Devri

Recherche 'ruilh...' : 24 mots trouvés

Page 1 : de ruilh-1 (1) à ruilhus (24) :
  • ruilh .1
    ruilh .1

    m. & adv.

    I. M.

    A.

    (1) Roulement.

    ●(1732) GReg 832a. Roulement, tr. «Ruilh. p. ruilhou.» ●Roulement d'yeux, tr. «Ur ruilh lagad. ar ruilh eus an daulagad.» ●Un roulement de voix, tr. «Ur ruilh mouez.»

    (2) (marine) Roulis.

    ●(1732) GReg 832a. Roulis, le roulis d'un vaisseau, tr. «Ar ruilh eus a ul lestr.»

    B. [au plur.] Tours, agissements, aventures, exploits.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 42. ruilhou ar Genvreuriez abaoue n'eo (lire : m'eo) savet. ●(1909) FHAB Here 300. an holl ruilhou o deus great. ●(1915) HBPR 228. Ruillou ar Chouanted er Finistere. ●(1925) FHAB Ebrel 125. ar ruilhou brasa a rejont, epad meur a gant vloaz. ●(1936) PRBD 100. Ruillou fall Staviski hag e vignonet.

    C. Ober ur ruilh.

    (1) Faire une roulade.

    ●(1868) FHB 192/282a. ar marc'h en doa great eur ruil.

    ●(1925) BUAZmadeg 4. Ar paotrik, guella ma c'helle, a reaz eur ruilh dreist an treujou.

    (2) Faire un somme.

    ●(1955) BLBR 85/4. lod all o kousket pe da vihana oc'h ober eur ruilh a-raok kregi adarre. ●(1982) PBLS 174. (Sant-Servez-Kallag) rugn, ruilh, tr. «sieste, petit somme.»

    (3) = (?) Devenir (?).

    ●(1872) ROU 91a. Je verrai quel m[anège] il fera, tr. «me velo pese ruill a rai (veut dire aussi, quelle issue).»

    II. Adv.

    A. A-ruilh.

    (1) En roulant.

    ●(17--) EN 2940. hac a ruil (e)hy er stanc, tr. «et tu iras rouler dans l'étang.»

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-ruilh, tr. «en roulant.» ●(1932) KWLB 21. Pa 'z a an dour a-ruilh diouz ar bern-teil.

    (2) (jeu de boules) Tennañ, mont a-ruilh : pointer.

    ●(2004) LBBCA 93. Tu tires ou tu pointes ? tr. «Tennañ 'ri a dach pe a-ruilh ?» ●Tu pointes, tr. «kae a-ruilh.»

    B. A-ruilhoù : en roulant.

    ●(1903) MOAO 12. A bep tu d'in n'euz nemed dour / Ouz va lipat gant e deod flour, / Pe o tilammet a ruillou / Vel meneziou, tr. «roulant ses vagues énormes comme des montagnes.» ●(1919) MVRO 10/1d. Konan a deuas ac'hano d'an iliz evel a ruilhou. ●(1925) FHAB Du 429. e tigasas anezi a-ruillou d'ar ger.

  • ruilh .2
    ruilh .2

    m. Maen-ruilh : pierre qui roule.

    ●(18--) SAQ I 312. e vezond dindan hon troad eur mean-reuill mad d'hon diskar.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 272. An hini a c'hell lakât eur meanik ruilh da jom war e benn a vô dimezet araok bloaz. ●(1943) FATI 62. an azen, a dreuzkamme war ar vein ruilh.

  • ruilh .3
    ruilh .3

    voir ruilhal

  • ruilh-diruilh
    ruilh-diruilh

    adv. En roulant.

    ●(1921) FHAB Du 302. Spezou eskern digik (...) / Er vered a boulze ar mein-bez ruilh-diruilh.

  • ruilhadeg
    ruilhadeg

    f. –où (marine) Roulis.

    ●(1732) GReg 832a. Roulis, le roulis d'un vaisseau, tr. «ruilhadecg ul lestr.»

  • ruilhadenn
    ruilhadenn

    f. –où

    (1) Roulement.

    ●(1732) GReg 832a. Roulement, tr. «ruilhadenn. p. ruilhadennou.»

    (2) Roulade.

    ●(1878) EKG II 183. Eun tamm ruilladenn a reaz [ar c'houeriad], mez goude-ze ne finvaz ken…

    (3) (jeu) Jet d'une boule en pointant.

    ●(1932) ALMA 158. Da Job ar ruilladen genta, / D'ar re-all : harpa pe freuza.

    (4) (musique) Ruilhadenn-gan : roulement.

    ●(1732) GReg 832a. Un roulement de voix, tr. «ur ruilhadenn gan.» ●Faire des roulements de voix, tr. «Ober ruilhadènnou can.»

  • ruilhadur
    ruilhadur

    m. –ioù Action de rouler.

    ●(1732) GReg 832a. Action de rouler, tr. «ruilhadur.»

  • ruilhaig
    ruilhaig

    m. C’hoari ruilhaig : jouer à rouler.

    ●(1985) AMRZ 242. Foenneg Leslaou-Vihan a oa kemend a draoñ ganti ma vezem eno o c'hoari ruillaig. Pa hellem lakaad ar paotrezed da ruill, euz an neah d'an traoñ, o haravellou en ear, e veze lorh ennom.

  • ruilhal / ruilhañ / ruilh
    ruilhal / ruilhañ / ruilh

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Rouler.

    ●(1499) Ca 177b. Ruill. g. […] l. rutorium / rii. ●(c.1500) Cb. Ruill. g. rouler. l. rutorium / rij. ●(1521) Cc [ruill]. Ruill. ga. rouler. la. hoc rutorium / rij.

    ●(1659) SCger 170a. ruilla, tr. «rouler.» ●(1732) GReg 832a. Rouler, se mouvoir circulairement, tr. «Ruilha. ruilhal. ppr. ruilhet.»

    (2) (en plt d'un véhicule) Rouler.

    ●(1909) KTLR 32. ar c'hirri a ruille paravia.

    (3) (en plt du sang, de l'eau, etc.) Couler à flots, en quantité.

    ●(1878) EKG II 83. guelet ar goad o ruilla dre-oll. ●(1894) BUZmornik 87. enn eur lakaat ar goad da ruill.

    ●(1911) BUAZperrot 402. goad ar verzerien a ruilhas. ●433. an dour a ruilhe gant herr. ●(1957) BLBR 98/14. Gwad peb rummad tud o tond war an douar a rank ruilh a flao.

    (4) Produire un effet de roulement.

    ●(1838-1866) PRO.tj 177. Va bleo mélen (…) / Var ma chupenn a ruilhe rodellet.

    B. sens fig. Rouler (dans la tête de qqn).

    ●(1859) MMN 32. ar sonjesonou a ruille dre va speret en eur vont kuit eus an Ilis.

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Rouler, faire rouler.

    ●(1557) B I 470. Chetu an pip ann orriplaff / Ameux quet caffet da quentaff / Evit he ruyllaff, tr. «Voici ce que je viens de trouver : c'est le tonneau qui lui fera le plus de mal en roulant ainsi, car il est léger.»

    ●(1732) GReg 832a. Rouler, faire mouvoir circulairement, tr. «Ruilha. ruilhal. ppr. ruilhet.»

    ●(1878) EKG II 215. ar mor (...) o ruilla ar biliennou an eil var gorre e-ben. ●(1880) SAB 228. un Eal, a ruillas ar meen braz divar ar bez goullo.

    ●(1902) PIGO I 12. tri den 'm euz gwelet, avad, o ruial, gant pep a sparl, eun û war-draoun gant ar vourc'h. ●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 173. an eil tôl-mor an nevoa ruilhet anean beteg an a-rôg.

    (2) Manier.

    ●(1878) EKG II 173. o tistrei kartou nag o ruilla dominoiou.

    ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 51. Ne ruillan ket eveldo aour nag arc'hant aleiz !

    (3) Ruilhañ e gorf gant ub. : se vautrer avec qqn.

    ●(1955) VBRU 155. gisti a diegezh vat hag a ruilhe o c'horf gantañ.

    B. sens fig.

    (1) Rouler (des idées, des pensées, etc.) dans sa tête.

    ●(1860) BAL 19. choum da ruilla ur zonj vad bennac.

    ●(1909) KTLR 94. Hag e chomaz da ruil sonjou en he phenn. ●(1928) BFSA 212. e chomas eno, eur pennad mat, hep finval, o ruilha en e spered an traou burzudus en doa gwelet.

    (2) Rouller (qqn), le tromper.

    ●(1974) GAME 10. Arabad deoh koll kalon. Me gavo an tu da ruilla neañ.

    III. V. pron. réfl. En em ruilhal : se rouler, se vautrer.

    ●(1877) EKG I 44. an dud o doa c'hoant d'en em ruill er pec'hejou hudur. ●(1894) BUZmornik 127. hag ec'h en em ruillaz etouez ar spern.

    ●(1906) KPSA 97. An diaoulou en em ruillo warnomp. ●(1911) BUAZperrot 792. Houman a en em ruilhe var an douar evel pa vije bet perc'hennet gant an droug-spered.

    IV. Loc. verb. Ruilhal ha diruilhal.

    (1) Rouler sans cesse.

    ●(1877) EKG I 96. trouz ar biliennou a ruille hag ziruille divar an eil roc'h var eben.

    ●(1981) ANTR 194. Tamm dre damm eo ruilled ha diruilled ar pemoh er c’hoalenn glaz, er c’hoalenn groz, ha kased a bodezadou, beteg ar c’helorn.

    (2) Rouler par terre par suite de libations.

    ●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) ruilhal-diruilhal, tr. «passer son temps à s'énivrer de bistro en bistro et à rouler de caniveau en caniveau.»

    V. [empl. comme un subs. au dimin.]

    ●(1877) FHB (3e série) 30/233b. Dragoned Franz a raio c'hoaz ruillaic !

    ●(1935) CDFi 28 décembre. al lano o c'hoari ruilhaïg gant bili glas aochou Lokirieg. ●(1937) YBBK 184. C'hoari ruilhaik. ●(1959) BRUD 7/24. e vije bet eet ar harr da hoari ruilhaig.

    VI.

    (1) Ruilhal ar voul gant ub. : voir boul.

    (2) Ruilhañ ub. er pri : voir pri.

  • ruilhañ
    ruilhañ

    voir ruilhal

  • ruilhek
    ruilhek

    adj. Qui roule.

    ●(1732) GReg 832a. Roulant, qui roule, tr. «Ruilhecq.»

  • ruilhenn
    ruilhenn

    f. –où

    I.

    (1) (agriculture) Rouleau.

    ●(1921) FHAB Du 309. Ar ruilhen (rouleau). – Ar ruilhen warlerc'h an oged a gompezo gwelloc'h c'hoaz an douar, a beurvruzuno an tammou ne vezint ket bet freuzet gant dent an oged.

    (2) (pâtisserie) Rouleau.

    ●(1732) GReg 832a. Rouleau de patissier, tr. «Ruilhenn. p. ruilhennou.»

    (3) Anneau, objet de forme circulaire.

    ●(1869) HTC 21. e kinnigas dezhi ruillennou da lakaat ouz an diouscouarn. ●(1877) EKG I 138. e talc'he, dre rulien he golier, he gi Turk.

    ●(1906) CDFi décembre. rilhenn ar vegin. (d'après KBSA 113). ●(1915) MMED 94. guelet a reas evel eur rillen hir, furmet en dro d'ar Verc'hez, ar rillen-ze a ioa skrivet varni. ●(1931) VALL 26b. Anneau ; pour attacher les animaux, tr. «ruilhenn, rilhenn f.» ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. Eur c'hole gwerzet a veze staget ouz eur ruilhenn hag ar perc'henn aes d'ezan mont da vale.

    (4) Rondelle.

    ●(1732) GReg 154b. Les élingues, roulettes de fer minces & flottantes sur l'aissieu [d'une charrette], tr. «rüilheñ. p. rüilhennou.»

    (5) Instrument pour niveler une mesure de qqc.

    ●(1633) Nom 173b. Radius, hostorium : racloir, rouleau : racloüer, ruillen, ruilleres.

    II. Stagañ ar marc'h ouzh ar ruilhenn fall : voir marc'h.

  • ruilhenn-skouarn
    ruilhenn-skouarn

    f. (bijouterie) Boucle d'oreille.

    ●(1872) FHB 406/325b. rillennou scouarn aour.

  • ruilhennat
    ruilhennat

    v. intr. Se rouler.

    ●(1970) GSBG 242. (Groe) ruilhennat, tr. «(se) rouler.»

  • ruilhennek
    ruilhennek

    adj. Muni d'un œil, d'un anneau, etc.

    ●(1948) KROB 7/12. Gouzout a rit trei ha distrei ho krampouezenn, war gement tu 'zo, he zeurel er vann gant ar billig ruillennok hag he zapa gant ar baelon goudeze !

  • ruilher .1
    ruilher .1

    m. –ion Celui qui roule.

    ●(1732) GReg 338a. Encaveur, rouleur, tr. «Ruilher. p. ruilhéryen.» ●832a. Celui qui roule, tr. «Ruilhèr. p. ruilhéryen.»

  • ruilher .2
    ruilher .2

    m. –où

    (1) (agriculture) Rouleau.

    (2) (maçonnerie) Boucharde.

    ●(1986) CCBR 146. (Brieg) la boucharde de cimentier, tr. «ar ruilher.»

  • ruilher-koad
    ruilher-koad

    m. (agriculture) Rouleau.

    ●(1857) CBF 102. Ruler koat, tr. «Rouleau pour casser les mottes.»

  • ruilherez
    ruilherez

    f.

    (1) Rouleau.

    ●(1732) GReg 832a. Rouleau, bois rond pour faire rouler des fardeaux, tr. «Ruilherès. p. ruilheresou.»

    (2) Rondelle.

    ●(1732) GReg 154b. Les élingues, roulettes de fer minces & flottantes sur l'aissieu [d'une charrette], tr. «rüilherès. p. rüilheresou.»

    (3) Instrument pour niveler une mesure de qqc.

    ●(1633) Nom 173b. Radius, hostorium : racloir, rouleau : racloüer, ruillen, ruilleres.

  • ruilherezh
    ruilherezh

    m.

    (1) Action de rouler, roulement.

    ●(1732) GReg 832a. Action de rouler, tr. «Ruilhérez.»

    (2) (marine) Roulis.

    ●(1732) GReg 832a. Roulis, le roulis d'un vaisseau, tr. «ruilhérez.»

  • ruilhet
    ruilhet

    adj. Ruilhet eo ar voul :

  • ruilhodenn
    ruilhodenn

    f. –où Anneau d'attache.

    ●(1938) WDAP 1/23. (Pleiben) Rilhojenn, ano gwregel. Lagadenn, ruilhenn, rilhenn.

  • ruilhozenn
    ruilhozenn

    f. –où Objet en forme d'anneau.

    ●(1957) PLBR 178. ruilhozenn, «cercle» de fourneau, dérivé obscur de ruilh, dans la même région [ouest de Quimper].

  • ruilhus
    ruilhus

    adj. Qui roule.

    ●(1732) GReg 832a. Roulant, qui roule, tr. «Ruilhus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...