Recherche 'roud...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de roud (1) à roudouz-roudour (13) :- roudroud
m. & adv. –où
I. M.
A. [sens de route, etc.]
(1) Route.
●(1580) G 370. Map Doe deuscuez an rout dymp, tr. «Le Fils de Dieu nous montre la route.» ●(1530) Pm 241 (Mab Den). Pan chenchy rout, tr. «quand tu changeras de route. »
●(1659) SCger 170a. rout, tr. «chemin.» ●(1710) IN I 401. Daoust pe seurt rout a guemero al Lestr. ●(1732) GReg 832b. Route, chemin, tr. «Roud. p. roudou. Van[netois] roud. p. roudéü.»
(2) Mont en e roud : partir.
●(1659) SCger 170a. et eo en e rout, tr. «il s'en est allé.»
●(1872) ROU 94a. Partez, tr. «It en ho roud.»
●(1911) SKRS II 13. An divroad a ieas neuze en he roud. ●26. Mont a reas prim en he rout.
(3) Ober roud : progresser.
●(1860) BAL 16. ractal ma en em laca un den da glasc midita (…) e teu da ober roud etrezec an Ee. ●(1872) ROU 38. ober roud, tr. «grandir, progresser.»
B. [sens de trace]
(1) Trace.
●(1499) Ca 177b. Rout an troat. l. hec peda / de. ●(c.1500) Cb. Rout an troat. l. hec peda /e. ●g. cest mesure ou pressure du pied. b. rout. ●(1521) Cc [rout]. Rout an troat. g. le pas l. hec peda e. ●(1633) Nom 25b. Vestigium : marche, traçe : an rout, an traçc, an marig.
●(1659) SCger 100b. raie marque, tr. «rout.» ●120a. trace, tr. «rout.» ●(1732) GReg 934b. Trace ; empreinte, vestige, tr. «roud. p. roudou.» ●Suivre les traces de quelqu'un, tr. «qerzet var roudou ur re bennac.» ●(1790) Ismar 32. rontt Treid hun Salvér. ●41. Déh pé en dé quênt, ne oai rontt er bet a hanah.
●(1838) OVD 23. ha ne oé hoah ronte erbet a han-amb. ●(1854) PSA I 172. ne huélér mui ront erbet. ●(1872) ROU 38. Roud, tr. «empreinte, marque, trace.» ●(1878) EKG II 38. roudou bouteier ler-goat.
●(1911) BUAZperrot 77. hag ar goad a zivere eus frailhou e dreid hag e zaouarn a verke e roudou en erc'h. ●(1925) FHAB Mae 186. eo fresk-beo roudou ar Zent enni.
(2) Roud dorn ub. : patte, touche (d'un artiste, etc.).
●(1896) GMB 584. pet[it] tréc[orois] (…) mañ roud i dorn warni on y reconnaît sa main (en parlant, par exemple, d'un dessin d'artiste).
(3) Na roud na rabez : absolument rien.
●(1964) BAHE 40/47. Met dre an tu-mañ na ouie hini ac'hanomp na roud na rabez. ●(1971) BAHE 68/14. Va zadig paour ! Ma teufes en-dro d'ez korn-bro, ne gavfes na roud na rabez. ●(1982) TKRH 136. da heñchañ ar re na ouezent na roud na rabez.
(4) Kignat e roudoù : revenir sur ses traces.
●(1985) LIMO 22 mars. kignat é ruteu, litt. écorcher ses traces, repasser là où l'on est passé naguère.
(5) Derc'hel gant roudoù ub. : suivre qqn à la trace.
●(1925) FHAB Ebrel 154. ar c'hemener, gwisket e plac'h hag e zilhad paket dindan e vrec'h a zalc'has a-ziabell gant roudou ar zoudarded.
C. sens fig.
(1) Exemple à suivre.
●(1659) SCger 170a. rout, tr. «exemple.»
(2) Bale, kerzhout dre, war roudoù ub. : marcher sur les traces de qqn.
●(1867) FHB 143/305a. va map a vezo avoalc'h dezhan mar guell bale dre va roudou ha dre roudou ar re am eus heuliet. ●(1872) ROU 38. War roudou e dad, tr. «sur les traces de son père.» ●(1878) EKG II 216. Ra gendalc'ho ar re a zo breman da vale var roudou ho zud koz ! ●(1894) BUZmornik 103. Pa alier ar gristenien da gerzet var roudou ar zent. ●525. Mes a nebeut a nebeut e savaz c'hoant ganthan da gerzet var ho roudou.
●(1909) NOAR 7. Pedi a ra ac'hanoc'h da renta henor d'ezan dirak an dud o kemeret skouer dioutan, o vale war e roudou. ●(1924) FHAB Kerzu 452. Ministr an dud a vor, o kerzout dre roudou ar ministr Pelletan gwechall, a zo o klask miret ouz ar veleien da vont war-dro ar vartoloded. ●(1953) BLBR 57/1. nevezomp hor promesa da vale war roudou hon tadou.
(3) Heuliañ roudoù ub. : marcher sur les traces de qqn.
●(1924) BILZbubr 37/809. ●(1924) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 13. Ha gras d'ezan na heulio ket roudou e berc'hen ! Grit dioutan, dre ho kelennadurez, ar pez n'eo bet nag e dad nag e vamm.
(4) Dispenn roudoù ub. : marcher sur les traces de qqn.
●(1908) FHAB 199. Dispenn a rea buhan roudou he breur, hag e penn an hent, eb dale, ar memez bez a dlie digemeret o c'horfou. ●(1925) BUAZmadeg 300. Domitilla (...) e leac'h kaout aoun ha krena, ec'h en em zante dispount, ha guest da zispenn ho roudou. ●(1928) BFSA 103. Ho pedi a ran holl, c'houi, va itronezed, da zispenn roudou Hor Salver ha da veva paour eveltan. ●(1931) FHAB 117. Salo e vefe niverus ar gloareged hag ar skolaerien yaouank o kerzet war roudou an A. Mary, dispennet gantan roudou an A. Batany.
(5) Dispenn roudoù ub. : suivre qqn.
●(1907) AVKA 163. Unan anhe, adaleg ma n-am zantas yac'h, a dispennas e roujo, en eur embann a vouez huel brazder Doue. ●(1914) MAEV 148. Hag an archerien da zispenn e roudou. Ne ket d'ar paz ez ean !
(6) Dispenn e roudoù : revenir sur ses pas.
●(1910) FHAB Mezheven 180. Dont a rejont c'hoaz pemp pe c'houec'h guech all dre o riboulou, mest bep tro e vezent gwall dizet hag e rankent dispenn o roudou.
(7) Gouzout roudoù ub. : connaître les agissements de qqn.
●(1890) MOA 339. Je connais ses menées sourdes (secrètes), tr. «me a oar he roudou.»
(8) Mont en e roud : suivre son cours.
●(1970) BRUD 35-36/147. Dre ma ya en e roud, ar pez-c’hoari a gemer korv ha fetisted.
II. Loc. adv.
(1) Pep roud : de toute façon.
●(1580) G 169. Comset dyf pep rout hep dout quet ho doare, tr. «Parlez-moi de toute façon, sans doute, de votre sort.»
(2) E pep roud : partout.
●(1659) SCger 170a. e pep rout, tr. «partout.»
(3) Nep roud : en aucune façon, aucunement.
●(1557) B I 156. Na flachet nep rout diouty, tr. «ne la quittez point.»
- roud-karr
- roudennroudenn
f. & adv. –où
I. F.
(1) Galerie (de taupes, etc.).
●(1910) MBJL 76. evel eur go en he rouden.
(2) Trace, sentier.
●(1732) GReg 832b. Route, sentier, tr. «Roudenn. p. roudennou. Van[netois] roudeenn. rontenn. pp. éü.»
●(1896) GMB 584. pet[it] tréc[orois] roudien trace, sentier (dans la neige, etc.).
(3) Trace.
●(1659) SCger 169b. rouden, tr. «vestige.»
(4) Marque.
●(1732) GReg 778a. Raie, ligne tirée, marque, tr. «roudenn. p. roudennou.»
●(1911) BUAZperrot 241. ec'h azezas e tal eur puns hag e selle ouz ar roudennou kleuzet gant an amzer er mean-barlen.
(5) Lettre, écrit.
●(1872) GAM 63. Penaoz neuze, pa deu eur rouden euz a Roum, gouzout hag all lizer a zo evel m'eo great gant ar Pab. ●(1874) FHB 477/55b. ar rouden deut gant he vap evit he dri mis diveza, eleac'h ma voa merket he notennou fall ha mad.
●(1906) FHAB Gwengolo/Here 351. Distro d'an eskopti e kavaz eur rouden, skrivet a ziaraog, evit he gass d'al lezvarn.
(6) Extrait (de texte).
●(1900) MSJO 89. Setu ama eur rouden benag eus ar pes a skriv santes Theresa.
(7) (marine) Sillage, houache.
●(1732) GReg 867b. Sillage, la trace du cours d'un vaisseau, tr. «Roudenn ul lestr.»
●(1963) LLMM 99/266. E-keit ma lovee al lestr en ul leuskel war e lerc’h div roudenn arc’hant en dour pounner ha fankek ar stêr.
(8) Tourment.
●(17--) ST 80. Mont a ra mad peb tra, n'am euz bec'h na rouden, tr. «Tout va bien ; je n'ai ni fardeau ni tourment.»
(9) Ligne.
●(1659) SCger 73b. ligne, tr. «rouden.» ●(1732) GReg 934b. Trace, lignes qui marquent le dessein d'un ouvrage, tr. «roudenn. p. roudennou.»
●(1872) ROU 38. roudenn, tr. «ligne.»
●(1923) KTKG 32. dre roudennou an dorn. ●(1955) STBJ 165. Diskouez a ree din Steredenn an Hanter-Noz ha Karront Sant Jakez, ar roudenn lugernus-se, rannet ganti an oabl hag o tiskenn war-zu ar C'hreisteiz.
►sens fig.
●(1911) SKRS II 178. Ar pec'hed-man zo brassoc'h pe vihannoc'h, diouz ma'z ear muioc'h pe nebeutoc'h en tu all d'ar rouden merket gant ar rezoun.
II. Adv. A-roudennoù =
●(1864) KLV 16. Evit skora ive labour ann ostillou, ann hada zo bet great a roudennou.
III.
(1) Mont dreist ar roudenn : excéder, passer les bornes. Cf. mont dreist ar yev.
●(1866) FHB 64/91b (L) Gel Morvan. Etouez al labourerien baour, etouez ar re n'int eat morse dreist ar roudenn e tu ebet, e o e caver an darn vuia eus an dud o deus bevet ouspen cant vloaz. Ouspen en em zivoal evelse da vont dreist ar roudenn e nep fesoun. ●(1872) ROU 76a (L). Il passe les bornes, tr. V. Roudaut «Dreist ar roudenn.» ●(1872) ROU 84 (L). Excéder, tr. V. Roudaut «Mont dreist ar roudenn.» ●(1894) BUZmornik 225. Pa vele unan bennag o vont eunn tammik dreist ar roudenn pe o koueza enn eur faot bennag.
●(1942) VALLsup 98 (L). Il est insolent, il ne garde pas la mesure dans ses propos, tr. F. Vallée «mont a ra dreist ar roudenn. (Perrot).»
(2) Distreiñ d'e roudenn : revenir à son penchant.
●(1942) VALLsup 131. Revenir à son penchant, tr. F. Vallée «distrei d'e roudenn.»
- roudenn-an-heol
- roudenn-gi
- roudennad
- roudennañroudennañ
v. tr. d.
(1) Rayer, marquer de raies.
●(1732) GReg 778a. Raïer, marquer des raies, tr. «roudenna. pr. et.»
●(1872) ROU 38. roudenna, tr. «tracer des barres.»
(2) Marquer, indiquer, écrire.
●(1893) IAI 201. roudennet en deuz just ha just petra zo pec'hed bian pe bec'hed bras.
(3) Sillonner, marquer de raies plus ou moins profondes.
●(1906) KANngalon Genver 21. P'e guir an dour, en eur goueza a veradou, zo deuet a benn da roudenna eun dra ken kalet. ●(1925) BUAZmadeg 213. eur mean roudennet mad gant ar beradou dour a oa koezet warnan.
►sens fig.
●(1935) BREI 426/4a. saonennou niverus o roudennan dremm karet hon Bro Breiz.
(4) Faire une raie (dans les cheveux).
●(1911) BUAZperrot 118. bleo a c'hellont da roudenna.
(5) Marquer.
●(1911) BUAZperrot 698. Maxim a reas roudenna divesker ar merzer gant an houarn ruz.
- roudennerroudenner
m. -ion Dessinateur.
●(1900) KEBR 60. Eur roudenner, tr. « Un dessinateur » ●Ar roudennerien, tr. « Les dessinateurs ».
- roudennetroudennet
adj.
(1) Marqué d'une empreinte.
●(1896) GMB 584. pet[it] tréc[orois] (…) roudienet marqué d'une empreinte.
(2) Marqué d'une ligne, d'un trait, etc.
●(1889) ISV 422. Un all hag en doa a veac'h an doare euz a eun den; bras ha cre evel eur marc'h, lijer evel eur c'haz, hag he vizach roudennet oll e guer, ruz ha glaz.
- rouderrouder
m. –ion
(1) Routier.
●(1732) GReg 833a. Routier, qui sait bien les routes, tr. «Roudèr. p. roudéryen.»
(2) Rouder kozh : vieux routier.
●(1732) GReg 833a. Vieux routier, qui a une longue expérience de son art ; qui en sait long, tr. «Roudèr coz. p. roudéryen goz.»
(3) Loman-rouder : pilote routier.
●(1732) GReg 723b. Pilote routier, tr. «Loman rouder.» ●833a. Pilote routier, tr. «Loman roudèr. p. lomaned roudéryen.»
- RoudouallegRoudoualleg
n. de l. Roudouallec.
(1) Roudoualleg.
●(1876) BJM 157. Setu perac e reas missionou er bloaz-se e Gourin, e Conk-Kerne, e Melven, e Ploughernevel, e Poullaouen, e Roudouallec, e Plonevez-ar-Faou. ●(1892) SKG 37. Berc’h am euz vel Roudoualek. ●(18--) OLLI 460. Quimiad Goasset yaouanc paros Roudoualec Eus an eïl class ar Gard mobil.
●(1905) ALMA 70. Roudouallek. ●(1907) BOBL 05 janvier 119/3b. boulonjer en bourk Roudouallek. ●(1961) PETO 8. Azalek Roudoualeg betek ar vilin-boultr.
(2) Devinette.
●(1929) MKRN 168/49. E Roudouallek e oa bet badezet unan disul ha ne oa mab na da dad na da vamm, na da roue, na da Zoue, na d'an diaoul. ●réponse173/49. Eur plac'h.
- roudourroudour
voir roudouz
- roudouz / roudourroudouz / roudour
m.
(1) Gué.
●(vBr.) Clandev (d’après GMB 584). rodoed.
●(1499) Ca 3a. Abeuffriff. g. abeuurer. lat. hoc. vadum / di Jtem vide in roudoez. ●177b. Roudoez. g. legue de leau. ●(1612) Cnf 26b. dré an roudoez ves a vn Riuyer.
●(1908) FHAB Meurzh 83. diskenn a eure eta er ster, dres el leac’h m’edo ar roudous. ●(1911) BUAZperrot 433. ne welet na pont na roudouz ebed ken. ●(1921) GRSA 365. Ne gavamb bag erbet, rodu erbet. ●(1927) GERI.Ern 521. roudouz f. L[éon], tr. «Gué.» ●(1927) GERI.Ern 521. roudour m., tr. «Gué.» ●(1934) BRUS 182. Un gué, tr. «ur rodu.»
(2) Cours d’eau, ruisseau.
●(1955) STBJ 173. Da heul ar ganfarted-se, e vezemp alïes o pesketa siliou er rodo a ya, dre zindan pont an hent-bras, d’en em deurel er mor. Int eo a zeskas deomp ober bagou bihan gant tammou spoue a gavemp war ar raskenn. Lakaat a reemp redadeier bagou war ar poulladou dour zall pe war ar rodo, dindan ar pont. ●(1962) GERV 3. eur rodo a gammigelle war-bouez nebeud ac’hane. ●(1978) BRUDn 19/10. Ar foenn da drei da zeha, da vernia, da rastellad, da garga barz ar hirri, asamblez gand ar re vraz, c’hoari kentoh eged labour e-kreiz ar c’hoarz ha farsadennou ar baotred yaouank, o souba, hervez ar giz, reor ar merhed e dour ar rodo. ●15. Rodo, rodeier : ster en eur foenneg, gwaz. (Roudour ?).