Devri

Recherche 'sae...' : 29 mots trouvés

Page 1 : de sae (1) à saezhus (29) :
  • sae
    sae

    f. –où (habillement)

    I.

    (1) Robe (homme et femme).

    ●(1499) Ca 108a. Hanter sae. g. demy robe. ●178b. Sae. g. robe / cotte. ●g. robe rayee my partie. b. sae briz. 1633) Nom 113b. Toga, palmata, picta, trabea : robbe de l'ordre : sæ an vrz.

    ●(1659) SCger 106a. robe, tr. «sae.» ●(c.1680) NG 1717. Vr say ru a scarlat. ●(1732) GReg 824b. Robe, vêtement, tr. «Saë. p. saëou. (Par syncope, sæ. p. sæyou.) Van[netois] sæ. p. sæéü.» ●Voilà Monsieur le Juge en robe, tr. «Cétu an Autrou'r Barneur gad e saë. cetu ar Barneur, hac e saë gand-hâ.» ●(1752) PEll 787. Scars ew oh sahe, votre robe est trop courte, on y a épargné l'étoffe.

    ●(1821) SST 44. ur saye guen.

    ●(1900) MSJO 176. eur zaë ven. ●(1905) KANngalon Ebrel 378. he zae a vanac'h. ●(1911) BUAZperrot 93. e wiskas eno saë ar venec'h.

    (2) Robe (femme).

    ●(1732) GReg 825a. Robe de femme, tr. «Saë. saë grecg.»

    ●(1862) JKS.lam 511. hep beza gwisket ho sae eured.

    ●(1913) AVIE 260. gusket é sé éred. ●(1963) LLMM 99/264. Loudourennoù a droñse hep mezh o sae war o c’hof-kar.

    (3) Sae blaen : robe sans dentelle.

    ●(1909) FHAB Ebrel 113. n'o deus nemet lizerennou ha saëou plean [ar c'hleier].

    II.

    (1) Ober ur sae nevez da ub. : médire à propos de qqn.

    ●(1866) (L) FHB 57/36a. Hag e lavaraz evid oll respount e c'houisie manivic ober d'ezi eur zae nevez, hag eleal ne zalc'haz nemed re vad d'he gær.

    (2) Dispenn e sae da ub. : défaire la réputation de qqn.

    ●(1920) (T) *Dir-na-dor FHAB Meurzh 274. En nozvez-ze m'edo va eontr tagnous o tispenn e zae d'ezan. ●(1923) G. P. FHAB Gouere 266. Hag ar gaskon, na petra 'ta, a en em lakeas, evel an taol kenta, da zispenn o sae d'ar Vretoned.

    (3) Ober un diframm da sae ub. : médire à propos de qqn.

    ●(18--) (L) G. Morvan ISV 402. Hag an droug prezeg a iea en dro; hag an teodou a gave peg en hema, en hounhont; eun difram bennag a gavet da ober e sae pep unan.

    (4) Nezañ e sae : être près de la mort.

    ●(1943) (Ki-Sant Vig) J.-L. Peron FHAB Meurzh/Ebrel 269. Nea (neza) e zae = ober e dalarou = être proche de la mort.

    (5) Gwalc’hiñ gros saeoù : défaire la réputation (de qqn).

    ●(1995) (Li-Milizag) BRYV v 31. Gwalhi a veze greet groz saeou : brud fall a veze graet er poull.

  • sae-al-lagad
    sae-al-lagad

    f. (anatomie) Sclérotique.

    ●(1499) Ca 178b. serilotica / ce (lire : sclerotica). b. sae an lagat.

  • sae-gambr
    sae-gambr

    f. (habillement) Robe de chambre.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Il est dans son deshabillé, tr. «ema en e säe-cambr', n'endequet houah guisquet.» ●(c.1718) CHal.ms iii. une robbe de Chambre, tr. «ur saë cambr'.» ●(1732) GReg 825a. Robe de chambre, tr. «Saë gampr. p. saëou gampr.» ●(1745) BT 328. ur say-à-gambre divanche, tr. «une robe de chambre sans manches.»

  • sae-gouronkañ
    sae-gouronkañ

    f. Maillot de bain féminin.

    ●(1942) HERV 20. hag ivez eveljust he sae kouronka.

  • sae-houarn
    sae-houarn

    f. (armement) Armure.

    ●(1499) Ca 178b. Sae houarn. vide in hobregon.

    ●(1732) GReg 239b. Cuirasse, armure de fer battu qui couvre le devant, & le dos du soldat, tr. «saë houarn. p. saëou houarn.»

    ●(1866) HSH 287. ar zaë-houarn (la cuirasse).

  • sae-noz
    sae-noz

    f. (habillement) Chemise de nuit.

    ●(1633) Nom 110a. Vestis cœnatoria, cœnatorium : robbe de nuict : sæ nos.

    ●(1763-1767) SE 88. saë nos, piben, bern bonedou, tr. «robe de nuit, pipe, tas de bonnets de nuit.»

  • sae-reun
    sae-reun

    f. (habillement) Cilice.

    ●(1499) Ca 178b. Sae reun. g. haire.

    ●(1659) SCger 169a. saë reun, tr. «cilice.»

    ●(1839) BESquil 154. Er Santès e zouguas a nezé édan hé dillad aral ur sai-ran.

  • sae-vailhek
    sae-vailhek

    f. Cotte de maille.

    ●(1931) VALL 159b. cotte de maille, tr. «sae-vailhek f.»

  • sae-vanac'h
    sae-vanac'h

    f. (religion) Bure.

    ●(1911) BUAZperrot 119. hen e unan eo a wiskas ar zaë-vanac'h da Ber.

  • sae-veleg
    sae-veleg

    f. (religion) Soutane.

    ●(1910) MBJL 131. Eur zae-veleg a doug hirie ha, warni (...) eur sourpiliz gwenn.

    ►absol.

    ●(1612) Cnf.epist 23. oz quittat an Bellec è saé hac è soudanen eguit danczal ha gouren. ●24-25. gant ho saeou hir, pé soudanennou.

  • sae-zu
    sae-zu

    f. (religion)

    (1) Soutane.

    ●(1872) GAM 45. roget he zae-zu gant ann tennou.

    (2) fam. Surnom des prêtres.

    ●(1906) DIHU 13/221. «Er méz a Frans er séieu du / Vou boutet peb unan d'é du. ●(1907) BOBL 11 mai 137/1b. dihuna bep an amzer ar gasoni eneb ar zaeou du. ●(1908) FHAB Even 185. Pell 'zo, n'am meuz guelet sae zu ebed em zi.

  • saead
    saead

    f. –où

    (1) Plein une robe.

    ●(1931) VALL 662b. plein une robe, tr. «saead f.»

    (2) Quantité d'éléments assimilée à un vêtement.

    ●(1911) BUAZperrot 219. ar gwez a zo dudius da welet gant o saeadou bleun marellet.

    (3) Saead vazhadoù : quantité de coups.

    ●(1894) BUZmornik 693. ha bez'en devoue zoken eur zaead vazadou.

    ●(1905) KANngalon Here 526. ganthi e roaz eur zaead bazadou d'an hini a dlie beza roue Bro-Zaoz. ●(1911) BUAZperrot 10. hag a roas d'ezan eur zaead bazadou. ●(1915) HBPR 80. Digaset oa bet d'ar gear gant eur zaëad bac'hadou. ●(1931) VALL 662b. eur saead bazadou, tr. «une raclée de coups de bâton, etc.»

    ►absol.

    ●(1869) FHB 255/363a. hag e rojont dezhan eur zaeat. ●(1876) TDE.BF 555b. Eur zaead en deuz bet digant-hi, tr. «il a reçu d'elle une bonne raclée.»

    (4) Ur saead vinim : une éruption de boutons purulents.

    ●(1909) BROU 206. (Eusa) Binim, tr. «Se dit aussi d'un bouton purulent. De quelqu'un qui aurait la rougeole, une urticaire, etc., on dirait : Eur zaead binim a zo didarzet ennhan.»

    (5) Quantité (de honte, etc.). cf. brozhad

    ●(1911) BUAZperrot 272. Ar zaead vez a dapas eno a reas vad d'ezan. ●(1931) VALL 662b. au fig. eur saead vez, tr. «une grande honte.»

    (6) Saead c'hlav : grosse averse.

    ●(1919) MVRO 14/1e. abalamour m'en deus tapet eur zaeat c'hlao.

  • saeek
    saeek

    adj. Vêtu d'une robe.

    ●(1499) Ca 178b. g. vestu de cotte. b. saeec.

  • Saena
    Saena

    n. de l. Seine.

    ●(1732) GReg 241b. Les cygnes de la Seine, tr. «cyned ar Sæna.»

  • saeson / saezon
    saeson / saezon

     

    (1) Kig-saeson : de la viande salée.

    ●(1924) BUBR 39/878. kik-saezon, crêpes et laitage. ●(1943) SAV 26/69. eur pez mat a gig-seson. ●(1943) SAV 29/15. marteze kig seson ? ●(1978) BAHE 97-98/60. Sezon : kig seson an hini a glever e Bro-Dreger (sêson), bevin sall. Gwechall e veze lazhet saout en tiegezhioù ha sallet ar c'hig anezho : hennezh eo a oa ar c'hig-sêson.

    (2) Bevin-saeson : du bœuf salé.

    ●(1732) GReg 91b. Beuf salé & fumé, tr. «Bévin-saëzon.» ●147b. Chair de beuf fumée, tr. «Bévin saëzon.»

    ●(1896) GMB 593. pet[it] tréc[orois] bivin zèson.

    (3) Boued-saeson : conserve.

    ●(1955) VBRU 34. ar boestoù ma kaver enno togoù-touseged, piz bihan a boued saezon all.

    (4) Épices, assaisonnement.

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. saeson, tr. «épices.»

  • saesonamant / saezonamant
    saesonamant / saezonamant

    m.

    (1) Amendement.

    ●(1857) LVH 306. Sæsonnemant en doar.

    (2) Assaisonnement.

    ●(1744) L'Arm 18a. Assaisonnement, tr. «Saisonnemantt.. teu. m.»

  • saesonet / saezonet
    saesonet / saezonet

    adj.

    (1) =

    ●(1850) MOY 281. Abalamour ma ê saezonet e visach, / E teu ar bobl d'ober deàn homach.

    (2) =

    ●(1838) OVD 198. un dra souéhus-é gùélet péguement er honzeu mad ha santel, péré e vé sæsonnet èl ma faut dré en isprid a zoustér, e zou puissant eit gounie calon mab-dén de Zoué. ●199. conzeu sæsonnet dré er sorte finesseu-zé.

  • saesoniñ / saezoniñ
    saesoniñ / saezoniñ

    v. tr. d. Épicer, assaisonner.

    ●(1744) L'Arm 18a. Assaisonner, tr. «Saisonnein.» ●138b. Epices, tr. «Pibre, Géloufle, Muscade, Canelle ha quementra de saisonnein er bouitt.» ●Epicer, tr. «Saizonein.. étt.»

    ●(1905) BOBL 09 décembre 64/3e. sêzonit gant ur brinsad haolen, pebr, persil, lore. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. saesoni, tr. «épicer.»

  • Saezh
    Saezh

    hydronyme Ar Saezh : la Flèche (source à Bodilis, aber à Goulven).

    ●(1877) EKG I 135. E leac'h diskenn da Groaz-ar-C'hildu, var an hent braz, an Tunk a lakeaz he dud da ziskenn, oc'h en em guzet a-hed ar c'hleuziou, dre an tu a-enep, da bount ar Zeaz, evit ho c'has dre an hentchou a-dreuz.

    ●(1905) BOBL 09 septembre 51/3a. e ribl ster ar Seaz, e tal aod Treflez. ●(1930) TLK III vii. rivinet gant dic’hlann ar Zeaz, a dremen dre barrez Treflez.

  • saezh
    saezh

    f. –ioù

    I.

    (1) Flèche.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 593). Saez, flèche. Pl. sazeou. ●(1499) Ca 9b. pennon bretonice stuchyen saez. ●36a. Chas an saezou. chasse a flaiches. ●40a. Cog saez. g. cohe de fleche. ●179a. Saez. g. saitte flaiche. ●(c.1500) Cb (d’après GMB 593). Saez, flèche. Pl. saczou. ●(1521) Cc (d’après GMB 593). Saez, flèche. Pl. seziou. ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.» ●(1633) Nom 185a-b. Sagitta, calamus, arundo, spiculum : flesches : sæz, tenn. ●185b. Alæ sagittæ : aisles de flesches : stuyou an sezyou. ●Pharetra : trousse ou carquois de flesches : vn bouelstr coat pe leezr da douguen an sezyou pe tennou.

    ●(1732) GReg 418a. Flèche, tr. «sæz. p. sæzyou.»

    ●(1896) SBW 2. gwelet ann enebourien ha tennan saezio war-n-he, euz ar c’hranel.

    ●(1907) VBFV.bf 68. seah, m., tr. «carreau.»

    (2) Foudre.

    ●(c.1718) CHal.ms II foudre, tr. «foeltr’, scah.» ●Il ua comme la foudre, tr. «redec ara quer bean el er scah.» ●(1732) GReg 552b. Jurer, proferer des execrations &c dans l’emportement, tr. «Van[netois] (seaheiñ.) de seah, foudre.» ●(17--) VO 107. deèt er seah fouildrus de gouéh ar n’an.

    ●(1861) BSJ 245. laq er seàh de gouéh ar ha ç’anemisèd.

    ●(1907) VBFV.bf 68. seah, m., tr. «foudre.»

    (3) Tan saezh : foudre.

    ●(c.1718) CHal.ms II foudre, tr. «foeltr’, scah, en tan scah.»

    (4) Saezh-tan : carreau de foudre.

    ●(c.1680) NG 1819. Scehieu tan er bet a vezou.

    II. sens fig. Stupéfaction, foudroiement.

    ●(1921) GRSA 191. fredet é er roué get er seah. ●241. Hag éan get er seah, dihunein én ul laret : «Marù on !»

  • saezhad
    saezhad

    f. –où Coup de flèche.

    ●(1931) VALL 308a. coup de flèche, tr. «saezad f. pl. ou.»

  • saezhañ
    saezhañ

    v. Frapper à coups de flèches.

    ●(1931) VALL 308a. frapper à coups de flèches, tr. «saeza.»

  • saezhata
    saezhata

    v. Frapper à coups de flèches.

    ●(1931) VALL 308a. frapper à coups de flèches, tr. «saezata.»

  • saezhenn
    saezhenn

    f. –où

    (1) Flèche (arme).

    ●(1867) FHB 143/307a. Eur bourreo a blantaz eur saezen dezhan en he ziouscouarn.

    (2) (architecture) Flèche d'une tour.

    ●(1870) FHB 280/152a. bete bek saezen an tour.

    (3) Rayon (de soleil).

    ●(1732) GReg 778b. Raion, lueur qui par du corps du Soleil, tr. «Sæzen. p. sæzyou.»

    ●(1911) SKRS II 80. An heol, pa gouez an hadennik, / A daol varnhi eur zaezennik.

  • saezhenn-heol
    saezhenn-heol

    f. Rayon de soleil.

    ●(1732) GReg 778b. Raion, lueur qui par du corps du Soleil, tr. «sæzen héaul. p. sæzyou-héaul.»

    ●(1911) SKRS II 80. Saezen-heol zo memez tra evel bann-heol, rayon de soleil.

  • saezhenniñ
    saezhenniñ

    v. intr. Rayonner.

    ●(1931) VALL 626a. Rayonner, tr. «saezenni.»

  • saezhennus
    saezhennus

    adj. Rayonnant.

    ●(1931) VALL 626a. Rayonnant, tr. «saezennus.»

  • saezhiñ
    saezhiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Jurer, blasphémer.

    ●(1732) GReg 552b. Jurer, proferer des execrations &c dans l'emportement, tr. «Van[netois] (seaheiñ.) de seah, foudre.» ●(1744) L'Arm 210a. Jurer, proférer des execrations, tr. «Séahein.»

    ●(1907) VBFV.bf 68a. seahein, v. n., tr. «jurer, blasphémer.»

    (2) S'épouvanter.

    ●(1921) GRSA 22. Perak é soéhet hag e seahet hui ? ●(1934) MAAZ 72. Sel mui éh arvellè el laeron, sel mui é sinsakrent, é tiskrap ar ou dornadeu eur, ha sel mui é seahè Jannig.

    II. V. tr. d.

    (1) Foudroyer.

    ●(1907) VBFV.bf 68a. seahein, v. a., tr. «foudroyer.»

    (2) [au passif] Épouvanter.

    ●(1905) LZBg Gwengolo 209. en diaul (…) hag el laeron, é hoskor, e rid dré er vro, én ur skontein en ol. Sehet e vér dehé.

  • saezhus
    saezhus

    adj.

    I Attr./Épith.

    (1) Rayonnant.

    ●(1732) GReg 779a. Raionnant, ante, environné de raïons, tr. «sæzyus.»

    (2) Épouvantable.

    ●(1921) GRSA 31. Digor e hran el lévr dirakzè ha diskrap e hrant én é raok get trouz seahus. ●282. un huchaden sklintin ha seahus. ●369. de zistan d'em foénieu seahus.

    II. Adv. Épouvantablement.

    ●(1921) GRSA 251. D'er hourzad-sé é saù en aùél hag en em laka da huéhein seahus meurbet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...