Devri

Recherche 'sel...' : 54 mots trouvés

Page 1 : de sel (1) à selo (50) :
  • sel
    sel

    m. –où cf. stel

    (1) Ciel de lit.

    ●(1732) GReg 168b. Ciel de lit, tr. «cél. p. célou güele.» ●Sur le ciel du lit, tr. «var ar cél.» ●Un ciel brodé, tr. «ur cél broudet. p. célou broudet.»

    (2) Plafond.

    ●(1931) VALL 563b. Plafond, tr. «sel m.»

  • selamm
    selamm

    s. Flambée.

    ●(1919) DBFVsup 62a. selam (Arv[or]), f., tr. «flambée.» ●(1942) VALLsup 78b. Flambée, tr. «selam V[annetais] (Suppl. Goff).» ●(1942) DHKN ii. flam er selam.

  • selamm-dan
    selamm-dan

    f. Flambée, fouée.

    ●(1744) L'Arm 264a. Fouée, tr. «Chlamm dan.. meu-dan.»

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. Izéloh eit en ty é oé bet allumet ur soulam-dan.

    ●(1904) DBFV 38a. chlam, m. pl. eu : chlam dan, tr. «fouée (l’A.).» ●(1925) DIHU 169/291. pe strimp er selam dan !

  • selaou .2
    selaou .2

    [subst. de selaou .1]

    m. Ober ur selaou : tendre l'oreille.

    ●(1910-15) CTPV I 67. Pe oen mé ariù ino, me hras mé ur cheleu, tr. «Une fois arrivé, je tendis l'oreille.» ●155. P'oemb ariù i kreiskér, mi e hras ur chileu, tr. «Arrivé au village, je tendis l'oreille.»

  • selaou / selaouat / selaouiñ .1
    selaou / selaouat / selaouiñ .1

    [mbr sezlou, mcorn siglowough (Beunans Ke, 2e pers. plur. impératif, George 250b), corn goslowes, < formations sur *clou (voir klevout / klevet) ; le mbr sezlou et le mcorn si-glow- remontent à une forme *se-clou (GMB 626) ; se- serait identique à se .1 & se .3 (cf. sede) ; le corn goslowes remonte à *guos-clou-et ; pour les marques infinitives voir -at & -iñ]

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Écouter.

    ●(14--) N 474-475. Eno hep gou ez sezlouhimp / Hon siluidiguez maz vizimp, tr. « Là, sans mentir, nous écouterons / Pour apprendre à faire notre salut » ●499-500. En placc man pan ouf ehanet // soingaf em caoudet me preder / 500. Hac a gray ma deuotion // ha sezlou don an sarmoner, tr. « Puisque je suis arrêtée à cette place, je veux méditer dans mon esprit ; / Je ferai mes dévotions et j’écouterai bien le prédicateur » ●(14--) Jer.ms 17. Autrou rez ham sezlou : Sede quehezlou mat, tr. « Juste Seigneur, écoute-moi : voici de bonnes nouvelles. » ●(1499) Ca 184b. Sezlou. g. escouter. ●(1530) J 190a (Resurrection). Possibl da monet de metou / Da sezlou e compsou louen, tr. « où je pourrais le rencontrer et entendre sa voix joyeuse ! » ●(1530) Pm 271 (Mab Den). Han ol ealez rez en dezrou / Innumerabl nedynt fablou / Dren coabrennou hep sezlou quen, tr. « Et tous les anges, bons au commencement, / Innombrables, ce ne sont pas des fables, / A travers les nuées, sans plus écouter » ●(1580) G 1179-1182. Clevet secret ha bezet dreau. // Eomp da grynnol Guenole. / Me laquay evez na sezleau, // ha hastomp breman quent an reu, tr. « Ecoutez secrètement et soyez joyeux. / Allons au grenier de Guénolé, / Je veillerai à ce qu’il n’entende pas ; / Et hâtons-nous maintenant avant la gelée » ●(1621) Mc 66-67. Me à selaouuo an pez à comso ma autraou enoff. ●(1647) Am.ms A.326. Sezlaouit quempenn a m'o guelenno (lire : quelenno), tr. « Écoutez avec soin et je vous instruirai » ●(1650) Nlou 447. Rouanes spes, an santesaou, / Chuy hep quet gaou, hon sezlaou ny, tr. « Noble reine des saintes, / vous nous écoutez, sans nul mensonge » ●499. Truez en deffoue Ro’uen effaou, / Ouz hon caffaou, pa’endoa sezlaouet, / Digac remet, en hon metaou, / A prederas hep gaou enaouet, tr. « Le roi des cieux eut pitié / de notre douleur, lorsqu’il eut entendu ; / à envoyer un remède parmi nous / il songea, sans mentir, reconaissez-le »

    ●(c.1680) NG 492. Cheleu er conseu-man. ●(1732) GReg 319b. Écouter, tr. «Sezlaou. pr. sezlaouët. sezlou. pr. sezlouët. chelaou. pr. chelaouët. Van[netois] cheléüeiñ.» ●Vous ne devez pas écouter ces discours, tr. «Ne dleit qet sezlaou an divisou-ze.» ●(1744) L’Arm 20a. Ecouter avec attention, tr. «Chéléhuein péh.»

    ●(1850) JAC 50. E selaou ho cojou nemet dispita ’ran. ●(1859) MMN 70. ar Verc’hes a selaoue piz oll gomsou Hor Salver. ●(1860) BAL 11. Silaouomp Sant Frances De Sall, silaouomp petra a lavare. ●90. cana, selaou udurnez. ●(1891) MAA 9. drailla ha selaou komzou goullo, hag alies siouas diotachou.

    ●(1902) PIGO i 81. en eur chilaou e jistr o virvi. ●(1904) DBFV 37a. cheleu, cheleuet, cheleuein, v. a. et n., tr. «écouter, entendre (avec ou sans la prép. doh).» ●(1907) PERS 218. ar re a oa ouz he zelaou. ●(1915) HBPR 79. ne vije koulz den o selaou ar prezeger. ●(1918) LZBl Du 442. Selaouit (...) eun diverrat an’ezhan. ●(1920) AMJV 115. mes al leanezed a rea ho labour heb selaou ho grosmol.

    ►absol.

    ●(14--) N 1647. Rac se sezlou guell ve poues, tr. « Aussi, écoute, il vaudrait mieux cesser » ●(1580) G 597. ha huy Guenole sezlouet (lire : sezleuet, rime interne en le), tr. « Et vous, Guénolé, écoutez ! » ●(1650) Nlou 277a. Fier an gueryaou, tuda ou sezlaouet, tr. « Écoutez bien les paroles, peuples »

    ●(1870) FHB 294/258a. eno e silaouent eveziant.

    ●(1908) PIGO ii 120. Fe ’vat, chilaouet, eme Julig, evelse ’man ar vrud ! ●(1926) FHAB Mezheven 229. o chilaou eveziek.

    (2) Selaou gant evezh, evezhded : écouter avec attention.

    ●(1864) SMM 206. silaou a ran gant ar brassa evezdet ar pez a zeskit din.

    ●(1911) BUAZperrot 20. Selaouomp eta gant evez komzou Doue ha greomp diouto piz.

    (3) Selaou gant pled : écouter avec attention.

    ●(17--) ST 416. selaouit gant pled ho setanz, tr. «écoutez attentivement votre sentence.»

    (4) Selaou gant steud : écouter avec attention.

    ●(1857) HTB 189. am chelaouet en deuz gant steud. ●(1896) GMB 654. gant steud (écouter) avec attention Histoariou 189.

    (5) Selaou gant arvest : écouter avec attention.

    ●(1834) KKK 38. d’hen selaou gand arvest.

    (6) Selaou gant preder : écouter avec attention.

    ●(1936) PRBD 174. Gortos a raan, eta, abalamour da se, ma teufoc’h da selaou gant preder, ar pez am eus da lavaret.

    (7) Selaou ub. gant tizh : écouter qqn avec ferveur.

    ●(1907) KANngalon Genver 307. Gant komzou intanet e tiskleriaz he venoz ; selaouet e oue gant tiz.

    B. Exaucer, accéder à.

    ●(1865) LZBt Gouere 21. selaouat pedenno ar bobl. ●(1876) TDE.BF 562a. Selaou, v. a. T[régor], tr. «Ecouter, exaucer.» ●Selaouet eo bet va fedenn, tr. «ma prière a été exaucée.» ●(1889) SFA 91. Ar Zant a zelaouaz ho goulenn.

    ●(1904) DBFV 37a. cheleu, cheleuet, cheleuein, v. a. et n., tr. «exaucer (avec ou sans la prép. doh).»

    II. V. tr. i.

    (1) Selaou ouzh ub. : écouter qqn.

    ●(1849) LLB 29-30. Rak me hues, é mé Doué, toret men gourhemen / Eid cheleu doh hou moez, chetui hou penijen.

    (2) Selaou ouzh ur bedenn : exaucer une prière.

    ●(1878) EKG ii 229. ha Doue a zelaouo ouc’h hor peden.

    ●(1901) GKLA (diskan). O zant Klaud, zervijer Doue, / Chilaoet ous hon peden.

    (3) Selaou gant ub. : écouter ce que qqn dit.

    ●(1869) FHB 215/44a. Breur, selaou ganen.

    (4) Selaou gant ub. : écouter qqn, se conformer à ses dires.

    ●(1916) LIKA 29. (Groe) Kar en dès goulenn dont ar el linen-tan, né chileùér ket geton.

  • selaouat
    selaouat

    voir selaou .1

  • selaouata
    selaouata

    [selaou .1 + -ata]

    v. Ausculter.

    ●(1931) VALL 47b. Ausculter, tr. « selaouata ».

  • selaouennañ / selaouenniñ
    selaouennañ / selaouenniñ

    [selaou .1 + -ennañ / -enniñ]

    v. Ausculter.

    ●(1931) VALL 47b. Ausculter, tr. «selaouenna, selaouenni.» ●(1951) LLMM N° 26/70. Jili en deus selaouennet kalon e vamm.

  • selaouenner
    selaouenner

    [selaou .1 + -enner]

    m. -ioù. Stéthoscope.

  • selaouennerezh
    selaouennerezh

    [selaou .1 + -ennerezh]

    v. Auscultation.

    ●(1931) VALL 47b. Auscultation, tr. «selaouennerez m.»

  • selaouenniñ
    selaouenniñ

    voir selaouennañ

  • selaouer
    selaouer

    [selaou .1 + -er]

    m. –ion

    (1) Écouteur, homme qui écoute.

    ●(1732) GReg 319b. Celui qui est aux écoutes, tr. «Sezlaouër. p. sezlaouéryen.»

    (2) Auditeur.

    ●(1910) MBJL 98. an histor-man (...) na vo ankaouet (lire : ankouaet) gwej ebet gant e selaouerien. ●(1934) BRUS 298. Un auditeur, tr. «ur cheleour –erion.» ●(1935) VKST Du 391. Setu m'en doa kavet, a-benn ar fin, selaouerien vadelezus.

    (3) plais. Épis qui restent droits du fait qu'ils sont vides de grains.

    ●(1958) ADBr lxv 4/526. (An Ospital-Kammfroud) Selaouerien (chilouerien) : n. m. pl. : Ne s'emploie pas au singulier. – Ce terme désigne les épis qui demeurent exceptionnellement droits dans une parcelle de blé mur (et qui semblent donc se tenir aux aguets) : Ar selaouerien n'int peurvuia nemed pennou goullo.

  • selaouer-brusk
    selaouer-brusk

    [selaouer + brusk]

    m. selaouerioù-. Stéthoscope.

    ●(1931) VALL 709b. Stéthoscope, tr. « selaouer-brusk (ou skevent) m. pl. selaoueriou-. »

  • selaouer-skevent
    selaouer-skevent

    [selaou .1 + skevent]

    m. selaouerioù- Stéthoscope.

    ●(1931) VALL 709b. Stéthoscope, tr. « selaouer-brusk (ou skevent) m. pl. selaoueriou-. »

  • selaouerez
    selaouerez

    [selaou .1 + -erez]

    f. –ed

    (1) Femme qui écoute.

    ●(1732) GReg 319b. Celle qui est aux écoutes, tr. «Sezlaouërès. p. sezlaouëresed.»

    (2) (Sœur) écoute.

    ●(1732) GReg 319b. Sœur écoute, terme de couvent de filles, tr. «Ar sezlaouërès.»

    ●(1876) TDE.BF 562a. Selaouerez, s. f., tr. «Terme des couvents de femmes. Sœur-écoute.»

    ●(1904) DBFV 37a. cheleueréz, f. pl. ed, tr. «(sœur) écoute.»

  • selaouet
    selaouet

    [selaou .1 + -et .1]

    adj. et s. Écouté.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 110. péhani ag er vartyrèd e zou er cheleuettan ér baraouis. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 230. èl missionnerion, cheleuettoh guet en dud.

    ●(1922) EOVD 214. er ré cheleuetan ér gonpagnoneh.

  • selaouidigezh
    selaouidigezh

    [selaou .1 + -idigezh]

    f. Action d'écouter.

    ●(1732) GReg 64a. Audience, action d'écûter, tr. «Sezlaoüidiguez.»

  • selaouiñ
    selaouiñ

    voir selaou .1

  • selavis
    selavis

    voir salavis

  • selebrañ / selebriñ
    selebrañ / selebriñ

    v. tr. d. Célébrer.

    ●(1499) Ca 34b. Celebraff. g. celebrer. ●(1576) H 50. Losquer ha piller dan Ilysou. Celebrifu en stat a excommunication, tr. « burning and pillaging of the churches : saying mass in a state of excommunication. »

    ●(1659) SCger 20b. celebrer, tr. «celebri.»

    ●(1894) BUZmornik 17. selebri ar gouel kaer-ma ! ●864. p'e guir em euz selebret hebdout gouel Nedelek.

  • selebred
    selebred

    m. (religion) Célebret.

    ●(1950) ANTK 30. Me c'hall diskouez deoc'h va selebret.

  • selebriñ
    selebriñ

    voir selebrañ

  • selebrite
    selebrite

    f. Célébrité.

    ●(1659) SCger 20b. celebrité, tr. «celebrite.»

  • seles
    seles

    voir senes

  • selestiel
    selestiel

    adj. Célestiel.

    ●(1499) Ca 34b. Celestiel. g. celestial. ●(1576) Gk I 218. Elese, an tat celestiel, hac eternel, tr. «c'est-à-dire le Père céleste et éternel.» ●(1621) Mc 91. an heritaig celestiell.

    ●(1659) SCger 20b. celeste, tr. «celestiel.»

  • selid-
    selid-

    = (?) kellidañ (?).

    ●(1891) CLM 73. Er fé e selidas bean én é inean.

  • selidoen
    selidoen

    s. (botanique) Chélidoine.

    ●(1499) Ca 35a. Celidoen. g. celidoine. ●(c.1500) Cb 37b. Celidoen. g. celidoine. ●(1521) Cc. Celidoen. g. celidoine.

  • selier
    selier

    m. –où Cellier.

    ●(1499) Ca 35a. Celyer. g. idem. ●(1633) Nom 129a. Apothecq, cella vinaria : caue ou cellier à vin : caò, caff, pe celyer dan guin.

    ●(1732) GReg 143a. Cellier, lieu pour le vin, &c. moins profond qu'une cave, tr. «Cellyer. p. cellyerou. ceilher. p. ceilherou.»

    ●(1847) GBI I 432. Deut-c'hui ganin-me d'am sellier, tr. «Venez avec moi au cellier.»

  • selin
    selin

    f. & adv.

    (1) F. (météorologie) =

    ●(1928) DIHU 209/169. Selin, tr. «(s. f.) rosée du soir.» ●(1939) KTMT 82. pa'z eo deuet ar selin (amzer fresk an abardaez).

    (2) Adv. Àr selin : au crépuscule.

    ●(1934) BRUS 97. Au crépuscule, tr. «ar selin.»

  • sell
    sell

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Regard.

    ●(1659) SCger 102b. regard, tr. «sell.» ●(1732) GReg 793b. Regard, action de regarder, tr. «sêll. p. sèllou.» ●Un regard benin, tr. «Ur sell cun.» ●Un regard affreux, tr. «Ur sell têval. ur sell rust. ur sell garo. ur sell terrupl.»

    ●(1849) LLB 148. Lausket ur sel de goeh ar hou kaih bugalé.

    (2) Ar sell : le regard de tout le monde.

    ●(1905) HFBI 92. ac ar zel a voa out'ho car da maréou-zé é voa roués ar voituriou é toues ar baisantet.

    (3) Ober ur sell ouzh ub., udb. : jeter un regard à qqn, qqc.

    ●(1878) EKG II 64. Ha Paol a reaz eur zell ouc'h Anna Roue.

    ●(1933) MMPA 94. Greomp breman eur sell ouz Mari e kreiz he labour.

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur selloù : un regard.

    ●(1902) PIGO I 38. eur zellou ken du. ●(1908) PIGO II 47. gant eur zellou ken birvidik. ●(1927) FHAB Genver 15. eur zellou spouronnet.

    (4) Selloù rous : regards méchants.

    ●(1936) DIHU 296/28. Selleu rous e estan get en ol.

    (5) Ober selloù treuz ouzh, war da ub. : regard qqn de travers.

    ●(1902) PIGO I 170. Ar blei a re warnean zellou treuz. ●44. oc'h ober eur zell-treuz outan. ●(1910) MBJL 44. ne reont ken d'ei sello ken treuz. ●158. hon amezeien a ra d'imp sello treuz.

    (6) Parañ e selloù war ub. : poser son regard sur.

    ●(1960) LLMM 79/75. parañ a rae he selloù war ar saverien o fri.

    (7) Bezañ sell ouzh udb. =

    ●(1878) EKG II 309. Mez ouc'h an nevezenti e vez sell atao, pe e vezont mad, pe ne vezont ket.

    (8) Sell a-gorn : regard en coin.

    ●(1882) BAR 223. Ar plac'h iaouank, tenval he fenn, a reaz eur zell a gorn var ar Verc'hez. ●(1889) SFA 251. an diaoul a rea out-han eur zell a gorn.

    ●(1902) PIGO I 102-103. Per a reaz d'ean eur zell a gorn. ●(1915) MMED 276. aoun rak eur zell a gorn.

    (9) Selloù a-dreuz : regards suspicieux.

    ●(1957) AMAH 100. Dipitus e kavemp evelato selloù a-dreuz ha brizh-c’hoarzh ar re a ranke hon daremprediñ.

    (10) Dindan sell ub. : en la présence de qqn.

    ●(1942) DHKN 88. Ne vehè ket erhat, emé nezé timat, ur hadour bras ha koant, en ur seùel liant, ma vo Clet é e lodenno didan hor sel, hoh Mac Dâthô.

    B.

    (1) Bezañ war sell da : avoir l'intention de.

    ●(1877) EKG I 264. dre oll oar var zell da harza ouzit.

    (2) Bezañ e sell ub : attendre, compter sur qqn.

    ●(1871) KTB.ms 15 p 34. rag ne oa den en sell anezhi.

    (3) Bezañ e sell da : avoir l’intention de.

    ●(1963) LLMM 99/264. e kredas d’an tec’her e oa ar gwaz-se en sell da sparlañ dezhañ e hent.

    (4) Ur sell : (?) en un rien de temps (?).

    ●(17--) VO 61. ur fetan hac e fourniss deur de zihuë-bloumèn, peré e strinq en deur-ze ur seèll én air ag en amzér.

    II. Loc. adv. Dre sell : de vue.

    ●(1878) EKG II 220. M'en diviche c'hoaz anavezet, dre zell, an Itroun ?

    III.

    (1) Ober ur sell a dalvez c'hwec'h real : voir real.

    (2) Ober ur sell a bevarzek real : voir real.

  • sell-korn
    sell-korn

    m. selloù-tro Regard en coin.

    ●(1902) PIGO I 172. Ar blei a reaz eur zell-korn. ●(1909) FHAB Meurzh 80. Ar gosa eus ar merc'hed he devoa great eur zell korn hag he devoa gwelet ment an tri bara. ●(1909) NOAR 45. oc'h ober sellou korn oc'h an aotrou person.

  • sell-tro
    sell-tro

    m. Coup d'œil à la ronde.

    ●(1927) FHAB Meurzh 60a. Ar mesaer a reas eur zell-tro. ●(1968) BAHE 57/22. mar felle deoc'h ober ur sell-tro war al lodenn-mañ-lodenn eus an diskouezadeg.

  • sellad
    sellad

    m. –où Regard.

    ●(1659) SC 92. oc'h en em dihoall eus ar selladou, compsou, guersou ha gestou dishonest. ●110. selladou lubric. ●(1659) SCger 85b. œillade, tr. «sellat.» ●102b. regard, tr. «sellat.» ●171b. sellat, tr. «regard.» ●(1732) GReg 793b. Regard, action de regarder, tr. «sèllad. p. sèlladou.»

    ●(1876) TDE.BF 562a. Sellad, s. m., tr. «Regard, œillade, coup-d'œil.»

    ●(1907) VBFV.bf 68b. sellad, m. pl. eu, tr. «regard.» ●(1927) GERI.Ern 9. sellad, tr. «regard.» ●(1931) BAGA 121. da sellad diweza.

  • selladenn
    selladenn

    f. –où Regard.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il m'a Ietté une oeillade de pityé, d'amour, tr. «groeit endes din, lausquet endés guenin, ur sell', ur selladen a druhé, a garanté.»

    ●(1867) GBI II 286. gra ouzin ur selladenn, tr. «tourne vers moi un regard.»

    ●(1927) GERI.Ern 10. selladenn, tr. «un (seul) regard.»

  • sellant
    sellant

    adj.

    (1) Regardant, exigeant.

    ●(1854) PSA I 17. ret-é, a dra-sur, bout goal sellant aquêrh eid hur havouèt-ni cablus.

    (2) Regardant, avare.

    ●(1879) ERNsup 170. zellañd, adj. avare, regardant, Trév[érec], St-Mayeux (Cornouaille).

    ●(1931) VALL 636a. Regardant, chiche, tr. «sellant.» ●(1936) BREI 443/2d. Gwall-sellant eo e wreg.

  • sellata
    sellata

    v. intr. Faire le curieux.

    ●(1931) VALL 177a. faire le curieux, tr. «selleta.»

  • sellataer
    sellataer

    m. –ion Personne curieuse.

    ●(1879) ERNsup 153. selletar, un curieux, qui regarde partout, Gur[unhuel]. ●(1896) GMB 596. selletar un curieux, qui regarde partout (...) à Gurunhuel.

    ●(1927) GERI.Ern 141. selleta(e)r, tr. «celui qui regarde partout, curieux.» ●(1929) SVBV 154. ne doun ket eur sellataer evelkent. ●(1931) VALL 177a. Curieux, tr. «selletaer.» ●(1949) KROB 20/29. N'oa ket ar baleer-mañ eur zellataer anezañ, tra ! ●(1931) VALL 177a. Curieux, tr. «selletaer.»

  • selledoù
    selledoù

    plur.

    (1) Vue.

    ●(1959) BAHE 19/2. Selledoù war hor stourm.

    (2) Consiérations, circonstances.

    ●(1931) VALL 146a. Considérations, circonstances, tr. «selledou pl.»

    (3) Sellout ar selledoù : y bien regarder.

    ●(1956) BAHE 9/3. Rak pa vo sellet ar selledoù ne deo ar Skolioù nemet ur sternig en ur stern brasoc'h.

    (4) (religion) Ar selledoù : les saintes écritures.

    ●(1865) LZBt Here 60. goude sellat ar zelledo, e ve laret enn-hi [er barrouz] ken liez a Chapeled hag enn hon Mision vihan. ●(1879) ERNsup 170. levr ar zellédou, les saintes Écritures (Plougonver, ce mot est connu des vieux).

  • seller
    seller

    m. –ion

    (1) Homme qui regarde.

    ●(1903) MBJJ 53. evit ober plijadur d'ar zellerien. ●(1908) FHAB Gwengolo 268. D'an dro-serr, Fanch evel just a oue ar gounider, Philip ar seller, ha Per ar c'holler. ●(1909) FHAB Gouere 218. Eur bern sellerien ha sellerezed.

    (2) spécial. Spectateur.

    ●(1732) GReg 57a. Assistant, spectateur, tr. «Van[netois] Sellour. p. selleryon.»

    ●(1870) FHB 298/295a. Ar sellerien neuze a stracle ho daouarn.

    ●(1934) BRUS 301. Un spectateur, tr. «ur sellour.» ●(1935) BREI 422/4a. e welomp hirie, er prosezionou, muioc'h a zellerien eget a heuilherien.

  • seller-gwizi
    seller-gwizi

    m. Languyeur.

    ●(1936) CDFi 21 Mars. Bet oun (...) seller gwizi.

  • seller-moc'h
    seller-moc'h

    m. Langueyeur.

    ●(1876) TDE.BF 562a. Seller, s. m., tr. «Ce mot, dérivé de sellet, regarder, ne s'emploie qu'avec le pluriel moc'h, des cochons, es pourceaux. On appelle seller-moc'h celui qui dans les foires, fait métier de visiter la bouche des porcs pour s'assurer qu'ils nont pas de maladie.»

  • sellerez
    sellerez

    f. –ed Femme qui regarde.

    ●(1909) FHAB Gouere 218. Eur bern sellerien ha sellerezed.

  • sellet
    sellet

    voir sellout

  • selletaer
    selletaer

    voir sellataer

  • selliñ
    selliñ

    voir sellout

  • selloù
    selloù

    plur. Visière.

    ●(1931) VALL 785b. Visière d'un casque, tr. «sellou pl.»

  • sellout / sellet / selliñ
    sellout / sellet / selliñ

    v.

    I. V. tr. i.

    A.

    (1) Regarder.

    ●(1499) Ca 183a. Sellet. g. regarder. ●(1647) Am.ms 614. Sell a dre da quein hema ho trahina, tr. « Regarde derrière ton dos, il traîne »

    ●(1732) GReg 793b. Regarder, tr. «Sellet. Van[netois] selleiñ.»

    (2) Sellout ouzh : regarder, observer (qqn).

    ●(1557) B I 440. Na da quet e mouz sell ouz iff, tr. «regarde-moi sans faire la moue.» ●(1612) Cnf 30a. Monet dan Ilys da sul, pé da gouel, eguit sellet ouz an graguez, ha merchet, pé eguit affet dezo. ●(1621) Mc 67-68. Ma daulagat à sell ouz Doue bepret.

    ●(1659) SCger 102b. regarder, tr. «sellet oc'h.» ●(c.1680) NG 3. Sel douh Jouel.

    ►absol.

    ●(1909) KTLR 238. Ar vugale geaz a zelle hag a zelle.

    (3) Sellout ouzh e boan : ménager sa peine.

    ●(1911) BUAZperrot 875. Ne zellent ket ouz o foan ; en em ankounac'hât a reant o unan.

    B. Regarder d'une certaine manière.

    (1) Sellout bouilh ouzh ub. =

    ●(1906) DIHU 10/168. Bout oé lod kaer ag er bautred / E sellé bouill doh ein.

    (2) Sellout skoelf : regarder hagardement.

    ●(1909) FHAB Kerzu 383. Ar Bi ne zaleas ket da zellet skeulf en dro dezan.

    (3) Sellout a-dreuz : regarder de travers.

    ●(1633) Nom 18a. Limis obtueri : regarder de trauers, ou tourner la veuë : sellet á dreus, pe treiff è guelet.

    (4) Sellout rous : regarder méchamment.

    ●(1910) DIHU 58/62. Er perhen (propriétaire), Ineg e hanù, e sellas rous doh er sant, meit èl men doé grateit hennen en digol ag er geu e ié d'hobér en é édeg Ineg e laras : « Trohet er péh e hrei plijadur d'oh, jédet ped féchen e droheet hag a p'arriùou en est, hui e zakorou d'ein er péh e za d'ein.

    (5) Sellout du : regarder d'un œil noir.

    ●(1870) SBI I 206. Ma mestrès a oa eno a zelle ouz-in dû, tr. «Ma maîtresse était là, qui me regardait d'un œil noir.»

    ●(1965) BRUD 20/45. Aon am-boa na vefe deuet Yann da furchal ahanon e-pad an noz, rak gwall-du en-oa sellet ouzin. ●(1974) YABA 20.07. Mall eo (lenn : e) oè, rak Alban e sellè du !... ●16.11. En Aotrou e sellè du...

    C. Sellout gant : s'occuper de.

    ●(1970) GSBG 364. (Groe) marse 'mañ lazhet, peogwir den a selle ganti, tr. «'Elle est peut-être morte', parce que personne ne s'occupait d'elle.»

    D.

    (1) Sellout ouzh ub. : concerner qqn.

    ●(1870) FHB 266/35b. Comzou Vikel Jesus-Christ a zel ous an oll.

    (2) Ar pezh a sell (ouzh) ub., udb. : ce qui est de, ce qui concerne qqn, qqc.

    ●(1825) COSp 245. Eveit er péh e séel er hetan tantation. ●(1870) FHB 266/36b. Evit ar pez a zell eus amzer santel ar c'horais. ●(1882) BAR 69. Ha ne ouiec'h-hu ket eo red dime en em rei oll d'ar pez a zell ouz va Zad ? ●(1889) SFA 144. divar benn ar pez a zelle ouc'h an Urz. ●(18--) SAQ I 139. evit ar pez a zell ouz an ene.

    (3) Evit pezh a sell =

    ●(1966) BAHE 50/40. Mouezh Jañ-Mai, evit pezh a sell, na oa ket vil tamm ebet. ●(1970) BHAF 89. Med ne oa ket, evid pez a sell, e labour redeg war-lerh ar peziou divergont ha dañjeruz-se. ●130. Evid pez a zell, amzer vrao or boa bet kazi penn-da-benn. ●138. Darn a oa savet mad ha seven, evid pez a zell, med kalz a re all ne ouie ket an nen penaoz tostaad oute. ●245. Evid pez a zell, ne oa ket Yann Kerel eun den plaen hag ordinal. ●246-247. An Aotrou Kerel, heb addimezi, ne chomas ket, e gwirionez, pell intañv evid pez a zell, bemdez e veze gwelet e ti gwreg unan euz e gamaradou. ●250. Yann a ree ive euz e wella evid pez a zell, med, ma Doue, ne oa kammed eur paotr da gana bemdez war ar memez ton. ●327-328. e paras dirazom eun devalenn ledan ha kaer awalh, evid pez a zell, trohet lib dre he hreiz gand an Odon. ●331. Evid pez a zell, kañfard e oa ha zoken kerdrubuill.

    (4) =

    ●(1970) BHAF 288. Ha neuze, eur plah a-fesoñ e oa Marta ha pez a sell, en em gleved mad a-walh a raent.

    II. V.

    (1) Sellout berr : regarder de trop près.

    ●(1903) MBJJ 297. ar re a dle labourat er parroujo war ar maæz, na ve ket sellet berr 'rauk belegi anê : goulet 've digante eun tamm liou skiant, ha netra ken.

    (2) Sellit-c'hwi : voilà.

    ●(1848) GBI II 444. Sellet-c'hui ma buhe savetet ! tr. «Voilà ma vie sauve !»

    (3) Voilà.

    ●(1907) FHAB Here 248. Sell, anezo d'id.

    (4) Bezañ sellet evel : être considéré comme.

    ●(1913) HIVR 19. Konomor e zou sellet get en ol èl ur renavi.

    B. Interj.

    (1) Interj. =

    ●(1950) KBSA 230. «Na zeuit ket !» «Sell ! Ur marmouz eveldout eo a viro ouzin ?»

    (2) Loc. interj. Sell eno ! : c'est tout !

    ●(1909) TOJA 40. 'N em dromplet fo bet gant da vuzul, sell eno !

    III. V. pron. En em sellout.

    A. V. pron. réfl.

    (1) Se mirer.

    ●(1659) SCger 80a. se mirer, tr. «en em sellet.»

    (2) Se considérer.

    ●(1903) MBJJ 241. an Au. Auzépy en em zell aman ive 'vel er gær.

    (3) Se considérer, analyser sa situation.

    ●(14--) Jer.ms 229. Ret eu meruell pa em em sellaff / Em em lazyff ne fyllyff quet, tr. «Il faut mourir, quand je me considère, / Je me tuerai, je n'(y) manquerai pas.» ●(1530) J p. 88a. A diabell pa emem sellaf, tr. «en regardant de loin ma vie.»

    B. V. pron. réci. Se regarder.

    ●(1902) PIGO I 8. An daou archer an em zellaz.

    IV. V. tr. d.

    (1) Regarder, observer.

    ●(1530) Pm 231. Ha ne goffe styn az lynez / Euyt da sellet a-het dez / Paez lamher an bez pyou vezy, tr. «Et ta parenté ne saurait, / Même si elle te regardait tout le long du jour, / Quand on te retirera de la tombe, qui tu seras.» ●(1557) B I 621. Rac me a diabell ouz sello, tr. «car je vous regarderai de loin.» ●(1621) Mc 97. Quement à gry gra dre squient, / Ha sell fin da hent da quentaff, / Ret eo mont dan les da respont, / Mir naz vezo spont oz contaff.

    ●(c.1680) NG 213-214. Jesus a yo perderieus, / A sellas Marië truheus. ●688. De sellet e vam.

    ●(1849) LLB 285. Hi e sel perhueh mat er minour. ●295. Me mes er selet mat.

    (2) Voir.

    ●(14--) N 336. Duet off diapell doz sellet, tr. «Je suis venu de loin vous voir.»

    (3) Regarder, concerner.

    ●(1612) Cnf 17a. AN quentaff circonstance, à sell an personnaig eues an pecheur, da gouzout eo, pé à estat, dignité, stat, officc hac vrz eo.

    ●(1732) GReg 14a. Ce discours s'adresse à vous, tr. «Ar c'hompsyou mâ a sell ac'hanoc'h.» ●190b. En ce qui vous concerne, tr. «Er pez a sell a c'hanoc'h.»

    (4) Regarder, considérer.

    ●(17--) SP i 116. do sellet a drue, tr. «de les avoir en pitié.»

    (5) Chercher.

    ●(1530) J p. 17. Ha sellomp moean ha manier / En berr amser da quemeret / Iesus, tr. «cherchons le moyen et la manière de prendre promptement Jésus.»

    (7) Ménager, employer modérément.

    ●(1650) Nlou 559. ne sellent poan, tr. «ils ne regardaient pas à la peine.»

    ►absol.

    ●(1732) GReg 793b. Il est fort regardant, tr. «sellet a ra terrupl.»

    V.

    (1) Sellet ouzh an oabl o tremen : voir oabl.

    (2) Sellet du ouzh ub. : voir du.

    (3) Sellet rous ouzh ub. : voir rous.

    (4) Sellet ouzh an nor a-dreñv : voir dor.

  • sellus
    sellus

    adj.

    (1) Regardant.

    ●(1944) DGBD 107. ne vijed ket re sellus war o moc'herezh.

    (2) Qui observe de près.

    ●(1732) GReg 793b. Regardant, ante, qui observe de près, tr. «Sellus. sellus-bras.»

    (3) Regardant, avare.

    ●(1732) GReg 793b. Regardant, ante, qui est un peu avare, tr. «Sellus. sellus-bras.»

    ●(1907) AVKA 262. me oc'h hanve evel un den zelluz.

  • sellva
    sellva

    m. –où Observatoire.

    ●(1931) VALL 506a. Observatoire astronomique, tr. «sellva-steredoniez m.»

  • Selo
    Selo

    pl. (blason populaire)

    ●(1947) BRMO 32. Les environs du Port-Louis sont appelés "la Terre Sainte" par les matelots, et leurs habitants les Sélo.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...