Recherche 'rod...' : 33 mots trouvés
Page 1 : de rod (1) à rodo (33) :- rodrod
f. –où
I.
(1) Roue.
●(1499) Ca 26a. b. brech an rot. ●30b. Camhet an rot. g. cant de roue. ●(1576) Cath p. 20. peder rot a houarn, tr. «quatre roues en fer.» ●(1633) Nom 180a. Rota : rouë : an rot. ●180b. Sufflamen : enrayoir : vn pez coet á læcquer da arrettiff an rogou pa disquenner en vn trauyen (lire : traouyen) bennac. ●214b. Stridor rotarum : crissement de rouës : tourny an rodou, trous an rodou.
●(1659) SCger 106b. rouë, tr. «rot, p. rodou.» ●169b. rot p. rodou, tr. «roue.» ●(c.1680) NG 933. hou dent tenaillet hac ar rodeu draillet. ●(1732) GReg 831a. Roue, tr. «Rod. p. rodou.»
●(1849) LLB 1303-1304. en ahel e griou, / Édan ou beh ponner er rodeu e darhou.
●(1903) MBJJ 6. kalz primoc'h e tro ar rojo. ●(1938) DIHU 321/44. É ma é néein, ar ur rod.
(2) Terriñ war ar rod : rouer, rompre vif.
●(1732) GReg 831a. Rouer, rompre un criminel, tr. «Terri var ar rod.» ●(1792) BD 2285-2286. Diframet avo darn entree gant ronset / ha toret voar arrot ha darn al hesquennet, tr. «Certains d'entre eux seront écartelés par des chevaux, / et brisés sur la roue, et d'autres (seront) sciés.»
(3) Rouet.
●(1633) Nom 172a. Licaitorium, iugum : roüet : rot.
●(1767) ISpour 387. niein guet ur rode.
II. sens fig. Jambe.
●(1935) BREI 427/2b. Hon c'henlabourer ker, an Ao. Clisson (Paotr Juluen) a zo tri miz 'so dalc'het gant an droug-izili. Ma n'eo ket «likan awalc'h e rodou», evel ma lavar, e bluenn a zo ken skanv ha ken lemm ha biskoaz.
III.
(1) Bezañ mat da dreiñ ar rod : être fou.
●(1978) PLONEIZH (Ki) It. Goalic. Hennezh zo mat da dreiñ ar rod !
(2) Mont evel war rodoù : bien aller. Cf. Ça roule.
●(1866) LZBt Gwengolo 189 (T). Oh ! evel war rojo a ia ann treo gan-in.
●(1907) MVET 21 (L) Glaoda ar Prat. N’ez aio ket an traou en-dro evel war rojou.
- rod-heol
- rod-herrrod-herr
f. Volant (de machine).
●(1931) VALL 789b. Volant ; de machine, tr. «rod-herr pl. rodou-herr, rojou-herr.»
- rod-karvanrod-karvan
f. Ensouple.
●(c.1500) Cb 35b. g. cest linstrument en quoy on enuelope le fil. b. rot caruan.
- rod-kentr
- rod-lañsrod-lañs
f. Volant (de machine).
●(1931) VALL 789b. Volant ; de machine, tr. «rod-lañs pl. rodou-lañs, rojou-lañs.»
- rod-nezañ
- rod-skavrod-skav
f. =
●(1907) BOBL 20 avril 134/2a. Ar gwiader 'barz en e stern, / En em zebat 'vel en ifern / Gant e rod-skao hag e vulzen.
- rod-sturrod-stur
f. Volant (de véhicule).
●(1931) VALL 789b. Volant ; de direction (automobile, etc.), tr. «rod-stur pl. rojou-stur.»
- rod-vilinrod-vilin
f. Roue de moulin.
●(1499) Ca 130b. royet de molin.qui faict tourner la meule. bri. rot melin.
●(1732) GReg 508a. Jantiller, tr. «Palya ur rod milin.»
●(1911) BUAZperrot 894. beza flastret dindan eur rod-vilin. ●(1938) ARBO iv. en deur é lammein ar er rod-melin hag é strimpein d'er oah-val.
- rod-vleinañ
- rod-vleinerez
- rodadenn
- rodal .1rodal .1
v.
I. V. intr.
(1) Se pavaner.
●(1732) GReg 137b. Se carrer, marcher avec affectation, tr. «Rodal. pr. rodet.» ●688b. Panader, se panader, se quarrer comme un pan quand il regarde sa queuë éclairée du soleil, tr. «Rodal. pr. rodet.» ●831a. Faire la rouë, parlant du pan, tr. «Rodal. pr. rodet.» ●(1766) MM 846. ac en eur roda e raje / Poufe, poufe, poufe, poufe... tr. «et, tout en rodant de la poupe, faisait plic, ploc, plic, ploc, plic, ploc...»
●(1910) MAKE 112. n'en doa ket e bar evit rodal. ●(1935) BREI 390/2a. te 'peus neuz breman avat, pac'h out o rodal dre ar prajou.
(2) Rôder.
●(1727) HB 533-534. abalamour ma ema hoc'h adversour an Droucsperet o rodal endro deoc'h.
●(1878) EKG II 140. sellet a rean a bep tu da velet hag eur zoudard-bennag a viche chomet da rodal enn dro d'an ti.
(3) Rodal da : s'en aller à.
●(1936) ONEN 18. Ar plac'hed yaouank a rod d'ar gêr.
II. V. tr. d. Rodal e revr : se pavaner.
●(1917) LILH 2 a viz Genver. é rodal ou rér doh bréh ou fried.
- rodal .2
- rodeal
- rodek
- rodellrodell
f. & adv. –où
I. F.
(1) Boucle (de cheveux).
●(1732) GReg 106b. Boucle de cheveux, tr. «Rodell-bléau. p. rodellou-bléau.»
(2) En e rodelloù : enroulé.
●(1896) GMB 579. pet[it] tréc[orois] 'n i rodelo (reptile) pelotonné sur lui-même, en rond.
●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. eman ar c'hi, ar c'haz, en o rodellou, tr. «roulés sur eux-mêmes.»
(3) (boucherie) Rouelle.
●(1931) VALL 665b. Rouelle, tranche ronde, tr. «rodell f. (Ouess[ant].»
(4) Maen-rodell =
●(1928) FHAB Gouere 249. eur maen-rodell bennak o koueza eus a gern ar menez. ●(1929) FHAB Genver 28. eur boaead douar fall, ha ne oa ennan nemet reier ha mein rodell. ●(1932) FHAB Mezheven 231. Eun dervez e reas eun oaled gant mein rodell dastumet gantan.
(5) Roc'h-rodell =
●(1929) FHAB C'hwevrer 53. etouez ar reier-rodell hag an douar-stlej.
II. Adv. A-rodell.
(1) En roulant.
●(1710) IN I 400. hac e vuez a red var an douar evel an dour, o vont a flod hac a rodel continuelamant evel ar goagou e naouspet fæçon dishêvel, tr. (DEBR 4/228) «et sa vie s'écoule sur la terre comme l'eau, allant à flot et roulant continuellement comme les vagues en je ne sais combien de façons différentes.»
(2) En quantité.
●(1870) FHB 291/238a. e doare da rei eost a rodel.
- rodellad
- rodellañ / rodellatrodellañ / rodellat
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Boucler, anneler.
●(1732) GReg 106b. Boucler des cheveux, les friser par anneaux, tr. «Rodella bléau.» ●163a. Friser les cheveux, tr. «Rodella e vléau.» ●438a. Friser, parlant des cheveux, tr. «Rodella ar bléau.»
●(1925) FHAB Ebrel 146. eun houarn da rodella ar bleo.
(2) Enrouler (qqc. autour de soi).
●(1923) KNOL 302. en eur rodella al linsel en-dro d'ezan.
(3) Enrouler, mettre en rouleau.
●(1857) CBF 93. Rodellat al lin, tr. «Le mettre en rouleau [le lin].»
(4) Entortiller.
●(1659) SCger 169b. rodella, tr. «entortiller.»
B. sens fig.
(1) Renverser (un homme).
●(1924) NFLO. renverser. r[enverser] un homme, tr. «rodella eun den.»
(2) Tourner (une pensée dans sa tête).
●(1928) BFSA 196. Rodellat a rae en e spered kement-man : (…).
II. V. intr.
(1) Se vautrer.
●(1907) DRSP 48. soroc'h ar wiz koz o rodella er fank.
(2) Dégringoler en roulant, valdinguer.
●(1911) BUAZperrot 296. Ha kerkent e rodellas divar he zrôn, anezi heu nan [an idol]. ●(1925) FHAB Meurzh 89. e tistagas eun taol troad ganti hag e kasas anezi, pladenn arc'hant hag all, da rodella pell ac'hano.
(3) Marcher en se déhanchant.
●(1896) GMB 579. pet[it] tréc[orois] rodelat se carrer en marchant, rodeler, tr. «celui qui le fait.»
(4) Rodellañ war an dispalu = (?) être à l'abandon (?).
●(1925) FHAB Mae 189. En doare-ze, e tiskouezit beza berrwelet, merc'hed, pa zonjit eo gwelloc'h gwiska dilhajou kêr evel ma teufe d'eoc'h spered ha gened gand ar c'hoz traoueziou a gaver eno o rodella war an dispalu.
(5) Se pavaner.
●(c.1718) CHal.ms i. Il se donne des airs, tr. «eam him oura bras ean a oura er fanfaron, er galant, ean a Rodell, Rodellat.»
(6) Trotter (dans la tête).
●(1908) FHAB Meurzh 93. pe seurt sonjou a rodelle en e ben. ●(1911) BUAZperrot 290. gant ar c'homzou-ze o rodella en o sperejou. ●(1912) MMPM 70. ema ar zounj-se o rodellat var va spered. ●(1922) KAAG 92. Tud so hag a zalc'h a volonte vad, sonjou vil da rodella var ho spered. ●(1928) BFSA 98. E-pad ma rodelle ar sonj-se en he spered.
(7) Rôder.
●(1907) KANngalon Gouere 438. Hon enebour «ne baouez da rodellat dalc'hmad en dro deomp evel eun aneval e kounnar». ●(1909) NOAR 77. En nozvez eta m'oa sioul pep tra, ar strollad laeron a rodelle, evel kustum, e kroaz-hent an Toull-Du. ●140. ur spier kavet ganto o rodellat wardro an teltennou.
(8) Déferler.
●(1941) SAV 19/10. Eun tarz-mor divent o rodella.
(9) Ondoyer, onduler.
●(1925) FHAB Mae 186. ar pennou ed melen o tarevi a zeblante goustadig daoublega ha rodella evel koummou ar mor.
(10) =
●(1929) FHAB Gouere 243. Hag ar paotrig bihan trizek vloaz a yeas da rodella e touez an dud, da vevel-kouer, da vevel-kemener (…).
(11) =
●(1911) RIBR 164. Dioc'h an noz e oa great ar vadiziant, ar gwin tomm a rede, ar c'hraon hag ar madigou a rodelle.
(12) Boucler.
●(1931) VALL 74b. se former en boucles (cheveux), tr. «rodella, rodelli.»
III. V. pron. réfl. En em rodellañ : se tortiller.
●(1872) GAM 5. Diskuez a ra he flemm ; en em rodella, fichal a ra evel an aer viber.
- rodellaouiñ
- rodellatrodellat
voir rodelliñ
- rodellata
- rodellekrodellek
adj.
(1) À roulettes.
●(1744) L'Arm 343a. Berceau à roulettes, tr. «Cavæl-rodællêc.» ●466b. Vinaigrette, tr. «Cadoairr rodaillæc.»
●(1907) VBFV.bf 66a. kavel rodellek, tr. «berceau à roulettes.»
(2) Kravazh-rodellek : brouette.
●(1464) Cms (d’après GMB 292). Graffaz rodellec, civière. ●(1499) Ca 100a. Grafaz rodellec. g. ciuiere.
●(1732) GReg 170b. Civiere à roue, broüette, tr. «Cravaçz rodellecq. p. cravaçzou rodellecq.»
●(1869) FHB 250/327b. a azezas var he garrigel, pe mar kirit he c'hravas-rodellek pe he vroueten.
●(1922) IATA 5. eur c'hravaz-rodelloc, karget a bep seurt traou.
(3) (habillement) Bragez-rodellek =
●(1732) GReg 158b. Haut-de-chausses amples & plissez ; à la mode de Leon, tr. «Braguès rodellecq.»
●(1924) FHAB Genver 10. ar bragou-bras, ar bragez-rodellek a oa gwechall douget gand an holl war ar meaz.
(4) (Cheveux, poils) frisés naturellement.
●(1732) GReg 163a. Cheveux frizez, tr. «Bleau rodellecq.» ●233a. Crepu, uë, frisé, frisotté, tr. «rodellecq.» ●438b. Cheveus naturellement frisez, tr. «Bléau rodellecq.»
●(1878) FHB 3e série 53/16a. eur c'hi rodellec.
(5) En forme de roue.
●(1744) L'Arm 342b. Le Paon & le Dindon font la roue, tr. «Er Pan hag er Hocq-Spaign a ra el loste rodællæc.»
- rodellennrodellenn
f. –où (cuisine) Rouelle.
●(1942) VALLsup 152b. Rouelle, tr. «rodellenn (de veau –leue) f. («Breiz»).»
- rodellenniñrodellenniñ
v. pron. réfl. En em rodellenniñ : s'enrouler.
●(1857) HTB 43. aered-viber (…) o n'em rodelenni a dro d'he gorf holl.
- rodellerrodeller
m. –ion Homme qui se déhanche.
●(1896) GMB 579. pet[it] tréc[orois] rodelat se carrer en marchant, rodeler, tr. «celui qui le fait.»
- rodelletrodellet
adj.
(1) (Cheveux, poils) bouclés.
●(1633) Nom 17a. Tricæ. Capillus intricatus : cheueux entortillez : bleo rodellet. ●36b. Lanugo : poil follet, barbe qui commence à venir : bleu rodellet.
●(1659) SCger 25a. cheueux entortillés, tr. «bleo rodellet.» ●169b. bleo rodellet, tr. «cheueux frizez.» ●(c.1718) CHal.ms i. cheueus frisés entortillés, tr. «bleü, bleau rodellet, friset.» ●(1732) GReg 163a. Cheveux frizez par artifice, tr. «Bleau rodellet.»
●(1924) FHAB Meurzh 113. Babaigou diboell, rodellet o bleo.
(2) sens fig. (Propos) entortillés.
●(1975) YABA 12.04. Genom-ni ne vè ket komzeu rodellet elsé. ●(1975) LIMO 12 avril. rodellet, tr. «tarabiscotés.»
- rodennrodenn
f. –où
I. Roue.
●(1868) SBI I 18. Ter gentifarinn (?) / Diou rodenn ar vilinn, tr. «Trois gentifarinn (?) / Les deux roues du moulin.»
II. (astronomie)
(1) Halo.
●(1934) BRUS 186. Un halo, tr. «ur rodenn neu. f.» ●(1982) PBLS 553. (Langoned) rodenn pell, glaw tost, rodenn tost, glaw pell, tr. «quand le halo est loin de la lune, la pluie est proche, quand le halo est proche, la pluie est loin.»
(2) Rodenn-loar : halo lunaire.
●(1919) DBFVsup 60b. roden loér, tr. «halo lunaire.» ●(1931) VALL 352b. Halo lunaire, tr. «rodenn-loar V[annetais] f.»
- roder
- roderezroderez
f. –ed Femme qui marche en se déhanchant.
●(1977) PBDZ 741. (Douarnenez) roderez, tr. «femme qui marche en ondulant du postérieur.»
- roderezhroderezh
m. Déhanchement dans la marche.
●(1977) PBDZ 741. (Douarnenez) roderezh, tr. «déhanchement dans la marche.»
- rodorodo
voir roudouz