Devri

Recherche 'sol...' : 39 mots trouvés

Page 1 : de sol-1 (1) à solvez (39) :
  • sol .1
    sol .1

    adj. (alimentation) Saur.

    ●(1633) Nom 45b. Halex infumata vel passa, fumo durata : harang soré : hariquen sol.

    ●(1732) GReg 486b. Haran sor, ou soré, tr. «harincq sol.»

    ●(1876) TDE.BF 579b. Sol, adj. C[ornouaille], tr. «Saur, parlant des harengs.»

  • sol .2
    sol .2

    [mbr sol, brpm sol < sol .4]

    F. (habillement) Semelle.

    ●(1499) Ca 186b. Sol botes. g. semelle de solier. ●(1633) Nom 117b. Endromidas : soulier à simple semelle : bottou no diffe memet (lire : nemet) vr sol, scarpinou. ●118a. Solea : semelle : sol, soleden, semellen.

    ●(1659) SCger 109b. semelle, tr. «sol, soliou.» ●172a. sol, tr. «semelle.» ●(c.1718) CHal.ms iv. semelle, tr. «sol p. solieu.» ●(1732) GReg 857a. Semelle, tr. «Sol. p. solyou.»

    ●(1866) BOM 12. Dindan zaol va boutez. ●(1876) TDE.BF 579b. Sol boteu, tr. «des semelles de souliers.»

  • sol .3
    sol .3

    f. –ioù (charpenterie) Poutre, sole.

    ●(1659) SCger 111b. soliueau, tr. «sol, p. iou.» ●172a. sol, tr. «soliueau.» ●(1732) GReg 746b. Poutre, tr. «H[aute] Cor[nouaille] Sol. p. solyau.»

    ●(1870) FHB 297/285b. Kavout a reont ur spillen er re al hag na gavont ket ur zall en-n-ho o-unan. ●(1876) TDE.BF 579b. Sol, s. f., tr. «Poutre, solive, plancher, gueuse ou certaine quantité de plomb en un seul morceau.»

    ●(1908) BOBL 17 octobre 199/3a. en em grouget deuz eur sol en e gampr. ●(1926) FHAB Gouere 262. eun nebeud peuliou bountet en douar, eur zôl war c'horre da harpa treid ar c'haledennou a zougo an doen ; eur zôl all d'ober beg an ti. ●(1938) WDAP 2/125. (Pleiben, Ar C'hastell-Nevez, Gwezeg...) Sol, hano gwregel, liester : Soliou. Treust. Ar ger sol a zo gwregel daoust d'ar pez a lavar Vallée en e C'heriadur bras (pajenn 583). ●(1986) CCBR 70. (Brieg) poutre, tr. «sol.»

  • sol .4
    sol .4

    [vbr sol gl. bas[is], mbr sol, brpm sol, vcorn sel gl. fondamentum (Campanile 95), vgall sil- (voir solvez), virl sol (LEIA S-167-168) < du latin solum « sol, base » pour le bret et l’irl, du latin *solia (solea « base » puis « semelle ») pour le corn et le gall (Loth ACL 3 256, Campanile 95, LEIA S-167)]

    M. –où, –ioù

    I.

    A.

    (1) Fondement, base.

    ●(c.900) MSvbr ms latin 13029 f° 23a (DGVB 306b). sol gl. bas[is], tr. « fond, bas. »

    ●(1818) HJC 97. car bâset e oai [en ti] ar er saôl.

    ●(1907) VBFV.bf 70b. sol, m. pl. ieu, tr. «base, fondement.»

    (2) Profondeur.

    ●(1849) LLB 87. Mar en dès sol hou toar, krouiset don en anteu. ●571. En doar betag er sol ged heris e greinas.

    ●(1907) VBFV.bf 70b. sol, m. pl. ieu, tr. «fond (d’un terrain).» ●(1913) AVIE 105. en doar n’en doé ket a sol.

    (3) Pied (d’un arbre, etc.).

    ●(1790) MG 58. pe veoh é labourad é sol ur uèn. ●(17--) VO 77. astennét én ur ùiautêq ital sol ur ùèn.

    ●(1854) PSA ii 13. doh sôl er groéz. ●(1861) BSJ 94. pe arrihuas er Salvér doh sôl er manné.

    ●(1907) BSPD i 109. en trenoz é oé bet kavet el lion marù é sol er groéz.

    (4) sens fig. Prison, écrou.

    ●(1732) GReg 195a. On l’a confiné en prison, tr. « Coignet eo ebarz ar sol.» ●321a. Écrouë, registre où le Geolier écrit par nom & par surnom les prisonniers, tr. «paper ar sol.»

    ●(1876) TDE.BF 579b. Sol, s. m., tr. «prison, geôle.»

    (5) Fond.

    ●(1659) SCger 58b. fond, tr. «sol.» ●(1732) GReg 423b. Le fond de la mer, tr. «sol ar mor. Van[netois] er sol ag er mor.» ●Couler un vaisseau à fond, tr. «caçz ul lestr da’r sol.»

    ●(1818) HJC 135. bed er saôl ag enn ihuern. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 64. sôl el læstre. ●68. é sôl er vague. ●(1879) GDI 119. ag er blein betag er sol. ●(1896) GMB 632-633. (à Sarzeau) sôl ër guli, tr. « le fond du lit. »

    ●(1904) LZBg Meurzh 61. é sol un devalen.

    (6) Fond, partie reculée.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 15. Ean e laqué er bautrèd él lein ag en ilis, hag er merhèd ér sôl.

    ●(1906) HIVL 56. a-zrebi ribl er Gav betag sol er groh. ●(1910-15) CTPV i 50. i sol er parkèu, tr. «au bas des champs.»

    (7) Plante (du pied).

    ●(1744) L'Arm 289b. Plante du pied, tr. «Sole en troaitt.. leu. m.»

    ●(1861) BSJ 11. a sôl en treid bet lein er pèn. ●211. sôlieu en treid. ●(1876) TDE.BF 579b. sol enn troet, tr. «la plante des pieds.»

    ●(1907) VBFV.bf 70b. sol, m. pl. ieu, tr. «plante (du pied).»

    (8) Pierre de base.

    ●(17--) TE 479. er vein-sol ag é Ilis.

    ●(1838) OVD 178. er mein-sol ar béhani é ma diazéet. ●(1861) JEI 28. er mén sôl ag er santeleah vrassan.

    ●(1913) AVIE 153. sant Pièr, mèn-sol en iliz.

    (9) Sep de la charrue.

    ●(1876) TDE.BF 579b. Sol, s. f., tr. «sep de la charrue.»

    B. sens fig.

    (1) Fond.

    ●(1787) BI 32. diazéein sonn er sole ag ur santeleah ihuel.

    (2) Ag ar sol = (?) Depuis le début (?).

    ●(1861) BELeu 22. Ag er sôl é venné disquein conz er breton.

    II. (domaine maritime)

    (1) Fond de la mer.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Le fons de la mer, tr. «sol er mor, er fons ac er mor.»

    ●(1818) HJC 73. ac e garguas en diue vague à besquet, quen en dènt quasic d'er saôl. ●(1838) OVD 82. sol er mor. ●(1876) TDE.BF 579b. Monet d'er sol, tr. «aller au fond, couler.»

    ●(1907) BSPD I 92. Mes ataù é chomé ar nean (ar en deur), ha nen dé ket d'er sol. ●209. un taul aùél hag er vag e ia d'er sol. ●(1970) GSBG 174. (Groe) soul, tr. «fond (de la mer).»

    (2) Pesk-sol : poisson de fond.

    ●(1924) DIHU 159/132. (Groe) Pisk sol, tr. «poisson de fond.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913. ●(1934) BRUS 257. Un poisson de fond, tr. «ur pisk-sol.»

    (3) Bout e sol : être au fond de l'eau.

    ●(1924) DIHU 159/132. (Groe) Bout e sol, tr. «être à la surface (lire : au fond).» Dastumet get J.P. Kalloh 1913.

    (4) Mont d'ar sol : couler.

    ●(1907) VBFV.bf 70b. monet d'er sol, tr. «couler, aller au fond.»

  • solad
    solad

    [brpm solat < sol .2 + -ad]

    M. –où (mesure) Semelle.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. semelle mesure d'un pied, tr. «solat.» ●Il a sauté dix semelles, tr. «saillet endés dec solat.»

  • solaj / folaj
    solaj / folaj

    [brpm solage < sol .4 + -aj]

    S. = (?) naufrage (?).

    ●(1792) HS 24. Hum gavouit e rass unan ag ur solage beniguet guet Doué, e veritai bout espergnet. Enn dénn euruss-hont e oai Noë.

  • solanite
    solanite

    f. –où Solanité.

    ●(1866) FHB 65/97a. en oll solaniteou eus an amzer santel.

  • soldet
    soldet

    adj. =

    ●(c.1825-1830) AJC 3114. rac nin a sous tut soldet na gersomb nemed voard vord on bé.

  • soledenn
    soledenn

    f. (habillement) Semelle.

    ●(1633) Nom 118a. Solea : semelle : sol, soleden, semellen.

    ●(1732) GReg 857a. Semelle, tr. «soledenn. p. soledennou.»

  • soledenniñ
    soledenniñ

    v. tr. d. Mettre des semelles.

    ●(1732) GReg 857a. Mettre des semelles, tr. «soledenni. pr. soledennet.»

  • solenn .1
    solenn .1

    adj.

    (1) Solennel.

    ●(1499) Ca 186b. Solem. g. solempnel. ●(1612) Cnf 20a. En festou solen.

    ●(1727) HB 308. ur Brocession solen. ●(1732) GReg 873a. Solennel, solanel, elle, tr. «Solénn.»

    ●(1869) FHB 215/42a. eun digemer all, hag hema a vez great ar solenna ma c'heller. ●(1872) ROU 103a. Solennel, tr. «Solenn.» ●Solennité, tr. «gouel solenn.» ●(1880) SAB 62. En oferennou solenna.

    (2) Discret.

    ●(1659) SCger 44b. discret, tr. «so lenn.» ●95a. homme modéré, tr. «den solenn.»

    (3) Sérieux.

    ●(1659) SCger 110a. serieux, tr. «solenn.»

  • solenn .2
    solenn .2

    f. –ed (ichtyonymie)

    (1) Sole.

    ●(1633) Nom 47a. Solea, lingulaca : vne sole : vn qarr-lizen solen.

    (2) Pied de couteau, couteau.

    ●(1850) HHO 61. …on mange les pieds ou manches de couteau (solen).

  • solenn .3
    solenn .3

    f. –où Sol, terrain.

    ●(1744) L'Arm 379b. Terrain, tr. «Soleênn en doarr.»

    ●(1884) MCJ 118. èl me vihue er brinquér a vuhé er solen.

  • solenn .4
    solenn .4

    f. –où (habillement) Semelle.

    ●(1744) L'Arm 355a. Semelle, tr. «Solênn-botte.. lênneu.»

    ●(1907) BSPD II 591. a voteu lér hemb solenneu.

  • solennel
    solennel

    adj. Solennel.

    ●(1633) Nom 200a. Sacrum publicum, vel populare : Feste double, Messe solennelle : fest doubl, Offeren solennel.

    ●(1838) OVD 148. ur rô solannel. ●(1846) DGG 235. Ar vœuïou solanel.

  • solennelamant
    solennelamant

    adv. Solennelement.

    ●(1846) DGG 135. ne dint quet recevet solanelamant gant an Ilis.

  • solenniaj
    solenniaj

    m. –où Solennité.

    ●(1732) GReg 873a. Solennité, solanité, celebrité, pompe, tr. «Solénnyaich. p. solénnyaichou.»

  • solenniezh
    solenniezh

    f. –où Solennité.

    ●(1732) GReg 873a. Solennité, solanité, celebrité, pompe, tr. «Solénnyez. p. solénnyezou.»

    ●(1880) SAB 20. ar zoleniezou-ze. ●27. en ofern, pa gomprener ar solenniez a rer enni !

  • solenniñ
    solenniñ

    v. tr. d. Solenniser.

    ●(1732) GReg 535b. L'Eglise a institué la celebration des Fêtes, tr. «An Ilis he deus gourc'hemennet solenni ar goëlyou.» ●873a. Solenniser, solaniser, celebrer, tr. «Solénni. pr. solénnet.» ●Solaniser une fête, tr. «Solénni ur gouël.»

    ●(1872) ROU 103a. Solenniser, tr. «Soleni. (Trég[or]).» ●(1890) BSS 18. pa heller solenni ar gouel. ●(1890) MOA 160b. Célébrer religieusement (solenniser), tr. «soleni, v. a. (T[régor]»

  • solennite
    solennite

    f. –où Solennité.

    ●(1530) Pm 145. Nemet yscuyt solennite, tr. «Rien que certes de la solennité.» ●(1633) Nom 199b. Funus, exequiæ, inferiæ, solennia funerum, iusta exequiarum : obseques, funerailles : an execou, an solenniteou hac an pedennou á grær da pidiff gant an re maru. ●200b. Pompa, processio : pompe : pomp, vn dra á ve græt gant solenittè.

    ●(1889) CDB 106. Ar cholamite deuz an eured, tr. «la solennité des noces.»

  • soliañ / soliat / soliñ
    soliañ / soliat / soliñ

    [brpm soliat < sol .2 + -iañ / -iat / -iñ]

    V. tr. d. Ressemeler.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. semeller mestre des semelles, tr. «soliat, deu soliat.» ●(1732) GReg 857a. Mettre des semelles, tr. «solya. pr. solyet. Van[netois] solyat.»

    ●(1876) TDE.BF 579b. Solein, soliat, v. a. V[annetais], tr. «Mettre des semelles neuves, ressemeler, parlant de souliers.»

    ●(1907) VBFV.bf 70b. soliat, v. a., tr. «ressemeler.»

  • solier .1
    solier .1

    m. –ion Geôlier.

    ●(1732) GReg 457a. Geolier, tr. «Solyer. p. yen.»

  • solier .2
    solier .2

    f. –où, –ioù (architecture)

    I.

    (1) Grenier.

    ●(1499) Ca 186b. Solyer alias suler. g. solier.

    ●(1659) SCger 61b. galetas, tr. «suler.» ●(1732) GReg 446b. Galetas, le plus haut étage d'une maison, tr. «suler. p. suléryou. solyer. p. solyerou. Van[netois] sulér. p. suléryëu.»

    ●(c.1825-1830) AJC 4620. eur leur hac eur sonllir enÿ. ●(1849) LLB 118. karget hé suler. ●376. karget é sulerieu. ●(1878) EKG II 59. o fevar er zolier. ●(1897) EST 13. Ha kentéh d'er sulér er hass a garradeu.

    ●(1902) PIGO I 84. Yonan a yeaz da guz 'barz ar zolier foen. ●162. unan anê en solier ar c'hraou, hag eun all en solier an ti. ●(1907) VBFV.fb 49b. grenier, tr. «sulér, m. (pl. ieu).»

    (2) Plancher à l'étage.

    ●(1633) Nom 144b. Contignatio : estage, solier, plancher de la maison : astaig, pe solier.

    ●(1659) SCger 93a. vn plancher, tr. «suler.» ●173b. suler, tr. «plancher.»

    ●(1894) BUZmornik 276. eur pallenn a lede var zolier he gambr. ●461. skuill ludu e kroaz var zolier he gambr.

    (3) fam. Ober un taol solier : aller faire l'amour au premier étage, dans le grenier.

    ●(1995) PTEZ 124. (Plougastell-Daoulaz) Solierañ : fréquenter le premier étage (!). Ar re yaouank, gwezhall, a yae da solierañ (da ober eun taol solier) da ostaleri Marjan Lañrivoaz, e-pad ma chome ar re gozh en traoñ dirak ar c'hontouar !! (gwir bater).

    II.

    (1) Kouchet evel foenn er solier : voir foenn.

    (2) Tennañ ar skeul er solier : voir skeul.

    (3) Tennañ Morvan er solier : voir Morvan.

    (4) Sachañ an Olier d’ar solier : voir Olier.

  • solierad
    solierad

    f. –où Contenu d'un grenier.

    ●(1912) BUEV 6. ur sulériad foen. ●(1923) DIHU 139/193. É ti ur peizant digâs é ha rah er suliérad gran get er rahed hag er logod. ●(1931) VALL 344a. le contenu du grenier, tr. «solierad f.» ●(1939) MGGD 72. ar solierad-ed.

  • solieradur
    solieradur

    m. –ioù Étage.

    ●(1909) NOAR 113. prenestr ar zolieradur uhella. ●(1931) VALL 274b. Étage, tr. «solieradur m.» ●(1942) HERV 178. er c'henta solieradur. ●(1957) AMAH 107. An ti ma labouremp ennañ war vali Jeruzalem a oa un ostaleri strizh a-walc'h : ur c'hav, ur c'hrignol ha daou solieradur nemetken.

  • solierañ
    solierañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) (agriculture) Rentrer (la récolte) dans le grenier.

    (2) Plafonner, planchéier.

    ●(1876) TDE.BF 580a. Soliera, v. a. (anc.), tr. «Plafonner, planchéier.»

    (3) sens fig. Engranger.

    ●(1982) TKRH 116. Mamm a selaoue hag a soliere kalz traoù en he c'halon hag en hec'h empenn.

    II. V. intr. fam. Aller à l'étage, dans le grenier faire l'amour.

    ●(1995) PTEZ 124. (Plougastell-Daoulaz) Solierañ : fréquenter le premier étage (!). Ar re yaouank, gwezhall, a yae da solierañ (da ober eun taol solier) da ostaleri Marjan Lañrivoaz, e-pad ma chome ar re gozh en traoñ dirak ar c'hontouar !! (gwir bater).

  • solierenn
    solierenn

    f. =

    ●(1869) FHB 229/157b. staga plankennou an eil ouz eben evel ur zolierenn.

  • soliñ .1
    soliñ .1

    [sol .4 + -iñ]

    V.

    (1) V. tr. d. Couler, engloutir.

    ●(1849) LLBg III 41. Ha ne solehen ket bagig ur misioner ?

    ●(1907) VBFV.bf 70b. solein, v. a., tr. «couler.»

    (2) V. intr. Couler, sombrer, s'engloutir.

    ●(1744) L'Arm 300a. Aller au fond, tr. «Solein.»

    ●(1896) HIS 59. er lestr e vrañsellé kement ma oé seblant getoñ a solein.

    ●(1904) LZBg Genver 43. En Eklips e zou solet, kollet é er vag ! ●(1907) VBFV.bf 70b. solein, v. a., tr. «aller au fond.» ●(1908) AVES 45. karget en niù vag ken e oent édan solein. ●(1922) EOVD 160-161. mes ean e chom perpet drest en houlenneu, hemb danjér erbet a solein. ●(1934) BRUS 84. Sombrer, tr. «solein.» ●(1970) GSBG 249. (Groe) soliiñ, tr. «couler à fond.»

  • soliñ .2
    soliñ .2

    voir soliañ

  • solisitañ
    solisitañ

    v. tr. d. Solliciter.

    ●(1499) Ca 186b. Sollicitaff. g. solliciter.

  • solisiter
    solisiter

    m. Solliciteur.

    ●(1621) Mc 50. an diaoul aduerser da pep mat guir soliciter à pep drouc.

  • solit
    solit

    m. –où

    (1) Sollicitation, tentation.

    ●(1732) GReg 873a. Sollicitation, tr. «Van[netois] solit. p. ëü.» ●(1744) L'Arm 71a. Conseil mauvais, tr. «Solitte.. eu. m.» ●(1790) MG 327. Mæs er goal-exampl, er solitt, er fal gompagnoneah...

    ●(1825) COSp 47. resistein doh soliteu quen nerhus. ●(1839) BESquil 505. dré fal solit pé dré hoal-example. ●(1838) OVD 261. en ardeu hac er soliteu e implé hou ç'anemis eit hou colle. ●(1854) PSA I 115. sentein doh ou soliteu trompus. ●(1876) TDE.BF 580a. Solit, s. m. V[annetais], tr. «Induction.»

    ●(1907) VBFV.bf 70b. solit, m. pl. eu, tr. «sollicitation, conseil.» ●(1921) BUFA 184. é oé bet goarantet doh er soliteu fal. ●(1934) BRUS 212. La sollicitation, tr. «er solit –eu, m.» ●(1939) KOLM 126. soliteu er Goal-Spered. ●(1922) EOVD 248. ardeu ha soliteu hous anemiz.

    (2) Suggestion.

    ●(1907) VBFV.bf 70b. solit, m. pl. eu, tr. «suggestion.»

  • solitamant
    solitamant

    m. –où Sollicitation.

    ●(1732) GReg 873b. Sollicitation, tr. «solitamand. p. solitamanchou. Van[netois] solitemand. p. ëü.» ●(1744) L'Arm 361a. Sollicitation, tr. «Solitemantt.. teu. m.»

    ●(1877) EFV 294. solitemanteu anemis er salvedigueah.

  • soliter
    soliter

    adj. Solitaire.

    ●(1499) Ca 186b. Soliter. g. solitaire.

  • solitiñ
    solitiñ

    v. tr. d.

    (1) Engager (qqn) à mal faire.

    ●(1744) L'Arm 71a. Conseiller à mal faire, tr. «Solitein.» ●(1790) Ismar 50. En diaul (...) e solitas hur hettan mam.

    ●(1821) SST 78. Piue en doai solitet er guetan moès ?

    (2) Solliciter.

    ●(1744) L'Arm 361a. Solliciter, tr. «Solitein.»

    ●(1907) VBFV.bf 70b. solitein, v. a., tr. «solliciter, induire, engager.»

    (3) Solitiñ ud. d'udb. : solliciter qqn à qqc.

    ●(1821) SST 78. Piue en doai ean solitet de guement-cé ?

    (4) Solitiñ ub. d'ober udb. : solliciter qqn de faire qqc.

    ●(1790) MG 435. ne gomprenan quet perac é ta èl-ce d'hur solitein d'obér acteu a vertu.

    ●(1861) BSJ 52. er solitein de glasq en inour hag er gloér. ●(1876) TDE.BF 580a. Solitein, v. a. V[annetais], tr. «Induire.»

  • solitour
    solitour

    m. –ion Solliciteur.

    ●(1744) L'Arm 361a. Solliciteur, tr. «Solitour.. terion.»

  • solut
    solut

    adj. Solide.

    ●(1922) FHAB Genver 22. eur re votou lêr, a ziskoueze beza solut. ●(1962) TDBP II 55. Ar bank-mañ n'eo ket solud he botoiou, tr. «les sabots (semelles) de ce banc-ci ne sont pas solides.»

  • solutaat
    solutaat

    v. intr. Être en meilleure santé.

    ●(1982) TKRH 60. Pa oa solutaet ez aent a-bep eil d'ar park, he c'hoar ha hi.

  • solvez
    solvez

    [vbr solgued, vgall silgued (DGVB 307a, Falileyev 143) < sol .4 + gwez .2 (-vez)]

    S. Substance, essence.

    ●(c.800) MSvbr I Manuscrit BNF latin 10290 (DGVB 306b-307a). solgued gl. substantiam, tr. « substance, essence » dans le contexte suivant : « si..dicam homo uel lapis, substantiam demonstraui, cuius significatio nec augeri potest nec minui. »

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...