Recherche '"skeiñ"...' : 1 mots trouvés

• skeiñ
  skeiñ

  v.

  I. V. tr. d.

  A.

  (1) Donner (des coups).

  ●(1499) Ca 158a. Pilat et squeiff tout vng ibi vide.

  ●(1659) SCger 172b. squei p. scoet, tr. «fraper.»

  ●(1907) AVKA 298-299. ha skei fasado ganthan. ●(1911) BUAZperrot 64. daoust d'an taoliou a skoër ganti.

  (2) Tirer (au fusil).

  ●(1878) EKG II 90. Ne skoen tenn e bed abiou.

  (3) Skeiñ ar gwenn : tirer au but.

  ●(1633) Nom 185b. Collimare, collineares : tirer ou toucher au blanc : tennaff pe squeiff an guen.

  (4) Skeiñ an daboulin : sonner du tambour.

  ●(1732) GReg 876a. Sonner du tambour, tr. «Sqei an daboulin.»

  (5) Sonner.

  ●(1732) GReg 876a. Sonner la retraite, terme de guerre, tr. «Sqei ar retredt.»

  (6) Jeter.

  ●(1967) BAHE 51/2. Skoet e oa bet Yeremiaz er prizon.

  (7) (pathologie) Paralyser.

  ●(1928) DIHU 199/10. é oè bet ret dehon rein é ziskarg, skoeit ma oè bet un tu anehon.

  (8) Skeiñ moneiz : battre, frapper (de la) monnaie.

  ●(1633) Nom 206a. Nummum percutere siganre, monetam cudere vel argentum, ferire pecuniam : battre, ou frapper monnoye : cannaff, squeïff pe ober mouneïz.

  (9) Échouer.

  ●(1659) SCger 47a. echouer, tr. «squei e lestr oc'h.»

  B. sens fig. Skeiñ an daoulagad : frapper le regard.

  ●(1883) MIL 131. Ne verkin aman nemet ar pez a sko ar muia an daoulagad, nemet ar pez so meulet gant an oll.

  II. V. tr. i.

  (1) Skeiñ war : frapper sur, cogner à.

  ●(1633) Nom 146a. Cornix, cantharus, manus extera : le marteau ou anneau duquel on frappe la porte : an morzol dor, an pez oüarn á vez da squeiff voar an dor.

  (2) Skeiñ war : taper dedans, se servir.

  ●(1866) FHB 99/373a. eur verc'hic iaouanc (...) hag e doa mall da skei var ar c'hrampouez a ioa lavared d'ez-hi e divije d'he askoan.

  (3) Skeiñ udb. gant e lagad = gwelout.

  ●(1928) FHAB Genver 14. D'ar zelladenn genta, netra ne skoas gant lagad ar paotr.

  (4) Skeiñ e lagad ub. : taper dans l'œil à qqn.

  ●(1867) LZBt Gouere 323. ar merc'hed vihan a read katekiz d'he. Unan anhe a skoaz em lagad, adalek ma he gweliz.

  ●(1912) MMPM 82. ar pez a dremen ne sko ket en he daoulagad.

  (5) Skeiñ e, ouzh, war : se jeter sur.

  ●(1752) BS 573. da fazia var an hent-mat, da squeï var ar c'herrec.

  ●(1831) MAI 171. Ar lestr na resistas quet pell hep mont da squein er garec. ●(1869) FHB 216/50a. ne da morse da skei oc'h ar c'herrek.

  (6) Skeiñ ouzh : être contigu.

  ●(1903) LZBg Du 246. er mézeu kaer e zou é skoein doh ti.

  III. V. intr.

  A. (avec une idée de déplacement)

  (1) Se diriger, aller.

  ●(1913) FHAB Here 341. Pe du skei ? ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Kleder) Skei. Skoit a-dreus dre ar park : ober hent. Dre Vrest eo d'eoc'h skei evit erruout kentoc'h.

  (2) Skeiñ diouzh tu, diouzh kostez : prendre la direction de.

  ●(1893) IAI 16. Sant Bertele a skoas diouz kostez an Indez.

  ●(1907) BSPD I 620. Paul e skoas doh tu en Asi, ha Barnabé doh tu Chipr.

  (3) Skeiñ àr, war-zu : se diriger vers.

  ●(1907) BSPD II 338. arlerh e skoant ar Baris. ●(1925) BUAZmadeg 358. goude (...) e skoaz varzu ar Jermani. ●(1957) AMAH 52. Ho Kras, emezo, tuet d’ober adarre o c’hazh mitaouig, pedit en anv Doue ar c’habiten da skeiñ raktal war du Bro-C’hall.

  (4) Skeiñ da : aller à.

  ●(1894) BUZmornik 31. e skoaz da Rom.

  ●(1912) BUAZpermoal 585. ac'hane e skoas d'ar Rusi. ●(1914) KANNgwital 138/417. Tost da eiz vloaz zo, klaz bretouned a skoaz d'ar C'hanada. ●(1921) PGAZ 6. setu hi o skei d'an hanternoz d'an enezen. ●(1925) BUAZmadeg 150. ar manac'h iaouank a c'hellaz tec'het euz he brizoun (...) hag a skoas var eün da Baris.

  (5) Skeiñ berroc'h a-dreuz : prendre un raccourci.

  ●(1857) CBF 19. Ha ne hellann-me ket skei berroc'h adreuz, enn eur ziskenn hed ar menez ? tr. «ne puis-je pas raccourcir par la traverse, en descendant la montagne ?»

  ●(1932) ALMA 99. Kola (...) a yeas a dreuz evit skei berroc'h.

  (6) Skeiñ mibin, stank : marcher rapidement.

  ●(1876) TDE.BF 434. astenn gant tiz he zivesker bihan ha skei mibin gant he zaou droadik enn hent.

  ●(1911) FHAB C'hwevrer/Meurzh 54. m'en asur deoc'h, e skoe stank kement a hast a oa gantan.

  (7) S'échouer.

  ●(1843) LZBg 1^añ blezad-2^l lodenn 62. én ur huélet é oé hul læstre prest-caër de monnet de scoein.

  (8) Skeiñ war : aboutir à, toucher un bout de.

  ●(1732) GReg 5b. Aboutir, tr. «sqei var.» ●Cette maison aboutit au grand chemin, tr. «An ty-ze a sqo var an hent meur.»

  (9) Skeiñ war : donner sur, confiner à, avec.

  ●(1911) BUAZperrot 537. an nor houarn a skoe var ruiou kear. ●(1913) AVIE xii. Hi e sko, doh er hreisnoz, ar vañnéieu er Liban ; doh er hreisté, ar en dézerh. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Kleder) Ar prenestr a sko war ar porz.

  B.

  (1) Cogner, frapper.

  ●(c.1680) NG 1709-1710. En Vzeuion infam / Biscoueh ne discuizehant / Ner gouall traittou ha scouign.

  ●(1872) DJL 23. Abaoue ar mintin, ar c'huezen var ho zal, hag int daoubleghet, a skoënt dribill var griou teo ar Venn-dero koz. ●(1890) MOA 272a. frapper très fort, tr. «skei put, skei mort.» ●(1942) DRAN 143. Skei a rae ar 75 a reuziadou.

  ●(1932) ALMA 115. heb skei re der, en dro-man.

  (2) Skeiñ war an tomm : battre le fer à la forge.

  ●(1857) CBF 107. Er c'hovel e m'eur o skei war ann tomm, tr. «On bat le fer à la forge.» ●(1890) KTB.ms 15 p 14. N'am eûz ket labouret c'hoas en ti marichal a-bed, mes da skeï war ann tomm a vin mad bepred.

  (2) (en plt du soleil) Taper, cogner.

  ●(1633) Nom 233b. Apricus locus : vn lieu où le Soleil frappe tousiours : vn læch pe en hiny ez squo an eaul bepret ; læch tomm ha gouasquet baradoes an grachet.

  C.

  (1) (en plt de l'heure) Sonner.

  ●(1732) GReg 876a. J'arrivai à midi sonnant, tr. «arruout a rean pa edo crezdeiz o sqei.»

  ●(1909) KTLR 256. Mez eun heur a skoaz. ●257. Pa skoas adarre hanter noz nemet kart.

  (2) Skeiñ hebiou, kostez, a-dreuz, a-gleiz : se tromper, faire erreur.

  ●(1862) JKS 423. Skiant ann den a zo berr anezhi he-unan hag a hell skei a dreuz. ●(1868) FHB 185/229a. pa scoent abiou, an doctor bian a responte evitho. ●(1868) FHB 163/53a. neuze e skoe a gleiz : rag ar relijion n'eo ket greet gant an dud, mes gad Doue. ●(1880) SAB 247. Mar d-euz un darn anezo ac a sco abiou, a dreuz caer.

  ●(1903) MBJJ 268. Pa laran «war rauk», e skoan koste eun nebeudik. ●(1907) PERS 341. an Impalaër en euz skoet abiou.. ●(1917) KZVr 220 - 20/05/17. skei ebiou, tr. «frapper à côté, manquer le but, (Léon) Loeiz ar Floc'h.»

  (3) Skeiñ damdost : tomber à peu près.

  ●(1931) VALL 742b. Tomber à peu près (dans un estimation), tr. «skei damdost.»

  (4) Skeiñ eeun : tomber juste.

  ●(1931) VALL 742b. Tomber juste (dans une estimation), tr. «skei eeun.»

  (5) Skeiñ eeun : tirer, frapper juste, atteindre la cible.

  ●(1915) MMED 174. pegen eün o doa skoet hor c'hanolerien. ●(1917) KZVr 220 - 20/05/17. Skei eün, tr. «frapper juste, (Léon) Loeiz ar Floc'h.»

  (6) Skeiñ eeun : répondre juste.

  ●(1868) FHB 185/229a. ha bevech e scoe eün.

  (7) Skeiñ sonn =

  ●(1790) MG iii. péhani e scoei marse sonnoh é speret ul lod-vat, eit ne ra er Perdêgueu.

  (8) =

  ●(1857) HTB 186. bepret a tleer skei d'ar gwella.

  (9) Skeiñ diwar e hent : se tromper de route, de direction.

  ●(1862) JKS 239. ar c'hras a laka he fisians e Doue, ha ne sko ket diwar he hent.

  (10) Skeiñ klañv : tomber malade.

  ●(18--) KTB.ms 14 p 66. ma faotrik keiz a zo skoët klanv.

  (11) Skeiñ klañv gant : contracter (une maladie).

  ●(1905) BOBL 02 septembre 50/2a. ar vrec'h (…) pemp pe c'houec'h den a zo bet skoet klanv ganthi. ●(1924) BILZbubr 42/976. Katellig, en ampoent-ze, a skoas klanv gant ar rudell.

  (12) Bezañ skoet gant : être atteint de.

  ●(1912) BUAZpermoal 558. skoet gant klenvejou stagus. ●(1944) DGBD 85. e vezont skoet gant ur seizien ha ne dint mui evit flach an disterañ. ●(1996) GRVE 79. me zo skoet gant ar boan 'n em hein.

  (13) Venir (à l'esprit).

  ●(1908) PIGO II 3. Ar zonj-ze a skoas en e spered.

  IV. V. pron. réfl. En em skeiñ e : se jeter, se précipiter contre.

  ●(1936) BREI 456/4b. Eur rod eus ar wetur a darzas hag ec'h eas houman d'en em skei en eur voger.

  V.

  (1) Skeiñ war e daboulin : voir taboulin.

  (2) Skeiñ war an houarn e-keit ha ma'z eo tomm : voir houarn.

  (3) Skeiñ tan ha moged : voir tan.

  (4) Skeiñ gant barazhioù : voir barazhioù.

  (5) Skeiñ war an tach : voir tach.

  (6) Skeiñ war an tomm : voir tomm.

  (7) Skeiñ evel un dall : voir dall.

  (8) Skeiñ kaoc'h en avel : voir kaoc'h.

  (9) Skeiñ e benn e-barzh ar c’hleuz : voir kleuz.

  (10) Skeiñ piz (kras) gant Kastell-an-Tarv : voir Kastell-an-Tarv.