Devri

Recherche 'serr...' : 25 mots trouvés

Page 1 : de serr-1 (1) à serrus (25) :
  • serr .1
    serr .1

    adj. Fermé.

    ●(1908) FHAB Meurzh 93. morse aman ne vez dor zer d'ar veachourien.

  • serr .2
    serr .2

    m. Collecte.

    ●(1744) L'Arm 63b. Collecte, tr. «Chairre ou Sau er Fumageu.»

    ●(1904) DBFV 37a. chèr, s., tr. «collecte, cueillette.»

  • serr-an-noz
    serr-an-noz

    m. Crépuscule.

    ●(1921) PGAZ 55. aliessoc'h e vez gedet serr-an-noz evit dansal. ●(1982) MABL II 85. (Lesneven) serr an noz : serr-noz.

  • serr-dorn
    serr-dorn

    m. Poignée de main.

    ●(1943) TRHS 15. Ur serr-dorn, ha kuit.

  • serr-frouezh
    serr-frouezh

    m. Ramasse-fruits, cueille-fruit(s).

    ●(1905) DIHU 6/99. Unanigeu [= avaloù] e chom perpet ér huéen : er ré-zé e zeli bout distaget get ur cher-fréh ha ne pas get ur berchen, èl ma vé groeit liésan én hur bro.

  • serr-gar
    serr-gar

    m. (anatomie) Pli du genou.

    ●(1919) DBVFsup 12b. cher gar, tr. «m. pli du genou.» ●(1934) BRUS 215. Le pli du genou, tr. «cher er har.»

  • serr-lagad
    serr-lagad

    m.

    (1) Clin d'œil.

    ●(1633) Nom 18a. Oculi momentum : vn clin d'œil : vn sær pe vn digor lagat.

    ●(1659) SCger 26b. clin d'œil, tr. «serr lagat.» ●(1732) GReg 174a. Clin, prompt mouvement de l'œil, tr. «Ur serr-lagad.»

    ●(1876) TDE.BF 563b. Serr-lagad, s. m., tr. «Clin-d'œil.» ●(18--) SBI II 104. Ober ser-lagad, tr. «Lui c'ligner de l'œil.» ●(18--) AID 132. groet ouzin ur hoars pe eur ser lagad, tr. «faites-moi un sourire ou un clignement d'œil.» ●(18--) KTB.ms 14 p 244. ober serrio-lagad.

    (2) En ur serr-lagad : en un clin-d'œil.

    ●(1732) GReg 669b. D'un coup d'œil, tr. «èn ur serr-lagad.»

    ●(1876) TDE.BF 563b. Enn eur serr-lagad, tr. «en un clin-d'œil, instantanément, le temps de fermer les yeux.»

    ●(1959) TGPB 99. En ur serr-lagad setu ni gleb-touilh dindan ar glav a-bil.

  • serr-lein
    serr-lein

    s.

    ●(1892) CDFi 22 octobre 1d. Da zerr-lein, ar paour keaz Keriguy a ioa nec’het maro.

  • serr-noz
    serr-noz

    m. Crépuscule.

    ●(1659) SCger 84b. nuict close, tr. «serr nos.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Il est arriué a Iour failli, tr. «arriuet é de charr' nos.» ●(1732) GReg 664a. Nuit fermante, tr. «Serr-nôs. Van[netois] cherr-nos.» ●(1744) L'Arm 39b. A la brune, tr. «Ardro chairre noss.» ●84b. Crépuscule, tr. «Chairre-noss ou Goleu-dé.» ●(1767) ISpour 45. hac ean vou de char-noss.

    ●(1829) CNG 74. Hac a chair-noz beta goleu-dé. ●(1839) BESquil 207. ar-dro chair-noz. ●(1876) TDE.BF 563b. Serr-noz, s. m., tr. «Chute du jour.»

    ●(1902) PIGO I x. war-dro zerr-noz. ●(1904) DBFV 37a. cher noz, tr. «tombée de la nuit, crépuscule.» ●(1906) BOBL 10 mars 77/2f. Da zar-noz e tigouezont e ti eur iontr d'ezhi. ●(1909) FHAB Even 189. a sklerijenne o frenestjer da zerr-noz. ●(1921) BUFA 192. De chèr-noz.

  • serradenn
    serradenn

    f. –où (agriculture) Lopin de terre récupéré auprès d'une route, d'une rivière.

    ●(1960) EVBF I 332. zerradenn est un autre mot de cette partie du Trégor (nord de Guingamp), et désigne un lopin de terre récupéré (zerrin, serrin, «ramasser») auprès d'une route, d'une rivière.

  • serradoù
    serradoù

    plur. Pommes que l’on ramasse au sol.

    ●(1930) DIHU 231/141. En avaleu (...) er ré vrein hag er cherradeu ne zeliant ket bout keijet get er ré iah.

  • serradur
    serradur

    m. –ioù Fermeture.

    ●(1904) DBFV 37a. cherradur, m. pl. eu, tr. «fermeture.» ●(1931) VALL 300b. Fermeture, tr. «serradur m.»

  • serrañ / sarrañ
    serrañ / sarrañ

    voir serriñ

  • serrantus
    serrantus

    adj. Avare.

    ●(1907) AVKA 210. ar Farizianet, hag a oa serrantuz, a rae goab anehan.

  • serrek
    serrek

    adj. Fermé, clos.

    ●(1949) ENRO 293. Astenn a ra, a-us d'ar plac'h, e zaouarn diviz, serrek an eil ouzh an hini all.

  • serrer
    serrer

    m. –ion

    (1) Homme avare.

    ●(1879) ERNsup 170. zerrer, m., un avare, un accapareur, St-M[ayeux], Trév[érec]. On dit encore eur zerrer treo. ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] zerrer un avare, un accapareur.

    (2) (blason populaire) Serrerion del : surnom des habitants de Locmalo.

    ●(1911) DIHU 74/293. Chèrerion-dél Lomaleu.

  • serrer-traoù
    serrer-traoù

    m. Accapareur.

    ●(1931) VALL 5a. Accappareur, tr. «serrer-traou pl. serrerien-draou.»

  • serret
    serret

    adj.

    (1) Fermé.

    ●(1878) EKG II 119. serret oa… Alc'houezet oa zoken [dor an iliz].

    ●(1906) KANngalon Mae 105. ilizou sarret. ●(1927/30) LUMO 41. An nor serret, an oabl tenvel. ●(1961) BLBR 128/21. ha ne gavfe dor zerret e nebleh.

    (2) =

    ●(1910) MAKE 60. va daoulagad serret kloz-mik.

    (3) (Poing) fermé.

    ●(1499) Ca 70a. g. poing. bri. dorn serret. ●(c.1500) Cb 23a. g. combattre des poingz. b. enem cannaff gant an noudournn sarret. ●(1633) Nom 24a. Pugnus : poing : an pouing, an dorn serret.

    ●(1960) PETO 85. Bleukata : rei taoliou dorn sarret.

    (4) = bodet, dastumet.

    ●(1902) PIGO I 120. e oa zerret, en-dro d'an tân, eun toullad tud.

    (5) (en plt d'un établissement) Fermé.

    ●(1874) FHB 480/80a. ar Bibliotek vras (...) an ti-ze ne voue ket serret.

    (6) Bezañ serret e galon : ne pas avoir d'appétit.

    ●(1902) PIGO I 44. Mes Herri e oa zerret e galon, na ziskenne netra ennan.

    (7) Bezañ serret ur garg ouzh ub. =

    ●(1906) KANngalon Mae 107. kement den a ziskuez beza kristen a zo sarret outhan kement karg a zere ouz ar c'houarnamant.

    (8) Enfermé.

    ●(1732) GReg 342b. Je l'ai enfermé dans mon coffre, tr. «Serret eo guenen èm c'houffr.»

  • serrezh
    serrezh

    voir serriñ

  • serridigezh
    serridigezh

    f. Fermeture.

    ●(1931) VALL 300b. Fermeture, tr. «serridigez f.»

  • serriñ / serrezh / serrañ / sarrañ / serr
    serriñ / serrezh / serrañ / sarrañ / serr

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Fermer.

    ●(1499) Ca 38b. Clos vide in serraff. ●184b. Serraff. g. clore. ●(1633) Nom 18b. Cilium : le cil : an crochen á golo an daoulagat pa ô serrer hac ô digorer.

    ●(1659) SCger 56b. fermer, tr. «serra.» ●171b. serra, tr. «clorre.» ●(1732) GReg 405a. Fermer, clorre une porte &c., tr. «Serra. serri. ppr. serret. sarra. pr. serret. Van[netois] serreiñ. cherreiñ.).» ●Fermez la porte & la fenêtre, tr. «Serrit an or hac ar prenestr.»

    (2) Fermer (un établissement).

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «fermer.» ●(1906) KPSA xvi. guelet a reaz sarra an ilizou. ●(1915) HBPR 85. Al lezen evit sarra ar chapeliou. ●(1928) FHAB Ebrel 159. sarra o skolaj. ●160. Ti ar Jezuisted a voe sarret. ●(1931) FHAB Eost 286. ar c'houarnamant a roas urz da sarra ar skoliou-ze.

    ►sens fig.

    ●(1824) BAM 179. da sarra ha da galedi hor c'halonou.

    ●(1906) KPSA 42. Red eo sarra ar galoun d'ar rogentez.

    ►Loc. verb. Serriñ-diserriñ : ouvrir et fermer sans arrêt.

    ●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) serriñ-diserriñ, tr. «qui passe son temps à fermer et à ouvrir (une porte, une boîte, etc.).»

    (3) Serriñ (an nor) ouzh ub. : fermer la porte à qqn (pour l'empêcher d'entrer).

    ●(18--) SAQ II 98. Lod a zo re hir ho fri : serri an nor outho.

    ●(1931) VALL 300b. Fermer (une porte) pour empêcher qqn d'entrer, tr. «serri ouz u.b.»

    (4) Serriñ (an nor) war ub. : fermer la porte à qqn (pour l'empêcher de sortir).

    ●(1931) VALL 300a. Fermer (une porte) pour empêcher qqn de sortir, tr. «serri war u.b.»

    (5) Enfermer, emprisonner.

    ●(1659) SCger 104b. reserrer, tr. «serra.» ●(1732) GReg 342b. Etre enfermé dans la Prison, tr. «Beza serret ebarz ar Prisoun.»

    ●(1902) PIGO I 8. Ha ne ve ket mad zerri heman ? ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «enfermer.» ●(1908) PIGO II 120. Nag a joa pa oe serret Kloareg Kersaozon. ●(1935) BREI 425/4b. tamallet da veza laket an tan warnan e-unan. Serret eo bet.

    B.

    (1) Serriñ ul lamm, lammoù : chuter, tomber.

    ●(17--) VO 8. A-zè é chairr hilleih lameu forh dangérus.

    ●(1838) OVD 131. chairre ul lame én ur dremeine é creis ur ru.

    ●(1909) DIHU 46/254. Hui lar er huirioné. Cherret em es lammeu.

    (2) (en plt d'une action commencée) Clore.

    ●(1864) SMM 102. Mar oc'h eus eun afer benag digor, serrit-hi ar c'henta amzer.

    (3) Économiser.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «ramasser (de l'argent).» ●(1982) TKRH 116. e vuhez a stourm hag a boan evit derc'hel bara ha serriñ un draig bennak evit e vugale war e lerc'h.

    (4) Serriñ e c'henoù da ub. : faire taire qqn.

    ●(1732) GReg 3b. Abatre, rabatre le caquet à quelqu'un, tr. «Sarra e c'henou da ur re.»

    ●(1868) FHB 194/304b. Setu aze penauz e serrer ho ginou d'an dud difeiz.

    (5) Serriñ e forn : se taire.

    ●(1935) ANTO 160. a-boan ma oa d'ezi beza serret he fourn. ●(1947) YNVL 68. mont da lakaat hemañ da sarriñ e forn.

    (6) Attraper, contracter (du mal, froid).

    ●(1790) MG 180. chairrein droug ha merhuel.

    ●(1838) OVD 123. er ré (…) e chairre ur goal zroug pên. ●(1849) LLB 1419-1420. Ged eun ne cherrehent, é kouskèt ar en doar, / Korfadeu aneouid. ●(1861) BSJ 181. el lovr e oé un droug forh æs de chair. ●(1867) BSSo 8. dén ne hellé tostat dehi hemb chairein hé droug.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «attraper (une maladie), prendre (froid).» ●(1906) HIVL 9. é ma er pas genis, te cherrou droug. ●(1916) LILH 19 a viz C'hwevrer. Dihoallet ataù a cherreh peuranté. ●(1922) EOVD 126. e cherr en droug pen ag e goéh én ur morgousked danjerus bras.

    (7) Serriñ droug, kleñved diouzh ub. : attraper la maladie de qqn.

    ●(17--) VO 47. Perderi en dès perpet (…) a cherrein droug doh er-ré-ral…

    ●(1839) BESquil 503. guet eune a charrein er hlinhuèd doh-t-hai.

    (8) Serrer.

    ●(1902) PIGO I 212. Herve a zerre stard e ben-baz en e zorn.

    (9) (agriculture) Récolter, recueillir.

    ●(1732) GReg 31b. Amasser une chose pour la conserver, tr. «Serra un dra.» ●239a. Cueillir, tr. «Van[netois] Serreiñ. cherreiñ. ppr. et.»

    ●(1849) LLB 3. Me larou d'oh penauz é cherrehèt est mat. ●22. E cherré, hemb poénien, er freh a zo er bar.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «cueillir, recueillir, récolter.» ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. Fe, eme Ber, ec’h an gant ar baner-man da zerri avalou da Bark-ar-skoul. ●(1929) DIHU 216/280. cherreh hou freh. ●(1932) DIHU 248/26. jerrah, tr. «ramasser.» ●(1963) BAHE 34/68. (serriñ cf Gwenedeg Cherrec'h) – hemañ diwezhañ implijet e Bro-Gorlê. v. m. cherrazh kôl.

    (10) (agriculture ; en plt de la terre) =

    ●(1732) GReg 918b. Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»

    (11) Déduire.

    ●(1744) L'Arm 97a. De-là, il s'ensuit que, tr. «A-inou é chairérr pénauss.»

    ●(1904) DBFV 37a. a inou é cherrér penaus, tr. «de là il suit que (l'A.).»

    (12) (?) Se contracter (?).

    ●(1922) EMAR 54. Selaou o ruilh karr Per Mevel, / (...) Hag o cherra en Hent-Haleg / Ahel merour Yann Lagadeg, tr. G. Esnault DGEShy 59/291 «v. intr. se contracter.»

    (13) Saisir à la dérobée (des mots d'une conversation).

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «saisir à la dérobée (des mots d'une conversation).»

    (14) Serrriñ tro-ha-tro : entourer, investir.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein tro ha tro, v. a. tr. «entourer, investir.»

    (15) Serriñ ar gwallavel : prendre peur.

    ●(1904) DBFV 37a. chèr er goal aùel, v. a. tr. «prendre peur.»

    (16) (marine) Serriñ al lien : amener les voiles.

    ●(1905) HFBI 540. Neuzé avad, é komansas ar c'hri da bignat évit serra all liën.

    II. V. intr.

    (1) Fermer, se fermer.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. n., tr. «fermer.»

    (2) (en plt de la nuit) Tomber.

    ●(17--) TE 442. é sigur ma commançai en noz cherrein.

    ●(1849) LLB 755. kent mé cherr en noz.

    ●(1904) DBFV 37a. kent ma cher en noz, tr. «avant que la nuit soit close.»

    (3) (en plt d'une blessure) Se cicatriser.

    ●(1894) BUZmornik 494. ar gouli-ze a deuaz da zerra.

    ●(1923) ADML 13. ar gouli em c'haloun ne venn ket sarra.

    (4) =

    ●(1958) BLBR 109/7. va halon a zo war-nez serri gand an disvoued.

    III. V. pron. réfl. En em serriñ.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Se rassembler, s'assembler, se grouper.

    ●(1861) BSJ 80. un nivér bras a dud clan (…) hum chairras étal en nor.

    ●(1902) PIGO I 127. An dud o devoa 'n em zerret war-dro. ●(1903) LZBg Gwengolo 217. Er ré lovr (...) hum cherr tro ha tro d'emb.

    (2) Se réfugier.

    ●(1912) BUAZpermoal 270. An impalaer Valantinian III hag e lez, tec'het eus Ravenn, a oa 'n em serret en Rom.

    (3) S'enfermer.

    ●(1732) GReg 342b. S'enfermer, tr. «En em serra én ul lac'h.»

    ●(1902) PIGO I 61-62. An dud en em zerr holl en ti.

    B. (en plt de qqc.) Se refermer.

    ●(1849) LLB 202. el las en hum cherr.

    IV.

    (1) Serriñ e revr : voir revr.

    (2) Serriñ e doull : voir toull.

    (3) Serriñ an tachoù : voir tach.

  • serrnosaat
    serrnosaat

    v. intr. (en plt de la nuit) Tomber.

    ●(1913) BUKE 31. neoah chernosat e hra. ●(1919) DBFVsup 12b. chernosat, (Kervignac), m., tr. «se faire nuit.» ●(1921) GRSA 21. A pen don bet deit tré ag en iliz é chernosè. ●395. rak chernosat e hre. ●(1927) DIHU 187/202. Chernosat, komans e hra chernosat : la nuit commence à venir (kosté en Oriant).

  • serrnoziñ
    serrnoziñ

    v. intr. (en plt de la nuit) Tomber.

    ●(1931) VALL 502a. commencer à faire nuit, tr. «serrnozi.» ●(1986) PTGN 74. Pemb eur eo. Serr-nozi a ra.

  • serrurenn
    serrurenn

    f. Serrure.

    ●(1633) Nom 146b. Vectis : clinquet, clanche, vatton, pieu, cadenat, serrure : locquet, licquet, serruren, poten.

  • serrus
    serrus

    adj. Avare.

    ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] serruz avare.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...