Devri

Recherche 'ras...' : 43 mots trouvés

Page 1 : de ras (1) à rastommin (43) :
  • ras
    ras

    s.

    (1) Race.

    ●(1850) JAC 12. Ouz da raç e savo / An hini er bed-màn eun deiz as redimo.

    (2) enfant. Ras Fontanella.

    ●(1968) PENM 81. A Plogoff, quand les enfants sont indociles ou méchants, on leur jette : "Rac Fontanella" (de la race de La Fontenelle).

  • rasambliñ
    rasambliñ

    v. tr. d. Rassembler.

    ●(1818) HJC 218. èl ma hrassamble ur ïar i voussinet idant i dioachèle.

  • rasaziañ
    rasaziañ

    v. tr. d. Rassasier.

    ●(1659) SCger 101b. rassasier, tr. «rassasia.»

  • rased
    rased

    m. –où Pieu, piquet.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 48. er vourreàuïon e laquas ou deourn ardran ou hain hag ou stagas doh racetteu.

    ●(1934) BRUS 243. Un piquet, tr. «ur rased –eu.» ●276. Un piquet d'attache pour animaux, tr. «ur rased –eu.» ●(1935) DIHU 289/302. loñned énnè é vouitat, lod doh er rased, lod distag. ●(1942) VALLsup 134b. Piquet pour attacher les bêtes au champ, tr. «rased m. Goeleo, V[annetais].»

  • rasedañ / rasediñ
    rasedañ / rasediñ

    v. tr. d. Fixer à l'aide d'un crochet.

    ●(1942) VALLsup 78a. Fixer une barrière ; etc., à l'aide du crocher ou mentonnet, tr. «raseda –di (en Goelo, V[annetais].»

  • rasediñ
    rasediñ

    voir rasedañ

  • rask
    rask

    f. –où

    (1) Plane.

    ●(1879) ERNsup 166. rask, fém. instrument à deux poignées recourbées pour polir le bois.

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. rask, tr. «plane.» ●(1931) VALL 565a. Plane, de charron, etc., tr. «rask f.»

    (2) Grattoir.

    ●(1969) BAHE 62/32. un tamm kozh rask a netra, un tamm binetenn reputet, a gredan.

  • raskadeg
    raskadeg

    f. –où Épluchage.

    ●(1965) BAHE 52/21. raskadeg patatez (…) Hiziv raskadeg.

  • raskadenn
    raskadenn

    f. –où

    (1) Recalage.

    ●(1944) EURW I 108. Doan vihan ar raskadenn a voe skubet buan gant preder ar veaj kaer e oan o vont da ober.

    (2) Perte.

    ●(1906-1907) EVENnot 30. (Landreger) 1400 lur a gle an dud ze d'ean – Neuze en evo eur raskaden ac'hane ma ne gar diwall, tr. «perte.»

  • raskañ
    raskañ

    v. tr. d.

    (1) Polir.

    ●(1879) ERNsup 166. polir (raskañ) e bois.

    ●(1931) VALL 565a. Planer à la plane, tr. «raska(ñ).» ●(1983) PABE 82. (Berrien) raska, tr. «aplanir, raboter.»

    (2) Éplucher en grattant.

    ●(1931) VALL 565a. raska(ñ), tr. «éplucher (carottes, etc.).» ●(1967) BAHE 52/21. Raskañ [patatez] n'eo ket peilhat. ●46. raskañ un nebeut patatez evit he lein.

    (3) Gratter.

    ●(1936 BREI 457/3a. Ar gwez arru koz (…) eo ret raska ar ban diwarnê.

    (4) Rayer (sur une liste de noms).

    ●(1908) PIGO II 75. hano ar «gwenn» a zo rasket, n'e ket gwir ?

    (5) sens fig. Bezañ rasket : être recalé, refusé à un examen.

    ●(1896) GMB 561. au fig[uré] rasked e bet il a été recalé, c'est-à-dire refusé, ajourné, par exemple, un enfant qu'on ne laisse pas faire sa première communion ; pet[it] Trég[uier].

    ●(1931) VALL 635b. Refuser aux examens, pour l'absolution, tr. «raska fam.» ●(1983) PABE 82. (Berrien) raska, tr. «coller (examen).» ●(2003) TONKA 67. Mond da rei he fermi pe droad da gondui d'am gwreg ha raskañ ahanon. (…) Raskañ ahanon ha rei da bermi dit.

  • raskenn
    raskenn

    voir rasklenn

  • raskennañ
    raskennañ

    v. tr. d. Irriter physiologiquement.

    ●(1982) PBLS 75. (Langoned) raskennañ, tr. «irriter la bouche (aliment acide…).»

  • rasket
    rasket

    adj. [empl. comme subst.] Personne recalée à un examen.

    ●(1917) LZBt Gouere 25. An daou rasket a vouelas eun tam.

  • raskl
    raskl

    m. =

    ●(1907) AVKA 248. Diwea Rask ar Farizianet.

  • rasklañ / raskliñ
    rasklañ / raskliñ

    v.

    (1) V. intr. Rasklañ d'an diaz : s'ébouler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esbouler, tr. «couehein é vnan, rasclein d'en dias bouluersein.»

    (2) V. tr. d. Gratter, effacer.

    ●(1931) VALL 241b. Effacer (un mot écrit), tr. «raskla.»

  • rasklenn
    rasklenn

    f. –où

    (1) (domaine maritime) Laisse de mer.

    ●(1955) STBJ 173. tammou spoue a gavemp war ar raskenn. ●224. Raskenn : ar roudenn a jom war an trêz goude ma vez en em dennet kuit ar mor. ●(1964) ABRO 131-132. pell a-walc'h diouzh ar raskenn, evit mirout ouzh ar mor d'he sammañ gantañ. ●(1965) BIBE 140. dda zastumm an tammoù koad peñse a laoske ar mor war ar raskenn. (…) Hedet he devoa ar raskenn gant ar soñj da gavout meur a dra dalvoudus. ●(1990) TTRK 92. Rasklenn a raed dre zu-mañ eus an holl draoù a veze degaset en aod gant al lanv, ha lezet war an aod d'an uhelvor. (…) Goude ar vezhinadeg ne veze ket kavet kalz a vezhin-torr er rasklenn, sklaer eo, met goude an hañv e kaved adarre stank a-walc'h.

    (2) (phycologie) Bezhin rasklenn : goémon d'épave.

    ●(1985) OUIS 130. le chef de grève partageait la bande de goémon laissée par la mer (le bizin rasklenn). ●(1990) TTRK 91. Setu perak ez eo bezhin rasklenn eo a yaemp da zastum peurliesañ.

    (3) (pathologie) Saburre.

    ●(1990) TTRK 92. Rasklenn a reer ivez eus ar gwiskad gwenn blaz fall a zeu war ho teod p'ho bez (lire : p'ho pez) terzhienn.

  • raskler
    raskler

    m. Boutoir de maréchal-ferrant.

    ●(1931) VALL 79a. Boutoir outil de maréchal, tr. «raskler m.»

  • rasklet
    rasklet

    adj. Recalé.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1022. aon d'ean da vea rasklet.

  • raskliñ
    raskliñ

    voir rasklañ

  • raskognat
    raskognat

    v. tr. d. Gratter, racler.

    ●(1908) PIGO II 20. raskognat ar beilhasken. ●(1926) FHAB Mae 191. klevet a ra ar zaoud o raskognat ar voger gant o c'herniou.

  • raspaat
    raspaat

    v. tr. d. Grapiller.

    ●(1744) L'Arm 176b. Grapiller, tr. «Rasspa.. aétt.»

    ●(1876) TDE.BF 537b. Raspa, v. a. V[annetais], tr. «Grapiller.»

  • raspaer
    raspaer

    m. –ion Grapilleur.

    ●(1744) L'Arm 176b. Grapilleur, tr. «Rasspaourr.. aerion. m.»

  • raspaotr
    raspaotr

    m. –ed Garçon manqué.

    ●(1869) TDE.FB 431b. Garçonnière, tr. «ras-paotr, m.» ●(1872) ROU 86a. Garçonnière, tr. «Raspaotr.» ●(1876) TDE.BF 537b. Ras-paotr, s. m., tr. «Garçonnière.»

    ●(1931) VALL 304b. Fille aux allures de garçons, tr. «raspaotr.» ●(1951) BLBR 41-42/3. Eur plac'h hag a dro da raz-paotr, eur paotr hag a dro da blac'hig n'emaint ket war an hent mat evit ar stad a briedelez da zont.

  • rasparediñ
    rasparediñ

    v. tr. d. (cuisine) Cuire légèrement, superficiellement. cf. brasparediñ

    ●(1872) ROU 79b. Cuire légèrem[ent], tr. «rasparedi.» ●(1890) MOA 86. ras-paredi, tr. «cuire superficiellement.

    ●(1982) MABL 31. (Lesneven) lod 'reent ken 'met rasparediñ, kuit da zeviñ kalz a geuneud. ●(1982) MABL II 84. (Lesneven) rasparediñ : damboazhañ.

  • raspi
    raspi

    s. Pieu pour attacher les vaches au champ. cf. kaspi

    ●(1982) PBLS 135. (Langoned) raspi, tr. «pieu pour attacher les vaches au champ.»

  • rastell
    rastell

    f. –où, restell, rastilli

    I.

    (1) Râteau.

    ●(1499) Ca 173a. Rastel. g. rasteau. ●(1633) Nom 178a. Rastrum : rasteau, rasteau : rastel.

    ●(1659) SCger 101b. rateau, tr. «rastel.» ●168b. rastel, tr. «rateau.» ●(1732) GReg 784b. Rateau, outil à dents, tr. «Rastell. p. rastellou, restell.»

    ●(1849) LLB 356. Brehonet en tameu, labouret hou rastel. ●706. hou ran ha hou rastel. ●916. dent luem hou rastel. ●(1856) VNA 55. un Rateau, tr. «ur Rastel.» ●(1870) FHB 292/244a. tranchou, divac'hou, restilli. ●(1899) BSEc xxxvii 161/ KRL 26. Var-lerc'h ar rastel e ta ar vorc'h, tr. «A père avare fils prodigue.»

    ●(1904) DBFV 193a. rastel, f. pl. –lleu, tr. «râteau.»

    (2) Kaout en e rastell : avoir en réserve.

    ●(1942) VALLsup 151a. (avoir) en réserve, tr. «en e rastell (dans son râtelier) L. ar Floc'h).»

    (3) Pot dans lequel était réservé l'argent de la pêche.

    ●(1979) VSDZ 273. (Douarnenez) hag an argant war an daol vie ket kontet, dezhi da rañmañs 'vit lakaat en arbel. Setu vie lakaet er rastell hag a ouient pegement oa e-barzh… Ar poud-se oa e anv 'ar rastell'.», tr. (p. 273) «l'argent de la pêche était mis sur la table mais il n'était pas compté ; c'est elle qui le ramassait pour le mettre dans l'armoire. On mettait l'argent dans ce pot qui servait de mesure… Ce pot s'appelait rastell en breton.»

    (4) (astronomie) Ar Rastell : le râteau, les Trois Rois de la constellation d'Orion, le Bâton de Jacob.

    ●(1962) BAHE 31/18-19. Stered hag o deus kalz eus ar Vretoned ankounac'haet o anv : ar Sterenn gant an daou Garr-kamm hag etrezo ar Sarpant, neuze linennoù kamm-jilgamm Kasiopeia, ar Yar gant hec'h Evned bihan, ar Rastell, ar Rod-arc'hant, ar C'hi bras gant e lagad c'hlas, ar C'hi bihan, ar Maen-Forn, an daou Vreur Gevell, Kroaz ar C'hreisteiz…

    (5) Râteau du métier à tisser, qui empêche les fils de s'emmêler.

    ●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. Ar rastell a ouezer deuz he hano petra eo, miret a ra deuz an neud da roestla.

    (6) Gardes (d'une clef).

    ●(c.1718) CHal.ms ii. les gardes d'une clef, tr. «goardeu un alhüé resteli en alhüé.»

    ●(1904) DBFV 193a. resteli, tr. «gardes (d'une clef).»

    (7) Râtelier.

    ●(1659) SCger 34a. creche, tr. «rastel.» ●(1732) GReg 232a-b. Creche, mangeoire en un étable, où on met le foin &c pour les bœufs, vaches, moutons, tr. «rastell. p. restell.» ●784b. Ratelier, tr. «Rastell. p. rastellou.» ●Manger du foin au ratelier, tr. «Dibri foënn diouc'h ar rastell.»

    ●(1869) SAG 230. a loan a zebr foen euz he raztel, pe kerc'h euz he vanjouer. ●(1894) BUZmornik 410. he rastell leun a foenn hag he vanjouer leun a gerc'h.

    ●(1903) CDFi août-septembre. eur vriad foenn en he rastell. (d'après KBSA 56). ●(1935) ANTO 25. eur vriad vat a foenn-prad ouz e c'hortoz en e rastell.

    (8) fam. Râtelier, ensemble des dents.

    ●(1908) PIGO II 2. e benn hanter-voal, e rastell toullet krec'h-traoñ. ●(1950) KROB 21/12. Anez eun dant torret dre zarvoud, e vefe bet nevez-tre var (lire : va) rastell.

    II. [en apposition]

    (1) Draf-rastell : claie.

    ●(1909) BROU 230. (Eusa) Draf-rastell, tr. «claie.»

    (2) Porzh-rastell : portail.

    ●(1633) Nom 146b. Repagulum, repages : verroüil, barre, barriere : portz-rastell, barrieren.

    ●(1732) GReg 81b. Barriere au bout de l'avenuë d'une maison, tr. «Porz-rastell. p. perzyer-restell, porzyou-rastell.»

    ●(1867) FHB 102/400a. Eur pors-cloz a ioa dirag an ti, eur pors-rastel varnezhan ha bandennou ier hag ouidi enha.

    ●(1909) KTLR 192. e kichen ar porrastel.

    III. Bezañ uhel ar rastell en e di : avoir très peu de nourriture à la maison.

    ●(1923) FHAB 142 (L) L. ar Bunel. Paour-glez e oant, hag eun torrad bugale d'ezo, ar rastell a oa uhel en o zi, hag ar vugaligou geiz, - nao anezo, - ne c'hellent ket bemdez kaout leun o c'hof.

  • rastell-aod
    rastell-aod

    f. Râteau de goémonier.

    ●(1982) MABL II 3. (Lesneven) Graet e vez ar rastell-aod outañ abalamour e vez dastumet ar bezhin war an aod gantañ. ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grêve, ar rastell aod.

  • rastell-doenn
    rastell-doenn

    f. Râteau de couvreur chaumier.

    ●(1982) TIEZ I 140. Il [le couvreur] commence par enlever les chaumes les plus altérés à l'aide d'un râteau à dents en fer (rastell doenn).

  • rastell-doull
    rastell-doull

    f.

    (1) péjor. Brèche-dent, personne à qui il manque une ou plusieurs dents.

    ●(1936) IVGA 45. Propoc'h d'eoc'h, rastell-doull, mont da lakaat dent en ho kenou ratouz.

    (2) fam. Personne qui ne peut tenir sa langue.

    ●(1909) KTLR 23. Lavaret petra ? eme an hostizez ; me n'oun ket eur rastell doull, emechans.

    ►[empl. comme adj.]

    ●(1936) LVPR 28. n'en doa ket kemeret da bried eur vaouez eun tammik rastel-doull (1). ●(1) eur vaouez hag a ziskuilh ar pez a oar.

  • rastell-gaolaj
    rastell-gaolaj

    f. Râteau de goémonier.

    ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grève (…) rastell gaolach (râteau de laminaire-épave) à Plougoulm.

  • rastell-garr
    rastell-garr

    f. rastelloù-karr, restell-karr Ridelle à claire-voie.

    ●(1931) VALL 660a. Ridelle à claire-voie, tr. «rastell-garr f. pl. rastellou, restell-karr.»

  • rastell-hir
    rastell-hir

    f. Râteau de goémonier.

    ●(1960) GOGO 212. (Kerlouan, Brignogan) Le rateau est appelé rāstel ir, rāstel vor, pl. rēstel est un long rateau de bois servant à prendre le goémon flottant et dont le manche a trois ou cinq mètres et les dents 3 décimètres.

  • rastell-siminal
    rastell-siminal

    f. Dressoir sur le manteau de la cheminée.

    ●(1988) TIEZ II 202. Dans toute la Cornouaille, mais principalement sur le littoral, l'étagère du manteau peut être remplacée par un dressoir à plusieurs niveaux, appelé mester en Pays bigouden et dans le Cap-Sizun, rastell ar chiminal en presqu'île de Crozon.

  • rastell-vor
    rastell-vor

    f. Râteau de goémonier.

    ●(1960) GOGO 212. (Kerlouan, Brignogan) Le rateau est appelé rāstel ir, rāstel vor, pl. rēstel est un long rateau de bois servant à prendre le goémon flottant et dont le manche a trois ou cinq mètres et les dents 3 décimètres. ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grêve (…) rastell vor à Kerlouan.

  • rastellad
    rastellad

    f. –où

    (1) Râtelée.

    ●(1732) GReg 784b. Ratelée, tr. «Rastellad. p. rastelladou.» ●Une ratelée de foin, tr. «Ur rastellad foënn.»

    ●(1904) DBFV 193a. rastellad, f. pl. eu, tr. «râtelée.» ●(1907) VBFV.bf 64b. rastellad, f. pl. eu, tr. «râtelée.» ●(1987) GOEM 44. Chaque coup de râteau ramène un rastellad que l'on dépose hors de l'eau.

    (2) Contenu d'un râtelier.

    ●(1935) ANTO 25. eur rastellad vat a velchon.

    (3) plais. Rangée (de dents).

    ●(1924) ZAMA 172. an aotrou (…) a c'hoarze sioul, ken na zave e vuzellou tano da ziskouez diou rastellad e zent hir.

  • rastellat
    rastellat

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Râteler, ratisser.

    ●(1633) Nom 84b. Fœnum rastellis eradere : racler le foin auec le rasteau : rastellat an foüen.

    ●(1732) GReg 784b. Rateler, tr. «Rastella. rastellat. ppr. rastellet. Van[netois] rastellat rastelleiñ.»

    ●(1857) CBF 81. Rastellit an deliou seac'h, tr. «Ratelez les feuilles sèches.» ●(18--) SAQ II 216. boude beza stuet, aret, hadet rastellet he bark.

    ●(1900) FHAB Genver 5. labourerien ag a ioa e rastellâd douar lin. ●(1907) VBFV.bf 64b. rastellat, –ein, v. a., tr. «râteler.»

    B. sens fig.

    (1) Ramasser (des gens pour les emprisonner).

    ●(1942) LANB 40. Urz a zeuas gant paotred an «disctrict» da rastellat ar veleien.

    (2) Peigner.

    ●(1913) PRPR 85. Rastel da benn, laouek !

    (3) Rastellat arc'hant, danvez, madoù : ratisser de l'argent, des biens.

    ●(1732) GReg 11a. Acquérir injustement, tr. «Rastellad madou a gleiz, Hac a zehou.»

    ●(1890) MOA 114. Amasser de la fortune, tr. «rastellat danvez.»

    ●(1904) KANngalon Du 245. redet varlerc'h ar blijadur, rastellat arc'hant. ●(1963) LLMM 99/268. hag eus pep korn e rastelle arc’hant agrabanadoù.

    II. V. intr.

    (1) Employer le râteau du métier à tisser.

    ●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. unan da eüna ar viad hag unan da rastellat.

    (2) Grasseyer.

    ●(1907) VBFV.fb 49a. grasseyer, tr. «rastellat.»

  • rasteller / rastellour
    rasteller / rastellour

    m. –ion

    (1) Râteleur.

    ●(1975) YABA 25.10. Ma oè ur rastellour azé, n'en gwelén ket.

    (2) sens fig. Accapareur.

    ●(1872) ROU 72a. Accapareur, tr. «Rastelleur.» ●99a. Rapace, tr. «rastelleur.»

    ●(1931) VALL 5a. Accapareur, tr. «rasteller.»

  • rastellerez
    rastellerez

    f. -ed Râteau mécanique pour la fenaison.

    ●(1963) EGRH II 171. rastellerez f. -ed, tr. « râteau mécanique (pour la fenaison). »

  • rastellerezh
    rastellerezh

    m.

    (1) Action de râtisser.

    ●(1963) EGRH II 171. rastellerezh m., tr. « action de râtisser. »

    (2) Accaparement.

    ●(1931) VALL 5a. Accaparement, tr. «rastellerez m.» ●621b. Rapacité, tr. «rastellerez m.»

  • rastellour
    rastellour

    voir rasteller

  • rastilhiñ
    rastilhiñ

    v. tr. d. Mâter.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. matter, tr. «rastihein, poeniein, scuehein, obligein urre bena d'obeïssein.»

  • rastommañ / rastommiñ
    rastommañ / rastommiñ

    v. tr. d. Réchauffer.

    ●(1977) PBDZ 198. (Douarnenez) rastommiñ, tr. «réchauffer.»

  • rastommiñ
    rastommiñ

    voir rastommañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...