Devri

Recherche 'skouarn...' : 17 mots trouvés

Page 1 : de skouarn-1 (1) à skouarniat (17) :
  • skouarn .1
    skouarn .1

    adj. Sourd.

    ●(1893) RECe xiv 271. Kleus veut dire aussi «sourd» en argot de la Roche, où il a pour synonyme : zourd, du français sourd ; bouquin, déformation du breton bouar ? er skouarn, en breton «oreille».

    ●(1934) BRUS 168. Sourd, tr. «skoharnek (un peu sourd).»

  • skouarn .2
    skouarn .2

    f. & adv. –où d. divskouarn

    I. F.

    A.

    (1) (anatomie) Oreille.

    ●(1499) Ca 182a. Scouarn. g. oreille dhomme. ●(1612) Cnf 5b. dre ma diu scouarn. ●(1633) Nom 17b. Auris : l’oreille : an scouarn. ●Capreolus : le bout de l’oreille : pen an scouarn. ●Auris meatus : l’ouuerture de l’oreille : an digor an scouarn. ●271a. Flaccus : qui a les oreilles lasches & pendantes : vuan (lire : vnan) en deus diuscouarn lausq hac á diuill, diuscouarn bodes.

    ●(1659) SCger 86b. oreille, tr. «scoarn, p. diouscoarn.» ●(c.1680) NG 1679. Cornë e scoharn deheu. ●(1732) GReg 678a. Oreille, l’organe de l’ouïe, tr. «Scoüarn. p. diouscoüarn, divscoüarn. Van[netois] scoarn. p. discoarn. scoaharn. p. discoaharn.» ●Le conduit de l’ouïe, le trou de l’oreille, tr. «Toull an scoüarn.» ●L’aile de l’oreille, sa partie superieure, tr. «Penn an scoüarn.» ●Le lobe de l’oreille, sa partie inferieure, tr. «Qicq an scoüarn.» ●(17--) FG II 3. caër oc’h eus joüal d’ham discouarn, tr. «vous avez beau pousser de hauts cris à mes oreilles.»

    ●(1849) LLB 252. ged men diwskoharn. ●1203. é tal é ziwskoharn. ●(1872) DJL 21. goude beza kravet eun tamig he skouarn glei.

    ●(1900) KEBR 14. Ar skouarn. ●An diskouarn. ●(1902) PIGO i 13. digor mad da ziouskouarn. ●(1910) MAKE 20. perc’hen da ziouskouarn vouzar. ●(1923) KNOL 269. troc’hit d’ezan e ziouskouarn a-resed e benn. ●(1935) BREI 392/2d. eun tammik kalapousenn e krap he skouarn.

    ►[au duel après un art. ind.] Un divskouarn : une paire d’oreilles.

    ●(1888) SBI ii 118. Eun diouscouarn deus ma mestrès a ra d’ei calz a enor, tr. «Deux oreilles a ma maîtresse qui lui font beaucoup d’honneur.»

    ●(1922) FHAB Gouere 212. abalamour m’en doa eun diskouarn hag eur mouë marc’h.

    (2) Ober skouarn vouzar ouzh ub. : faire la sourde oreille.

    ●(18--) SAQ i 153. pa gendalc’her pell da ober outhi ar skouarn vouzar.

    ●(1902) MBKJ 237. Loiz XIV a reas skouarn vouzar. ●(1905) KANngalon Here 514. Rouanez an env ne reaz ket skouarn vouzar.

    ►absol.

    ●(1911) BUAZperrot 21. goaz a ze d’an den ma ra skouarn vouzar.

    (3) Ober skouarn vouzar da udb. : faire la sourde oreille.

    ●(1958) LLMM 67/91. e rae al levier Percy Rutherford skouarn vouzar da safar ar ganerien.

    (4) Teurel e skouarn : écouter.

    ●(1926) FHAB Here 392. Den ebed arôzan ne oa deut en e spered, tôl e skouarn da zelaou trouz ar galon ha finvadennou ar c’hreuz eus an den.

    (5) Reiñ skouarn da ub., udb. : prêter l’oreille à qqn, aux dires de qqn.

    ●(1882) BAR 16. Allas ! roet en deuz scouarn d’an droug-speret. ●(1894) BUZmornik 76. rei skouarn d’ar seurt rambreou pe zorc’hennou-ze ? ●(1896) LZBt Mae 11. intent a ran e vo roet skouarn dehan.

    ●(1905) IVLD 191. rei a reont skouarn da zelaou rambreou eur verc’h hag a zonj d’ezhi beza guelet ar Verc’hez.

    (6) Skouarn gaoc’h =

    ●(1947) YNVL 12. Kontrol da betra, skouarn-gaoc’h ?

    B. Ouie de poisson.

    ●(1633) Nom 42b. Branchiæ : les oreilles des poissons : diuscoüarn an pesquet.

    ●(1732) GReg 682a. Ouïe, partie de la tête des poissons, qui s’ouvre, tr. «Scoüarn pesq. p. scoüarnou pesk.»

    ●(1925) DIHU 170/306. (Groe) Skoarn, tr. «ouie de poisson.» Dastumet get Bleimor. ●(1934) BRUS 256. L’ouie, tr. «er skoharn –eu ; duel : diskoharn.»

    C. [en apposition]

    (1) Kloc’h-skouarn : boucle d’oreille.

    ●(1838) OVD 206. Rebecca é receu clehiér-discoharne ha braguerisseu merhèd. ●234. er hlehiér-discoharne e receuas Rebecca.

    (2) Bizoù-skouarn : boucle d’oreille.

    (3) Ruilhenn-skouarn : boucle d’oreille.

    ●(1872) FHB 406/325b. rillennou scouarn aour.

    (4) Kaoc’h-skouarn : cérumen.

    ●(1932) DIHU 250/53. É Guéned-Izél hun es ur gir eit Cérumen : kaoh-skoharn.

    (5) Fank-skouarn : cérumen.

    ●(1499) Ca 82b. Fanc an scouarn. g. moeulle doraeilles. ●(1633) Nom 15b. Aurium marmoratum, cerumen : l’ordure des oreilles : fancq an diuscouarn.

    (6) Skarzh-skouarn : cure oreille.

    ●(1732) GReg 241a. Cure-oreille, tr. «Scarz-scouarn. p. scarzou-scouarn.»

    D. (en plt de qqc.)

    (1) = (?) Fer d’une pelle (?).

    ●(18--) SAQ ii 154. var skouarn ar bal.

    (2) Anse (d’un récipient, etc.).

    ●(1732) GReg 39a. Anse, ce qui sert à manier une utencile, tr. «scoüarn. p. scoüarnou.» ●Anse de Rechaux, tr. «Scoüarnou ur brasoüer.» ●Anses de barate, tr. «Scoüarnou ur c’helorn.» ●(1738) GGreg 35. scoüarnou ar pod, tr. «les anses d’un pot.» ●scoüarnou ar brasoüer, tr. «les anses d’un rechaud.»

    (3) plais. Poignée de guidon.

    ●(1924) SBED 45. Ni iei ol ar un dro peb unan é varh-hoarn / Ha valéou nezé krog mat en é ziskoarn.

    II. Adv. A-skouarn : auriculaire.

    ●(1964) LLMM 107/413. test a-lagad hag a-skouarn.

    III.

    A.

    (1) Reiñ skouarn : écouter. Cf. prêter l’oreille.

    ●(1864) SMM 28 (L) G. Morvan. Ha meur a hini, o rei neuze scouarn d'an ærouant, o deuz serret outho ho unan dor an Env. ●(1889) ISV 158 (L) G. Morvan. Ar sclaf, o rei scouarn d'he gamarad, ne rea van euz a gement a lavaret dezhan a enep relijion Mahomet. ●310. Ha ni diodet ma'z omp, zo prest ato da rei scouarn d'ar re a voar blejal ha sklankat huela. ●(1896) LZBt Mae 11 (T). intent a ran e vo roet skouarn dehan.

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 42 (L). Doue ra viro, kerent kristen, ne rofec'h skouarn d'ar re 'ro harp d'ar skoliou dissakret ha ne c'houlenfent nemet rei lamm d'ar skoliou kristen. ●(1925) BUAZmadeg 47 (L) Ao. Madeg. E leac'h rei skouarn da zelaou ar virionez.

    (2) Bezañ ul lastez hir e skouarn : qui n’est pas très intelligent.

    ●(1959) BRUD 7/19 L. Inizan. Tamm fallagriez ebed en e gorv. Eul lastez hir e oa e skouarn. Komañs a ree c'hoari gand e voned pe «dapa lapined ruz» evel ma vez lavaret. ●25. eul lastez hir e oa e skouarn : un tammig re hir. Evelse e vez lavaret euz eun den berr e spered.

    (3) Mont e skouarn ar c'had : se perdre.

    ●(1926) FHAB Mezheven 235 *Breizadig. Bep sul, setu adarre ugent lur, dek skoed, hanter-kant lur aet e skouarn ar c'had, debret en ostaleriou. ●(1942) VALLsup 132. D'un objet perdu on dit fam. : aet eo e skouarn ar c'had.

    (4) Mont e skouarn ar c’had : être oublié.

    ●(1942) VALLsup 126. (La commission, le travail, etc.) a été oublié, tr. F. Vallée «aet e skouarn ar c’had T[régor] fam.»

    (5) Bezañ e skouarn ar c'had :

    ●(1938) FHAB Meurzh 1938/74. Ne ouezan ket eus a belec'h e teu ar vugaligou er broiou all; er c'hornig douar ma'z oun me ganet, e teuont holl eus skouarn ar c'had e Menez Are. (...) En arvoriou, e leverer e vezont kavet, dindan ar c'herreg, etouez ar bizin. Tangi Malmanche a gont an hevelep tra en e gontadenn c'hallek «Kou le Corbeau» p. 10 : d'autant que je savais très bien comment se font les enfants et qu'on ne les trouve pas dans l'oreille d'un lièvre. ●(1960) PETO 65 (K) Y. ar Gow. Ganeomp hor bevañs, c'houi 'oar mat, / 'Vez don e skouarn hir ar c'had. ●(1962) LLMM 94/353 (K) Y. ar Gow. «Diwallit, va zud,» emezon, «e kouezhfe ar meud en ho torn rak ar susit-se, ma'z eus anezhañ, a zo e skouarn ar c'had.»

    (6) Ober skouarn danav :

    ●(1945) DWCZ 88. An Aotrou hag an itron a reas skouarn tano.

    (7) ... ar biz en e skouarn : voir biz.

    (8) Pa gavin un neizh logod e skouarn ar c'hazh : voir neizh.

    (9) Bezañ teñval e skouarn : voir teñval.

    (10) Bezañ kroget ar big en e skouarn : voir pig.

    B.

    (1) Ober divskouarn d'ur babig : boire en l’honneur d’un enfant le jour de son baptême.

    ●(1955) STBJ 52 (K) Y. ar Gow. Evit heulia ar c'hiz, e veze dao troi en ostalidiou da bêa banneou en enor d'ar mevel nevez, evit ober diskouarn dezañ.

    (2) Dont gant e zivskouarn d'ar gêr : revenir indemne.

    ●(1790) MG 176 (G) I. Marion. Eid-on-mé, ne mès meit pautrèt, trugairé Doué; ha m'ou lausq de ridêq èl léh ma carant : meit ma tei ou discoharn guet-t'ai d'er guær, ne oulennan quet davantage.

    (3) Tommañ e zivskouarn da ub. : donner des gifles.

    ●(1790) MG 130 (G) I. Marion. rac m'hou pehai remerquét en em mès manquét d'em mam, me duemmou hou tiscoharn.

    (4) Tapout e zivskouarn da brennañ a-dreñv : être sot.

    ●(1978) PBPP 2.2/447 (T-Plougouskant). Ne soñj ket gant hennezh e tap ma divskouarn da brennañ a-dreñv, tr. J. le Du «il ne croit tout de même pas que mes oreilles sont assez longues pour se nouer derrière /la tête/»

    (5) Lakaat c'hwen e divskouarn ub. : voir c'hwen.

  • skouarn-an-ozhac'h-kozh
    skouarn-an-ozhac'h-kozh

    f. (botanique) Achillée millefeuille Achillea millefolium.

    ●(1732) GReg 491a. L'herbe au charpentier, & au cocher. (On l'appelle autrement, mille feüille, ou l'oreille du petit bonhome, tr. «scouarn an ozac'hicq-coz.»

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarn-ann-ozac'h-koz, s. f., tr. «nom fantaisiste donné à la mousse des arbres, à l'achillée ou herbe aux charpentiers.» ●(1890) MOA 104b. Achyllée, plante dite herbe aux charpentiers, tr. «skouarn-ann-ozac'h-koz. (Nom de fantaisie).»

  • skouarn-arar
    skouarn-arar

    f. (agriculture)

    (1) Versoir de charrue.

    ●(1872) ROU 107b. Versoir, tr. «Scouarn alar.»

    ●(1931) VALL 779b. Versoir de charrue, tr. «skouarn(-alar) f.»

    (2) Mancheron de charrue.

    ●(1732) GReg 155a. Les deux branches [de la fourche de la charruë] sans distinction, tr. «divfscoüarn an alazr.» ●Le manche, ou, la grande branche de la fourche de la charruë, tr. «scoüarn vras an alazr.» ●La petite branche [de la fourche de la charruë], tr. «ar scoüarn vihan.»

  • skouarn-azen
    skouarn-azen

    f. (botanique) Grande consoude Symphytum officinale.

    ●(1633) Nom 93b. Symphytum, inula rustica, & alus Gallicus, confirma maior, solidago, consolida maior officinis : consire, oreille d'asne : scouarn asen.

    ●(1732) GReg 201a. Consolide, ou consouldre, ou oreille d'âne, tr. «Scouarn-asen.»

    ●(1868) FHB 191/277b. Kemeret eun nebeut treujou scouarn-azen pe louzaouen an troc'h. ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarn-azen, s. f., tr. «Grande consoude, oreille-d'âne, plantes.»

    ●(1931) VALL 147a. Consoude, tr. «skouarn-azen f.»

  • skouarn-c'had
    skouarn-c'had

    f. (botanique) Plantain lancéolé Plantago lanceolata.

    ●(1732) GReg 673b. Oreille de liievre, plante, tr. «Scoüarn-gad.»

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarn-gad, s. f., tr. «Oreille-de-lièvre, plante.»

    ●(1978) PBPP 2.2/487. (Plougouskant) skouarn gad, tr. «sorte de mauvaise herbe /lit. oreille de lièvre/.»

  • skouarn-razhed
    skouarn-razhed

    f. (botanique) Piloselle.

    ●(1633) Nom 80a. Auricula muris : oreille de rat : scoüarn razet.

  • skouarn-Valkuz
    skouarn-Valkuz

    f. (botanique) Achillée millefeuille.

    ●(1732) GReg 491a. L'herbe au charpentier, & au cocher. (On l'appelle autrement, mille feüille, ou l'oreille du petit bonhome, tr. «scouarn malchus.»

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarn-Malc'hus, s. f., tr. «Herbe aux charpentiers.»

  • skouarn-vorgad
    skouarn-vorgad

    f. (ichtyonymie) Os de seiche.

    ●(1910) EGBT 81. ar vorgaden a zo bihanoc'h : hi he deus dek brec'h war he fenn hag eun hanter krogillen hanvet meur a wech skouarn morgad.

  • skouarn-Yuzaz
    skouarn-Yuzaz

    f. (botanique) Achillée millefeuille.

    ●(1732) GReg 491a. L'herbe au charpentier, & au cocher. (On l'appelle autrement, mille feüille, ou l'oreille du petit bonhome, tr. «Scouarn Yuzas.»

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarn-Iuzaz, s. f., tr. «Herbe aux charpentiers.»

  • skouarnad / skouarniad
    skouarnad / skouarniad

    f. –où

    I.

    (1) Coup porté sur l'oreille, orion.

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarnad, s. f., tr. «Soufflet ou tape sur la figure.» ●(1878) BAY 13. ur skoharnad, tr. «un coup à l'oreille.» ●(1896) SBW 14. aliesoc'h en nije skouarniadou 'vit na nije bara.

    ●(1912) BUAZpermoal 288. a zistagas eur skouarniad gant Jezuz. ●(1914) DFBP 42a. calotte, tr. «Skouarnad.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1020. skouarnad ac'han, tôl-troad alesont. ●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Skoarnad, eu, tr. «(s. m.) gifle.» Dastumet de Vleimor. ●(1931) VALL 516b. mal à l'oreille, tr. «skouarnad et coup sur l'oreille.» ●(1955) VBRU 51. distagañ a reas gantañ ur skouarniad a-dro-jouiz.

    (2) Mal à l'oreille.

    ●(1931) VALL 516b. mal à l'oreille, tr. «skouarnad.»

    (3) Sot.

    ●(1896) GMB 611. à Pontrieux on dit skorgniad, sot, par exemple dans cette phrase ironique : hennes n'eo ket skorgniad tam 'bed !

    (4) [au plur.] Reiñ skouarnadoù da : tirer les oreilles à.

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarnadou, s. pl. f. On appelle de ce nom une des peines que l'on inflige aux enfants en leur tirant les oreilles. Rei skouarnadou da, sacha e skouarn da, tr. «tirer les oreilles à.»

    II. Klevet kanañ gwerz ar skouarnadoù : voir gwerz.

  • skouarnata
    skouarnata

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Ausculter.

    ●(1957) PLBR 122. skouarnata, tr. «ausculter, Bourg-Blanc.»

    (2) Gifler, calotter, claquer, calotter.

    ●(1896) GMB 611. pet[it] tréc[orois] skouarnata claquer, gifler.

    ●(1912) BUAZpermoal 289. Krainchat a rent outan, skouarnata rent anezan. ●(1912) DIHU 86/118. Fanchon (...) en doé me skoarnateit ar hé nerh ! ●(1914) DFBP 42a. calotter, tr. «Skouarnata.» ●(1974) TDBP III 211. C’hoant am-oa da skouarnata ar pez ifrontet-se, tr. « j’avais envie de donner des gifles à cet effronté-là » ●(1982) PBLS 633. (Langoned) skouarnata, tr. «donner des giffles.»

    II. V. pron. récip. En em skouarnata : se gifler.

    ●(1907) BOBL 06 avril 132/3b. goude 'n em insulti, e komanschont dre 'n em skouarnata.

  • skouarneg
    skouarneg

    m. skouarneion

    (1) Oreillard.

    ●(1732) GReg 678a. Celui qui a de grandes oreilles, tr. «Scoüarnecq. p. scoüarnéyen.»

    ●(1836) FLF 32. Arreo eus a beb tu var corf ar sqouarnec !

    (2) Badaud.

    ●(1659) SCger 11b. badaut, tr. «scoarnec.» ●74b. lourdaut, tr. «scouarnec.»

  • skouarnegez
    skouarnegez

    f. –ed Femme qui a de grandes oreilles.

    ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarnegez, s. f., tr. «Celle qui a de grandes oreilles.»

  • skouarnek
    skouarnek

    adj.

    (1) Oreillard, qui a de grandes oreilles.

    ●(1499) Ca 182a. qui a de grandes oreilles. b. scouarnec.

    ●(1659) SCger 86b. qui a de grandes oreilles, tr. «scoarnec.»

    ●(1803) MQG 11. ar c'had a zo rous, bêr a lost, scouarnec. ●(1876) TDE.BF 575b. Skouarnek, s. m., tr. «Celui qui a de grandes oreilles, oreillard.»

    ●(1907) VBFV.bf 69b. skoarnek, adj., tr. «qui a de grandes oreilles.» ●(1907) VROJ 62. er lon skoarnek.

    (2) sens fig. Sot.

    ●(1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «scoüarneq. p. scoüarnéyen.»

    ●(1896) GMB 611. pet[it] tréc[orois] skouarnek sot.

    ●(1907) VBFV.bf 69b. skoarnek, adj., tr. «sot.»

    (3) Qui a des anses.

    ●(1732) GReg 321b. Écuelle à oreilles, tr. «Scudell scoarnecq.» ●(1744) L'Arm 123b. Ecuelle (…) A oreilles, tr. «Scudêll.. leu Scoarnêc.»

    ●(1934) BRUS 94. A oreilles, tr. «skoharnek.»

    (4) Boned skouarnek : bonnet à oreilles.

    ●(1732) GReg 103b. Bonnet à oreilles, tr. «Boned scoüarnecq.» ●678b. Bonnet à oreilles, tr. «Bonned scoüarnecq.» ●(1744) L'Arm 33b. Bonnet-à-oreilles, tr. «Bonette-scoharnêc. m.»

  • skouarnet
    skouarnet

    adj. [suivi d'un adj.] Qui a des oreilles grandes, etc.

    ●(1879) ERNsup 152. skouarned mad, qui a [de bonnes oreilles], St-M[ayeux], Trév[érec].

    ●(1902) PIGO I 184. Mez eun dimezel skouarnet a-neve a laraz. ●(1922) FHAB Ebrel 108. skouarnet 'vel eun azen.

  • skouarniat
    skouarniat

    adj. Sot.

    ●(1896) GMB 611. à Pontrieux skorgniad sot, par exemple dans cette phrase ironique : hennes n'eo ket skorgniad tam 'bed !

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...