Devri

Recherche 'ras...' : 43 mots trouvés

Page 1 : de ras (1) à rastommin (43) :
  • ras
    ras

    s.

    (1) Race.

    (1850) JAC 12. Ouz da raç e savo / An hini er bed-màn eun deiz as redimo.

    (2) enfant. Ras Fontanella.

    (1968) PENM 81. A Plogoff, quand les enfants sont indociles ou méchants, on leur jette : "Rac Fontanella" (de la race de La Fontenelle).

  • rasambliñ
    rasambliñ

    v. tr. d. Rassembler.

    (1818) HJC 218. èl ma hrassamble ur ïar i voussinet idant i dioachèle.

  • rasaziañ
    rasaziañ

    v. tr. d. Rassasier.

    (1659) SCger 101b. rassasier, tr. «rassasia

  • rased
    rased

    m. –où Pieu, piquet.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 48. er vourreàuïon e laquas ou deourn ardran ou hain hag ou stagas doh racetteu.

    (1934) BRUS 243. Un piquet, tr. «ur rased –eu.» ●276. Un piquet d'attache pour animaux, tr. «ur rased –eu.» ●(1935) DIHU 289/302. loñned énnè é vouitat, lod doh er rased, lod distag. ●(1942) VALLsup 134b. Piquet pour attacher les bêtes au champ, tr. «rased m. Goeleo, V[annetais].»

  • rasedañ / rasediñ
    rasedañ / rasediñ

    v. tr. d. Fixer à l'aide d'un crochet.

    (1942) VALLsup 78a. Fixer une barrière ; etc., à l'aide du crocher ou mentonnet, tr. «raseda –di (en Goelo, V[annetais].»

  • rasediñ
    rasediñ

    voir rasedañ

  • rask
    rask

    f. –où

    (1) Plane.

    (1879) ERNsup 166. rask, fém. instrument à deux poignées recourbées pour polir le bois.

    (1920) KZVr 361 - 01/02/20. rask, tr. «plane.» ●(1931) VALL 565a. Plane, de charron, etc., tr. «rask f.»

    (2) Grattoir.

    (1969) BAHE 62/32. un tamm kozh rask a netra, un tamm binetenn reputet, a gredan.

  • raskadeg
    raskadeg

    f. –où Épluchage.

    (1965) BAHE 52/21. raskadeg patatez (…) Hiziv raskadeg.

  • raskadenn
    raskadenn

    f. –où

    (1) Recalage.

    (1944) EURW I 108. Doan vihan ar raskadenn a voe skubet buan gant preder ar veaj kaer e oan o vont da ober.

    (2) Perte.

    (1906-1907) EVENnot 30. (Landreger) 1400 lur a gle an dud ze d'ean – Neuze en evo eur raskaden ac'hane ma ne gar diwall, tr. «perte.»

  • raskañ
    raskañ

    v. tr. d.

    (1) Polir.

    (1879) ERNsup 166. polir (raskañ) e bois.

    (1931) VALL 565a. Planer à la plane, tr. «raska(ñ).» ●(1983) PABE 82. (Berrien) raska, tr. «aplanir, raboter.»

    (2) Éplucher en grattant.

    (1931) VALL 565a. raska(ñ), tr. «éplucher (carottes, etc.).» ●(1967) BAHE 52/21. Raskañ [patatez] n'eo ket peilhat. ●46. raskañ un nebeut patatez evit he lein.

    (3) Gratter.

    (1936 BREI 457/3a. Ar gwez arru koz (…) eo ret raska ar ban diwarnê.

    (4) Rayer (sur une liste de noms).

    (1908) PIGO II 75. hano ar «gwenn» a zo rasket, n'e ket gwir ?

    (5) sens fig. Bezañ rasket : être recalé, refusé à un examen.

    (1896) GMB 561. au fig[uré] rasked e bet il a été recalé, c'est-à-dire refusé, ajourné, par exemple, un enfant qu'on ne laisse pas faire sa première communion ; pet[it] Trég[uier].

    (1931) VALL 635b. Refuser aux examens, pour l'absolution, tr. «raska fam.» ●(1983) PABE 82. (Berrien) raska, tr. «coller (examen).» ●(2003) TONKA 67. Mond da rei he fermi pe droad da gondui d'am gwreg ha raskañ ahanon. (…) Raskañ ahanon ha rei da bermi dit.

  • raskenn
    raskenn

    voir rasklenn

  • raskennañ
    raskennañ

    v. tr. d. Irriter physiologiquement.

    (1982) PBLS 75. (Langoned) raskennañ, tr. «irriter la bouche (aliment acide…).»

  • rasket
    rasket

    adj. [empl. comme subst.] Personne recalée à un examen.

    (1917) LZBt Gouere 25. An daou rasket a vouelas eun tam.

  • raskl
    raskl

    m. =

    (1907) AVKA 248. Diwea Rask ar Farizianet.

  • rasklañ / raskliñ
    rasklañ / raskliñ

    v.

    (1) V. intr. Rasklañ d'an diaz : s'ébouler.

    (c.1718) CHal.ms i. esbouler, tr. «couehein é vnan, rasclein d'en dias bouluersein.»

    (2) V. tr. d. Gratter, effacer.

    (1931) VALL 241b. Effacer (un mot écrit), tr. «raskla

  • rasklenn
    rasklenn

    f. –où

    (1) (domaine maritime) Laisse de mer.

    (1955) STBJ 173. tammou spoue a gavemp war ar raskenn. ●224. Raskenn : ar roudenn a jom war an trêz goude ma vez en em dennet kuit ar mor. ●(1964) ABRO 131-132. pell a-walc'h diouzh ar raskenn, evit mirout ouzh ar mor d'he sammañ gantañ. ●(1965) BIBE 140. dda zastumm an tammoù koad peñse a laoske ar mor war ar raskenn. (…) Hedet he devoa ar raskenn gant ar soñj da gavout meur a dra dalvoudus. ●(1990) TTRK 92. Rasklenn a raed dre zu-mañ eus an holl draoù a veze degaset en aod gant al lanv, ha lezet war an aod d'an uhelvor. (…) Goude ar vezhinadeg ne veze ket kavet kalz a vezhin-torr er rasklenn, sklaer eo, met goude an hañv e kaved adarre stank a-walc'h.

    (2) (phycologie) Bezhin rasklenn : goémon d'épave.

    (1985) OUIS 130. le chef de grève partageait la bande de goémon laissée par la mer (le bizin rasklenn). ●(1990) TTRK 91. Setu perak ez eo bezhin rasklenn eo a yaemp da zastum peurliesañ.

    (3) (pathologie) Saburre.

    (1990) TTRK 92. Rasklenn a reer ivez eus ar gwiskad gwenn blaz fall a zeu war ho teod p'ho bez (lire : p'ho pez) terzhienn.

  • raskler
    raskler

    m. Boutoir de maréchal-ferrant.

    (1931) VALL 79a. Boutoir outil de maréchal, tr. «raskler m.»

  • rasklet
    rasklet

    adj. Recalé.

    (1924) BILZbubr 43-44/1022. aon d'ean da vea rasklet.

  • raskliñ
    raskliñ

    voir rasklañ

  • raskognat
    raskognat

    v. tr. d. Gratter, racler.

    (1908) PIGO II 20. raskognat ar beilhasken. ●(1926) FHAB Mae 191. klevet a ra ar zaoud o raskognat ar voger gant o c'herniou.

  • raspaat
    raspaat

    v. tr. d. Grapiller.

    (1744) L'Arm 176b. Grapiller, tr. «Rasspa.. aétt

    (1876) TDE.BF 537b. Raspa, v. a. V[annetais], tr. «Grapiller.»

  • raspaer
    raspaer

    m. –ion Grapilleur.

    (1744) L'Arm 176b. Grapilleur, tr. «Rasspaourr.. aerion. m.»

  • raspaotr
    raspaotr

    m. –ed Garçon manqué.

    (1869) TDE.FB 431b. Garçonnière, tr. «ras-paotr, m.» ●(1872) ROU 86a. Garçonnière, tr. «Raspaotr.» ●(1876) TDE.BF 537b. Ras-paotr, s. m., tr. «Garçonnière.»

    (1931) VALL 304b. Fille aux allures de garçons, tr. «raspaotr.» ●(1951) BLBR 41-42/3. Eur plac'h hag a dro da raz-paotr, eur paotr hag a dro da blac'hig n'emaint ket war an hent mat evit ar stad a briedelez da zont.

  • rasparediñ
    rasparediñ

    v. tr. d. (cuisine) Cuire légèrement, superficiellement. cf. brasparediñ

    (1872) ROU 79b. Cuire légèrem[ent], tr. «rasparedi.» ●(1890) MOA 86. ras-paredi, tr. «cuire superficiellement.

    (1982) MABL 31. (Lesneven) lod 'reent ken 'met rasparediñ, kuit da zeviñ kalz a geuneud. ●(1982) MABL II 84. (Lesneven) rasparediñ : damboazhañ.

  • raspi
    raspi

    s. Pieu pour attacher les vaches au champ. cf. kaspi

    (1982) PBLS 135. (Langoned) raspi, tr. «pieu pour attacher les vaches au champ.»

  • rastell
    rastell

    f. –où, restell, rastilli

    I.

    (1) Râteau.

    (1499) Ca 173a. Rastel. g. rasteau. ●(1633) Nom 178a. Rastrum : rasteau, rasteau : rastel.

    (1659) SCger 101b. rateau, tr. «rastel.» ●168b. rastel, tr. «rateau.» ●(1732) GReg 784b. Rateau, outil à dents, tr. «Rastell. p. rastellou, restell

    (1849) LLB 356. Brehonet en tameu, labouret hou rastel. ●706. hou ran ha hou rastel. ●916. dent luem hou rastel. ●(1856) VNA 55. un Rateau, tr. «ur Rastel.» ●(1870) FHB 292/244a. tranchou, divac'hou, restilli. ●(1899) BSEc xxxvii 161/ KRL 26. Var-lerc'h ar rastel e ta ar vorc'h, tr. «A père avare fils prodigue.»

    (1904) DBFV 193a. rastel, f. pl. –lleu, tr. «râteau.»

    (2) Kaout en e rastell : avoir en réserve.

    (1942) VALLsup 151a. (avoir) en réserve, tr. «en e rastell (dans son râtelier) L. ar Floc'h).»

    (3) Pot dans lequel était réservé l'argent de la pêche.

    (1979) VSDZ 273. (Douarnenez) hag an argant war an daol vie ket kontet, dezhi da rañmañs 'vit lakaat en arbel. Setu vie lakaet er rastell hag a ouient pegement oa e-barzh… Ar poud-se oa e anv 'ar rastell'.», tr. (p. 273) «l'argent de la pêche était mis sur la table mais il n'était pas compté ; c'est elle qui le ramassait pour le mettre dans l'armoire. On mettait l'argent dans ce pot qui servait de mesure… Ce pot s'appelait rastell en breton.»

    (4) (astronomie) Ar Rastell : le râteau, les Trois Rois de la constellation d'Orion, le Bâton de Jacob.

    (1962) BAHE 31/18-19. Stered hag o deus kalz eus ar Vretoned ankounac'haet o anv : ar Sterenn gant an daou Garr-kamm hag etrezo ar Sarpant, neuze linennoù kamm-jilgamm Kasiopeia, ar Yar gant hec'h Evned bihan, ar Rastell, ar Rod-arc'hant, ar C'hi bras gant e lagad c'hlas, ar C'hi bihan, ar Maen-Forn, an daou Vreur Gevell, Kroaz ar C'hreisteiz…

    (5) Râteau du métier à tisser, qui empêche les fils de s'emmêler.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. Ar rastell a ouezer deuz he hano petra eo, miret a ra deuz an neud da roestla.

    (6) Gardes (d'une clef).

    (c.1718) CHal.ms ii. les gardes d'une clef, tr. «goardeu un alhüé resteli en alhüé.»

    (1904) DBFV 193a. resteli, tr. «gardes (d'une clef).»

    (7) Râtelier.

    (1659) SCger 34a. creche, tr. «rastel.» ●(1732) GReg 232a-b. Creche, mangeoire en un étable, où on met le foin &c pour les bœufs, vaches, moutons, tr. «rastell. p. restell.» ●784b. Ratelier, tr. «Rastell. p. rastellou.» ●Manger du foin au ratelier, tr. «Dibri foënn diouc'h ar rastell

    (1869) SAG 230. a loan a zebr foen euz he raztel, pe kerc'h euz he vanjouer. ●(1894) BUZmornik 410. he rastell leun a foenn hag he vanjouer leun a gerc'h.

    (1903) CDFi août-septembre. eur vriad foenn en he rastell. (d'après KBSA 56). ●(1935) ANTO 25. eur vriad vat a foenn-prad ouz e c'hortoz en e rastell.

    (8) fam. Râtelier, ensemble des dents.

    (1908) PIGO II 2. e benn hanter-voal, e rastell toullet krec'h-traoñ. ●(1950) KROB 21/12. Anez eun dant torret dre zarvoud, e vefe bet nevez-tre var (lire : va) rastell.

    II. [en apposition]

    (1) Draf-rastell : claie.

    (1909) BROU 230. (Eusa) Draf-rastell, tr. «claie.»

    (2) Porzh-rastell : portail.

    (1633) Nom 146b. Repagulum, repages : verroüil, barre, barriere : portz-rastell, barrieren.

    (1732) GReg 81b. Barriere au bout de l'avenuë d'une maison, tr. «Porz-rastell. p. perzyer-restell, porzyou-rastell

    (1867) FHB 102/400a. Eur pors-cloz a ioa dirag an ti, eur pors-rastel varnezhan ha bandennou ier hag ouidi enha.

    (1909) KTLR 192. e kichen ar porrastel.

    III. Bezañ uhel ar rastell en e di : avoir très peu de nourriture à la maison.

    (1923) FHAB 142 (L) L. ar Bunel. Paour-glez e oant, hag eun torrad bugale d'ezo, ar rastell a oa uhel en o zi, hag ar vugaligou geiz, - nao anezo, - ne c'hellent ket bemdez kaout leun o c'hof.

  • rastell-aod
    rastell-aod

    f. Râteau de goémonier.

    (1982) MABL II 3. (Lesneven) Graet e vez ar rastell-aod outañ abalamour e vez dastumet ar bezhin war an aod gantañ. ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grêve, ar rastell aod.

  • rastell-doenn
    rastell-doenn

    f. Râteau de couvreur chaumier.

    (1982) TIEZ I 140. Il [le couvreur] commence par enlever les chaumes les plus altérés à l'aide d'un râteau à dents en fer (rastell doenn).

  • rastell-doull
    rastell-doull

    f.

    (1) péjor. Brèche-dent, personne à qui il manque une ou plusieurs dents.

    (1936) IVGA 45. Propoc'h d'eoc'h, rastell-doull, mont da lakaat dent en ho kenou ratouz.

    (2) fam. Personne qui ne peut tenir sa langue.

    (1909) KTLR 23. Lavaret petra ? eme an hostizez ; me n'oun ket eur rastell doull, emechans.

    ►[empl. comme adj.]

    (1936) LVPR 28. n'en doa ket kemeret da bried eur vaouez eun tammik rastel-doull (1). ●(1) eur vaouez hag a ziskuilh ar pez a oar.

  • rastell-gaolaj
    rastell-gaolaj

    f. Râteau de goémonier.

    (1987) GOEM 44. Le râteau de grève (…) rastell gaolach (râteau de laminaire-épave) à Plougoulm.

  • rastell-garr
    rastell-garr

    f. rastelloù-karr, restell-karr Ridelle à claire-voie.

    (1931) VALL 660a. Ridelle à claire-voie, tr. «rastell-garr f. pl. rastellou, restell-karr

  • rastell-hir
    rastell-hir

    f. Râteau de goémonier.

    (1960) GOGO 212. (Kerlouan, Brignogan) Le rateau est appelé rāstel ir, rāstel vor, pl. rēstel est un long rateau de bois servant à prendre le goémon flottant et dont le manche a trois ou cinq mètres et les dents 3 décimètres.

  • rastell-siminal
    rastell-siminal

    f. Dressoir sur le manteau de la cheminée.

    (1988) TIEZ II 202. Dans toute la Cornouaille, mais principalement sur le littoral, l'étagère du manteau peut être remplacée par un dressoir à plusieurs niveaux, appelé mester en Pays bigouden et dans le Cap-Sizun, rastell ar chiminal en presqu'île de Crozon.

  • rastell-vor
    rastell-vor

    f. Râteau de goémonier.

    (1960) GOGO 212. (Kerlouan, Brignogan) Le rateau est appelé rāstel ir, rāstel vor, pl. rēstel est un long rateau de bois servant à prendre le goémon flottant et dont le manche a trois ou cinq mètres et les dents 3 décimètres. ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grêve (…) rastell vor à Kerlouan.

  • rastellad
    rastellad

    f. –où

    (1) Râtelée.

    (1732) GReg 784b. Ratelée, tr. «Rastellad. p. rastelladou.» ●Une ratelée de foin, tr. «Ur rastellad foënn.»

    (1904) DBFV 193a. rastellad, f. pl. eu, tr. «râtelée.» ●(1907) VBFV.bf 64b. rastellad, f. pl. eu, tr. «râtelée.» ●(1987) GOEM 44. Chaque coup de râteau ramène un rastellad que l'on dépose hors de l'eau.

    (2) Contenu d'un râtelier.

    (1935) ANTO 25. eur rastellad vat a velchon.

    (3) plais. Rangée (de dents).

    (1924) ZAMA 172. an aotrou (…) a c'hoarze sioul, ken na zave e vuzellou tano da ziskouez diou rastellad e zent hir.

  • rastellat
    rastellat

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Râteler, ratisser.

    (1633) Nom 84b. Fœnum rastellis eradere : racler le foin auec le rasteau : rastellat an foüen.

    (1732) GReg 784b. Rateler, tr. «Rastella. rastellat. ppr. rastellet. Van[netois] rastellat rastelleiñ

    (1857) CBF 81. Rastellit an deliou seac'h, tr. «Ratelez les feuilles sèches.» ●(18--) SAQ II 216. boude beza stuet, aret, hadet rastellet he bark.

    (1900) FHAB Genver 5. labourerien ag a ioa e rastellâd douar lin. ●(1907) VBFV.bf 64b. rastellat, –ein, v. a., tr. «râteler.»

    B. sens fig.

    (1) Ramasser (des gens pour les emprisonner).

    (1942) LANB 40. Urz a zeuas gant paotred an «disctrict» da rastellat ar veleien.

    (2) Peigner.

    (1913) PRPR 85. Rastel da benn, laouek !

    (3) Rastellat arc'hant, danvez, madoù : ratisser de l'argent, des biens.

    (1732) GReg 11a. Acquérir injustement, tr. «Rastellad madou a gleiz, Hac a zehou.»

    (1890) MOA 114. Amasser de la fortune, tr. «rastellat danvez

    (1904) KANngalon Du 245. redet varlerc'h ar blijadur, rastellat arc'hant. ●(1963) LLMM 99/268. hag eus pep korn e rastelle arc’hant agrabanadoù.

    II. V. intr.

    (1) Employer le râteau du métier à tisser.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. unan da eüna ar viad hag unan da rastellat.

    (2) Grasseyer.

    (1907) VBFV.fb 49a. grasseyer, tr. «rastellat

  • rasteller / rastellour
    rasteller / rastellour

    m. –ion

    (1) Râteleur.

    (1975) YABA 25.10. Ma oè ur rastellour azé, n'en gwelén ket.

    (2) sens fig. Accapareur.

    (1872) ROU 72a. Accapareur, tr. «Rastelleur.» ●99a. Rapace, tr. «rastelleur

    (1931) VALL 5a. Accapareur, tr. «rasteller

  • rastellerez
    rastellerez

    f. -ed Râteau mécanique pour la fenaison.

    (1963) EGRH II 171. rastellerez f. -ed, tr. « râteau mécanique (pour la fenaison). »

  • rastellerezh
    rastellerezh

    m.

    (1) Action de râtisser.

    (1963) EGRH II 171. rastellerezh m., tr. « action de râtisser. »

    (2) Accaparement.

    (1931) VALL 5a. Accaparement, tr. «rastellerez m.» ●621b. Rapacité, tr. «rastellerez m.»

  • rastellour
    rastellour

    voir rasteller

  • rastilhiñ
    rastilhiñ

    v. tr. d. Mâter.

    (c.1718) CHal.ms ii. matter, tr. «rastihein, poeniein, scuehein, obligein urre bena d'obeïssein.»

  • rastommañ / rastommiñ
    rastommañ / rastommiñ

    v. tr. d. Réchauffer.

    (1977) PBDZ 198. (Douarnenez) rastommiñ, tr. «réchauffer.»

  • rastommiñ
    rastommiñ

    voir rastommañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...