Devri

Recherche 'roll...' : 17 mots trouvés

Page 1 : de roll (1) à rollvirvin (17) :
  • roll
    roll

    m. –où

    I. M.

    (1) Rouleau.

    (1499) Ca 177a. Roll. g. rolle.

    (1732) GReg 832a. Rouleau, tout ce qui est roulé en rond & en long, tr. «Roll. p. rollou.» ●Rouleau de tabac, tr. «Roll butum. p. rollou butum.»

    (2) Liste.

    (1732) GReg 578b. Liste, sorte de catalogue, denombrement, tr. «Roll. p. rollou.» ●(1790) MG 386. Chetu, ag ur pèn d'en-aral, er rol ag er reihtæd e mès laqueit ém buhé.

    (1839) BESquil 551. derhel e ré ur rôl ag er beurerion méhêc ag er hartér.

    (1925) BUAZmadeg 391. tud paour a vez tennet divar ar roll. ●(1954) VAZA 67. piv a felle dezhañ lakaat e anv war roll ar vachelourien da zont, rak ret e oa kas hep dale ar baperenn-se da Skol-Veur Roazhon.

    (3) Situation.

    (1575) M 1485-1486. Hac an fin aneze (er se oae ho eoll) / A vise hep enor, agor heruez ho roll, tr. «Et que leur fin, comme c'était leur volonté, / Serait sans honneur, d'accord avec leur situation.»

    (4) Conduite.

    (1530) Pm 237 (Mab Den). Han roll follez deux anezy, tr. Herve Bihan « Et de la conduite de folie viens hors d’elle »

    (5) Bout e roll ub. : être dans la dépendance de qqn.

    (1575) M 1385. Da bout gant lucifer, hep esper, en é roll, tr. «Pour être avec Lucifer, sans espoir, dans sa dépendance.»

    (6) (justice) Deiz ar roll : jour de rôle.

    (1633) Nom 224b. Dies fastus, iudicialis : iour plaidoyable, ou de plaider, iour de rolle : dez da plediff, dez an roll.

    (1732) GReg 687b. Jours de palais, tr. «deizyou an roll

    (7) (marine) Kemer roll : s'inscrire sur le le rôle d'équipage.

    (1928) KANNgwital 302/121. eur pennadik a ioa dija hen doa kemeret roll var bagou ar c'hemwerz en Haor-nevez.

    (8) (pêche) Bezañ lakaet war gein ar roll : être inscrit sur le rôle maritime avant l'âge.

    (1986) GEVU v 120. (Pouldahu) Ha war ar rol yaemp da zaouzek vloaz. Da zaouzek a gonte. Hom mor a gonte deomp. Hag a-raok on bet, neuze moe ket daouzek vloaz. Vegn lakaet «war gein ar rol» vi lavaret deus an dra-se. Memes tra vegn enskrivet met 'gonte ket. Ar rol 'gonte ket. «War gein ar rol» vi lavaret deus an dra-se, tr. «Et à douze on pouvait s'inscrire sur le rôle. A douze ans les périodes de pêche nous étaient comptées. Je suis parti en mer je n'avais pas encore douze ans. On m'avait mis sur le «dos de rôle» comme on disait. J'étais inscrit mais cela ne comptait pas. Le rôle ne comptait pas. Sur le «dos du rôle» disait-on.»

    (9) (religion) War roll ar sent : au nombre des saints.

    (1911) BUAZperrot 152. hag a zo o zri var roll ar zent. ●167. lakeat var roll ar zent. ●(1934) PONT 7. Rak an Iliz, na n'eus nemeti, a c'hell dougen eun den war roll ar zent.

    (10) (fisc) Impôt.

    (1732) GReg 56a. Asseoir une Taille, une Taxe, &c. tr. «ingali un taçz, un tell, ur roll

    (1915) HBPR 75. ar re na baeont ket ar rollou. ●(1925) BUAZmadeg 255. Guelet a reer alies kalz dislealdet, e diazez an taillou, hag er rollou. ●(1973) LBFR 58. Re rollou a zo abalamour d'an dud a garg, tr. «Il y a trop d'impôts.»

    (11) Heuliañ e roll : suivre ses caprices, en faire à sa tête.

    (1792) BD 5078. men o disprise hac aheullie ma rol, tr. «Je les méprisais et suivais mes caprices.»

    (12) Bevañ en e roll : vivre à sa guise.

    (1659) SCger 125a. viure a sa guise, tr. «beua en e roll

    (1866) SEV 215. kenderc'hel da veva enn ho roll.

    (13) Lezel ub. en e roll : laisser qqn agir à sa guise.

    (1872) ROU 108b. Il fait ce qu'il veut, tr. «Lezed e vez en e roll

    (14) Reiñ e roll da ub. =

    (17--) CT Acte I 4. evel pam be roet dem priedou hou roll, tr. «Comme si j'avais donné à mes épouses leur compte. – Note de A. Le Braz : Peut-être faut-il lire : c'holl = perte.» ●(17--) CT Acte I 115. senti nous eur mechant a rein dezan e rol, tr. «d'avoir obéit à un méchant et de l'avoir aidé. – Note de A. Le Braz : on a déjà rencontré ce mot rol au v. 4 où je l'ai traduit à tout hasard par «compte». Il semble qu'il ait ici une autre acception que précedemment, et que je suis incapable de préciser, à moins qu'on ne remplace dezan par dezi et qu'on ne traduise : et lui donner compte (à Tréfine), et être cause de sa perte, à elle.»

    (15) (en plt de qqn) Hep urzh na roll = (?) sans foi ni loi (?).

    (1866) LZBt Mae 8. eur c'hant zoudart bennag, hep urz na roll, a neuz gret deuz ar fall.

    (16) Liberté.

    (1659) SCger 73b. liberte, tr. «roll.» ●106a. rolle, tr. «roll

    (17) (théâtre) Rôle.

    (1732) GReg 827b. Rôle de Comedien, tr. «Roll. p. ou

    (18) Laisse pour accoupler les chiens de chasse.

    (1732) GReg 569a. Lesse, corde à accoupler les chiens de chasse, tr. «roll. p. rollou.» ●Mener les chiens en lesse, tr. «Cundui ar chaçz gand ar roll

    II. Dans des loc. adv.

    (1) Dre nep roll : en aucune façon.

    (1575) M 3324. Gant aoun an oll dre nep roll no collhet, tr. «Par la peur qu'on ne les perdît entièrement par quelque accident.»

    (2) Hep ken roll : sans autre cérémonie.

    (1557) B I 600. Lest hy en he saff an tra foll / Da meruell mic yen heb quen roll, tr. «laissez-la debout, la folle qu'elle est, mourir froidement, sans autre cérémonie.»

    (3) En ur roll : ensemble.

    (14--) Jer.ms 443. Ret eu seder ez fosser oll d'o caffout saczun en un roll, tr. «Il faut certes qu'on les creuse tous, pour les avoir comme il faut ensemble.»

    III.

    (1) Bevañ en e roll // Bezañ en e roll : vivre/être en toute liberté.

    (1890) MOA 209 (L). Ne dépendre de personne, tr. J. Moal «beva enn he roll.» ●322. Vivre en liberté (au moral), tr. J. Moal «beva enn he roll.» ●(1890) MOA 285 (L). Se gouverner soi-même, tr. J. Moal «beva enn he roll.» ●289. Vivre à sa guise, tr. J. Moal «beva enn he roll

    (18--) SAQ I 342 (L) J. Quéré. Lezel a ra pep unan da veva en he roll. ●(1905) IMJK 228 (G) Belleg. Mes kentoh ur guir Israélit é méz a sujidigeh, én é rol, èl unan en des é lod é mesk bugale Doué.

    (1905) ALLO 14 (L) Y.-V. Perrot. Ah ! ya, panefe ma'z eus keit / M'am eus aman lakeat va zreid / Heb kaout eur gwenneg a zigoll / Pell 'zo e vijen bet em roll. ●(1910) FHAB 54 *Ioen an Tour-Guen. Tud ar vro-man bete neuze da veva en o roll, ne zalejont ket da veza ive d'o zro, en despet d'an donjer o devoa evit ar sklavaj, treac'het ha pennasket gant ar Romaned breac'hiou-dir. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. beza en e roll, tr. «être à son affaire, dans son plaisir.» ●(1926) FHAB Ebrel 146 C.C.C. Te a zo dleet d'it beva en da roll.

    (2) Lezel ub en e roll : laisser de la liberté à qqun.

    (1783) BV 3639. Mes ret eo eun nebeut e lesel enn e roll.

    (1890) MOA 317 (L). Lâcher la bride à quelqu'un, tr. J. Moal «lezel eunn den enn he roll.» ●(18--) MILg 277. Quement oua e aon rac e goll / Ma e laisse atto en e roll.

    (1958) BRUD 3/13 (L) *Mab an Dig. An ozah e-noa c'hoant lakaad eun harz, ar wreg a 'felle ganti lezel he 'fennher en e roll.

  • rollad
    rollad

    m. –où

    (1) Rouleau (enroulé dans qqc.).

    (1732) GReg 832a. Rouleau, tout ce qui est roulé en rond, tr. «rollad. p. rolladou.» ●Rouleau de plomb, tr. «ur rollad ploum.» ●Un rouleau d'étoffe, tr. «ur rollad eñtoff.» ●(17--) CBet 2606. rollado dineret, tr. «les rolets de deniers.»

    (2) Rouleau (de corde).

    (1889) ISV 422. var eur rollad kerdin.

    (1949) KROB 13/12. eur wakol-ler, ugent lur, eur rollad kerdin, eur rafanterez, hadajou…

  • rolladenn
    rolladenn

    f. –où =

    (1911) BUAZperrot 411. eur rolladen sarmoniou great gantan d'ezo.

  • rolladennad
    rolladennad

    f. –où =

    (1905) HFBI 544. é kréïs etré rolladennadou mor.

  • rolladur
    rolladur

    m. Action de rouler, de plier en rond.

    (1732) GReg 832a. Action de rouler ainsi [plier en rond], tr. «Rolladur

  • rollal
    rollal

    voir rollañ

  • rollañ / rolliñ / rollal
    rollañ / rolliñ / rollal

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) (pâtisserie) Abaisser (la pâte).

    (18--) RGE 23. rola an toas.

    (2) Mouler (des cierges).

    (1928) LZBt Mae 94. rollan sierj.

    (3) Enrôler.

    (1877) FHB (3e série) 23/190a. evit he rolli en ho banden.

    (4) Inscrire, enregistrer.

    (1942) LANB 14. Plonger a gendalc'has da rolla tiez ha tud ha Trebabu war «roll deveriou parrez», betek ar Revolusion. ●18. Rollet eo war gaierou Plonger (…) badeziant o mab Ian.

    (5) (marine) Prendre sur un rôle d'équipage.

    (1944) GWAL 163/310. (Ar Gelveneg) «rollet e vi ganin ? Rolli a rin ac'hanout ?» ; « Dec'h 'm eus rollet daou zen. »

    (6) Coupler, mettre en laisse.

    (1732) GReg 569a. Mettre des lesses aux chiens, tr. «Rolla chaçz.»

    (1890) MOA 103b. Accoupler, attacher ensemble, bœufs, chiens…, tr. «Rolla (C[ornouaille]).»

    II. V. intr. (marine)

    (1) (en plt de qqn) S'inscrire sur un rôle d'équipage.

    (1944) GWAL 163/310. (Ar Gelveneg) Rolliñ zo bezañ enskrivet war ar roll : « Rolli a rez ganin ? »

    (2) Rouler, en plt d'un bateau.

    (1925) DIHU 170/306. (Groe) Rollal, tr. «rouler (bateaux).» Dastumet get Bleimor.

    III. V. pron. réfl. En em rollañ : s'inscrire, s'enrôler.

    (1902) MBKJ 137. en em rolla er vreuriez. ●(1930) KANNgwital 335/464. 15.000 den o deus dija en em rollet enno [en emgleoiou].

  • rollec'h
    rollec'h

    m. Ornière.

    (1499) Ca 177a. Rolech carr. g. oruiere lire : orniere) de charrete. ●186a. Sodell vide in rolech cest tout vng.

    (1659) SCger 169b. rolec'h car, tr. «marque de la charette.» ●(1732) GReg 680a. Orniere, tr. «Rolec'h. p. rolec'hyou

    (1847) MDM 276. e oa ar rolach ken doun. ●(1867) MGK 102. Pa voa ho kar, ho cheo dre ar rolec'h chalet. ●(1872) ROU 93b. Ornère, tr. «Rollec'h, (rod leach (lire : leac'h).» ●(1877) BSA 149. e coues ar rod er rollec'h.

    (1905) BOBL 04 novembre 59/2d. er foz hag er rollac'h-kar. ●(1909) MMEK 19. E Plouescat, e plas ar marc'had / E kavet geot da falc'hat / Nemed er roliou ar c'har / A gase ar c'horfou d'an douar. ●(1909) FHAB Gwengolo 266. rei eun hortad d'ar vendel evit darc'hoï ar rod ebars ar roli ha lakât ar c'har var e zres. ●(1914) FHAB Gouere 209. teuler e dreid er rolac'hou doun.

  • rollec'hus
    rollec'hus

    adj. Qui fait risquer de s'embourber dans une ornière.

    (1839) BSI 5. Yaouancqiz a zo risclus da drémen, ha goall-rolec'hus d'an innoczançz.

  • rolled
    rolled

    m. –où

    (1) Rôle (rouleau de papier).

    (1633) Nom 1b-2a. Volumen : vn volume à part, roole, vne partie d'vn liure : vr volum á costez, vn queufren à vn leufr, rollet.

    (2) Rouleau agricole.

    (1849) LLB 107. Aveid sterdein en doar dalhet prest hou roled.

    (3) Rouleau (de qqc.)

    (1732) GReg 832a. Rouleau, tout ce qui est roulé en rond, tr. «rolled. p. rolledou.» ●Un rouleau de cinq sols en liards ou en deniers, tr. «Ur rolled pemp guënnec. p. rolledou pemp guënnec, ou, pemp guënnéyen.» ●Rouleau de plomb, tr. «Ur rolled ploum.» ●Rouleau d'étoffe, tr. «Ur rolled mezer.» ●Rouleau de ruban, tr. «Rolled ruban.»

    (4) Ruban pour le maillot de baptême des nouveaux-nés (Ouessant).

    (1985) OUIS 248. Le maillot, bleu outremer autrefois, blanc ensuite, est recouvert d’un sarreau de mousseline blanche serré à la taille par un ruban de laine mauve : le rolled.

  • rolledad
    rolledad

    m. –où

    (1) Liste.

    (1909) FHAB Gwengolo 268. rolledadou geriou gallek.

    (2) Rouleau de.

    (1889) ISV 382. eur rolledat kerdin.

  • roller
    roller

    m. –ion Percepteur.

    (1915) MMED 180-181. ar Judevien, e leac'h rei ho hano d'ar rolerien er gear ma oant o choum, a dlie rei ho hano el leac'h ma oa ganet penn ho lignez. ●(1942) LANB 30. Rollerien ha dastumerien an tailhou.

  • rollet
    rollet

    adj.

    (1) Enroulé.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 27. dil bétel rollet.

    (2) (en plt d'un projectile) Ramé.

    (18--) GBI II 42. Tric'houec'h bouled-rollet 'zo en-han, tr. «Il y est entré dix-huit boulets ramés.»

    (3) sens fig. Conformé.

    (1966) BREZ septembre-octobre 108/8a. Pegen laouen e oe Suzanna o rei din eur mab rollet mad, liou ar vuhez warnañ ! ●(1968) LOLE 35. eun den yaouank rollet mad eveldout. ●(1970) BHAF 89. eur wiz lart dare da hala (…) rollet mad e oa. ●(1977) HYZH 118/64. Met chomet e oa houmañ Mari Vrav, rollet divlamm, gant un dremm blijus.

  • rollev
    rollev

    s. Padou.

    (1732) GReg 684a. Padou, sorte de ruban, tr. «Van[netois] Roléau

  • rolliñ
    rolliñ

    voir rollañ

  • rollon
    rollon

    m. –où Rouleau à pâtisserie.

    (1744) L'Arm 343a. Rouleau de pâtissier, tr. «Rollon.. neu

  • rollvirviñ
    rollvirviñ

    v. intr. Bouillir à demi, frissonner.

    (1931) VALL 75b. bouillir à demi, tr. «roll-virvi Ouess[ant].»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...