Recherche 'skoaz...' : 20 mots trouvés
Page 1 : de skoaz (1) à skoazwisk (20) :- skoazskoaz
f., prép. & adv. –ioù d. divskoaz
I. F.
A. (anatomie)
(1) Épaule.
●(1499) Ca 181b. Scoaz. g. espaule. ●(c. 1501) Lv 231/1. diuscoaz gl. spondilia. ●(1612) Cnf.epist 31. an fardell, pe-heny à chom var hon diou scoaz. ●(1633) Nom 27b. Armus, inbrutis, quod in homine, humerus : espaule : an scoaz. ●261b. Lumbago : douleur du rable & des reins : drouc queïn, ancquen en diuscoaz.
●(1659) SCger 171a. scoaz, tr. «epaule.» ●diou scoaz, tr. «epaules.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Il a les epaules rondes, tr. «bossu é, crom é e ziscoai.» ●(1732) GReg 358a. Épaule, tr. «Scoaz. p. diou scoaz. Van[netois] Scoé.p. discoé.»
●(1839) BEScrom 274. ou discoué e oé goleit guet ur grohen gavre. ●(1849) LLB 183. Ur vohel ar é skoé. ●(1856) VNA 51. une Epaule de Mouton, tr. «ur Scoai-meud.» ●(1878) EKG II 92. adalek va skoaz beteg va zreid. ●291. he vleo hirr, e giz Kerne, o koueza a bouchadou kordigellet var he ziouskoaz. ●(1879) GDI 21. er yàu en dès laqueit ar hun discoai.
●(1902) PIGO I 30. n'an evoa pen ebet war e ziskoua. ●(1907) AVKA 250. Staga a reont war diouskoaio ar re-all bec'hio pouner.
►[au duel après un art. ind.] Un divskoaz : des épaules.
●(1939) MGGD 28. eun diouskoaz krommet gant an oad.
(2) Penn-skoaz : haut de l'épaule.
●(1732) GReg 358a. Le haut de l'épaule, tr. «Penn ar scoaz.»
●(1978) PLVB 57. Bount ar penn skoaz er-maez ! Hag un taol perchenn war kostez ar goloeg da zistagañ an tamm a re.
(3) Taol penn-skoaz : coup d'épaule.
●(1878) EKG II 41. Rei a riz d'ezhi neuze eun taol penn-skoaz hag e tigoraz a-flao. ●(18--) SAQ I 145. Komzit dirazho a varadoz hag a ifern hag e respontint dre eun taol penn skoaz hag hen deuz an doare da lavaret : «Konchennou holl ha netra ken !
(4) Ibil-skoaz : clavicule.
●(1934) BRUS 214. Une clavicule, tr. «un hibil-skoé, m.»
(5) Trebez-skoaz : clavicule.
●(1928) BFSA 178. Eün e oa e zivesker ha kompes trebez e skoaz.
(6) Plankenn-skoaz : omoplate.
●(1744) L'Arm 259a. Omoplate, tr. «Planquenn-scoai.. neu-sqoai.
●(1879) ERNsup 165. plañkenn (ma) skoa, (mon) omoplate, Trév[érec] ; pleinkenn me skoe, St-M[ayeux]. ●(1895) GMB 230. tréc[orois] plañken ar skoa.
●(1924) LZBt Meurzh 26. izeloc'h eun tam evit planken e ziouskoa. ●(1935) BREI 431/4b. torret e blankenn-skoa.
B. (architecture)
(1) Pignon.
●(1905) HFBI 400. Pignonou an ty zé dious an daou du a zo goloet â hed corn ar voguer betec scoas ar chiminal gant méin taillet. ●(1982) TIEZ I 294. Rampant, tr. «skoaz.» ●(1986) CCBR 30. (Brieg) Pignon, tr. «skoaz – ar skoazioù.»
(2) Skoaz-pignon : chevronnière.
●(1986) CCBR 30. (Brieg) chevronnière, tr. «skoaz-bignon – skoazioù-p.»
(3) =
●(1932) BRTG 74. skoé un néeréz.
C. (marine)
(1) Bank-skoaz =
●(1979) VSDZ 16. (Douarnenez) Setu deus ar staon : ar staon, ar wern vijin, ar bank skoaz, ar bank treust (an dromm a teue atav betek ar bank skoaz, ar skotilh, goude eo aze vie lakaet ar rouejoù hag a-dreñv 'mañ an daolenn, tr. «Donc, en partant de l'étrave, tu trouves : l'étrave, le mât de misaine, le banc skoaz, le banc treust ou grand-bau (la drôme, à tribord, venait jusqu'au banc skoaz) le skotilh, ensuite l'endroit où l'on rangeait les filets et le plateau arrière.»
(2) Roeñv-skoaz, karenn-skoaz =
●(1944) GWAL 163/164. (Ar Gelveneg) Ar roeñvioù bras, anezho ar roeñv-skoaz hag ar roeñv-dreuz. ●(1944) GWAL 163/165. (Ar Gelveneg) Taolit pled emañ ar c'harenn-skoaz araokoc'h eget ar c'harenn-dreuz. ●(1979) VSDZ 338. (Douarnenez) Div garenn t'eus : ar garenn skoaz hag ar garenn dreust, tr. «Tu as deux avirons : celui du banc de l'avant et celui du grand bau.»
►absol.
●(1979) VSDZ 57. (Douarnenez) setu evit derc'hel a-benn neuze, oa un war ar skoaz hag un war an treust, tr. (p. 221) «pour tenir le bateau dans le lit du vent il y avait un homme à l'aviron treust et un autre à l'aviron skoaz.»
D. sens fig.
(1) Aide.
●(1866) SEV 228. goulennit skoaz digant-hi.
●(1907) AVKA 116. Na glasket skoa ebed a berz an dud. ●(1910) MBJL 94. dre ma roont frankiz ha skoa zoken d'ar gatoliked. ●(1913) FHAB Genver 14. ma ne gav ket skoaz en e batronach. ●(1931) KANNgwital 337/7. en em lakat dindan skoaz Familh Nazareth.
(2) Un taol skoaz : un coup d'épaule, aide.
●(1877) EKG I 62. da c'houzout hag izoum o doa euz eun taol skoaz diganeomp evit dont a-benn euz ho c'hrok.
●(1962) KOGI 04/02. reiñ un taol-skoaz dezhañ da gofesaat tud ar barrez.
II. Loc. prép.
(1) Diouzh skoaz : en comparaison.
●(1982) HYZH 147/26. (Treboull) Deus skoaz ni amañ omp chomet koulz giz ma oamp a-raok.
(2) A-skoaz gant =
●(1929) GWAL 20/26. trei ar banniel war e gant evit mont a-skoaz gant an avel.
(3) E-skoaz : en comparaison de.
●(1659) SCger 171a. e scoaz Pezr, tr. «en comparaison de Pierre.» ●(1732) GReg 186b. En comparaison de, tr. «Ez scoaz.»
●(1824) BAM 124. ur som bian ez coas an hini a yoa pardounet dezàn neuse-souden. ●(1825) COSp 98. nen dint nitra é scoé er madeu ag en ean de beré éma ret teoh bout hiréahet hemp cess. ●209. quasi nitra é scoé er peh e ra demp. ●(1862) JKS 250. poaniou ar vuez-man e-skoaz ar c'hloar da zont. ●(1876) TDE.BF 435b. ar re-se a voa traou didalvez e skoaz he-man. ●(1882) BAR 2. nemet eun nebat e scoaz ar pez en deuz great. ●(1894) BUZmornik 438. petra eo tan ar bed-ma e skoaz tan ann ifern ?
●(1900) MSJO 171. e skoas an eürusted hag ar c'hloar. ●(1907) PERS 316. e skoaz ar pez a dremene en he galon.
►[form. comb.]
S1 e-skoaz din
●(1910) MAKE 12. Koll eur bida hag eur marc'h blevennek koz bennak. E-skoaz d'in-me !
S3m e-skoaz dezhañ
●(1866) SEV 118. ne d-eo tan ar bed-man nemet eur skeud, nemet eun elfenn e-skoaz d'ezhan.
S3f e-skoaz dezhi
●(1866) SEV vii. ne d-eo e-skoaz d'ezhi nemet c'hoariellou pep labour all a ra.
(4) E-skoaz gant : en comparaison de.
●(1957) AMAH 255. ur c'hwitellek e-skoaz gant Anna.
III. Loc. adv. A-dreuz-skoaz : en bandoulière.
●(1938) WDAP 2/103. eur bidon goullo eur sac'hig lien rous dislivet dalc'het en istribilh a-dreuz-skoaz gant bep a lerennig. ●(1957) AMAH 280. ur sac'h ganin a-dreuz skoaz.
IV. Loc. conj. E-skoaz ma : en comparaison de ce que.
●(1854) MMM 136. Petra eo besa cannet, escoas ma eo lavaret eur gaou ? ●(1866) SEV 129. ne d-eo nemet eur c'hlenved bihan ha berr, e-skoaz ma c'houzanvfe poaniou e pep ezel euz he gorf. ●(1868) FHB 204/381a. an intanvez hag he bugaligou a so hirio en o æz, da viana e scoas ma zint bet.
●(1905) HFBI 288. da balad, da zibrada sac'hajou, oa eur méstr ; mé n'oun német eur scubaden, en scoas ma eo hen bet.
V.
(1) Reiñ skoaz // Reiñ un taol skoaz : aider. Cf. reiñ dorn, reiñ brec'h.
●(1867) MGK 52 (L) G. Milin. Da zont gant pep a falz da c'houlou-deiz, warc'hoaz, / Da rei d'e-omp eun tammik skoaz. ●(1877) FHB (3e série) 5/36b (L) Nedeleg. Pastor ar Bastored a ra eur galv d'he genvreudeur hag a c'houlenn eun taol scoaz digantho. ●(1877) EKG I 62 (L). da c'houzout hag izoum o doa euz eun taol skoaz... ●(1899) HZB 7 (Go). Micher an Ele mad a zo meuli Doue en éñv, ha rei skoaz d'an dud war an douar.
●(1910) MBJL 94 (T) L. le Clerc. Dre ma roont frankiz ha skoa zoken d'ar gatoliked. ●(1929) MKRN 82 (K) P. Martin. Un deiz, o welet ne gerze ket founnus walc'h an traou, Job a goll kalon. N'am eus, emean, met pako va rabotou ha kemer hent Rochall-Skeul ma ne ta an diaoul da rei eun tammig skoaz din ! ●(1929) EMPA 17 (T) *Paotr Juluen. Eun tamm c'hoant en deus, ar pôtr koz, moarvat, da vont da rei eun taol skoaz d'ezan ! ●(1935) ANTO 134 (T) *Paotr Juluen. An holl er meuriad a roe dourn ha skoaz.
(2) Goulenn skoaz : demander de l’aide.
●(1862) JKS 256 (L) Troude/Milin. Goulenn skoaz digant Doue pa vezer war-nez koueza er pec'hed.
(3) Bezañ bleset en he skoaz :
●(18--) RGE 50. Mes un all a c'houlennomp c'hoas / Hac a so blesset en he scoas.
- skoaz-ha-skoazskoaz-ha-skoaz
adv. &prép.
I. Loc. adv.
(1) Côte à côte.
●(1877) BSA 217. o vale scoaz ha scoaz.
(2) Contigu.
●(1990) MARV II 15. (Kerniliz) Plougerne ha Lanniliz a zo diou barrez skoaz-ha-skoaz.
II. Loc. prép. Skoaz-ha-skoaz gant.
(1) Côte à côte.
●(1911) BUAZperrot 13. ouz taol, skoaz ha skoaz gant Jezuz-Krist. ●194. ha sebeliet e oue skoaz ha skoaz gant he fried. ●(1913) FHAB C'hwevrer 65. Skoaz ha skoaz gant ar brezoneg ema ar galleg evit ma vezo êsoc'h da lenn. ●(1929) MKRN 80. Skoaz-ha-skoaz gant he c'hoar Marc'harid.
(2) Lakaat skoaz-ha-skoaz gant : comparer à.
●(1911) BUAZperrot 260. n'eus lamm ebed hag a c'hellfet da lakât skoaz ha skoaz gant lamm ar beleg. ●333. n'it ket da lakât galloud an eskob skoaz ha skoaz gant galloud ar roue.
(3) sens fig. =
●(18--) CST 61. ar vuhez a zo skoaz-ha-skoaz gant ar maro.
- skoaz-kleuz
- skoaz-ouzh-skoazskoaz-ouzh-skoaz
adv. & prép.
I. Loc. adv.
(1) Côte à côte.
●(1900) ANDP 18. 'N em heuilh a reent o-daou skoa-ouz-skoa. ●(1902) PIGO I 193. hag ec'h ejont, skoa ouz skoa, da glask hent o Bro.
(2) Concurement.
●(1872) ROU 78a. Concurrement, tr. «Scoaz ouz scoaz.»
II. Loc. prép. Skoaz-ouzh-skoaz gant ub. : côte à côte.
●(1866) FHB 100/382b. ha cousket, couls lavaret, scoaz-oc'h-scoaz ganthan. ●(1866) SEV 220. Ne ket an holl a varv skoaz-oc'h-skoaz gant Map Doue. ●(1889) ISV 174. Digouezet e dor ar chapel scoas oc'h scoas gant he breur.
●(1905) HFBI 460. ac skoas-ous scoas ganéomp ac er méas eus ar chartier. ●594. skoas ous skoas an éil gant éguilé azéset en train.
- skoaz-plegskoaz-pleg
f. (architecture) Arc-boutant.
●(1931) VALL 34b. Arc-boutant, tr. «skoaz-bleg pl. skoaziou-pleg.»
- skoaz-skoazskoaz-skoaz
adv. Côte à côte.
●(1982) MABL I 142. (Lesneven) daou loen skoaz-skoaz alies. ●45. Penn-ha-penn 'vezent o zeir [kezegenned] n'e' ket skoaz-skoaz.
- skoaz-volzskoaz-volz
f. (architecture) Arc-boutant.
●(1931) VALL 34b. Arc-boutant, tr. «skoaz-volz pl. skoaziou-bolz.»
- skoazellskoazell
f. -où & interj.
I. F.
(1) Aide.
●(1847) FVR xii. ar skoazellou euz a bere eo eur Pastor dleour d’he barresianed. ●(1876) TDE.BF 573a. Skoazell, s. f., tr. «Protection, appui, secours, aide.» ●(1877) EKG I 2. Hag an den (…) eb skoazell Doue a zo dall put.
●(1911) SKRS II 35. E Doue an dud vad a gavo ar skoazel ho deuz ezom da gaout.
(2) (architecture) Appui, soutien.
●(1732) GReg 47a. Appui, soutien d'une poutre, d'une muraille, tr. «Scoazéll. p. scoazellou.»
(3) Gant skoazell : avec l’aide de.
●(1909) NOAR 51. gant skoazel e vaz houarnet. ●(1924) FHAB Mezheven 207. o tont a-benn gant skoazell e floc'hig da drec'hi ar marc'heg Lorgnez.
(4) Reiñ (un taol) skoazell, ur skoazell : donner de l’aide.
●(1868) FHB 201/355a-b. roet d'ezho eur skoazel anat e digouesiou diez. ●(18--) SAQ II 159. da rei skoazell er pignou tenn.
●(1902) MBKJ 6. kuzul ha skoazel a roas d'ezhi. ●(1910) FHAB C'hwevrer 44. rei harp ha skoazell da gement a zo mad. ●(1929) FHAB Eost 291. o rei eun taol skoazell aman-ahont.
(5) Dont skoazell da ub. : obtenir de l’aide.
●(1903) MBJJ 92. N'hello ket ar skolio-man neuze, a dra zur, chom en o zav, nemet dont a rafe d'ê skoazel.
(6) Goulenn skoazell ub. war udb. =
●(1868) FHB 201/355b. enori Mamm Doue, hag evit goulenn he skoazel var an Iliz ha var ar bed.
(7) Bezañ dindan skoazell =
●(1911) SKRS II 66. pa vezimp dindan skoazel ar groaz santel.
(8) Étai.
●(1659) SCger 53a. etai, tr. «scouazel.»
(9) Épaulement.
●(1732) GReg 358b. Épaulement, tr. «Scoazell. p. scoazellou.»
II. Loc. interj. Au secours !
●(18--) SAQ I 308. Skoazel d'in hag ouzin truez !
- skoazell-blegskoazell-bleg
f. skoazelloù-pleg (architecture) Arc-boutant.
●(1732) GReg 48b-49a. Arc-boutant, grandes arcades appuyées sur des murs solides, qu'on fait pour soutenir les voûtes élevées des Eglises, &c., tr. «Scoazell-blec. p. scoazellou-plec.»
●(1876) TDE.BF 573a. Skoazell-bleg, s. f., tr. «Arc-boutant.»
- skoazell-volzskoazell-volz
f. skoazelloù-bolz (architecture) Arc-boutant.
●(1732) GReg 48b-49a. Arc-boutant, grandes arcades appuyées sur des murs solides, qu'on fait pour soutenir les voûtes élevées des Eglises, &c., tr. «scoazell-vols. p. scoazellou-vols.»
- skoazellañskoazellañ
v.
I. V. tr. d.
(1) (architecture) Arc-bouter.
●(1732) GReg 47a. Appuier, mettre un appui à quelque chose, tr. «scoazélla. pr. scoazéllet.» ●Appuyer un mur qui menace de tomber, tr. «scoazélla ur voguer bolsennet.» ●358b. Épauler, apuïer quelque chose, tr. «scoazelli un dra, ur voguer, un ty, &c.»
(2) (en plt de qqn) Aider, épauler.
●(1876) TDE.BF 573a. Skoazella, v. a., tr. «Aider, secourir.»
●(1926) FHAB Meurzh 112. an eil o skoazella egile e teujont a-benn da zishuala ar Vro. ●(1963) LLMM 99/268. Met daoust da se e skoazelle eus e wellañ El Lobo hag e genseurted.
(3) [devant un v.] Aider à.
●(1847) FVR 2. Evit skoazella paea dle ar Rouantelez.
II. V. pron. réci. En em skoazellañ : s'entraider.
●(1909) FHAB Here 302. en em skoazellomp an eil egile.
- skoazeller .1
- skoazeller .2skoazeller .2
m. –ien Soutien, aide.
●(1911) BUAZperrot 63. skoazeller ha mirer an Intron Varia. ●(1913) PRPR 32. e skoazeller koz. ●(1924) LZBt Meurzh 19. e welomp o tigoueout rener ar vro gant e skoazeller. ●24. kollet hon gwellan skoazellerez e kichen ar re glanv. ●(1925) FHAB Du 416. kaloneka ha skoazeller brasa ar gouel-ze.
- skoazenn
- skoazetskoazet
adj. (marine) Large de l'avant, en plt d'un bateau.
●(1987) GOEM 134. Sur les bateaux qui sont trop pincés de l'avant (c'était en général le cas des vieux bateaux : «N'int ket skoazet awalc'h : ils ne sont pas assez épaulés», on doit charger plus sur l'arrière pour trouver la bonne assiette.
- skoazhetskoazhet
adj. =
●(1979) VSDZ 155. (Douarnenez) re a dizh gant ar mor… peogwir an toull zo skoazhet, tr. (p. 316) «la mer allait trop vite… puisque le passage est étroit.»
- skoaziañskoaziañ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Aider qqn à se déplacer en le soutenant des épaules.
●(1732) GReg 358b. Épauler quelqu'un, le soutenir de l'épaule, tr. «Scoazya ur re.»
●(1847) FVR 64-65. skoazia ann dud klanv ha pedi evit ar re varo. ●(1868) FHB 172/125a. he izili a deu da grena ; he zivesker a zeu da horjellat dindannan, hag e voue ret hen scouacha a bep-tu evid her c'has d'ar c'hlanourdi.
(2) Skoaziañ an divskoaz : hausser les épaules.
●(1909) KTLR 152. Lod a zirolle da c'hoarzin, lod all a skoazie ho diskoaz. ●(1923) KNOL 39. Bah ! eme Yan, en eur skoazia e ziskoaz.
B. sens fig.
(1) Épauler, aider, appuyer, soutenir.
●(1732) GReg 47a. Appuier, mettre un appui à quelque chose, tr. «Scoazya. pr. scoazyet.» ●Appuyer un mur qui menace de tomber, tr. «scoazya ur vur.» ●Appuïer, soûtenir, épauler, tr. «Scoazya.» ●358b. Épauler, apuïer quelque chose, tr. «Scoazya. pr. scoazyet.»
●(1868) FHB 163/81a. Euz a bep bro e teuer d'her skoazia. ●(1876) TDE.BF 573a. Skoazia, v. a., tr. «Aider, secourir.»
●(1905) KANngalon Ebrel 371. Dic'hallout e vezint en hon enep, ha ne skoaziint ket relijion ar C'hrist. ●(1907) FHAB Genver/C'hwevrer 22. skoazia tu Charlez Vleiz. ●(1911) KANNgwital 105/59. en eur ober varnho sin ar groaz evit ho skoazia hag ho dioual dioc'h peb drouk. ●(1916) KANNlandunvez 55/391. Skoazia rinn ar re o devezo izoum skoazell. ●(1931) KANNgwital 345/103. skoazia o aked da bedi. ●(1933) MMPA 99. skoazia an nesan.
(2) Skoaziañ ub. ouzh ub. : épauler, aider, soutenir qqn contre qqn d'autre.
●(1906) KANngalon Genver 5. Jezuz-Krist en deuz promettet d'he Iliz e vije ato ganthi evit he skoazia ouz he enebourien.
II. V. tr. i. Skoaziañ gant : aider.
●(1938) DIHU 321/3. deu gant gir benak, paket èl er galleg, hag e vè lakeit de skoéein getè, gueh-ter-hueh, girieu brehonek huek èl machin, chose, truc, chic...
III. V. pron. réci. En em skoaziañ : s'épauler.
●(1862) JKS 38. Red eo eta d'e-omp en em c'houzanv etre-z-omp, en em ziboania, en em skoazia, en em gelenn hag en em zifazia en eil egile. ●(1878) EKG II 161. Kaer o d-oa ar zoudarded en em skoazia.
●(1905) BOBL 02 septembre 50/1b. en em skoaia reont etrezo. ●(1927) KANNgwital 299/93. Red eo en em skora, en em skoazia, rag an amzer a zo fall.
- skoazieg
- skoaziek
- skoazwisk