FG II 45. an draze a radoustaï oc'h ene trubuillet. ●50. razoustaat ar c'hlac'har.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...