Devri

Recherche 'ren...' : 86 mots trouvés

Page 1 : de ren-1 (1) à renkad (50) :
  • ren .1
    ren .1

    m. & adv. –où

    I. M.

    (1) Règne, action de régner.

    ●(1732) GReg 795a. Regne, tr. «Rezn.» ●(1752) PEll 747. Ren, tr. «Conduite, direction, gouvernement.»

    ●(1931) VALL 637b. Règne, tr. «ren m.»

    (2) Période de règne.

    ●(1889) ISV 220. An impalaered, ar c'habitened vraz a roe avechou ho hano da gæriou savet a nevez pe caereat dindan ho ren.

    II. Loc. adv. A ren da ren : de génération en génération.

    ●(1867) BUE 191. kaset a ren da ren euz an tad d'ar mab.

  • ren / renañ / reniñ / re .2
    ren / renañ / reniñ / re .2

    v.

    I. V. tr. d. rac. re, ren

    A. [sujet : qqn]

    (1) Mener, diriger.

    ●(14--) Jer.ms 63. Ha re eff bede syg hep tryg dam servychaff, tr. « Et mène-le jusqu’au trône, sans tricherie, pour me servir » ●152. Ma quer tat ham Autrou, hep comps [gou] en louen / Ez reyff an anegart peur gayllart ha certen, tr. « Mon cher père et Seigneur, sans dire [de mensonge] volontiers / Je conduirai l’avant-garde très joyeusement et certainement » ●(14--) Jer 441(c). Reomp ny un arsaöt d’an rybaötet, tr. « Menons un assaut contre les ribauds » ●(1499) Ca 174b. Ren. g. mener. ●(1530) Pm 244 (Mab Den). Hep goap macabre are an dance, tr. «Sans moquerie, Macabré, qui mène la danse.»

    ●(1921) PGAZ 67. da rên ar vro.

    (2) Mener, conduire (qqn).

    ●(14--) Jer.ms 95. Reet yy ho try da Baspasyan / Maz clevo ho rez an guez man, tr. «Conduisez-les tous trois à Vespasien, / Pour qu’il entende (exposer) leur état cette fois-ci.» ●(1530) Pm 239 (Mab Den). Han quic han azrouant gueffret / Bepret a re den da penet, tr. «Et la chair et le démon ensemble, / Toujours mènenet l’homme à la douleur.» ●(1557) B I 60a. Duet moz reo affo ne fallo tam, tr. « Venez, je vais vous conduire sans faute » ●190a. Moz reo breman ahanenn, tr. « Je vais vous emmener d’ici » ●393c. Sus oar zu se pe moz reo, tr. « Sus ! par là, ou je vous mènerai » ●(1575) M 78. do ren dan leuenez, tr. «pour les conduire à la joie.» ●(1608) B II 79e. Hac he reo da euaff, tr. « Qui la mènera à boire »

    ●(1659) SCger 29a. conduire, tr. «ren.» ●169a. ren p reet, tr. «mener.» ●(1732) GReg 614b. Mener, conduire, tr. «Rèn. pr. reët.»

    ●(1847) FVR 89. pehini em rene dre holl dre gear. ●(1868) KTB.ms 14 p 112. Mont a eure da ren ar paotr d’ar gêr ann dè-se. ●(1872) FHB 394/226b. o velet eur vam o vont ebiou din, eur potrik ganthi o ren var bouez an dorn, e sonje din guelet santez Monica o ren he map Augustin pa edo bugel. ●(1889) ISV 423. evit va ren adreuz ar c’hoajou-ze, leun a laginier.

    (3) Avoir (pour âge).

    ●(1876) BJM 78. Heman a rene he bevar ughent vloaz.

    ●(1907) KORN 11. hag hen o ren e bewar-ugent vloaz. ●(1921) PGAZ 24. a ioa o ren he daou vloaz varn'ugent. ●35. Pa voe roet d'ezhan an diveza fuztaden, Fanch Tri-Don a ioa o rên he bevar bloaz. ●76. evit-han da rên he driouec'h vloaz. ●(1924) BILZbubr 43-44/1020. Bilzig a rene e unnek vlâ.

    (4) Ren ur vuhez : mener une vie.

    ●(1894) BUZmornik 208. ar vuez direol a rene he fried.

    ●(1911) BUAZperrot 426. eun dijentil a rene eur vuez direiz gant eur plac'h fall.

    (5) Ren e yaouankiz : vivre sa jeunesse.

    ●(1921) PGAZ 20. Marie-Jeanne Eucat epad ma renaz he iaouankiz. ●22. keit ha mù'edo o rên he iaouankiz.

    B. [sujet : qqc.] Mener, faire.

    ●(1530) Pm 64d (Tremenuan). Ez deuz tra sur quement curun / A re rum entre mil cumun, tr. Herve Bihan «Il vint, chose sûre, tous les tonnerres / Qui mènent une impulsion entre mille peuples.»

    II. V. intr.

    A. [sujet : qqn]

    (1) Régner, exercer le pouvoir.

    ●(14--) N 701-703. Da mab glan pan vezo ganet / So aeurus ha diuset / Da renaff net e bro breton, tr. «En attendant la naissance de ton saint fils / Qui est prédestiné et choisi / Pour gouverner pieusement dans le pays breton.» ●(1576) H 47. En nefu ez regn euel roeanes, tr. « in heaven she reigns as a Queen. » ●(1650) Nlou 565. Vn Roue à reno dreist pep oat, tr. «un roi qui règnera par-delà toute génération.»

    ●(1659) SCger 102b. regner, tr. «renn.» ●(1732) GReg 795a. Regner, tr. «Rezn. pr. reznet. Van[netois] reeneiñ.»

    ●(1931) VALL 637b. Régner, tr. «ren.»

    (2) Vivre.

    ●(1864) GBI I 172. Elizak oa he hano, pa oa er bed o reen, tr. «Son nom était Elizac, quand il vivait.»

    ●(1924) BUBR 45/1054. e-pad an nebeud deïo hon deuz c’hoaz da ren. ●(1971) BAHE 68/25. Ren : bevañ : ar bugel-se ne reno ket, ne vevo ket, ne chomo ket bev. ●(1977) BAHE 95/26a. Bez’e oa gizioù pagan hag a oa diaes-bras diwriziennañ, evel herzel ouzh an dud da vont betek ar Gwele-Maen ha difenn outo soubañ krezioù ar vugale e dour ar Feunteun pa veze klañv ar vugale-se da c’houzout ha ren a rajent pze ne rajent ket… ●(1982) TKRH 33. Daou vugel all ’oa marvet (…) Ha c’hwec’h ’oa chomet da ren.

    B. [sujet : qqc.]

    (1) (en plt d'un chemin) Mener qqp.

    ●(1866) LZBt Mae 22. Kavet ganin an avenojen a ren deur ger bennag.

    (2) Être dans un lieu.

    ●(1910) MBJL 151. ar pondale a ren etre ar piliero. ●166. ar gwaridello a ren 'us d'an nor-dal.

    (3) (en plt d'une maladie) Excercer ses ravages.

    ●(1633) Nom 256a. Morbus palabundus : maladie qui regne par cy, par là : cleufuet á ren hac aman hac aount.

    ●(1907) LZBt Genver 34. lec'h ma rene ar muia ar c'hlenved.

    (4) (en plt d'un événement, d'un laps de temps) Se dérouler, avoir lieu.

    ●(1866) FHB 80/217a. Ema brema an eost o ren.

    ●(1901) FHAB Mae 268. araog ma zaï da benn ar bloaz zo o ren. ●(1911) BUAZperrot 362. seiz kristenez (…) a oa o frosez o ren. ●(1920) AMJV 6. epad m'edo an oferen o ren. ●(1925) BUAZmadeg i. ar zant a zo he c'houel o ren. ●(1928) BFSA 85. pa oa ar pred o ren.

    C. Ren-diren : voir diren .3

  • renabl
    renabl

    m.

    (1) Inventaire, état des lieux.

    ●(1575) M 2087. goude renabl, tr. «après le compte.» ●3067. goude renabl, tr. «après le compte.»

    ●(1896) GMB 569. Aujourd'hui on prononce ce mot renap en pet[it] Trég[uier] et en Goello et signifie «inventaire, état des lieux qu'on avant de laisser une maison à un nouveau locataire ou fermier».

    ●(1931) VALL 400a. Inventaire, tr. «renab(l) m.» ●(1934) BRUS 285. L'inventaire, tr. «er renabl.»

    (2) Règlement, police, ordre.

    ●(1659) SCger 94b. police, tr. «renabl.» ●169a. renabl, tr. «police.» ●(1732) GReg 737a. Il n'y a pas de Police en cette ville, tr. «ebarz èr guær-mâ ne deus qet an distéra Renapl.» ●Policer, faire des Réglemens de Police, tr. «lacqaat Renap ê touëz ar bobl.» ●Une Ville bien Policée, tr. «ur guær a so cals renapl ènhy.»

  • renabl-kêr
    renabl-kêr

    m. Législation urbaine.

    ●(1732) GReg 737a. Police, règlement de Ville, tr. «renapl-qær.»

  • renabler
    renabler

    m. –ion Celui qui fait des inventaires.

    ●(1927) GERI.Ern 508. renab(l)er, tr. «celui qui fait des inventaires, expert.»

  • renabliñ
    renabliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Inventorier.

    ●(1896) GMB 569. en pet[it] Trég[uier] et en Goello renabi, renabeign än treo «faire l'inventaire des objets.»

    ●(1927) GERI.Ern 508. renabi(ñ) an treo T[régor], tr. «faire l'inventaire des objets.» ●(1931) VALL 400a. faire l'inventaire, tr. «renab(l)i (des objets an traou, an traezou).»

    (2) Punir, châtier.

    ●(1575) M 2390. dyhabl ho renablo, tr. «qui les punira atrocement.»

    II. V. intr. Se modérer, se régler.

    ●(1872) ROU 92a. Il faudra qu'il se modère dans le manger, tr. «renabli a ranco gant e voed, (b[bas] l[éon].).»

  • renad
    renad

    m. Garçon d'honneur dans un mariage.

    ●(1924) BUBR 37/805. (Plougastell-Daoulaz) le renad et la reneurez, l'un qui conduit la fiancée à l'autel ; l'autre qui remplit le même office près d'un jeune homme : le renad est généralement le parrain de la fiancée ; la reneurez la marraine de la fiancée.

  • renadenn
    renadenn

    f. –où (grammaire) Complément.

    ●(1931) VALL 138a. Complément (gramm.), tr. «renadenn f.»

  • renadur
    renadur

    m. –ioù

    (1) Direction.

    ●(1910) MBJL 184. dindan renadur eun eskob. ●(1912) DIHU 86/113. édan renadur an E. Vallée. ●(1920) MVRO 31/1a. tapout renadur ar vro. ●(1928) BFSA 22. dindan renadur eur brezellour brudet. ●(1928) LZBt Mae 104. ar Vreuriez a oa etre he daouarn renadur 411 rannvro. ●(1931) VALL 220b. Direction, action de diriger, tr. «renadur m.»

    (2) Règne.

    ●(1931) VALL 637b. Règne, tr. «renadur m.»

  • renadurel
    renadurel

    adj. Directorial.

    ●(1914) DFBP 98a. directorial, tr. «Renadurel.»

  • renadurezh
    renadurezh

    f. –ioù Direction.

    ●(1911) BUAZperrot 156. dindan e renadurez peb tra a yeas war well. ●(1914) DFBP 98a. direction, tr. «Renadurez.» ●(1920) AMJV 89. goude beza renket an holl draou-ze dindan renadurez an aotrou 'n eskop. ●(1928) BFSA 83. War-dro bloaz e choment dindan e renadurez. ●128. ezomm he doa c'hoaz euz renadurez an hini en doa he savet. ●(1931) VALL 220b. Direction, action de diriger, tr. «renadurez f.»

  • renafliñ
    renafliñ

    v. Renifler.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Renifler, tr. «sifrenein, renaflein.»

  • renakañ
    renakañ

    v. intr. Jurer, blasphémer de colère.

    ●(1927) GERI.Ern 508. renako C[ornouaill] v. n., tr. «Dire des jurons, blasphémer de colère.»

  • renañ
    renañ

    voir ren .2

  • renapl .1
    renapl .1

    adj. Juste.

    ●(1575) M 2168-2169. Nac oa den (…) / quen renabl, tr. «il n'y avait homme (…) si juste.»

  • renapl .2
    renapl .2

    adj. Dirigeable.

    ●(1908) BOBL 12 septembre 194/2d. balloniou renabl.

  • renaskiñ
    renaskiñ

    v. pron. réfl. En em renaskiñ : regimber.

    ●(1942) VALLsup 148a. regimber, tr. «en em renaski (Plouguerneau, Perrot).»

  • renavi .1
    renavi .1

    adj.

    (1) Rénégat.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un homme sans foi ni loi, tr. «un deen renauiet, ou renaui.» ●garnement, tr. «didalué, un deen fal, renauiet ou renaui'.»

    ●(1861) BSJ 70. Er voès-cé, quer renavi èl ma oé lubriq. 122. er prince renavi-men. ●221. En apostol renavi-men.

    ●(1907) BSPD II 255. en dud renavi. ●(1913) AVIE 102. rummad tud fal ha renavi.

    (2) Avaloù renavi : plants de pommes de terre qui poussent sans avoir été semés.

    ●(1927) GERI.Ern 508. avaleu renavi, tr. «plants de pommes de terre qui poussent sans avoir été semés.»

  • renavi .2
    renavi .2

    m. –ed Rénégat.

    ●(1787) PT 49. Tri renavi. ●57. D'ur renavi hum vant é ma gùir vab de Zoué.

    ●(1831) RDU 240. ur renavi pommet. ●(1857) LVH 352. er renavièd memb e zistroei doh-oh. ●(1869) LZBt Gouere 230. Evite da c'houd a oaient ravanéo an holl dud, skubadur ho bro.

    ●(1906) HIVL 100. ur vanden renavied. ●(1913) HIVR 19. Konomor e zou sellet get en ol èl ur renavi. ●(1921) BUFA 67. nen doh meit deu renavi e rid dré er bed. ●(1931) VALL 644b. Renégat, tr. «renavi pl. ed.»

  • renaviet
    renaviet

    adj. Rénégat.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un homme sans foi ni loi, tr. «un deen renauiet, ou renaui.» ●garnement, tr. «didalué, un deen fal, renauiet ou renaui'.»

  • rendael .1
    rendael .1

    f. –où

    (1) Querelle.

    ●(1862) JKS 334. ac'hano e teu ar rendaelou, ar warisiou. ●(1893) IAI 52. Epad ma zoa kement a groz hag a rendael diouz kostez ar Zao-eol. ●72-73. ne glaskent nemet sinkan ha rendael.

    (2) Ober ar rendael da ub. : quereller qqn.

    ●(1906) KANngalon Genver 17. Kaer e moa pourchu warn-han, ober dezhan rendael.

    (3) Kompezañ ar rendael : arbitrer le différend.

    ●(1925) FHAB Genver 5. penaos e vo gellet kompeza ar rendaël.

  • rendael .2
    rendael .2

    voir rendaeliñ

  • rendaelañ
    rendaelañ

    voir rendaeliñ

  • rendaelat
    rendaelat

    voir rendaeliñ

  • rendaelata
    rendaelata

    v. intr. Disputailler.

    ●(1931) VALL 223a. Disputailler, tr. «rendaelata.»

  • rendaeler
    rendaeler

    m. –ion Querelleur.

    ●(1931) VALL 610b. Querelleur, tr. «rendaeler.»

  • rendaeliñ / rendaelat / rendaelañ / rendael
    rendaeliñ / rendaelat / rendaelañ / rendael

    v.

    I. V. intr.

    (1) Discuter, disputer.

    ●(1732) GReg 294b. Disputer, contester, tr. «Rendaël.» ●779b. Raisonner, contrarier par ses discours, tr. «rendaël. pr. rendaët.» ●807b. Repliquer, faire difficulté d'obeïr ; ne pas demeurer d'accord, tr. «rendaël. pr. rendaët.»

    ●(1862) JKS 334. Kaer hon euz prezek ha rendael, n'omp ket evit anaout barnedigesiou Doue.

    (2) Rendaeliñ ouzh ub. : disputer contre qqn.

    ●(1847) BDJ viii. O teraoüi an diskleriadur-mâ e pedàn an holl da gredi stard penaos ne fell dign e kememâ holl, na rendaël oc'h ar skrivanierhien nevez na tamhal ar re gôz Breizec. ●(1869) SAG 105. Ne gredan ket ec'h alfe den rendael ouz-in var gement-ze. ●(1893) IAI 204. d'ar mare m'edo Felep ar Paotr-brao o rendael ouz ar pab Bonifas eiz.

    ●(1900) MSJO 19. He vreudeur (…) o doa guarisi hag a rendaele outhan. ●(1904) ARPA 139. Pharisianed (…) a en em lakeas da rendaeli outhan.

    (3) Rendaeliñ diwar-benn : discuter de.

    ●(1862) JKS 333. Diwallit, va map, n'en em rofac'h da rendael diwar-benn traou an env ha diwar-benn barnedigesiou kuzet ann Aotrou Doue.

    ●(1904) ARPA 146. Divar benn petra e rendaelit-hu etrezoc'h ?

    II. V. tr. d. Rendaeliñ ub. : quereller qqn.

    ●(1925) FHAB Meurzh 102-103. Keit ha m'oa beo Yann V, Jili n'en em glemme ket, met pa bignas e vreur Fransez war an tron, ec'h en em lakas da randaelat an Duk nevez, war zigarez ma n'edo ket e zanvez e Breiz ; e gwirionez e leveou a oa e bro Anjou.

    III. V. pron. réci. En em rendaeliñ : se quereller.

    ●(1905) IVLD 50. goude beza chomet eur pennad d'en em rendael. ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 49. hag heb en em randaëlat abalamour d'an dishenveledigesiou a zo etrezo. ●(1911) BUAZperrot 315. ar rouanteleziou ne reant nemed en em rendaelât hag ar boblou en em zispenn. ●(1925) FHAB C'hwevrer 67. en em rendaela dirak bugale.

  • rendaelus
    rendaelus

    adj. Querelleur.

    ●(1847) BDJ 171. Mitiçzien a zo hamzend, rendaëlus divergond.

    ●(1931) VALL 610b. Querelleur, tr. «rendaelus.»

  • renead
    renead

    m. –ed Renégat.

    ●(1732) GReg 803a. Renegat, qui a renoncé à la foi de Jesus-Christ pour embrasser le Mahométisme, tr. «Renegad. p. renegaded.»

    ●(1866) BOM 28. Beac'h da gof-kar ar renead !

    ●(1905) BOBL 21 octobre 57/2d. Kalz a zouez o weled pebez afronterez o deuz ar re a zo deuz tu ar reneaded.

  • reneer
    reneer

    m. –ion Renieur.

    ●(1744) L'Arm 332b. Renieur, tr. «Renéourr.. éerion.»

    ●(1839) BESquil 587. ur reniour malheurus hac anemis bras d'er religion.

  • rener
    rener

    m. –ion cf. reer

    (1) Conducteur.

    ●(1870) FHB 277/126a. hag eo red caout eur rener mad da vont di, eun den hag a anavez ar guenodennou. ●(1889) ISV 46. ar bugel dall hag he rener an oanik guenn.

    (2) Guide (spirituel, moral).

    ●(1864) SMM 153. Bez'e vezo evidoc'h eur sclerijen, eur rener difazi.

    (3) Directeur (d'un établissement).

    ●(1890) MOA 220a. Directeur, tr. «Rener.»

    ●(1915) HBPR 86. rener ar c'helendi. ●(1928) BFSA 150. renerien manatiou.

    (4) Dirigeant.

    ●(1903) MBJJ 25. Renerien vraz e urz. ●(1925) CBOU 5/76. renerien kazetennou kristen Breiz.

    (5) Président (d'une assemblée).

    ●(1910) MBJL 98. heman eo rener ar vodaden.

    (6) Garçon d'honneur dans un mariage.

    ●(1982) MABL II 84. rener : e Tregaranteg : den-enor.

    (7) Bezañ rener war : diriger.

    ●(1904) BSAB 23. Goude ar burzud-ze, sant Anton a beurachuaz da welet leandio ar vro ma oa rener warni.

    (8) (grammaire) Sujet.

    ●(1931) VALL 715a. Sujet (gramm.), tr. «rener m. pl. reneriou.»

  • renerez
    renerez

    f. –ed

    (1) Directrice.

    ●(1934) PONT 20. renerez ar gouent.

    (2) Demoiselle d'honneur dans un mariage.

    ●(1924) BUBR 37/805. (Plougastell-Daoulaz) le renad et la reneurez, l'un qui conduit la fiancée à l'autel ; l'autre qui remplit le même office près d'un jeune homme : le renad est généralement le parrain de la fiancée ; la reneurez la marraine de la fiancée.

    ●(1982) MABL II 84. (An Drenneg) reneureuz : plac'h-enor, en Drenneg.

  • renerezh
    renerezh

    m.

    (1) Règne.

    ●(1931) VALL 637b. Règne, tr. «renerez m.» ●(1939) KOLM 68. hennen e lar dehon é vehè bet roué hir amzér hag é vehè bet brudet é renereh.

    (2) Direction, action de diriger.

    ●(1931) VALL 220b. Direction, action de diriger, tr. «renerez m.»

  • renetan
    renetan

    adj. Aval renetan : pomme de reinette.

    ●(1850) JAC 86. Per musqet, per rousset, avalou renettàn.

  • renetez
    renetez

    adj. Aval renetez : pomme de reinette.

    ●(1914) DFBP 280b. reinette, tr. «Aval renetez.»

  • renevezadur
    renevezadur

    m. Renouvellement.

    ●(1907) BOBL 02 février 123/1b. E-kreiz ar goanv braz, ar sklerijen-ze a ziougane d'eomp tomder an Heol mad, ha renevezadur an Natur.

  • renevezamant
    renevezamant

    m. Renouvellement.

    ●(1831) RDU 115. Reneuémant ag er promeseu a vadiènt. ●(1838) OVD 20. Chetu é petra é consiste er reneuéamant-cé ag en inean.

  • renevezerezh
    renevezerezh

    m. Renouvellement.

    ●(1744) L'Arm 333a. Renouvellement, tr. «Renéhuereah. m.»

  • reneveziñ
    reneveziñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Renouveler.

    ●(1744) L'Arm 333a. Renouveler, tr. «Renéhuéhein.» ●(1767) ISpour 329. reneüein ha creihùat er ferm proposs.

    ●(1859) MMN 71. renevezi ar fervor e servich Doue. ●(1889) SFA 45. Bep tro ma c'helle guelet Fransez ne vanke jamez da renevezi he bedenn.

    ●(1905) BOBL 19 août 48/3a. renevezi Bureo ar Gevredigez.

    (2) Refaire (ses forces).

    ●(1897) EST 53. aveit reneùéein / Ou nerh ou dès goanneit dré un deùèh labour, tr. «afin de réparer leur forces affaiblies par une journée de travail.»

    (3) Restaurer (une construction).

    ●(1907) PERS 80-81. c'hoant da renevezi he iliz. ●(1949) KROB 11/13. ober stankou nevez, cheñch lec'h d'ar re goz, renevezi eur fardell dismantret.

    II. V. intr. Se renouveler, renaître.

    ●(1880) SAB 260. pa deuio Jesus(Christ da renevezi, da eilurmi.

    ●(1978) BZNZ 64. (Lilia-Plougernev) Sañset an dalienn a rank reneveziñ bep bloaz dac'h ar garreg.

  • renezet
    renezet

    = (?) coquille pour « renevezet » (?).

    ●(18--) SAQ I 387. Prosesion er Golgotha a vez siouas renezet, alies var an douar.

  • reni
    reni

    s. = (?).

    ●(1866) FHB 63/85a. Ne ket al labour a ziouero evit espern oe biannad ar reni all.

  • renidigezh
    renidigezh

    f. Direction.

    ●(1931) VALL 220b. Direction, action de diriger, tr. «renidigez f.»

  • renierezh
    renierezh

    m. –où Reniement.

    ●(1767) ISpour 9. enn touhyereaheu, er blasphemeu, er reniereaheu.

    ●(1854) PSA I 296. en hani en devoé pardonnet é reniereah de sant Pierr.

  • reniiñ
    reniiñ

    v. Renier.

    ●(1744) L'Arm 332b. Renier, tr. «Renéein.»

    ●(1854) PSA I 292. péhani e zé a larèt a vouéh ihuel é oé prest de verhuel memb quêntoh eit reniein é Væstr.

  • reniñ
    reniñ

    voir ren .2

  • reniou
    reniou

    m. = (?) rebelle, renégat (?).

    ●(1787) PT 44. ur reniou barbar.

  • reñjiñ
    reñjiñ

    v. tr. d. Arranger, réparer.

    ●(1834) SIM 177. renji an hent.

  • renk
    renk

    f., adv. & prép. –où

    I. F.

    A. (dans un front)

    (1) Rang (opposé à file).

    ●(1633) Nom 140b. Paries diplinthus : paroy espesse de deux bricques : moguer teu á diou reng briquennou.

    ●(1659) SCger 101a. rang, tr. «renc.» ●169a. renc, tr. «ranc.» ●(1732) GReg 781b. Rang, tr. «Réncq. p. réncqou. Van[netois] rancq. p. ëu.» ●Chacun à son rang, tr. « «Peh-piny (lire : pep hiny) èn e rèncq.»

    ●(1870) FHB 289/219b. Beza voant var bidir renk, ar mestr cantiker e penn.

    ●(1924) CBOU 2/32. war diou renk krog an eil en egile. ●(1935) NOME 99. Ya, gast ! Jos al Louarn… An eil, war an trede renk.

    (2) (musique) =

    ●(1888) KZV 6. Ann eil alc'houe Do a izela pep noten a ziou renk war ar skeûl.

    B. (dans la hiérarchie sociale)

    (1) Rang da la société, classe.

    ●(1732) GReg 172a. Classe, distinction des personnes, ou des choses, tr. «Réncq. p. réncqou.»

    ●(1868) KMM 36. a istim ar rencou uhel. ●(1870) FHB 260/407a. e rencou hag e cargou huel. ●(1889) SFA 90. tud euz ar renk huella. ●(1894) BUZmornik 22. tud a bep stad hag a bep renk.

    ●(1904) BOBL 24 septembre 1/1a. d'an dud a renk dister. ●(1906) KANngalon Eost 187. eun niver a voazed a bep renk. ●(1907) PERS 135. an dud a bep renk. ●(1911) BUAZperrot 33. ar renkou uhela eus ar rouantelez. ●808. abalamour d'he renk vras.

    ►Ar renk : le rang.

    ●(1911) BUAZperrot 272. Karet a rea an henor hag ar renk.

    (2) A renk : de condition.

    ●(1879) BMN 264. Gouscoude, e oa cavet tud, tud a renc zoken. ●279. eun den a renc euz a Gerne.

    ●(1915) MMED 68. plega he fen dirak an dud a renk. ●(1928) BFSA 60. den a renk eus Aziz.

    ►A renk (uhel, izel) : de haut, de bas rang.

    ●(1857) HTB 81. En den a renk huel.

    ●(1904) SKRS I 176. Dre ma oa he gerent tud a renk uhel. ●(1908) FHAB Here 318. da zigemer tud a renk izel.

    (3) E renk : au rang de.

    ●(1878) EKG II 66. ho tud koz a ioa lakeat e Guinevez, hag e tro-var-dro, e renk an noblanz.

    ●(1902) MBKJ 158. Santez Theresa, lakeat e renk Doktored ann Iliz. ●(1907) PERS 310-311. he c'hlanded a lak anezhan e renk an Elez. ●(1911) BUAZperrot 96. e renk an dud a lorc'h hag a zanvez. ●(1928) BFSA 126. na savit ket e renk ar sent eun den hag a c'hell en em zaoni. ●(1936) BREI 444/1c. gwiskamant ar vro, a vir outi koueza e renk ar gouilhourenn.

    (4) Sevel e renk : grimper dans l'échelle de la société, dans l'ordre social.

    ●(1902) PIGO I 25. ha zevel en renk, mar gallje. ●(1920) FHAB Genver 195. sevel e renk, dont da veza perc'hen.

    (5) Derc'hel e renk : tenir son rang.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 37. Renk o deus da zerc'hel. ●(1911) BUAZperrot 551. ne ouie mui derc'hel e renk.

    C. (dans un ordre, un placement)

    (1) Place appropriée d'une chose.

    ●(1878) EKG II 267. lakaat pep tra enn he renk.

    (2) Lakaat ub. en e renk : remettre qqn à sa place.

    ●(1859) MMN 50. An dud-se a zo goal fier, ret eo o lacât en ho renk.

    ●(1926) FHAB Ebrel 126. ne vo ket awalc'h lakaat pôtred ar «c'hartel» en o renk.

    (3) Rang, place.

    ●(18--) SAQ I 319. e touez holl vadou ar bed-ma, ar iec'hed a zalc'h ar renk kenta. ●(18--) SAQ I 321. sividigez an ene, er penn kenta, an traou all, en eil renk.

    (4) Lakaat renk : mettre de l'ordre.

    ●(1929) MKRN 99. lakat eun tammig renk, tr. «établir un peu d'ordre.» ●(1982) HYZH 147/32. (Treboull) ha oa bet kann war ar blasenn ha noe renket ar jandarmeed lakaat renk war o gorre.

    (5) Gortoz (e) renk : attendre son tour.

    ●(1852) MML 175. resolvet mad da c'hortoz renq memeus beteg noz.

    ●(1969) BAHE 60/41. Blejal ha trepasiñ a rae an div vihan gaezh [div annoar] er c'harr da c'hortoz o renk, sorc'henn o mamm warno. ●(1988) TOKO 93. o hortoz renk e ti ar medisin.

    (6) (politique) Bezañ, mont war ar renk : se présenter à une élection.

    ●(1906) BOBL 28 avril 84/3a. Ha mar iafen var ar renk evid bea depute ? Forz zo ! Great an taol ! Ha me var ar renk dustu, evel sosialist-radikal. ●(1907) BOBL 22 juin 143/2e. deuz an tu kleiz, e zo mennek da c'houlen digant an doktor Kere mont var ar renk. ●(1910) MBJL 178. rei o moueziou, en eur votadeg, d'ar c'honservatour a oa war ar renk. ●(1935) BREI 423/3d. war ar renk evit bezan kuzulier-meur kanton.

    (7) Mont dre renk gant an amzer : suivre l'ordre chronologique.

    ●(1883) MIL 145. Evit mont dre renk gant an amzer, leveromp brema eur ger eus santes Anastas.

    (8) Réparation.

    ●(1986) CCBR 196. (Brieg) doba on tâm rink, tr. «pour faire une petite réparation.»

    (9) Droit, autorisation.

    ●(1988) TOKO 55. n'eus biskoaz a renk da gôzeal.

    D.

    (1) [au plur.] (Mauvaises) manières, arrangements.

    ●(1866) LZBt Ebrel 123. Gwelet a ret, kenvreur enoruz, pegen skler e teu prim hon renko.

    ●(1963) EGRH II 172. renkoù pl., tr. « (mauvaises) manières). » ●(1964) ABRO 145. e voe meneg gantañ eus ar renkoù hag an divizoù hor boa d'ober.

    (2) Ober e renkoù : agir à sa guise.

    ●(1907) FHAB Gouere 150. chom er gear da ober o renkou. ●(1926) FHAB C'hwevrer 56. Diskar ar c'houarnamant hudur a oa eno neuze oc'h ober o renkou. ●(1926) FHAB Ebrel 123. ha Fransez a voe lezet da ober e renkou. Met ober a reas kement e renkou ma n'oad ket ken evit gwerza eun tamm eus an ti, na finval eur garrigellad teil eus ar bern, hep goulenn e asant. ●(1928) FHAB Mezheven 190. Hag arabad d'ar re a venn laza hor brezoneg kredi e vezint lezet bepred, da ober o renkou, evel m'int bet lezet betek-hen.

    (3) Ober e renkoù da ub. =

    ●(1911) BUAZperrot 480. Petra, eme gerkent ar judas-man, an holl hiviziken eta a glasko ober d'in-me o renkou ?

    (4) Ober e renkoù war : régenter.

    ●(1981) ANTR 5. An eil hag egile a zoñj d'ezañ eo karged da ober e renkou war doare-beva an oll dud a zo o chom er barrez pe er gomun. ●20. Haded eo bed ennaén ar gredenn eo bed ganed an dud desked evid delher ar stur ganto hag ober o renkou war an dud all.

    E. (religion) Rayon.

    ●(1849) LLB 2023. En Eled é seih rank.

    II. Loc. adv.

    (1) War-renk : en rang.

    ●(1896) LIZer a bastor 20bis/5. ar pilerou var renk.

    ●(1926) FHAB Here 393. Neuze ez aer war renk d'an iliz.

    (2) Diouzh renk =

    ●(1880) SAB 2. anaout buez om zalver, e oberou diouz rum, diouz renc.

    (3) Diouzh renk : en rang.

    ●(1659) SCger 169a. dioc'h renc, tr. «de ranc.» ●(1732) GReg 781b. Marcher de rang, tr. «Qerzet diouc'h réncq.»

    ●(1868) KMM 41. mont d'en em lacaat diouz renc.

    (4) Diouzh renk : tour à tour.

    ●(1659) SCger 119b. par tour, tour a tour, tr. «dioc'h renc.»

    (5) A-renk : en rang.

    ●(1633) Nom 101a. Vitis pedata, statuminata : vigne eschalassée, ou munie d'eschalas : guynien plantet á rèng, drè vrz.

    ●(1744) L'Arm 157b. A-la-file, tr. «A-rancq.» ●(1787) BI 233. Arlerh é querhai à rang enn Tuchentil.

    ●(1877) EKG I 192. Abarz nebeut oa pemp muntrer a renk. ●(1878) EKG II 183. Ker buan ar zoudarded a ioa a renk. ●(1889) ISV 244. en em lakajont oll a reng a bep-tu dezho.

    ●(1926) FHAB Here 369-370. ez eomp, a-renk, d'an iliz.

    (6) A-renk-e-renk, a-renk-da-renk : de rang en rang.

    ●(1732) GReg 781b. De rang en rang, tr. «A réncq-ê-réncq. a-réncq da réncq.»

    III. Loc. prép. A-renk gant : dans la même rangée que, à la suite de.

    ●(1889) SFA 156. pep bandenn, dre m'en em gave, a zave he zeltenn e kichenn hag a renk gant ar re a veze savet araok.

  • renk-ha-renk
    renk-ha-renk

    adv. De rang.

    ●(1879) BMN 281. Epad pemp devez all, renc ha renc, ez oa sclasset he gorf oll.

  • renkad
    renkad

    f. & adv. –où

    I. F.

    (1) Rangée.

    ●(1659) SCger 101a. rangée, tr. «rencat.» ●(1732) GReg 781b. Rangée, tr. «Réncqad. p. rencqadou. Van[netois] réncqad. rancqad. pp. éü. ●Une rangée de soldats, tr. «Ur rencqad soudarded.» ●(17--) VO 131. er rangad tiér e gavehait a zourn cleie.

    ●(1866) FHB 94/332b. diou rencad goulou var elum. ●(1868) KMM 75. al leanezed en em lacaas var diou rencad. ●(1872) ROU 102b. Série, tr. «Rencad.» ●(1877) EKG I 24. diou renkad reier. ●(1889) ISV 315. eur rencat listri paket ganthan.

    ●(1904) LZBg Genver 39. ur rankad planch. ●(1904) LZBg Mae 113. rankadeu tiér. ●(1907) VBFV.fb 4a. alignement, tr. «rankad, f.»

    (2) abstrait Suite.

    ●(1864) SMM 61. Ama brema hor bezo ur rencat all a virionezou.

    (3) par erreur File.

    ●(1732) GReg 412b. File, tr. «Rencqad. p. rencqadou.»

    (4) Classe sociale.

    ●(1923) SKET I 10. e oa manet ar c'heltieg e Galia yez ar renkadou uhela hag e kerze c'hoaz keit-ha-keit gand al latin.

    II. Adv.

    (1) A-renkad : par rangée.

    ●(1861) BSJ 135. ind ou maçonne [er béieu] guet mein a rancad.

    (2) A-renkadoù : par rangées.

    ●(1732) GReg 781a. Par rangées, tr. «A réncqadou.»

    ●(1914) DFBP 82a. défiler, tr. «Mond a renkadou.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...