Recherche 'reg...' : 56 mots trouvés
Page 1 : de reg-1 (1) à regredus (50) :- reg .1reg .1
m. –où
I. (agriculture)
A.
(1) Assolement.
●(1744) L'Arm 360b. Partage pour semer les differentes espèces, tr. «Réc.. égueu. m.»
●(1934) BRUS 278. L'assolement, tr. «er reg –eu.»
(2) Reg-an-trevad : assolement.
●(1869) TDE.FB 65b. Assolement, terme d’agriculture, tr. « reg-ann-trevad » ●(1876) TDE.BF 540a. Reg-ann-trevad, s. m. C[ornouaille]. Assolement en agriculture, méthode pour tirer le meilleur parti des terres d’après le mode de culture » ●(1890) MOA 125b. Assolement, tr. «Reg ann trevad, m. (C[ornouaille]).»
(3) Reg-an-trevad tri-bloaz : assolement triennal.
●(1869) TDE.FB 65b. Corn[ouaille]. L’assolement triennal, tr. « reg-ann-trevad tri bloaz »
(4) Reg-an-trevad an eil goude egile : assolement alterné.
●(1869) TDE.FB 65b. L’assolement alterne, tr. « reg-ann-trevad ann eil goude egile T[régor] »
(5) Cheñch ar regoù : dessoler.
●(1744) L'Arm 360b. Dessoler, tr. «Changein er régueu.»
(6) Park e reg vat : champ qui a servi de pâture neuf années de suite.
●(1996) VEXE 154. eur park regl vad : cette expression désigne un champ qui a servi de pâture pendant neuf années de suite.
B. Rayon, petit sillon.
●(1974) TDBP III 206. Sko ur baladenn douar amañ er reg, tr. « jette une bêchée de terre ici dans le rayon (le sillon) »
II. (domaine maritime) Reg ar mor : rapport entre deux marées.
- reg .2reg .2
s. C'hoari reg : jouer à la marelle.
●(1982) PBLS 43. (Langoned) c'hoari reg, tr. «jouer à la marelle.»
- reg-an-trevadreg-an-trevad
voir reg .1
- regal
- regaladenn
- regaliñregaliñ
v. tr. d.
(1) (?) Payer (?).
●(1905) HFBI 158. Eném lakéat oun dioustu Yv, da régali ar pes am beus lakéat ober var dro da diégués.
(2) Payer (un coup à boire).
●(1944) EURW I 163. pep kenvreur en doa urz da regali eur bannac'h d'eur c'hamarad ha ne oa ket ezel.
(3) Payer à boire (à qqn).
●(1975) BAHE 87/10. regaliñ he fratikoù.
►absol.
●(1909) FHAB Mezheven 185. din-me eo regali. ●(1936) IVGA 25. Me 'zo va zro da regali !
- regalisregalis
m. (botanique) Réglisse.
●(1499) Ca 174a. Regalice. g. idem. ●(1633) Nom 104a. Clycyrrhiza, Scythica, radix dulcis : reclisse, regalisse, liquirice : regalis.
●(1732) GReg 795a. Reglisse, plante, tr. «Regalis.»
●(1847) MDM 242. eur bane tizan divar griziou treuziaud, pe regalis. ●(1870) FHB 292/244b. Kavout a reer ato er jardinou-ze, baljm, soc'h munud, kamailha, begar, citrouellez, tuellen ven (lire : huelen ven), lavand, regalis, betec daëlou job, a behini ar greunn a servich da ober chapeledou.
●(1936) LVPR 91. e sav broustou regalis. An drailhou gwez-se, na dalvezont, kouls lavaret netra. ●(1955) STBJ 134. tammou rigaliz.
- regañregañ
voir regiñ
- regargañ
- regarzherez
- regarzherezh
- regarzhiñregarzhiñ
v. tr. i.
(1) Regarzhiñ gant ub. : railler qqn.
●(1767) ISpour 414. intt hou rebreiche, int é regarh guet-t'ai, int ou anjulie. ●(1790) Ismar 189. bugalé é tisprisein ou zad hac ou mam e (lire : é) regarh guet-'ai.
●(1856) GRD 115. Guet pihue é vé noézet, regarhet er peur ?
(2) Regarzhiñ da ub. : se jeter sur qqn.
●(1904) DBFV 194b. regarhein, v. n., tr. «se précipiter, s'élancer, s'attaquer (de, à vers).» ●(1907) VBFV.bf 65a. regarhein de, v. n., tr. «se précipiter, s'élancer, se jeter sur.» ●(1925) VINV 57. ha ean regarhet d'ein get selleu divalaù.
(3) Regarzhiñ ouzh ub. : se jeter sur qqn.
●(1856) GRD 175. eid un distérran tra e arrihue guet-hai, ind e saill hag e regarh doh ou nessan èl châss clan guet en arrage.
- regas .1
- regas .2
- regas .3
- regas .4regas .4
voir regasal
- regasal / regasiñ / regasregasal / regasiñ / regas
v.
(1) Se disputer.
●(1744) L'Arm 112b. Disputer, tr. «Rigueassein ou sale.» ●(1767) ISpour 292. à pé zet dehi [d'enn Overenn] énn ur regueassal. ●(1790) MG 122. ur vandèn mèrhèt youanq, ha liès mat pautrèt guet-t'ai, e yei ul leàu pé dihue é perhindæd, en ur reguêssal, en ur hoarhein. ●(1790) Ismar 307. a pe zét dehi [d'en Ilis] en ur reguêassal.
●(1907) VBFV.bf 65a. regasal, –ein, v. n., tr. «disputer.»
(2) Battre la semelle.
●(c.1718) CHal.ms i. battre la semelle, tr. «redec bro, ober hir beig' ar-droet, Rigassal, batteur de semelle rigassour.»
- regaser
- regaserezh
- regaset
- regasiñregasiñ
voir regasal
- regatregat
v. tr. d.
(1) Labourer légèrement.
●(1575) M 1003-1004. An nep en deffe quet, amprestet à prêt mat, / Chatal é amesec, hoantec eguyt reguat, tr. «Celui qui aurait emprunté de bonne heure / Du bétail de son voisin, le désirant pour faire un premier labour.»
(2) Égaliser (la terre).
●(1984) EBSY 357. (Sant-Ivi) regat an douar, tr. «égaliser la terre.»
- rege
- regedennregedenn
voir regezenn
- regemer
- regennregenn
f. –où
(1) Rang.
●(1879) ERNsup 166. rigenn, rang, Trév[érec]. ●(1896) LZBt Meurzh 33. a bep tu d'in eur rigen zoudarded.
●(1903) MBJJ 29. Neuze en em hadlakomp da gerzet war diou regen. ●(1910) MBJL 70. regenno tier ru. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. regen, rigen, tr. «rangée.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1021. war ar regenn diwea. ●(1963) LLMM 99/263. a-dreñv div regennad soudarded war var da semplañ dindan bouez o zok arnoù.
(2) Regenn ar blev : raie des cheveux.
●(1499) Ca 174a. Reguenn an bleu. l. hoc discrimen / inis. ●(c.1500) Cb. Reguenn an bleu. alias diforch. l. hoc discrimen / inis.
●(1931) VALL 618a. Raie des cheveux, tr. «regenn f.»
(3) (agriculture) Andain.
●(1942) VALLsup 8b. Andain, tr. «regenn T[régor] f.»
(4) Ce que raconte qqn.
●(1943) TRHS 19. hervez regenn ar re gozh, abred pe ziwezhat e vez lonket ar volkan gant ar mor.
(5) Comptine.
●(1955) STBJ 159. Pa veze grignous ma breudeur bihan, e kane pe e tibune ma mamm, pe ma maeronez, regennou ar seurt-mañ da c'hlochat dezo. ●187. e tibunen dezo a-wechou ar regenn-mañ a oa bet desket din gant ma maeronez. ●(1956) LLMM 58/45. daoust ma'z eo disheñvel an tammig regenn-mañ diouzh ur c'hrennlavar.
- regennadregennad
f. –où
(1) Rangée.
●(1879) ERNsup 166. regennad, rigennat, rangée, Trév[érec]. ●(1896) GMB 570. pet[it] tréc[orois] regennad, rigennat rangée.
●(1902) PIGO I 38. A bep tu d'ean e welaz diou regennad tud. ●(1903) MBJJ 21. eur regennad runio gweennek. ●(1905) BOBL 10 juin 38/2b. e listri a oa an eil var lerc'h egile o vond, en eur regennad. ●(1910) MBJL 81. eur regennad we. ●104. regennado kadorio. ●(1919) BUBR 4/106. eur rigennad boulejou 88 o koueza. ●(1936) BREI 457/2a. Eur regennad sac'hadou gwiniz.
(2) Tapout ur regennad : chuter lourdement.
●(1934) BRUS 218. Une chute, tr. «ur regennad (étendre entièrement).» ●(1976) LIMO 24 juillet. bout tapet ohpenn ur regennad. ●Regennad, tr. «lourde chute.»
- regennañ / regenniñregennañ / regenniñ
v. tr. d. (agriculture) Faire les aindains.
●(1942) VALLsup 8b. Faire les andains, tr. «regenna (de foin foenn) ; regenni.»
- regennerezregennerez
f. –ed = (?) Bavarde (?).
●(1942) VKST Du/Kerzu 192. – Mamm, me'zo o vont d'an ti all. –D'obeer petra adarre d'an ti all, regennerez ?
- regennetregennet
adj. Rangé, en rang(s).
●(1910) MBJL 66. En heman ec'h ê izel an tier : daou estaj d'ar muian. Regennet int evel eur voger hag oll hanval an eil ouzh egile. ●129. 10.000 bugel regennet.
- regenniñregenniñ
voir regennañ
- regentatregentat
voir regentrat
- regentrat / regentatregentrat / regentat
adj. & adv. cf. kentrat & re-
(1) Adj. Prématuré.
●(1931) VALL 586a. Prématuré, tr. « re-gentrat. » ●(1968) OGAD 362. He dremmig lent ha disneuz / O c’hedal gant hirnezh an Nevez-hañv / Gant mousc’hoarzh kizidik ur bugel klañv / Bleuñvennig regentat !
(2) Adv. Prématurément.
●(1931) VALL 586a. Prématurément, tr. « re-gentrat. »
- regester
- regetreget
voir redek
- regez
- regezennregezenn
f.
(1) Ensemble de braises, la braise.
●(1633) Nom 165a. Pruna, carbo : braise : glaou, reguezen.
●(1659) SCger 16b. braize, tr. «reguezen.» ●169a. reguezen p. reguez, tr. «braise.» ●(1710) IN I 370. Ha c'hui hoc'h eus guelet biskoaz (…) ur regueden-dan goloet a ludu ? ●(1732) GReg 114a. Braisier, brasier ardent, tr. «Reguezenn. p. reguez.» ●115b. Brasier, la braise du feu, tr. «Reguezen. p. reguez.»
●(1868) FHB 153/386b. Ar goanv zo brema, c'houi vel ervad ; ha ien ma'z eo an amzer, ne ra ket a zroug da zaou zen, deut var an oad, en em gaoud dirak eur regeden. ●(1868) FHB 176/157a. hag e voa tan hag eur reguezen gaer en oalet.
●(1925) FHAB Ebrel 137. e lakeat (lire : lakeot) ho ribot war an oaled e-tal ar regedenn.
(2) Morceau de braise.
●(1949) KROB 14/7. goude beza strinket ar regedenn en êr da ober stered.
- regiñ / regañ / rogiñ / rogañ / roegiñregiñ / regañ / rogiñ / rogañ / roegiñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Déchirer.
●(1499) Ca 176b. Roegaff. g. dessirer / ou desrompre. ●(c.1500) Cb (d’après GMB 566). Reguiff découper.
●(1659) SCger 40b. dechirer, tr. «regui, pr. roguet.» ●169a. regui p. roguet, tr. «deschirer.» ●(1732) GReg 250a. Dechirer, tr. «Roga. pr. roguet. roëga. roëgui. reuga. regi. ppr. roëguet. Van[netois] rogueiñ. roëgueiñ. rougueiñ.»
●(1790) MG 103. punissét vehai un dén péhani e ronguehai porteræd er Roué. ●(1792) CAg 78. Er segousseu hag en heinge / E h'roeign hoah é oulieu.
●(1846) BAZ 153. regui ha dispen a rejont he sae. ●(1872) GAM 30. regi he zillad. ●(1893) IAI 266. reuga sae stamm ha dic'hri or Zalver.
●(1907) VBFV.bf 66a. roegein, rogein, rougein, tr. «déchirer.» ●(1907) BSPD I 249. rougein hé dillad. ●(1913) AVIE 313. Roegein en dillad. ●(1915) MMED 258. roga a reas ar paper dirak an oll. ●(1942) DHKN 75. é roegein gron el lihér get he hroched.
(2) Déchiqueter.
●(1849) LLB 1857. Ind memb e bill er mél, e roeg en tereneu.
●(1949) KROB 12/9. an dachenn, reuglet ha mac'hagnet gant an obusiou kouezet warni.
(3) (Prlt des porcs) Fouir la terre.
●(1821) GON 384a. Rega, v. a. et n., tr. « Fouir la terre à la manière des cochons. »
(4) (agriculture) Travailler légèrement la terre avec la charrue.
●(1821) GON 384a. Rega, v. a. et n., tr. « C’est (…) travailler légèrement la terre avec la charrue. »
(5) (agriculture) Faire des rigoles ou petits sillons.
●(1821) GON 384a. Rega, v. a. et n., tr. « En Cornouailles, c’est faire des rigoles ou petits sillons. »>
B. sens fig.
(1) Regiñ hent : marcher vite, abattre du chemin.
●(1870) MBR 84. Ar mor hag ann avel a ioa mad, ma reugjont hent eunn drugar.
●(1914) MAEV 143. Epad an amzer-ze, an aotrou Abgrall en doa reuget hent ha kavet plas d'en em guzet. ●(1923) ADML 41. ar botred ïaouank a rog hent.
(2) Regiñ mor : fendre les flots.
●(1869) BEN 914a. Endra edo ar vag o regi mor.
●(1923) ADML 55. al listri divent a rog hirio ar mor.
(3) Regiñ an oabl : fendre les cieux, les nues.
●(1906) KPSA 96. evel eun er (aigle e Gallek), a rog an oabl.
(4) Regiñ an douar : fendre, déchirer la terre.
●(1923) ADML 112. an alar o regi an douar.
(5) Enfreindre (un ordre).
●(1911) BUAZperrot 620. an hardiziegez da regi e urziou.
(6) Défaire (la réputation de qqn).
●(17--) VO 80. é ronguein reputation ou nessan.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 12. er ré e falle dehai rouguein buhé en nessan. ●(1879) GDI 262. roénguein en nessan é nul lemel guet-hou é vrud-mad.
(7) absol. (en plt des relations humaines) Séparer.
●(1864) SMM 19. Petra eo ar maro ? (...) Eur rann hag eun disparti c'huêro. Regui a ra dizamant.
II. V. intr.
(1) (en plt de tissu, de papier, etc.) Se déchirer.
●(1790) MG 74. halein e rér ar nehou que ne rong. ●(17--) TE 437. er gouile ag en Tampl e rougas.
●(1818) HJC 73. hint e atrapas quement à besquet, ma hroèguai ou rouid. ●(1868) FHB 161/38a. Ar vanden (…) a deu en un taol da regui.
●(1911) BUAZperrot 170. En he lamm, he saë a rogas hag he bleo a fuilhas. ●195. pallen an Templ a rogas etre daou damm. ●(1913) AVIE 60. ind e zalhas un nivér ken bras a besked ma roengé er rouedeu geté.
(2) par métaph. (Prlt de la mer) Être agitée. cf. rakal
●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 31/610). trouz ar mor o reuga a bep tu, evel un ero gant eun alar.
- regizidigezh
- regl
- reglennreglenn
f. –où
(1) Règle de conduite.
●(1874) FHB 491/163b. ar reglen, evit doare, a zifenne outho mont er meaz euz ho c’hlos.
(2) Règle (monastère, couvent).
●(1863) GOM 56. er c’houenchou (…) caret ar retret hac ar silanç, miret mad ar reglen.
(3) Reglenn sant Bruno : règle de l’Ordre des Chartreux.
●(1889) ISV 269. reglen sant Bruno.
- reglet
- regnregn
voir regnañ
- regnañ / regn
- regnetregnet
= (?).
●(1854) MMM 374-375. Distrei a reas d’ar guear en eur stad qer mad, ma oue ê brec[e]pteur ac ê vignonet mui regnet jamæs e poan da c’housout petra a yoa bet caos eus ê glenved.
- regofadregofad
m. –où Abus (de table, de boisson).
●(1890) MOA 121a. Après avoir trop mangé, on a le ventre trop tendu, tr. «goude (gant) re gofad, e vez korn korf.»
●(1907) BOBL 19 janvier 121/2d. memez goude re govad. ●(1907) BOBL 26 janvier 122/3c. marvet dre re govad boëson. ●(1923) SKET I 69. an evadegou-ze ma ev an den enno, diezomm ha dizec'hed, ma tiskianta diwar re-gofad. ●(1931) VALL 777a. Ventrée, tr. «re-gofad m.»
- regorfadregorfad
m. –où
(1) Abus (de table, de boisson), indigestion.
●(1790/94) PC I 206. E rear alies re gorfajou – En assamble national.
●(1834) SIM 133. tud cazi maro gant re gorfad. ●(1859) SAVes 7. Goude eur re gorfad, / E fritt mizer, e za goustad.
●(1911) FHAB Kerzu 346. Ha n'eo ket brao, Jakou / Ober re-gorvajou. ●(1958) BAHE 16/6. Pariz gant re-gorfad, ha Frañs gant kof-moan. ●(1974) DIGE. (Youenn Gwernig) maro d'an eil a viz genver / diouzh ur re gorfad hini berr.
(2) Blaz ar regorfad : goût particulier du beurre.
●(1963) EGRH II 172. blaz ar regorfad, tr. « certain goût que prend le beurre quand les vaches ont eu une nourriture trop abondante. »
- regraetregraet
part. reober
- regredregred
m. –où
(1) Regret.
●(1575) M 3344. Hep nep regret na doet, tr. «Sans aucun regret ni doute.» ●(1621) Mc 6. regret ves am fautou.
(2) Doléance.
●(1530) J p. 25a. Me venn cleuet ho regretou / So en ho calon ouz fonnaf, tr. «je veux ouïr les doléances qui débordent de votre cœur.»
(3) Dégoût.
●(1732) GReg 65b. Aversion de quelques mets, tr. «regred.» ●(1744) L'Arm 96b. Dégoût provenant de la malpropreté ou de la qualité des alimens, tr. «Regrêtt.»
- regredus