Devri

Recherche 'sim...' : 45 mots trouvés

Page 1 : de sim (1) à simulin (45) :
  • sim
    sim

    m. –ed (zoologie) Singe.

    ●(1499) Ca 37a. Cim. g. singe.

  • simagre
    simagre

    s. –où Simagrée.

    ●(1902) LZBt Du 19. d'ober en dro d'in eur bern simagreo.

  • simant
    simant

    m. Ciment.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 104). Cimant, ciment. ●(1499) Ca 37a. Ciment. g. idem.

    ●(1732) GReg 169a. Ciment, mortier de brique pilée et de chaux, tr. «Cimant.»

    ●(1890) MOA 170a. Ciment, s. m., tr. «Simant, m. (mot importé.).»

  • simantañ / simantiñ
    simantañ / simantiñ

    v. tr. d. Cimenter.

    ●(1732) GReg 169a. Cimenter, tr. «Cimanti. cimanta. ppr. cimantet.»

    ●(1838) OVD 158. En eined hanhuet alcion e vatisse ou néh én ur fæçon admirable : ind er groa ar vord er mor ér memb forme guet un aval, hag er cimante quer ferme tro-ha-tro, nameit un toullicg distér e lausquant d'er hlué. ●(1854) PSA I 247. cimandein en alliance ag el lézen nehué.

    ●(1919) FHAB Here 104. meinit ha simantit al leur-zi. ●(1931) VALL 123b. Cimenter, tr. «simanta.»

    ►sens fig.

    ●(1790) Ismar 41. cimantét guet ou goaid.

  • simantenn
    simantenn

    f. Surface cimentée.

    ●(1962) BAHE 31/27. Hanter-kant kilometrad a rejomp war ar simantenn goloet a-der-du-se.

  • simanter
    simanter

    m. –ion Cimentier.

    ●(1931) VALL 123b. Cimentier, tr. «simanter.»

  • simantet
    simantet

    adj. Cimenté.

    ●(1908) BOBL 15 août 190/3a. eun toull simantet.

  • simarenn
    simarenn

    f. –où (habillement) Simarre.

    ●(1633) Nom 114a-b. Palla : vn paletot, vne samarre : vn paltocq, vr simarren.

    ●(1732) GReg 600a. Manteau de femme, longue robe plissée que les femmes mettent par-dessus leurs corps de jupes, tr. «Simarenn. p. simarennou.» ●868a. Simarre, tr. «Simarenn. p. simarenn.»

    ●(1864) GBI II 54. He simarenn d'ez-hi 'n eûz gwisket tr. «Et l'a revêtue de sa simarre.» ●(1876) TDE.BF 566a. Simarenn, s., f., tr. «Manteau de femme.»

  • simbal
    simbal

    s. (musique) Cymbale.

    ●(1633) Nom 213a. Cymbalum : cymbale : cymbalen, cymbal.

  • simbalenn
    simbalenn

    f. –où (musique) Cymbale.

    ●(1633) Nom 199a. Cymbalum : cymbale : cymbalen. ●213a. Cymbalum : cymbale : cymbalen, cymbal.

    ●(1914) DFBP 74b. cymbale, tr. «Sembalen.» ●(1931) VALL 178a. Cymbale, tr. «simbalenn f. pl. ou.»

  • simbol
    simbol

    m./f. Symbole.

    ●(1499) Ca 185b. Simbol. g. simbole.

    ●(1790) MG 36. Chetui er péh e zeliamb credein ar en eihvèd articl ag er Simbol.

    ●(1847) FVR 152. Kredi ’rann a greiz kalon hag anzavout ive / Sembol vraz ann Ebestel, hag ar seiz sakr goude.

  • simbolenn
    simbolenn

    f.

    (1) Symbole.

    ●(1824) BAM 248. er Sembolen euz an Ebestel. ●(1834) APD 3. Evel ur symbolen eo. ●(1835) AMV 189. Symbolen an Ebestel. ●(1866) HSH 106. Symbolen an ebestel.

    (2) Symbole, objet de punition scolaire contre l'emploi de la langue bretonne.

    ●(1928) KANNgwital 308/182. Neuze Sant Erwan n'en dije ket roet ar simbolenn din !… Sur aoualc'h, ne blije ket dezhan ive ar c'hatekiz gallek !

  • simfoniañ
    simfoniañ

    v. intr. (musique) Jouer une symphonie.

    ●(c.1500) Cb (d’après GMB 627). Simphoniaff «jouer de symphonie»

  • Simforian
    Simforian

    n. pr. Symphorien.

    ●(1499) Ca 185b. Simphorian / cest propre nom.

  • simiad
    simiad

    m. simidi Portefaix.

    ●(1931) VALL 576b. Portefaix, tr. «simiad pl. ed, simidi (île de Batz).» ●(1944) DGBD 169. hanter-kant pe dri-ugent lur evel ma vezer boas da reiñ d’ar simmidi.

  • simiadañ
    simiadañ

    v. tr. d. Porter à dos d'homme.

    ●(1876) TDE.BF 566a. simiada, v. n., tr. «B[atz] Porter le blé à dos des champs à la maison. Les chevaux sont rares à l'île de Batz.»

  • simijoù
    simijoù

    plur. Simagrées.

    ●(1914) FHAB Eost 240. An itroun her c'harie kalz abalamour ma rea an aneval a bep seurt simijou.

  • similh
    similh

    m. –où

    (1) Remède de bonne femme.

    ●(1872) ROU 100a. Remède de bonne femme, simill ; simillou. Ounnez a voar meur a zimill. ●(1876) TDE.BF 566a. Simill (les L mouillés), s. m., tr. «Remède de bonne femme ; pl. ou.» ●(1890) MOA 436a. Celle-là connaît bien des remèdes, tr. «hounnez a oar meur a zimill.»

    (2) Façons, manières.

    ●(1872) ROU 87b. Grimaces, tr. «simill, simillou.»

    ●(1931) VALL 345a. Grimace ; façons, manières, tr. «similhou L[éon].»

  • similhañ
    similhañ

    v. tr. d. Soigner.

    ●(1982) LLMM 210/31. N'he doa ket [ar vuoc'h] gwentloù bras hag al leue oa prest da vervel pa oa deut war an douar, un hanter eur bet o similhañ anezhañ e bep seurt stumm.

  • similherezh
    similherezh

    m.

    (1) Remède de bonne femme.

    ●(1872) ROU 100a. Remède de bonne femme, tr. «simillerez.» ●(1889) ISV 172. hag e voue great pep seurt simillerez evit clasc renta dezhi ar guelet.

    (2) Sorcellerie.

    ●(1870) FHB 284/178b. An den-ze a ioa sorser, pe mar kirit eur furlukin a rea simillerez. ●(1873) FHB 463/368a. ober neuziou ha simillerez. ●(1874) FHB 510/317a. laket em euz enhan kement simillerez a ouzon.

    ●(1914) MAEV 115. Pa oa deuet da veza den a-walc'h, en em lakeas da ober similherez, ha tud ar c'harter o doa aon razan her galve sorser Lannedern.

    (3) Superstitions.

    ●(1879) BMN 169. Setu ama darn euz ar superstisionou pe simillerez a rene d'ar mare var bro Breiz-Izel.

    (4) Façons, manières.

    ●(1872) ROU 87b. Grimaces, tr. «simillerez.»

  • siminal
    siminal

    f. –ioù Cheminée.

    I.

    ●(1499) Ca 36b. Chiminal. g. chiminee. ●(1612) Cnf 23b. dré an chiminal. ●(1633) Nom 134b. Caminus, spiramentum, fumarium, infumibulum : cheminée : chiminal.

    ●(1659) SCger 24a. cheminée, tr. «cheminal.» ●(1732) GReg 160b. Cheminée, tr. «Ciminal. p. ciminalou. Van[netois] cheminal. p. eü.» ●892b. La cheminée est pleine de suïe il faut la ramonner, tr. «Leun eo ar cimynal a uzyl, redd véz he scarza.» ●944b. Tuïau de cheminée, tr. «Tuellenn ciminal. p. tuellennou.»

    ●(1838) CGK 4. dre ar ciminal. ●(1876) TDE.BF 566a. Toull siminal, tr. «le tuyau de la cheminée.» (T) E. ar Moal jiminal.

    ●(1902) PIGO i 184. ar chiminal hag an doen. ●(1904) DBFV 37a. cheminal, m. pl. eu, ieu, tr. «cheminée.» ●(1906) KANngalon Genver 15. Me rai aman eur sanaill, hag eur siminal. ●(1909) NOAR i. ar skabell wella e kougn ar siminal. ●(1925) IZID 8. Ou cheminal é vogedein adrest ou zi. ●(1984) HYZH 154-155/25. ar brini louet-se a rae o neizhioù war ar chimiler.

    II. (Blason populaire) : Chiminaloù Langoad (surnom des habitants de Langoat).

    ●(1951) ECLA 298/2. Chiminaloù Langoad.

    ●(2005) HYZH 244/38. Chiminaloù Langoad.

    III.

    (1) Du evel ur siminal : très noir.

    ●(1902) PIGO I 149 . En kroug euz derven an Displeg, maro ha du evel eur chiminal.

    (2) Bezañ ar siminal war e benn : être délogé.

    ●(19--) NFLO (L). Délogé (sans demeure) je suis délogé, tr. Loeiz ar Floc'h «ar siminal 'zo war va fenn.»

    (3) Bezañ moged kamm o sevel a-zioc'h e siminal : voir moged.

  • siminaler
    siminaler

    m. –ion Fumiste.

    ●(1914) DFBP 151a. fumiste, tr. «Chiminaler.»

  • siminalerezh
    siminalerezh

    f. Fumisterie.

    ●(1914) DFBP 151a. fumisterie, tr. «Chiminalërez.»

  • simirakloù
    simirakloù

    plur. Simagrées.

    ●(1959) BRUD 10/72. En ur gana e ree beb seurt simiraklou a lakae an dud da hoarzin.

  • simmañ
    simmañ

    v. Grimper.

    ●(1942) VALLsup 89a. Grimper, tr. «simma L[éon].»

  • simmer
    simmer

    m. –ion Grimpeur.

    ●(1942) VALLsup 89b. simmer, tr. «grimpeur.»

  • simmiad
    simmiad

    voir simiad

  • Simon
    Simon

    n. pr. Simon.

    ●(1499) Ca 185b. Simon. idem.

  • simoni
    simoni

    f. (religion) Simonie.

    ●(1499) Ca 185b. Simoni. g. simonie. ●(1612) Cnf 1b. an casyou (…) à vsur, ha symoni, ha casyou arall heuelep dezo. ●66a. chadennou ves à simony, à sacrileig.

  • simonieg
    simonieg

    m. Simoniaque.

    ●(1950) ANTK 56. n'oa anezhañ nemet ur simonieg divezh.

  • simoniezh
    simoniezh

    f. (religion) Simonie.

    ●(1824) BAM 346. ar simoniach, hac a bep seurt crimou.

    ●(1969) BAHE 62/56. ar sakrilaj anvet simoniezh.

  • simoul
    simoul

    voir semoul

  • simpat
    simpat

    v. tr. d. = (?) Grimper (?).

    ●(1868) FHB 182/206b. E voat oc'h achui, ha, dipa dapa, kenta veljomp, eun doare pillouaer (...) o simpad ar skalierou.

  • simpl
    simpl

    adj. Simple.

    (1) Simple.

    ●(1499) Ca 185b. Simpl. g. simple. ●(1633) Nom 166a. Lucerna simplex : chandelle à simple mesche : goulaouën ez deffe poulchat simpl, moan.

    ●(1659) SCger 111a. simple, tr. «simpl.»

    ●(1856) VNA 168. la vie simple et honnête, tr. «er vuhégueah simpl hac honest.»

    (2) (religion) Gouel simpl : fête simple.

    ●(1874) POG vii. Ar Goueliou zimb eo ar re ziveza euz ar Goueliou, hag ann Oferen e defe enn-ho, teir Orezon d’ann nebeuta.

  • simplded
    simplded

    f. Simplicité.

    ●(1499) Ca 185b. Simpldet g simplesse.

  • simplisite
    simplisite

    f. Simplicité.

    ●(1659) SCger 111a. simplicité, tr. «item.»

  • simuc'h
    simuc'h

    m. Essoufflement.

    ●(1931) VALL 273a. Essoufflement, tr. «simuc'h m.»

  • simuc'hiñ
    simuc'hiñ

    v. intr. Essouffler.

    ●(1931) VALL 273a. Essouffler, tr. «simuc'hi verbe neutre.»

  • simud
    simud

    m. Mutisme.

    ●(1732) GReg 645b. État de celui, ou de celle qui est muette, tr. «simud.» ●Les filles ne sont pas communément muettes, tr. «ar simud ne dausta nemeur ouc'h maoües.»

    ●(1876) TDE.BF 566b. Simud, s. m., tr. «Etat de celui qui est muet.»

  • simudadur
    simudadur

    m. Mutisme.

    ●(1732) GReg 645b. État de celui, ou de celle qui est muette, tr. «simudadur.»

  • simudañ / simudiñ
    simudañ / simudiñ

    v.

    I. V. intr.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Devenir muet.

    ●(1732) GReg 645b. Devenir muet, tr. «Simuda. pr. simudet.»

    ●(1860) BAL 3-4. Ne leverer ket deoc'h choum da zouezi, evel da zumudi, eb ober van ebed mui eus netra o sonjal er maro. ●(1876) TDE.BF 566b. Simuda, simudi, v. n., tr. «devenir muet par suite de frayeur ou de maladie.»

    (2) Faire le sournois.

    ●(1872) ROU 104a. Faire le sournois, tr. «simudi.»

    (3) Attraper froid, grelotter de froid.

    ●(1942) VALLsup 82b. grelotter de froid, tr. «simudi L[eon] (prononcé chimudi Perrot).» ●(1973) HYZH 89-90-91/53. chimudi(ñ) v. pp. chimudet. «chom da chimudi», chom da bakañ anoued M.G. Plodiern (1934).

    (4) Simudiñ gant =

    ●(1938) WDAP 2/124. (Pleiben) Chumudi, verb, Kemerout eun doare lent, kaezik ha dister. Skouer : Abaoe ma'z eo maro o zud emañ ar vugale-se o chumudi gant an dienez.

    B. (en plt de végétation) Dépérir.

    ●(1942) VALLsup 174a. Végéter, dépérir, en parl. des plantes, tr. «simudi L[éon] prononcé semeudi : Ar yeot ne reont nemet semeudi (Perrot), prop. devenir muet.»

    II. V. tr. d.

    (1) Rendre muet.

    ●(1732) GReg 645b. rendre muet, tr. «Simuda. pr. simudet.»

    ●(1876) TDE.BF 566b. Simuda, simudi, v. a., tr. «Rendre muet par suite de frayeur ou de maladie.»

    (2) Murmurer, prononcer de manière incompréhensible.

    ●(1936) LVPR 94. Ar bugel a chimudas (1) eun dra benag etre e zent. (1) chimudi : murmurer, dire quelque chose sans se faire comprendre. ●(1936) PRBD 127-128. pa ve digoret ar vichet warno, e chimudont, e c'hrosmolont eun dra bennag.

  • simudet
    simudet

    adj. Devenu muet.

    ●(14--) N 666. Mazoas dre burzut symudet, tr. «Si bien que tu étais par miracle devenu muet.»

    ●(1876) TDE.BF 566b. Simudet, adj. et participe. Eunn den simudet, tr. «un homme devenu muet, un muet.»

  • simudik
    simudik

    adj. Emprunté, timide.

    ●(1938) WDAP 2/124. (Pleiben) Chumudik, hano gwan, Kaout eun doare lent, kaezik ha dister. Skouer : Chumudik eo evel eun den o klask an aluzenn ha ne gred ket mont war wel d'an holl. ●(1955) STBJ 107. n'eo ket souezus am c'havas chumudik. ●221. chumudik : simudet, kaezik. ●(1973) HYZH 89-90-91/53. chimudik adj. : anouedik (Plodiern), rividik (Kastell-Nevez).

  • simudiñ
    simudiñ

    voir simudañ

  • simuliñ
    simuliñ

    v. tr. d. Simuler.

    ●(c.1500) Cb (d’après GMB 627). Simuliff (feindre, simuler).

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...