Devri

Recherche 'reg...' : 56 mots trouvés

Page 1 : de reg-1 (1) à regredus (50) :
  • reg .1
    reg .1

    m. –où

    I. (agriculture)

    A.

    (1) Assolement.

    (1744) L'Arm 360b. Partage pour semer les differentes espèces, tr. «Réc.. égueu. m.»

    (1934) BRUS 278. L'assolement, tr. «er reg –eu

    (2) Reg-an-trevad : assolement.

    (1869) TDE.FB 65b. Assolement, terme d’agriculture, tr. « reg-ann-trevad » ●(1876) TDE.BF 540a. Reg-ann-trevad, s. m. C[ornouaille]. Assolement en agriculture, méthode pour tirer le meilleur parti des terres d’après le mode de culture » ●(1890) MOA 125b. Assolement, tr. «Reg ann trevad, m. (C[ornouaille]).»

    (3) Reg-an-trevad tri-bloaz : assolement triennal.

    (1869) TDE.FB 65b. Corn[ouaille]. L’assolement triennal, tr. « reg-ann-trevad tri bloaz »

    (4) Reg-an-trevad an eil goude egile : assolement alterné.

    (1869) TDE.FB 65b. L’assolement alterne, tr. « reg-ann-trevad ann eil goude egile T[régor] »

    (5) Cheñch ar regoù : dessoler.

    (1744) L'Arm 360b. Dessoler, tr. «Changein er régueu

    (6) Park e reg vat : champ qui a servi de pâture neuf années de suite.

    (1996) VEXE 154. eur park regl vad : cette expression désigne un champ qui a servi de pâture pendant neuf années de suite.

    B. Rayon, petit sillon.

    (1974) TDBP III 206. Sko ur baladenn douar amañ er reg, tr. « jette une bêchée de terre ici dans le rayon (le sillon) »

    II. (domaine maritime) Reg ar mor : rapport entre deux marées.

  • reg .2
    reg .2

    s. C'hoari reg : jouer à la marelle.

    (1982) PBLS 43. (Langoned) c'hoari reg, tr. «jouer à la marelle.»

  • reg-an-trevad
    reg-an-trevad

    voir reg .1

  • regal
    regal

    m. Ober ur regal : faire un bon repas.

    (1766) MM 47-48. edo oc'h ober eur regall / gant un trouncon bara segal.

    (1806) JOS 20. Oll e rejont gouscoude ur regal ar c'haerra.

  • regaladenn
    regaladenn

    f. =

    (1935) BREI 436/4a. da brena eun tamm regaladenn gant bilhed he Farizian. ●(1980) HYZH 136/62. (Treboull) an dra-se oa ur regaladenn, ur regaladenn, avaloù poazhet 'barzh ar forn.

  • regaliñ
    regaliñ

    v. tr. d.

    (1) (?) Payer (?).

    (1905) HFBI 158. Eném lakéat oun dioustu Yv, da régali ar pes am beus lakéat ober var dro da diégués.

    (2) Payer (un coup à boire).

    (1944) EURW I 163. pep kenvreur en doa urz da regali eur bannac'h d'eur c'hamarad ha ne oa ket ezel.

    (3) Payer à boire (à qqn).

    (1975) BAHE 87/10. regaliñ he fratikoù.

    ►absol.

    (1909) FHAB Mezheven 185. din-me eo regali. ●(1936) IVGA 25. Me 'zo va zro da regali !

  • regalis
    regalis

    m. (botanique) Réglisse.

    (1499) Ca 174a. Regalice. g. idem. ●(1633) Nom 104a. Clycyrrhiza, Scythica, radix dulcis : reclisse, regalisse, liquirice : regalis.

    (1732) GReg 795a. Reglisse, plante, tr. «Regalis

    (1847) MDM 242. eur bane tizan divar griziou treuziaud, pe regalis. ●(1870) FHB 292/244b. Kavout a reer ato er jardinou-ze, baljm, soc'h munud, kamailha, begar, citrouellez, tuellen ven (lire : huelen ven), lavand, regalis, betec daëlou job, a behini ar greunn a servich da ober chapeledou.

    (1936) LVPR 91. e sav broustou regalis. An drailhou gwez-se, na dalvezont, kouls lavaret netra. ●(1955) STBJ 134. tammou rigaliz.

  • regañ
    regañ

    voir regiñ

  • regargañ
    regargañ

    v. tr. d. Trop charger.

    (1659) SCger 113a. souler, tr. «regarga

  • regarzherez
    regarzherez

    f. –ed Femme effrontée.

    (1744) L'Arm 182a. Harangere, tr. «Regarheréss

    (1904) DBFV 194b. regarheréz, f. pl. ed, tr. «harengère, effrontée.» ●(1907) VBFV.bf 65a. regarheréz, f. pl. ed, tr. «effrontée.»

  • regarzherezh
    regarzherezh

    m. Raillerie.

    (1792) CAg 67. Ind er stacg doh ur pilere / Guet dejann ha goapereh : / Ha Jesus quen dambonær / E souffr' hou regarhereah.

    (1904) DBFV 194b. regarhereh, –reah, tr. «rage, fureur, raillerie, outrage.»

  • regarzhiñ
    regarzhiñ

    v. tr. i.

    (1) Regarzhiñ gant ub. : railler qqn.

    (1767) ISpour 414. intt hou rebreiche, int é regarh guet-t'ai, int ou anjulie. ●(1790) Ismar 189. bugalé é tisprisein ou zad hac ou mam e (lire : é) regarh guet-'ai.

    (1856) GRD 115. Guet pihue é vé noézet, regarhet er peur ?

    (2) Regarzhiñ da ub. : se jeter sur qqn.

    (1904) DBFV 194b. regarhein, v. n., tr. «se précipiter, s'élancer, s'attaquer (de, à vers).» ●(1907) VBFV.bf 65a. regarhein de, v. n., tr. «se précipiter, s'élancer, se jeter sur.» ●(1925) VINV 57. ha ean regarhet d'ein get selleu divalaù.

    (3) Regarzhiñ ouzh ub. : se jeter sur qqn.

    (1856) GRD 175. eid un distérran tra e arrihue guet-hai, ind e saill hag e regarh doh ou nessan èl châss clan guet en arrage.

  • regas .1
    regas .1

    m. –où Dispute.

    (1744) L'Arm 112b. Dispute, tr. «Rigueasse.» ●253b. Noise, tr. «Riguiasse

    (1907) VBFV.bf 65a. regas, m. pl. eu, tr. «dispute, noise.» ●(1910) ISBR 142. hag e zas de ben a achiù er regas. ●169. Elsé e oé bet dihan alkent d'er regas hir-sé.

  • regas .2
    regas .2

    v. tr. d. Chasser, expulser (qqn).

    (1896) HIS 99. Regaset e oé Jésus ag é vro ; éan e zas nezé de chom devat en arvorizion. ●116. Jésus e regas er goal-spered. ●(1896) HISger 4. Regas, tr. «chasser.»

    (1904) DBFV 194b. regas, v. a., tr. «chasser, expulser (H. s. 99, 116).»

  • regas .3
    regas .3

    v. tr. d. Surmener.

    (1732) GReg 897a. Surmener un cheval, tr. «Re gaçz ur marc'h.»

    (1872) ROU 83b. Epuiser, tr. «Re-gass, qui veut dire aussi pousser à-bout.»

  • regas .4
    regas .4

    voir regasal

  • regasal / regasiñ / regas
    regasal / regasiñ / regas

    v.

    (1) Se disputer.

    (1744) L'Arm 112b. Disputer, tr. «Rigueassein ou sale.» ●(1767) ISpour 292. à pé zet dehi [d'enn Overenn] énn ur regueassal. ●(1790) MG 122. ur vandèn mèrhèt youanq, ha liès mat pautrèt guet-t'ai, e yei ul leàu pé dihue é perhindæd, en ur reguêssal, en ur hoarhein. ●(1790) Ismar 307. a pe zét dehi [d'en Ilis] en ur reguêassal.

    (1907) VBFV.bf 65a. regasal, –ein, v. n., tr. «disputer.»

    (2) Battre la semelle.

    (c.1718) CHal.ms i. battre la semelle, tr. «redec bro, ober hir beig' ar-droet, Rigassal, batteur de semelle rigassour.»

  • regaser
    regaser

    m. –ion

    (1) Celui qui bat la semelle.

    (c.1718) CHal.ms i. battre la semelle, tr. «redec bro, ober hir beig' ar-droet, Rigassal, batteur de semelle rigassour

    (2) Querelleur.

    (1934) BRUS 200. Un querelleur, tr. «ur regasour –erion

  • regaserezh
    regaserezh

    m. –où =

    (1767) ISpour 58. d'er hcrolleu ha regueassereaheu.

  • regaset
    regaset

    adj. Poussé à bout.

    (1872) ROU 96a. Poussé, à bout, tr. «Re gassed

  • regasiñ
    regasiñ

    voir regasal

  • regat
    regat

    v. tr. d.

    (1) Labourer légèrement.

    (1575) M 1003-1004. An nep en deffe quet, amprestet à prêt mat, / Chatal é amesec, hoantec eguyt reguat, tr. «Celui qui aurait emprunté de bonne heure / Du bétail de son voisin, le désirant pour faire un premier labour.»

    (2) Égaliser (la terre).

    (1984) EBSY 357. (Sant-Ivi) regat an douar, tr. «égaliser la terre.»

  • rege
    rege

    s. Haquenée.

    (1499) Ca 174a. Regue et hacane tout vng ibi vide.

  • regedenn
    regedenn

    voir regezenn

  • regemer
    regemer

    v. tr. d. Reprendre.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 83. hun amièd a regueméras hardéhtæt. ●(1861) BSJ 11. Hag un tamig goudé, er Profæt e reguemér er gonz. ●138. Eurus ous-té, Simon, mab Jonas, e regueméras Jesus. ●231. ean e regueméras er gonz.

  • regenn
    regenn

    f. –où

    (1) Rang.

    (1879) ERNsup 166. rigenn, rang, Trév[érec]. ●(1896) LZBt Meurzh 33. a bep tu d'in eur rigen zoudarded.

    (1903) MBJJ 29. Neuze en em hadlakomp da gerzet war diou regen. ●(1910) MBJL 70. regenno tier ru. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. regen, rigen, tr. «rangée.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1021. war ar regenn diwea. ●(1963) LLMM 99/263. a-dreñv div regennad soudarded war var da semplañ dindan bouez o zok arnoù.

    (2) Regenn ar blev : raie des cheveux.

    (1499) Ca 174a. Reguenn an bleu. l. hoc discrimen / inis. ●(c.1500) Cb. Reguenn an bleu. alias diforch. l. hoc discrimen / inis.

    (1931) VALL 618a. Raie des cheveux, tr. «regenn f.»

    (3) (agriculture) Andain.

    (1942) VALLsup 8b. Andain, tr. «regenn T[régor] f.»

    (4) Ce que raconte qqn.

    (1943) TRHS 19. hervez regenn ar re gozh, abred pe ziwezhat e vez lonket ar volkan gant ar mor.

    (5) Comptine.

    (1955) STBJ 159. Pa veze grignous ma breudeur bihan, e kane pe e tibune ma mamm, pe ma maeronez, regennou ar seurt-mañ da c'hlochat dezo. ●187. e tibunen dezo a-wechou ar regenn-mañ a oa bet desket din gant ma maeronez. ●(1956) LLMM 58/45. daoust ma'z eo disheñvel an tammig regenn-mañ diouzh ur c'hrennlavar.

  • regennad
    regennad

    f. –où

    (1) Rangée.

    (1879) ERNsup 166. regennad, rigennat, rangée, Trév[érec]. ●(1896) GMB 570. pet[it] tréc[orois] regennad, rigennat rangée.

    (1902) PIGO I 38. A bep tu d'ean e welaz diou regennad tud. ●(1903) MBJJ 21. eur regennad runio gweennek. ●(1905) BOBL 10 juin 38/2b. e listri a oa an eil var lerc'h egile o vond, en eur regennad. ●(1910) MBJL 81. eur regennad we. ●104. regennado kadorio. ●(1919) BUBR 4/106. eur rigennad boulejou 88 o koueza. ●(1936) BREI 457/2a. Eur regennad sac'hadou gwiniz.

    (2) Tapout ur regennad : chuter lourdement.

    (1934) BRUS 218. Une chute, tr. «ur regennad (étendre entièrement).» ●(1976) LIMO 24 juillet. bout tapet ohpenn ur regennad. ●Regennad, tr. «lourde chute.»

  • regennañ / regenniñ
    regennañ / regenniñ

    v. tr. d. (agriculture) Faire les aindains.

    (1942) VALLsup 8b. Faire les andains, tr. «regenna (de foin foenn) ; regenni

  • regennerez
    regennerez

    f. –ed = (?) Bavarde (?).

    (1942) VKST Du/Kerzu 192. – Mamm, me'zo o vont d'an ti all. –D'obeer petra adarre d'an ti all, regennerez ?

  • regennet
    regennet

    adj. Rangé, en rang(s).

    (1910) MBJL 66. En heman ec'h ê izel an tier : daou estaj d'ar muian. Regennet int evel eur voger hag oll hanval an eil ouzh egile. ●129. 10.000 bugel regennet.

  • regenniñ
    regenniñ

    voir regennañ

  • regentat
    regentat

    voir regentrat

  • regentrat / regentat
    regentrat / regentat

    adj. & adv. cf. kentrat & re-

    (1) Adj. Prématuré.

    (1931) VALL 586a. Prématuré, tr. « re-gentrat. » ●(1968) OGAD 362. He dremmig lent ha disneuz / O c’hedal gant hirnezh an Nevez-hañv / Gant mousc’hoarzh kizidik ur bugel klañv / Bleuñvennig regentat !

    (2) Adv. Prématurément.

    (1931) VALL 586a. Prématurément, tr. « re-gentrat. »

  • regester
    regester

    m. –ed (religion) Sacristain.

    (1867) BUE 105. regester iliz vraz Landreger.

    (1935) ANTO 48. kaozeal fraez a rae, ne droe ket e deod e-goullo, evel hini Gwill-Vras, ar regester (sacristain) d’al lun ar beure.

  • reget
    reget

    voir redek

  • regez
    regez

    coll. Braises.

    (1499) Ca 174a. Reguez. g. bresse.

    (1659) SCger 169a. reguezen p. reguez, tr. «braise.» ●(1732) GReg 114a. Braisier, brasier ardent, tr. «Reguezenn. p. reguez.» ●115b. Brasier, la braise du feu, tr. «Reguezen. p. reguez

  • regezenn
    regezenn

    f.

    (1) Ensemble de braises, la braise.

    (1633) Nom 165a. Pruna, carbo : braise : glaou, reguezen.

    (1659) SCger 16b. braize, tr. «reguezen.» ●169a. reguezen p. reguez, tr. «braise.» ●(1710) IN I 370. Ha c'hui hoc'h eus guelet biskoaz (…) ur regueden-dan goloet a ludu ? ●(1732) GReg 114a. Braisier, brasier ardent, tr. «Reguezenn. p. reguez.» ●115b. Brasier, la braise du feu, tr. «Reguezen. p. reguez.»

    (1868) FHB 153/386b. Ar goanv zo brema, c'houi vel ervad ; ha ien ma'z eo an amzer, ne ra ket a zroug da zaou zen, deut var an oad, en em gaoud dirak eur regeden. ●(1868) FHB 176/157a. hag e voa tan hag eur reguezen gaer en oalet.

    (1925) FHAB Ebrel 137. e lakeat (lire : lakeot) ho ribot war an oaled e-tal ar regedenn.

    (2) Morceau de braise.

    (1949) KROB 14/7. goude beza strinket ar regedenn en êr da ober stered.

  • regiñ / regañ / rogiñ / rogañ / roegiñ
    regiñ / regañ / rogiñ / rogañ / roegiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Déchirer.

    (1499) Ca 176b. Roegaff. g. dessirer / ou desrompre. ●(c.1500) Cb (d’après GMB 566). Reguiff découper.

    (1659) SCger 40b. dechirer, tr. «regui, pr. roguet.» ●169a. regui p. roguet, tr. «deschirer.» ●(1732) GReg 250a. Dechirer, tr. «Roga. pr. roguet. roëga. roëgui. reuga. regi. ppr. roëguet. Van[netois] rogueiñ. roëgueiñ. rougueiñ

    (1790) MG 103. punissét vehai un dén péhani e ronguehai porteræd er Roué. ●(1792) CAg 78. Er segousseu hag en heinge / E h'roeign hoah é oulieu.

    (1846) BAZ 153. regui ha dispen a rejont he sae. ●(1872) GAM 30. regi he zillad. ●(1893) IAI 266. reuga sae stamm ha dic'hri or Zalver.

    (1907) VBFV.bf 66a. roegein, rogein, rougein, tr. «déchirer.» ●(1907) BSPD I 249. rougein hé dillad. ●(1913) AVIE 313. Roegein en dillad. ●(1915) MMED 258. roga a reas ar paper dirak an oll. ●(1942) DHKN 75. é roegein gron el lihér get he hroched.

    (2) Déchiqueter.

    (1849) LLB 1857. Ind memb e bill er mél, e roeg en tereneu.

    (1949) KROB 12/9. an dachenn, reuglet ha mac'hagnet gant an obusiou kouezet warni.

    (3) (Prlt des porcs) Fouir la terre.

    (1821) GON 384a. Rega, v. a. et n., tr. « Fouir la terre à la manière des cochons. »

    (4) (agriculture) Travailler légèrement la terre avec la charrue.

    (1821) GON 384a. Rega, v. a. et n., tr. « C’est (…) travailler légèrement la terre avec la charrue. »

    (5) (agriculture) Faire des rigoles ou petits sillons.

    (1821) GON 384a. Rega, v. a. et n., tr. « En Cornouailles, c’est faire des rigoles ou petits sillons. »>

    B. sens fig.

    (1) Regiñ hent : marcher vite, abattre du chemin.

    (1870) MBR 84. Ar mor hag ann avel a ioa mad, ma reugjont hent eunn drugar.

    (1914) MAEV 143. Epad an amzer-ze, an aotrou Abgrall en doa reuget hent ha kavet plas d'en em guzet. ●(1923) ADML 41. ar botred ïaouank a rog hent.

    (2) Regiñ mor : fendre les flots.

    (1869) BEN 914a. Endra edo ar vag o regi mor.

    (1923) ADML 55. al listri divent a rog hirio ar mor.

    (3) Regiñ an oabl : fendre les cieux, les nues.

    (1906) KPSA 96. evel eun er (aigle e Gallek), a rog an oabl.

    (4) Regiñ an douar : fendre, déchirer la terre.

    (1923) ADML 112. an alar o regi an douar.

    (5) Enfreindre (un ordre).

    (1911) BUAZperrot 620. an hardiziegez da regi e urziou.

    (6) Défaire (la réputation de qqn).

    (17--) VO 80. é ronguein reputation ou nessan.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 12. er ré e falle dehai rouguein buhé en nessan. ●(1879) GDI 262. roénguein en nessan é nul lemel guet-hou é vrud-mad.

    (7) absol. (en plt des relations humaines) Séparer.

    (1864) SMM 19. Petra eo ar maro ? (...) Eur rann hag eun disparti c'huêro. Regui a ra dizamant.

    II. V. intr.

    (1) (en plt de tissu, de papier, etc.) Se déchirer.

    (1790) MG 74. halein e rér ar nehou que ne rong. ●(17--) TE 437. er gouile ag en Tampl e rougas.

    (1818) HJC 73. hint e atrapas quement à besquet, ma hroèguai ou rouid. ●(1868) FHB 161/38a. Ar vanden (…) a deu en un taol da regui.

    (1911) BUAZperrot 170. En he lamm, he saë a rogas hag he bleo a fuilhas. ●195. pallen an Templ a rogas etre daou damm. ●(1913) AVIE 60. ind e zalhas un nivér ken bras a besked ma roengé er rouedeu geté.

    (2) par métaph. (Prlt de la mer) Être agitée. cf. rakal

    (18--) MIL.ms (d’après BUBR 31/610). trouz ar mor o reuga a bep tu, evel un ero gant eun alar.

  • regizidigezh
    regizidigezh

    f. Trop grande sensibilité.

    (1960) BAHE 23/32. bindederezh ha regizidigezh.

  • regl
    regl

    s. Règle de conduite.

    (1790) MG 114. Ne hoès quin regl de héli.

    (1831) RDU 86. accouragein er ré-ral de viret ou règl.

    (1907) BSPD I 168. ur regl a vuhé hanval pedost doh en hani e virèt én é urh.

  • reglenn
    reglenn

    f. –où

    (1) Règle de conduite.

    (1874) FHB 491/163b. ar reglen, evit doare, a zifenne outho mont er meaz euz ho c’hlos.

    (2) Règle (monastère, couvent).

    (1863) GOM 56. er c’houenchou (…) caret ar retret hac ar silanç, miret mad ar reglen.

    (3) Reglenn sant Bruno : règle de l’Ordre des Chartreux.

    (1889) ISV 269. reglen sant Bruno.

  • reglet
    reglet

    adj. Réglé.

    (1852) MML 167. eur vue reglet mad ha christen.

  • regn
    regn

    voir regnañ

  • regnañ / regn
    regnañ / regn

    v. intr. Régner.

    (1499) Ca 174a. Regnaff. g. regner. ●(1575) M 3369-3370. eno ez vezo æs, / Plen ouz regnaf gantaf hep santaf gæs, tr. «il sera à l'aise, / Régnant pleinement avec lui sans éprouver de gêne.»

    (1659) SCger 169a. regn, tr. «regner.»

  • regnet
    regnet

    = (?).

    (1854) MMM 374-375. Distrei a reas d’ar guear en eur stad qer mad, ma oue ê brec[e]pteur ac ê vignonet mui regnet jamæs e poan da c’housout petra a yoa bet caos eus ê glenved.

  • regofad
    regofad

    m. –où Abus (de table, de boisson).

    (1890) MOA 121a. Après avoir trop mangé, on a le ventre trop tendu, tr. «goude (gant) re gofad, e vez korn korf.»

    (1907) BOBL 19 janvier 121/2d. memez goude re govad. ●(1907) BOBL 26 janvier 122/3c. marvet dre re govad boëson. ●(1923) SKET I 69. an evadegou-ze ma ev an den enno, diezomm ha dizec'hed, ma tiskianta diwar re-gofad. ●(1931) VALL 777a. Ventrée, tr. «re-gofad m.»

  • regorfad
    regorfad

    m. –où

    (1) Abus (de table, de boisson), indigestion.

    (1790/94) PC I 206. E rear alies re gorfajou – En assamble national.

    (1834) SIM 133. tud cazi maro gant re gorfad. ●(1859) SAVes 7. Goude eur re gorfad, / E fritt mizer, e za goustad.

    (1911) FHAB Kerzu 346. Ha n'eo ket brao, Jakou / Ober re-gorvajou. ●(1958) BAHE 16/6. Pariz gant re-gorfad, ha Frañs gant kof-moan. ●(1974) DIGE. (Youenn Gwernig) maro d'an eil a viz genver / diouzh ur re gorfad hini berr.

    (2) Blaz ar regorfad : goût particulier du beurre.

    (1963) EGRH II 172. blaz ar regorfad, tr. « certain goût que prend le beurre quand les vaches ont eu une nourriture trop abondante. »

  • regraet
    regraet

    part. reober

  • regred
    regred

    m. –où

    (1) Regret.

    (1575) M 3344. Hep nep regret na doet, tr. «Sans aucun regret ni doute.» ●(1621) Mc 6. regret ves am fautou.

    (2) Doléance.

    (1530) J p. 25a. Me venn cleuet ho regretou / So en ho calon ouz fonnaf, tr. «je veux ouïr les doléances qui débordent de votre cœur.»

    (3) Dégoût.

    (1732) GReg 65b. Aversion de quelques mets, tr. «regred.» ●(1744) L'Arm 96b. Dégoût provenant de la malpropreté ou de la qualité des alimens, tr. «Regrêtt

  • regredus
    regredus

    adj. Répugnant.

    (1927) GERI.Ern 505. regredus V[annetais], tr. «répugnant.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...