Recherche 'skeud...' : 14 mots trouvés

• skeud
  skeud

  m., prép. & adv. –où

  I. M.

  (1) Ombre.

  ●(1499) Ca 189b. Sqeut. ga. ombre. ●(1575) M 173. Ha ne'n dout nemert sqeut, tr. «Et tu n'es qu'une ombre.»

  ●(1659) SCger 85b. ombre, tr. «squeut.» ●172b. squeut, tr. «ombre.» ●(1732) GReg 673a. L'ombre d'un corps, tr. «Sqeud. p. sqeudou. Van[netois] sqed. hesqed. pp. ëu.» ●Mon ombre, tr. «Va sqeud. Van[netois] me hesqed. me sqed. ●On en voit l'ombre, tr. «Guëllet a rear e sqeud. ●On remarque leurs ombres, tr. «Beza ez vélleur o sqeudou.»

  ●(1849) LLB 925. Ne hadit ket neoah ér skéd ag ur huéen. ●(1876) TDE.BF 570b. Skeud, s. m., tr. «Effigie, image, ombre.»

  ●(1902) PIGO I 122. da skeud a welen hirr-hirr am oa kemeret evidoud da-unan ! ●(1933) OALD 45/206. skeud finvus ar raoskl.

  (2) Aperçu.

  ●(1825) COSp 210. Eveit hur bout ur sqæd benac a guement-cé. ●(1854) PSA I 102. Aveid hur bout enta un tamig squêd ahoel a ol-buissance en Eutru Doué.

  ●(1911) BUAZperrot 6. al lid gourc'hemennet gant Doue da Abraham, hag a ioa eur skeud eus sakramant ar vadisiant. ●(1922) FHAB Gouere 229. ar c'haera prosesionou a welomp c'hoaz en amzer-man e pardoniou brudeta hor bro n'int nemed eur skeud, ha netra ken, eus ar pez a welet neuze war hent bras ar Folgoat.

  (3) Reiñ ur skeud : donner un aperçu.

  ●(1876) TIM 23. Sant Athanas, aveit rein d'omb ur squèd ag er mystér-men, e lar d'omb penaus en Tad éternel e zou èl un hiaul éternel.

  (4) [au plur.] (religion) Espèces.

  ●(1935) KANNgwital 391/66. Hor Zalver, beo-buezek dindan skeudou ar Zakramant.

  (5) Fantôme. cf. eskeud

  ●(c.1718) CHal.ms iv. Spectre, tr. «bugul nos, squet, fantom'.»

  ●(1818) HJC 376. int e chongeai guet hé guélet ur squèd. ●(1849) LLB 578. Tud, marw a huersou, é tremen el skedeu. ●(1861) BSJ 124. En Apostolèd, lorhet é huélèt un dén é quêrhèt ar zeur, er heméré eid ur squèd.

  ●(1922) DIHU 135/137. Préhésion blaoahus er skedeu askornek.

  (6) (?) par confusion avec «sked» (?) : brillance, éclat.

  ●(1846) DGG 94. evel ma tremen squeud an heaul dre ar guêr.

  (7) Terzhienn skeud : effroi non motivé.

  ●(1876) TDE.BF 570b. Tersienn skeud, tr. «frayeur sans motif.» ●Kaout tersienn skeud, tr. «avoir peur de son ombre.» ●(1890) MOA 231a. Qui est effrayé sans motif, tr. «kroget ann dersienn skeud enn-han.»

  II. Prép. & adv.

  A. Prép. E-skeud / er skeud a.

  (1) À l'ombre de, abrité par.

  ●(c.1825-1830) AJC 1996. hac en sceud an nenesen on deus disambarqued, tr. «... à l'abri de l'île.» ●(1849) LLB 925. Ne hadit ket neoah ér skéd ag ur huéen. ●(1900) MSJO 48. E skeud diou galon guerc'h eo e ranke diouan Jesus. ●(1902) PIGO I 223. en em doljont da gousket e skeud eur roc'h. ●(1908) PIGO II 165. Ar bôtred a azeas e skeud ar brouskoad.

  (2) Bevañ e-skeud ub. : vivre dans l'ombre de qqn.

  ●(17--) EN 2007-2008. ar bob fidel, ac an estrangourien, / a veue en esceud a dindan elesen, tr. «le peuple fidèle et les étrangers qui vivaient à son ombre et sous sa loi.»

  (3) E skeud, war skeud : sous prétexte de.

  ●(1931) VALL 591b. sous prétexte de, tr. «e skeud, war skeud.»

  B. Loc. adv. E-skeud-se.

  (1) Par conséquent.

  ●(1903) MBJJ 50. E skeud-ze da vihanan, e tremen buhan ar beurevez evidon. ●(1908) PIGO II 89. C'hoant am eus, me, hirie, da vean fur, hag, e skeud-ze, n'in ket d'an iliz. ●(1910) YPAG 2. E skeud ze, da vihanan, ne vo ket gret gwap ac'hanout ! ●(1935) BREI 395/2c. Eun douar hep râ a zo eun douar maro : n'hall ket euri an temziou hag, e skeud se, n'hall ket ar plant tenna gonid dioute.

  (2) Par la même occasion, profitant de l'occasion.

  ●(1903) MBJJ 281. D'am distro, ec'h an (...) da evan eur banne tizan (...) hag e-skeud se e kemeran (...) eur pakadik louzo. ●292. Larout a rin ive, 'skeud-se, ec'h a bemde taer euz al leanezed da glanvdi kær.

  (3) =

  ●(1935) BREI 395/1c. Al labour, e skeud se, a yae a-ruz, a-stlej.

  C. Skeud-diskeud :

  ●(1958) LLMM 67/91. en ur sellout pizh ouzh ar mor, heñvel ouzh ur voulouzenn deñval ma treluc'he warni a-vil-vern spilhennoù aour, skeud-diskeud ar stered diniver.

  III.

  (1) Kaout aon rak e skeud // Kaout doan rak e skeud // Krenañ rak e skeud // Tec'hel rak e skeud // Lammat a-raok e skeud // Spontañ rak e skeud : avoir peur de son ombre. Cf. na gaout aon rak e anv.

  ●(1766) MM 697-698 (Li) C.-M. le Laé. Deus ta, diavanç en nebeut / Nemet aoun az-bé rac da squeut, tr. G. Esnault «...hormis que tu aurais peur de ton ombre.» ●1455. A ne grené quet rac e squeut, tr. G. Esnault «et ne tremblait pas devant son ombre.»

  ●(1869) FHB 215/45a (L) Gabriel Morvan. Oa eur c'hristen stard en he feiz hag e tiskenne euz eur vouenn-dud ha ne lamment ket araoc ho skeud. ●(1877) EKG I 19 (L) L. Inisan. N'ounn ket den da dec'het araok va skeud. ●74. He dri vab o deuz an ear da veza potred stard, ha n'o deus ket aoun rak ho skeud. ●137. Hennez, var ar mor braz, a ioa bet, meur a veach, e riskl euz he vuez, ha n'en doa ket a aoun rag he skeud. ●(1893) IAI 125 (L) L. Kerne. Marc'herien kalounek meurbet, ha n'o doa ket aoun rag ho skeud. ●(1894) BUZmornik 175. mes holl oant potred iaouank ha potred leun a dan, potred ha ne lamment ket araok ho skeud. ●525. Ne zaleaz ket da ziskouez n'oa ket prest da lammet araok he skeud.

  ●(1910) MAKE 90 E. Crocq. Yan en doa anaoudegez a gement-se, mes evel ne oa ket den da sponta rag e skeud, e reas e zonj da dremen an nozvez e kleuzen al laeron. ●(1936) IVGA 224 (Ki) Y. Drezen. Ma n'o doa ket ar baotred aon ouz o skeud. ●(1978) PBPP 2.2/348 (T-Plougouskant). Honnezh he deus doan rak he skeud, tr. J. le Du «elle a peur de son ombre /lit. de son reflet/»

  (2) Tremen evel ur skeud : passer très rapidement.

  ●(1849) LLB 1411 (G) J. Gwilhom. En amzer e dremen neoah avel ur sked.

  ●(1905) IMJK 21 (G). Ha ré hum néhansamb get treu e dremén èl ur sked.

• skeudenn
  skeudenn

  f. –où

  I. (représentation en deux ou trois dimensions)

  (1) Représentation graphique, illustration, image.

  ●(1732) GReg 411b. Figure, représentation de différentes choses, tr. «Sqeudenn. p. sqeudennou.» ●Le monde n'est qu'une figure, & une figure qui passe, tr. «Ar bed ne deo nemed ur sqeudenn, hac ur sqeudenn pehiny a drémen.»

  ●(1876) TDE.BF 570b. Skeudenn, s. f., tr. «Image, effigie, dessin, forme, statue, statuette ; pl. ou.»

  ●(1903) MBJJ ix-x. eul levr kaer (…) marellet gant skeudennou koant. ●(1926) FHAB Mae 168. War an eil taolenn e kaver diou skeudenn eus manati sant Fransez Kuburien. ●(1942) DHKN 70. Ul lévrig bihan é, mollet bitik, ar bapér liù koèuen ha get skeudenneu liùet. ●(1948) KROB 5/12. Skeudennou niverus a laouena ar pajennou.

  (2) Photographie.

  ●(1914) FHAB Gouere 210. hag e kavas en doa eun tamm earidigez gant skeudenn eur beleg en doa gwelet e Kergastel. ●(1928) LZBt Mae 108. skeudennou beo eur sinema. ●(1942) DIHU 369/36. tennein arlerh ou skeuden pakret.

  (3) Ombre dans un tableau.

  ●(1732) GReg 673a. Ombre dans un Tableau, tr. «sqeudenn.» ●(1744) L'Arm 258b. Ombre (…) Dans un tableau, tr. «Squædenn.. neu. f.»

  (4) Statue.

  ●(1869) SAG 171. eun iliz leun a idolou pe skeudennou an diaoulou. ●(1874) FHB 490/160a. Ar skeuden (...) hag a zo great e mean Kerzanton.

  ●(1909) MMEK 83. eur c'hizeller gouiziek (...) a ginnigaz d'ezan eur skeuden gaer. ●(1910) MBJL 115. skeuden arem an Amiral Nelson. ●(1923) KNOL 288. adrenv ar skeudenn venniget. ●(1925) FHAB Mezheven 224. gant hor skeudennou mein. ●(1926) FHAB C'hwevrer 66. dilavar evel skeudennou mein. ●(1928) FHAB Mezheven 204. skeudenn vaen eul laer. ●208. skeudennou ar c'halvar koz. ●(1934) FHAB 283. Ar skeudennou a voe dibennet, torret holl.

  II. sens fig.

  (1) Image, représentation mentale.

  ●(1911) BUAZperrot 295. Ar manipul hag ar stol a zo eur skeuden eus ar chadennou. ●298. karit ho trapo (...) an drapo eo skeuden ar vro.

  ●(1934) PONT 14. skeudenn ar belek e doa gwelet dre he hunvre.

  (2) Image, métaphore.

  ●(1906) KPSA 18. An Aotrou Vianney a lakea en e gelennou kalz a gemmou hag a skeudennou.

• skeudenn-voull
  skeudenn-voull

  f. -où-moull Estampe.

  ●(1931) VALL 273b. Estampage, image imprimée, tr. « skeudenn-voul f., pl. skeudennou-moul »

• skeudennadur
  skeudennadur

  m. –ioù Description.

  ●(1931) VALL 207a. Description, tr. «skeudennadur m.» ●(1970) BRUD 35-36/145. N’eo ket an drouzadeg-se eun didalvez a skeudennadur dre zon war ar skrid.

• skeudennadurezh
  skeudennadurezh

  f. Iconographie.

  ●(1931) VALL 371b. Iconographie, tr. «skeudennadurez f.»

• skeudennañ
  skeudennañ

  voir skeudenniñ

• skeudennaouañ / skeudennaouiñ
  skeudennaouañ / skeudennaouiñ

  v. tr. d. Représenter par illustration.

  ●(1929) FHAB Meurzh 95. Gwer a liou a zo laket enni [ar chapel] abaoe hag e weler skeudennaouet warno buhez sant Tanguy ha santez Heaudez. ●(1931) VALL 373b. Illustrer un livre, tr. «skeudennaoua, skeudennaoui.»

• skeudennaouiñ
  skeudennaouiñ

  voir skeudennaouañ

• skeudennek
  skeudennek

  adj. Imagé.

  ●(1906) KPSA 18. komzou Persoun Ars a ioa leun a c'heriou skeudennek a roe liou d'ezo.

• skeudenner
  skeudenner

  m. –ion Photographe.

  ●(1903) MBJJ 245. pa 'zo laret d'ean gant ar skeudennerien na frinval ken. ●(1930) DIHU 227/65. Eleih a liùerion hag a skedennerion en des kavet braù-tré er chapél-sé.

• skeudennet
  skeudennet

  adj.

  (1) Représenté.

  ●(1874) FHB 509/311a. Cridi a ran ez int skeudennet mad avoalc'h ho daou dre an daou veacher-ze.

  (2) Photographié.

  ●(1903) MBJJ 165. ec'h asten warnomp holl lagad e venvek, ha setu ni skeudennet.

  (3) Illustré (ouvrage).

  ●(1909) FHAB Meurzh 69. eul levrik mentet kaër, skeudennet kaër, moullet kaër.

• skeudenniñ / skeudennañ
  skeudenniñ / skeudennañ

  v. tr. d.

  (1) (peinture) Ombrer (un tableau).

  ●(1732) GReg 673b. Ombrer, faire les ombres dans un tableau, tr. «Sqeudenna un daulenn.» ●(1744) L'Arm 259a. Ombrer, parlant de tableau, tr. «Squædennein.»

  ●(1907) VBFV.bf 69a. skedennein, v. a., tr. «ombrer.»

  (2) Représenter.

  ●(1857) HTB 87. Dre oll en he balez na welet nemet pentadur ha taolennou pere a skeudenne an euzusa treou. ●(1877) BSA 17. Ar vezen o peuz guelet a deu da skeudenna dirazoc'h dimizi Emerentiana. ●308. Diez eo skeudenna an daolen gaer euz ar vanden bardounerien-man gant ho guiscamanchou a bep giz.

  (3) Illustrer (un ouvrage).

  ●(1909) FHAB Meurzh 69. eul levrik mentet kaër, skeudennet kaër, moullet kaër. ●(1922) FHAB Here 303. skeudenni hag advoula anezi. ●(1922) FHAB Du 321. gounezet ive gant al leor hag en devoa prometet skeudenni anezan, golo hag all. ●(1931) VALL 373b. Illustrer un livre, tr. «skeudenna.»

  (4) Photographier.

  ●(1903) MBJJ 245. dek benvek (...) a c'hellont skeudenni 'nean o goalc'h.

  (5) Représenter.

  ●(1874) POG 182. Ho bagad loened a skeudenn d'e-omp eta ar bobl.

  ●(1929) MANO 153. Bez e oa tud oc'h ober Hor Zalver, ar Werc'hez, sant Jozef, ar bastored, an tri Roue (…) re all a skeudenne ar Feiz, ar Fizians, ar Garantez.

• skeudik
  skeudik

  adj.

  I. Attr./Épith.

  (1) Scabreux, incertain.

  ●(1908) PIGO II 121. Skeudik eo an taol ganin ! ●(1931) VALL 678b. Scabreux ; (affaire), tr. «skeudik.»

  (2) Ombrageux.

  ●(c.1718) CHal.ms iii. Cheual ombrageus, tr. «ur marh, ur Iau scontus Eunus squetic, ombrajus.»

  ●(1920) KZVr 362 - 08/02/20. steudik, tr. «ombrageux (cheval), evit skeudik.»

  II. Adv. =

  ●(1908) PIGO II 159. Boutan reas skeudig e benn etre daou vod hag e tolas eur zell wardro. ●(1926) FHAB Kerzu 457. ret monet ganeomp gorrek ha skeudik.

• skeudiñ
  skeudiñ

  v. tr. d.

  (1) = (?) Prophétiser (?).

  ●(1861) JEI 193-194. En assamblé caër hag ancien bras-cé e zou hag e zou bet, a houdé tri hùéh cant vlai, stréàuet duhond ha dumen dré er bed antier ; squædet hag annoncet oé bet pêl é rauc dré hilleih a brofétieu sclær ha certæn.

  (2) Refléter.

  ●(1902) PIGO I 51. Ar milouriou na skeudent ken nemet sklerijen an de.

  (3) Ombrager, ombrer.

  ●(1844) DMB 68. ty me zad (…) / Me vèn choukein idan er gùé / En dès ean bet skedet ehué.