Recherche 'rastell...' : 15 mots trouvés
Page 1 : de rastell (1) à rastellour (15) :- rastellrastell
f. –où, restell, rastilli
I.
(1) Râteau.
●(1499) Ca 173a. Rastel. g. rasteau. ●(1633) Nom 178a. Rastrum : rasteau, rasteau : rastel.
●(1659) SCger 101b. rateau, tr. «rastel.» ●168b. rastel, tr. «rateau.» ●(1732) GReg 784b. Rateau, outil à dents, tr. «Rastell. p. rastellou, restell.»
●(1849) LLB 356. Brehonet en tameu, labouret hou rastel. ●706. hou ran ha hou rastel. ●916. dent luem hou rastel. ●(1856) VNA 55. un Rateau, tr. «ur Rastel.» ●(1870) FHB 292/244a. tranchou, divac'hou, restilli. ●(1899) BSEc xxxvii 161/ KRL 26. Var-lerc'h ar rastel e ta ar vorc'h, tr. «A père avare fils prodigue.»
●(1904) DBFV 193a. rastel, f. pl. –lleu, tr. «râteau.»
(2) Kaout en e rastell : avoir en réserve.
●(1942) VALLsup 151a. (avoir) en réserve, tr. «en e rastell (dans son râtelier) L. ar Floc'h).»
(3) Pot dans lequel était réservé l'argent de la pêche.
●(1979) VSDZ 273. (Douarnenez) hag an argant war an daol vie ket kontet, dezhi da rañmañs 'vit lakaat en arbel. Setu vie lakaet er rastell hag a ouient pegement oa e-barzh… Ar poud-se oa e anv 'ar rastell'.», tr. (p. 273) «l'argent de la pêche était mis sur la table mais il n'était pas compté ; c'est elle qui le ramassait pour le mettre dans l'armoire. On mettait l'argent dans ce pot qui servait de mesure… Ce pot s'appelait rastell en breton.»
(4) (astronomie) Ar Rastell : le râteau, les Trois Rois de la constellation d'Orion, le Bâton de Jacob.
●(1962) BAHE 31/18-19. Stered hag o deus kalz eus ar Vretoned ankounac'haet o anv : ar Sterenn gant an daou Garr-kamm hag etrezo ar Sarpant, neuze linennoù kamm-jilgamm Kasiopeia, ar Yar gant hec'h Evned bihan, ar Rastell, ar Rod-arc'hant, ar C'hi bras gant e lagad c'hlas, ar C'hi bihan, ar Maen-Forn, an daou Vreur Gevell, Kroaz ar C'hreisteiz…
(5) Râteau du métier à tisser, qui empêche les fils de s'emmêler.
●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. Ar rastell a ouezer deuz he hano petra eo, miret a ra deuz an neud da roestla.
(6) Gardes (d'une clef).
●(c.1718) CHal.ms ii. les gardes d'une clef, tr. «goardeu un alhüé resteli en alhüé.»
●(1904) DBFV 193a. resteli, tr. «gardes (d'une clef).»
(7) Râtelier.
●(1659) SCger 34a. creche, tr. «rastel.» ●(1732) GReg 232a-b. Creche, mangeoire en un étable, où on met le foin &c pour les bœufs, vaches, moutons, tr. «rastell. p. restell.» ●784b. Ratelier, tr. «Rastell. p. rastellou.» ●Manger du foin au ratelier, tr. «Dibri foënn diouc'h ar rastell.»
●(1869) SAG 230. a loan a zebr foen euz he raztel, pe kerc'h euz he vanjouer. ●(1894) BUZmornik 410. he rastell leun a foenn hag he vanjouer leun a gerc'h.
●(1903) CDFi août-septembre. eur vriad foenn en he rastell. (d'après KBSA 56). ●(1935) ANTO 25. eur vriad vat a foenn-prad ouz e c'hortoz en e rastell.
(8) fam. Râtelier, ensemble des dents.
●(1908) PIGO II 2. e benn hanter-voal, e rastell toullet krec'h-traoñ. ●(1950) KROB 21/12. Anez eun dant torret dre zarvoud, e vefe bet nevez-tre var (lire : va) rastell.
II. [en apposition]
(1) Draf-rastell : claie.
●(1909) BROU 230. (Eusa) Draf-rastell, tr. «claie.»
(2) Porzh-rastell : portail.
●(1633) Nom 146b. Repagulum, repages : verroüil, barre, barriere : portz-rastell, barrieren.
●(1732) GReg 81b. Barriere au bout de l'avenuë d'une maison, tr. «Porz-rastell. p. perzyer-restell, porzyou-rastell.»
●(1867) FHB 102/400a. Eur pors-cloz a ioa dirag an ti, eur pors-rastel varnezhan ha bandennou ier hag ouidi enha.
●(1909) KTLR 192. e kichen ar porrastel.
III. Bezañ uhel ar rastell en e di : avoir très peu de nourriture à la maison.
●(1923) FHAB 142 (L) L. ar Bunel. Paour-glez e oant, hag eun torrad bugale d'ezo, ar rastell a oa uhel en o zi, hag ar vugaligou geiz, - nao anezo, - ne c'hellent ket bemdez kaout leun o c'hof.
- rastell-aodrastell-aod
f. Râteau de goémonier.
●(1982) MABL II 3. (Lesneven) Graet e vez ar rastell-aod outañ abalamour e vez dastumet ar bezhin war an aod gantañ. ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grêve, ar rastell aod.
- rastell-doennrastell-doenn
f. Râteau de couvreur chaumier.
●(1982) TIEZ I 140. Il [le couvreur] commence par enlever les chaumes les plus altérés à l'aide d'un râteau à dents en fer (rastell doenn).
- rastell-doullrastell-doull
f.
(1) péjor. Brèche-dent, personne à qui il manque une ou plusieurs dents.
●(1936) IVGA 45. Propoc'h d'eoc'h, rastell-doull, mont da lakaat dent en ho kenou ratouz.
(2) fam. Personne qui ne peut tenir sa langue.
●(1909) KTLR 23. Lavaret petra ? eme an hostizez ; me n'oun ket eur rastell doull, emechans.
►[empl. comme adj.]
●(1936) LVPR 28. n'en doa ket kemeret da bried eur vaouez eun tammik rastel-doull (1). ●(1) eur vaouez hag a ziskuilh ar pez a oar.
- rastell-gaolajrastell-gaolaj
f. Râteau de goémonier.
●(1987) GOEM 44. Le râteau de grève (…) rastell gaolach (râteau de laminaire-épave) à Plougoulm.
- rastell-garrrastell-garr
f. rastelloù-karr, restell-karr Ridelle à claire-voie.
●(1931) VALL 660a. Ridelle à claire-voie, tr. «rastell-garr f. pl. rastellou, restell-karr.»
- rastell-hirrastell-hir
f. Râteau de goémonier.
●(1960) GOGO 212. (Kerlouan, Brignogan) Le rateau est appelé rāstel ir, rāstel vor, pl. rēstel est un long rateau de bois servant à prendre le goémon flottant et dont le manche a trois ou cinq mètres et les dents 3 décimètres.
- rastell-siminalrastell-siminal
f. Dressoir sur le manteau de la cheminée.
●(1988) TIEZ II 202. Dans toute la Cornouaille, mais principalement sur le littoral, l'étagère du manteau peut être remplacée par un dressoir à plusieurs niveaux, appelé mester en Pays bigouden et dans le Cap-Sizun, rastell ar chiminal en presqu'île de Crozon.
- rastell-vorrastell-vor
f. Râteau de goémonier.
●(1960) GOGO 212. (Kerlouan, Brignogan) Le rateau est appelé rāstel ir, rāstel vor, pl. rēstel est un long rateau de bois servant à prendre le goémon flottant et dont le manche a trois ou cinq mètres et les dents 3 décimètres. ●(1987) GOEM 44. Le râteau de grêve (…) rastell vor à Kerlouan.
- rastelladrastellad
f. –où
(1) Râtelée.
●(1732) GReg 784b. Ratelée, tr. «Rastellad. p. rastelladou.» ●Une ratelée de foin, tr. «Ur rastellad foënn.»
●(1904) DBFV 193a. rastellad, f. pl. eu, tr. «râtelée.» ●(1907) VBFV.bf 64b. rastellad, f. pl. eu, tr. «râtelée.» ●(1987) GOEM 44. Chaque coup de râteau ramène un rastellad que l'on dépose hors de l'eau.
(2) Contenu d'un râtelier.
●(1935) ANTO 25. eur rastellad vat a velchon.
(3) plais. Rangée (de dents).
●(1924) ZAMA 172. an aotrou (…) a c'hoarze sioul, ken na zave e vuzellou tano da ziskouez diou rastellad e zent hir.
- rastellatrastellat
v.
I. V. tr. d.
A. Râteler, ratisser.
●(1633) Nom 84b. Fœnum rastellis eradere : racler le foin auec le rasteau : rastellat an foüen.
●(1732) GReg 784b. Rateler, tr. «Rastella. rastellat. ppr. rastellet. Van[netois] rastellat rastelleiñ.»
●(1857) CBF 81. Rastellit an deliou seac'h, tr. «Ratelez les feuilles sèches.» ●(18--) SAQ II 216. boude beza stuet, aret, hadet rastellet he bark.
●(1900) FHAB Genver 5. labourerien ag a ioa e rastellâd douar lin. ●(1907) VBFV.bf 64b. rastellat, –ein, v. a., tr. «râteler.»
B. sens fig.
(1) Ramasser (des gens pour les emprisonner).
●(1942) LANB 40. Urz a zeuas gant paotred an «disctrict» da rastellat ar veleien.
(2) Peigner.
●(1913) PRPR 85. Rastel da benn, laouek !
(3) Rastellat arc'hant, danvez, madoù : ratisser de l'argent, des biens.
●(1732) GReg 11a. Acquérir injustement, tr. «Rastellad madou a gleiz, Hac a zehou.»
●(1890) MOA 114. Amasser de la fortune, tr. «rastellat danvez.»
●(1904) KANngalon Du 245. redet varlerc'h ar blijadur, rastellat arc'hant. ●(1963) LLMM 99/268. hag eus pep korn e rastelle arc’hant agrabanadoù.
II. V. intr.
(1) Employer le râteau du métier à tisser.
●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. unan da eüna ar viad hag unan da rastellat.
(2) Grasseyer.
●(1907) VBFV.fb 49a. grasseyer, tr. «rastellat.»
- rasteller / rastellour
- rastellerezrastellerez
f. -ed Râteau mécanique pour la fenaison.
●(1963) EGRH II 171. rastellerez f. -ed, tr. « râteau mécanique (pour la fenaison). »
- rastellerezh
- rastellourrastellour
voir rasteller