Recherche 'skoul...' : 14 mots trouvés
Page 1 : de skoul (1) à skoultrenn (14) :- skoulskoul
m. –ed
I.
(1) (ornithologie) Milan.
●(1499) Ca 182a. Scoul. g. escouble. ●(c. 1501) Donoet 8-5. an scol han scoles. ●(1633) Nom 40b. Miluus, miluius : milan, escoufle : scoul.
●(1659) SCger 80a. Milan, tr. «scoul.» ●(1710) IN I 170. Ur certen labouç galvet ar c'hresserelen o crial hac o sellet ouz ar sparfelet hac ouz ar scoulet, en deveus ar vertuz hac an natural d'o sponta. ●(c.1718) CHal.ms i. esperuier, tr. «sceul, spalhoüer Ie doute du 1er et ne scai si le 2d est d'usage Ici. splaouher a Sarz[eau].» ●(1732) GReg 625a. Milan, écoufle, tr. «Scoul. p. scouled.» ●(1744) L'Arm 40b. Buse, tr. «Scoule.. étt. m.» ●239b. Milan, écoufle, tr. «Scoule. m.»
●(1849) LLB 781. er skeul hag er splanhoer. ●(1876) TDE.BF 576a. Skoul, s. m., tr. «Milan, oiseau de proie.» ●(1889) SFA 151. Setu perak e z'ea lod anez-ho gand ar skoul.
●(1931) GUBI 37. Arriù ur skoul eùé. ●(1934) BRUS 253. Un milan, tr. «ur skoul –ed, m.»
(2) Fri skoul : nez aquilin.
●(1876) TDE.BF 576a. fri skoul, tr. «nez aquilin.»
(3) (architecture) Maen-skoul : pierre qui est à la jonction des deux rampants.
●(1988) TIEZ II 101. A la rencontre des deux rampants, la jonction est réalisée par une pierre triangulaire appelée ar men binell, ar binen, la pointe, ou encore, à Tréguennec, ar men skoul, la pierre au milan, du nom d'un rapace.
II.
(1) Mont gant ar skoul // mont d'ar skoul : se perdre.
●(1647) Am.ms 590. Var bras (lire : barz) ar finuez à no temezen: / Me yae gant a scoul diffoul hep soulaich, / A marue quent flaich mic var an daichen, tr. Herve Bihan « En définitive, si je ne vous épousais pas, je me perdrais sans consolation, je mourrais sans bouger tout à fait sur-le-champ. »
●(1933) TREM 32 (T) *Roc'hlann. Oh ! Trifin zantel deut breman d'hon zikour / Diskwellet ho kalloud, 'vit ma n'ei ket da skour / Gouen gwir Rouane Breiz, tr. «pour que ne disparaisse pas la race des vrais rois Bretons.» ●(1964) (T) J. Konan LLMM 107/419. Deomp 'ta bremañ d'ober ul lajad labour bennak a-raok ma tihuno Lizig evit ma n'hello ket lavaret ez eo aet va devezh gant ar skoul !
(2) Treut evel ur skoul : très maigre.
●(1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Treut-skoul. ●(1890) MOA 328 (L). Très maigre, tr. J. Moal «treut evel eur skoul.» ●(18--) MIL.ms (L) Gabriel Milin (d’après BUBR 19/233). Deut e oa ken treut hag eur skoul.
●(1925) FHAB C'hwevrer 52 J.. Eur c'horf hirr a zen, treut evel skoul. ●(1934) OALD 47/10 (L) *Ab-Sulio. Pevar lank treut-skoul. ●(1950) KROB 30/12 (L) *Paotr Treoure. Ha setu dislivet holl, treut evel eur skoul, ez ae d'ar red etrezek ar maro.
- skouladskoulad
voir skouflad
- skoulezskoulez
f. Femelle du milan.
●(c. 1501) Donoet 8-5. an scol han scoles.
- skoulmskoulm
m. & interj. –où cf. koulm
I.
A. Nœud.
●(c.1718) CHal.ms iii. nœud, tr. «clom, sclon, ur c'hlom, Il uaut mieus se seruir de sclom, pour Euiter L'Equiuoque de clom qui-signifie pigeon.» ●(1732) GReg 655b. Neu, neud, ou nœud, tr. «scoulm. p. scoulmou.»
●(1896) GMB 612. pet[it] tréc[orois] skourm.
B. Espèces de nœuds.
(1) Skoulm-dall = nœud (?).
●(1905) DIHU 5/91. sklommeu-dal é gouivraten.
(2) Skoulm-prenn =
●(1902) PIGO I 155. Ar skourje a oa stag ouz an troad gant eur skoulm prenn, ha na ouie ar pôtr tu ebed d'e zizober.
(3) Skoulm-plat =
●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom plat, tr. «nœud plat.» Dastumet de Vleimor.
(4) Skoulm higenn =
●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom higen, tr. «nœud de pêcheur.» Dastumet de Vleimor.
(5) Skoulm-kador : nœud de chaise.
●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom kadoér, tr. «nœud de chaise.» Dastumet de Vleimor.
(6) Skoulm-buoc'h =
●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom buoh, tr. «nœud de vache.» Dastumet de Vleimor.
(7) Skoulm-koad =
●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom koed, tr. «nœud de bois.» Dastumet de Vleimor.
(8) Soulm-red : nœud coulant.
●(1895) CDFi 17 août 1a. Al lezenn Ribot a zo evel eur skoulm-red lakeat var gouzouk ar relijuzed.
C. Ober ur skoulm war e deod : se taire.
●(1914) LSAV 98. an Ao. C... a reas eur skoulm war e deod goude-ze.
II. (marine) Nœud.
●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom, meu, tr. «nœud (vitesse).» Dastumet de Vleimor.
III. Interj.
A. Loc. interj.
(1) Skoulm yod ! : nœud de bouillie !
●(1905) KDBA 15. Ha, sklom ioud ! oeit é get é dud d'en Oriant a vitin aveit prenein ur guskemant pastellek. Er réral nen dint ket jaujabl eit mont da Bariz, a lâre-eñ. Neoah me zou bet mé tost da zek vlé é Pariz, sklom ioud ! Ha deustou de gement-sé n'em es chet taulet me dillad.
(2) Mil skoulm yod ! : mille nœuds de bouillie !
●(1910) DIHU 59/80. Ha ! en deu a ré goh ! elsé é komzet : mil sklom ioud ! ma ne garet ket digor d'emb aben é hamb de vountein en nor én ti.
B. (insulte) 'Kre skoulm yod ! : espèce de nœud de bouillie !
●(1984) HBPD 81. chetu perak é oh chomet é Melrand, hou rèr en hou kauh, kré sklom-ioud !
IV.
(1) Leun betek ar skoulm : très plein.
●(1966) (T) E. ar Barzhig BAHE 50/41. Leun e oa e gof betek ar skoulm, tomm d'e izili ha dreist-holl skañv e dammig kalon.
(2) Ober ar skoulm :
●(1955) (K) Y. ar Gow STBJ 82. Bazvalanet e oa bet dezañ n'ouzon ket pet maouez biskoaz ha bewech, p'en deveze bet eur respont vat, e kave atô eun digarez da jom hep ober ar skoulm.
(3) Faezh betek skoulm e ene : las, très fatigué.
●(1968) (T) *Roc'h Vur LOLE 126. Penaoz e rafen, lakeda... Ya, faez ez on beteg skoulm va ine.
(4) Na zont war skoulmoù balan // na zont war skoulmoù plouz kerc'h : ne pas venir sans argent.
●(1912) (T-Trevereg) MELU XI 282. Ne ket deut war skourmo plous kerc'h, tr. E. Ernault «Il n'est pas venu (là) sur des noeuds de paille d'avoine (sans argent.) (Trév[érec]).» ●(1978) (T-Plougouskant) PBPP 2.1/57. Hennezh ne deu ket aze war skoulmoù balan, tr. J. le Du «s'il vient là, c'est qu'il est sur de son affaire / parce qu'il y a intérêt/» ●2.2/487. /lit. il ne vient pas là sur des noeuds de genêt/
(5) Mont war skoulmoù plouz kerc'h // mont war skoulmoù balan : s’engager dans une affaire sans garantie.
●(1912) MELU XI 282. Mont war skoulmo plous kerc'h, ou war skoulmo baelan, tr. E. Ernault «Aller sur des noeuds de paille d'avoine, ou des noeuds de genêt, s'engager dans une affaire sans garantie.» ●(1942) VALLsup 49. Entreprendre une démarche peu sûre, tr. F. Vallée «mont diwar koulmou plouz kerc'h T[régor].»
(6) Ober ur skoulm er vouzellenn : se serrer le ventre.
●(1916) KZVr 187 - 01/10/16. Neuze e ve gallet ober eur skoulm ebarz ar voellen, tr. «alors on pourrait se serrer le ventre, Bescond.»
- skoulmad
- skoulmadellskoulmadell
f. –où Problème.
●(1931) VALL 594a. Problème, tr. «skoulmad m. (et circonstance) skoulmadell f.»
- skoulmañ / skoulmiñskoulmañ / skoulmiñ
v. cf. koulmañ
I. V. tr. d.
A. Nouer.
●(c.1718) CHal.ms iii. noüer denoüer, tr. «clomein, sclomein, diglomein.» ●(1732) GReg 661b. Nouer, faire un neu, tr. «scoulma. pr. scoulmet.»
●(1896) GMB 612. pet[it] tréc[orois] skourmañ.
B. sens fig.
(1) Skoulmañ an dispignoù : boucler le budget.
●(1932) KANNgwital 358/229. Ha kavet e vo an dek miliar a vank evit skoulma dispignou ar vro ?
(2) Nouer (de l'amitié).
●(1909) FHAB C'hwevrer 44. skoulma mignouniach gant eur Breizad yaouank.
(3) Skoulmañ ar peoc'h : conclure la paix.
●(1911) BUAZperrot 225. E genvroïz a gasas anezan evel kannad da skoulma ar peoc'h. ●271. eun den troëtoc'h var ar pez a skoulme ar peoc'h, eget var ar pez a hade ar freuz !
(4) Skoulmañ an daouarn : se prendre par les mains.
●(1922) FHAB Du 350-351. D'ezo eo breman en em voda, skoulma o daouarn da ober eur jaden ha da youc'hal.
II. V. intr.
(1) Assurer les dépenses.
●(1933) ALBR 25. Er bloa-man, dija, e renker sevel truajou neve a-benn gallout skoulma.
(2) Skoulmañ re verr : ne pas être satisfaisant, suffisant.
●(1927) FHAB Genver 22a. Re verr e skoulm an holl respontchou-ze ; hini anezo ne dap.
III.
(1) Skoulmañ ganti : s’en tirer à peine financièrement.
●(1931) VALL 78. Je ne puis joindre les deux bouts, tr. F. Vallée «n'oun ket evit skoulma ganti, eur vriad leun hag eun ere berr a zo degouezet ganéñ.» ●(1951) (T) *Jarl Priel LLMM 25/71. Kaer am boa poanial noz ha deiz (...) bec'h am beze atav o skoulmañ ganti... ●(1954) (T) *Jarl Priel VAZA 72. Tremen bec'h he deveze o skoulmañ ganti. ●(1981) (L) *Tad Medar ANTR 23. Poan a zo o veva ha kalz euz ar verourien n'int ked evid skoulma ganti.
(2) Skoulmañ ganti : faire la boucle (financièrement).
●(1981) (L) *Tad Medar ANTR 148-149. Gant pevar hant hordennad ar bloaz n'eus ked peadra da ober tan-gwall bemdez. Red eo ober piz warno m'o peus c'hoant skoulma ganti.
(3) Lakaat an daou benn da skoulmañ : boucler un/le budget.
●(1935) (T) BREI 412/3a. 6 miliar 450 milion evit lakat an daou benn da skoulma.
(4) Skoulmañ an daou benn, an eil penn ouzh egile : s’en tirer à peine financièrement. Cf. gwalc'hiñ an eil dorn gant egile, sec'hañ an eil dorn gant egile, pakañ an daou benn.
●(1868) (L) Goulc'hen Morvan FHB 172/127b. Ni, da viana, ma'm bije gallet chom er guær, a elle brao coulma an eil penn oc'h eguile euz ar bloaz. ●(1884) FHB 15/116a. Hag epad ar bloavesiou-ze e skoulmet an daou-benn hag e choume arc'hant.
●(1918) LILH (G) L. Herrieu 18 a Vae. hag e vo ret dehon merhat gobér un tam kanùerh benak aveit sklomein en deu ben. ●(1924) CDFi 1er mars 1. N'int mui gwest, emezo, da skoulma an daou benn euz ho miz. ●(1933) (T) ALBR 72. Abalamour m'o deus aon na vefe lavaret eo teusk an treou gante ha n'int ket evit skoulma an daou benn. ●(1950) L. B. KROB 21/5. Ar pez a zo ret evit beva a jom ker, ha kals tud o deus mil boan o skoulma an daou benn.
(5) Skoulmañ an daou benn ag ar blez / daou benn ar bloaz : boucler son budget annuel.
●(1891) (G) CLM 95. Betag bermen ean en dès attàu clommet en neu ben ag er blé.
●(1913) (T) LZBt Gwengolo 7. Daoust d'an tad da labourat (...) d'ar vamm da zellet piz ouz an dispigno, ho devoa bec'h, koulskoude, o skoulman daou benn ar bloavez.
- skoulmek
- skoulmet
- skoultrskoultr
m. –où
I.
(1) Branche.
●(1633) Nom 97a. Talea : ietton ou scion d'arbre qu'on plante en terre : vr iettoun pe vn scoultr giu (lire : guez ?) á planter en doüar, froüez ret. ●97a-b. Ramus, brachium arboris : rameau, branche, ramseau : brancq, braing, scoultr. ●98a. Frons, frondis : fueille, rameau, ou ramseau des arbres : delyen scoultr, brancq.
●(1710) IN I 18. quemer ar sarp evit trouc'ha (…) ar scoultrou maro.
●(1847) MDM 42. ne droc'hit quet ar souchennou-goez, nac ar skoultrou. ●(1869) FHB 221/91b. scoultrou guez.
●(1912) MMPM 82. ar gwez ho unan a izelaïo ho skoultrou dirazi. ●100. peurderri ar skoultr hanter zistag. ●(1931) GWAL 26/23. Skoultrou lann taolet e-barz an tan.
(2) Branche d'émonde.
●(1659) SCger 171a. scoultr, tr. «emondure.» ●(1732) GReg 114a. Branche coupée pour faire des fagots &c., tr. «Scoultr. p. scoultrou. scoultrou-guëz.» ●333a. Emondes, branches coupées, tr. «scoultrou. scoultr.»
(3) Skoultr gwinienn : sarment de vigne.
●(1912) MMPM 55. eun dournad skoultrou gwinien.
II. Bezañ evel skoultroù tonket d’an tan peurbadus : être voué à la damnation éternelle.
●(1847) FVR xxi. hag hervez an Aviel, ez int evel skoultrou tonket d’ann tan peur-baduz.
- skoultradskoultrad
voir skouflad
- skoultrañ
- skoultrek
- skoultrennskoultrenn
f. –où
(1) Branche.
●(1847) BDJ 37. An elez dioc'h ar wezen, / A zistagas eur skoultren.
(2) sens fig. Cran, culot.
●(1972) SKVT I 67. Deut oa skoultrenn en-dro d'am eontr. ●(1973) SKVT II 115. ne oa ket aet e skoultrenn diwar e dro. ●(1974) SKVT III 106. Er skol 'n eus hennezh skoultrenn da larout. ●117. Deut skoultrenn kerkent en-dro, d'ar paotr Herve.