Devri

Recherche 'rust...' : 12 mots trouvés

Page 1 : de rust (1) à rustumellad (12) :
  • rust
    rust

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Rude.

    ●(1499) Ca 177b. Rust. g. rude. ●(1647) Am 512. Rust a dibreder hen touez lycerou, tr. «Rude et sans souci parmi des draps.»

    ●(1659) SCger 170a. rust, tr. «rustique.» ●(1732) GReg 220b. Vin coulant et agréable à boire, tr. «Güin ne deo na rust, na cargus, na moguedus.»

    ●(1849) LLB 1402. er rustan rehier. ●(1867) BUE 57. eur roched lien stoup euz ar rustan.

    ●(1908) PIGO II 137. chas da chaseal loened goue (..) eur vlêven rust warne.

    (2) (en plt d'une punition, d'un règlement, etc.) Sévère.

    ●(1790) Ismar 67. er yuneu diavis hac er hastimanteu raï rust n'en dint quet agréét guet Doué.

    ●(1827/29) VSA 931. estonab eo beved queid ner hen rust pinigen. ●(1854) MMM 348. perac ober qer rust pinigen ! ●(1889) SFA 216. Ar re-man (…) a gaf re rust ar reolenn oc'h eus great d'eomp.

    ●(1900) MSJO 81. eur zetans rust. ●(1907) BSPD I 20. Rust é bet penijenneu santéz Jenevièv azivout en dèbrein hag en ivet.

    (3) (en plt d'une côte) Rude, raide.

    ●(1849) LLB 1432. tor rust ur mané. ●(18--) SAQ I 312. Er saviou tenn, er pignou rust.

    (4) (en plt de paroles, de mots, etc.) =

    ●(1732) GReg 702a. Patois, tr. «ur parland rust, ha dibouliçz.»

    ●(18--) CST 20. eul lizer c'houek, rust, zoken.

    ●(1905) IMJK 277. ne vé ket droug geti kleuet konzeu rust. ●(1911) SKRS II 116. Ar gentel distaget outho a vezo kavet guall rust marteze.

    (5) (en plt d'un chemin) Accidenté.

    ●(1732) GReg 833b. Chemin rude, tr. «Hend rust.»

    ●(1838) OVD 176. én henteu diæz, rust ha risclus. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 89. En henteu hun nès groeit e zou rust ha scocellec.

    ●(1907) AVKA 24. Da vo vo peb saon karget, peb mene ha krec'h plenaet, ar c'hildroio resaet hag an hencho rust dousaet.

    (6) Inconfortable.

    ●(1919) BUBR 3/66. War ar gwele rust-man e c'hourvezomp. ●(1924) LZBt Meurzh 15. Mes rust eo ar c'har ha displen an douar.

    (7) Paz rust : toux rauque.

    ●(1970) GSBG 87. (Groe) pas rust, tr. «toux rauque.»

    (8) (en plt du temps, de la mer) =

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Voila du gros temps, tr. «chetu aüel diuat, un dourmant' a him brepar', amser calet, rust'.» ●(1732) GReg 833b. Temps rude, tr. «Amser rust.»

    ●(1878) EKG II 162. ar goan a ioa rust.

    ●(1907) PERS 327. Epad eur goanvez rust meurbed. ●(1924) BILZbubr 37/807. ar mor (…) rust ha dirollet. ●(1925) SFKH 4. en amzér kri ha rust. ●(1996) VEXE 153. c'est le signe qu'il fera froid (rust 'vo an amzer).

    (9) (en plt d'une douleur, d'un mal) Douloureux.

    ●(1838) OVD 220. er gloès a glinhuédeu ruste. ●(1861) BSJ 40. n'en dès bet torfætour erbet anduret un tourmant rustoh. ●(1896) HIS 79. Krogein e hras én hon un droug boelleu ker rust.

    (10) (en plt d'un événement) =

    ●(1886) SAQ I 14. evit na vezo ket rust na c'hoero an disparti.

    ●(1924) YAYA 41. Kouezet eo bet, a dreuz kof, en eun taol krenn, gant eur maro rust.

    (11) (Prison) Ferme.

    ●(1909) FHAB Ebrel 109. daou ugent devez prizoun rust da zifennourien kalonek iliz Plougerne.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Rude.

    ●(c.1500) Cb 26a. Bilen rust. g. rude vilain.

    ●(1732) GReg 833b. Rude, qui n'est pas doux, qui est fâcheux, tr. «Rust.» ●Un homme rude, tr. «Un dèn rust.» ●(1744) L'Arm 22b. Austère, tr. «Russte.»

    ●(1846) BAZ 278. affer en devoa ous eur c'hredour tenn ha rust. ●(1824) BAM 274. ez ê ret oboïssa d'ar Mistri peguement bennac ma zint rust ha diseur. ●(1877) EKG I 247. eun den ker rust. ●(1878) EKG II 127. N'oa neuze nemed beza rustoc'h, ha mestr an ti en diviche degaset d'eoc'h he arc'hant. ●(1896) HIS 91. Rust e oé é vuhé kement èl é goñzeu.

    (2) Bezañ rust ouzh, e-keñver, gant ub. : être rude avec qqn.

    ●(1904) SKRS I 222. An hini oa kentoc'h ken rust ouz an dud kez / Oue mad outho ac'houdevez. ●(1906) HIVL 36. En dén-sé, ker rust, ker rok é kevér en ol, e hra chér de verh er meliner. ●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 170. ken rust gant ar re all ha ken dic'hlorus gantan, ha ken mat.

    (3) Bezañ rust war al labour : être dur au travail.

    ●(1964) KTMR 15. Ne oa ket rust war al labour ha techet e oa kentoh da huñvreal.

    (4) Robuste, en bonne santé.

    ●(1971) BAHE 68/25. Rust : n'eo ket rust c'hoazh : yac'h pe solud, en ur gomz eus ur c'hlañvour.

    II. Adv.

    (1) Rudement.

    ●(1710) IN I 136. pe hoc'h eus comset rust ha dic'hraç.

    ●(1824) BAM 269. Ne dleont ket o zreti rust [o servicheurien]. ●(1889) SFA 251. an diaoul (…) hen heskine, hag hen tage rusta ma c'helle. ●(1896) HIS 93. goudé en devout iunet ker pèl ha ker rust.

    ●(1908) FHAB Gouere 222. Ar barner, trenk e c'her, garo e zremm, a c'houlenn diganthan rust : (…). ●(1919) MVRO 8/1a. goulennomp reut, krenn, sec'h, rust, garw.

    (2) Sévèrement.

    ●(1790) MG 176. punissét veint hoah rustoh eit ou bugalé. ●400. hou pou de gombattein rust inemb d'un enemis.

    (3) Askornet rust : ossu.

    ●(1872) ROU 60. ascorned rust, tr. «osseux.»

    ●(1938) WDAP 2/102. bras, treut hag askornet-rust.

    (3) Mont rust : se bien porter.

    ●(1971) BAHE 68/25. Rust : n'a ket rust, en ur gomz eus ur c'hlañvour.

    (4) Mont rust war al labour : être dur au travail.

    ●(1968) BRUD 30/13. n'helle ket mond re rust war al labour.

    III.

    (1) Rust evel ur bod spern : voir spern.

    (2) Bezañ rust an troc'h gant ub. : voir troc'h.

    (3) Bezañ rust an tete gant ub. : voir tete.

  • rustaat
    rustaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Devenir plus rude.

    ●(1732) GReg 833b. devenir rude, tr. «Rustaat. pr. rusteët. Van[netois] rustât. rusteiñ. ppr. et.»

    (2) (en plt de la mer) Devenir plus grosse.

    ●(1903) MBJJ 61-62. ar mor ac'h a war rustaat. ●(1925) BILZ 139. gant al lano ar mor a rustaio.

    II. V. tr. d. Rendre rude.

    ●(1732) GReg 833b. Rendre rude, tr. «Rustaat. pr. rusteët. Van[netois] rustât. rusteiñ. ppr. et.»

    III. V. pron. réci. En em rustaat : se rudoyer.

    ●(1821) SST 263. hemp jamæs hum rustayat a gonzeu, a vaniereu, na surtout a dauleu.

  • rustaj
    rustaj

    s. (météorologie) Orage.

    ●(1825) COSp 347. Aveit er sænt nen dès quet mui rustage (*) / Émant ér porh eit jamæs é surté. ●(*) Orage.

  • rustamzer
    rustamzer

    m. (météorologie) Gros temps.

    ●(1710) IN I 419. ar rust amser hac ar sec'hor.

    ●(1872) ROU 105a. Gros temps, tr. «rust amzer.»

    ●(1955) STBJ 15. daoust d'ar rust-amzer ha d'an erc'h. ●166. E oa loar veurz eur gwall loar hag a zigase rust-amzer d'he heul.

  • rustaot
    rustaot

    adj. Rustaud.

    ●(1856) VNA 157. parmi un tas de gens grossiers, tr. «é misq ur yoh tud rustaud.»

  • rustedigezh
    rustedigezh

    f. Rudesse.

    ●(1905) KANngalon Eost 462. barnet ar re all gant neubeutoc'h a rustedigez.

  • ruster
    ruster

    m. –ioù Rudesse, rigueur, sévérité.

    ●(1659) SCger 106b. rudesse, tr. «rustder.» ●(1732) GReg 833b. Rudesse, qualité de ce qui est rude ; severité, tr. «rustèr. Van[netois] rustér.»

    ●(1824) BAM 181. Ne damallit quet an dut coz gant rusder. ●pe dre ruster, pe dre c'hourdrousou arrogant. ●(1877) EKG I 236. hag a vezo barnet, gant ruzder. ●(1889) SFA 7. e kasaz, gant ruster divar e dro, eur paour hag a c'houlenne an aluzenn.

    ●(1904) KANNgwital 17/313. daoust ha ma 'z oa tear da c'hourdrouz gant ruster.

  • rustiñ
    rustiñ

    v. intr. Devenir rude.

    ●(1972) LIMO 03 juin. rustein e hra embér en treu getè.

  • rustoni
    rustoni

    f. –où

    (1) Rudesse, rigueur, sévérité.

    ●(1659) SCger 170a. rustoni, tr. «rusticité.» ●(1732) GReg 833b. Rudesse, qualité de ce qui est rude, tr. «Rusdôny. rustôny. Van[netois] rustoñny.» ●(1744) L'Arm 15b. Apreté, tr. «Russtonni. m.» ●22b. Austérité, tr. «Russtonni. m.» ●343b. Rudesse, tr. «Russtonni.» ●(1792) CAg 13. Deusto d'hé ol rustoni.

    ●(1824) BAM 180-181. Beza ez eus ocasionou e pere ar rustoni a so santel. ●255. ar re vras rustoni a zespez ar vugale. ●(1838) OVD 161. caractérieu contrel en eile d'éguilé (…) a hraciustæt hag a rustoni. ●189. hum gastiein a gourceu guet rai a rustoni. ●(1847) MDM 2. souplaad ar rustoni eus ho micher. ●111. Ar vuhez gouez-se (…) a zo en-hi eun dra-bennag a rustoni hag a savajiri. ●(1855) BDE 721. er rustoni ag é justice ! ●783. col ol hé rustoni. ●(1856) GRD 257. ol er rustonieu ag é vuhé a bénigen. ●(1857) LVH 23. eit ne gaveint nitra diæs én hent ag er baraouis ; hag er péh e dinerra er rustoni a nehou, e zou m'en dé quen aviset er règl-men ma tégass hi-memb doussadur. ●(1866) LZBt Ebrel 101. Gant rustoni ec'h int bet diframmet euz ho zie. ●(1872) ROU 101b. Rigueur, tr. «Rustoni.»

    ●(1907) VBFV.bf 66b. rustoni, f. pl. eu, tr. «rigueur, brusquerie.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1030. evit e rustoni en o c'hever.

    (3) Rigueur (du temps).

    ●(1839) BESquil 11. en ol rustoni ag en amzér. ●(1854) PSA I 196. er goarantein doh er rustoni ag en amzér.

    (4) Acte de rudesse, rudoiement.

    ●(1857) LVH 138. er morefication intérior, hemb péhani n'en dé er rustonieu aral nameid èl ur horv hemb inéan.

    (5) Grossièreté.

    ●(1530) J 234b. Goaz eguyt con patron a rustony, tr. «pires que des chiens, un vrai type de grossièreté.»

    ●(1907) VBFV.bf 66b. rustoni, f. pl. eu, tr. «grossièreté.»

    (6) Ober rustoni ouzh ub. : rudoyer qqn, le traiter rudement.

    ●(1530) J 230a. Joseph ny a goar an doare / Ez gresomp ny rustony re / Ouzide, tr. «Joseph, nous avouons que nous vous avons trop rudement traité.»

    ●(1728) Resurrection 2909. Josep ny voar erfat eregeomp rustony / Ha bet re diuergont vn neubet ousac'h chuy.

  • rustoniañ
    rustoniañ

    v. tr. d. Rudoyer.

    ●(1744) L'Arm 343b. Rudoyer, tr. «Russtonniein.. niétt.»

    ●(1907) VBFV.bf 66b. rustoniein, v. a., tr. «traiter avec rigueu[r].»

  • rustuell
    rustuell

    f. –où Escarpement.

    ●(1974) THBI 185. rustuellou ha meneziou izel. ●50. tr. «escarpements.»

  • rustumellad
    rustumellad

    f. –où Ribambelle, kyrielle.

    ●(1976) HYZH 108/61. (Douarnenez) or rustumellad bugale var e lerc'h. ●87. rustumellad : bandennad, strollad (bugale). ●(1982) HYZH 147/58. (Treboull) hi n'oe ivez ur rustumellad bugale.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...