Devri

Recherche 'son...' : 61 mots trouvés

Page 1 : de son (1) à sonnard (50) :
  • Son
    Son

    n. de l. (hydronymie) Saône.

    ●(1499) Ca 186a. Son. g. sone. l. sagona / e. cest vne riuiere.

  • son .1
    son .1

    m. –ioù, –où

    I.

    (1) Son.

    ●(1499) Ca 187b. Soun. g. son. ●(c.1500) Cb 41a. aussi cest toute chose qui sonne. b. pep tra en deffe son. ●(1633) Nom 213b. Harmonia, consonantia apta & consonans conuenientia : accord des sons differents : accord á sounou diffarant. ●214a. Sonus : son : an soun. ●215a. Tinnitus : tintement : tinterez, soun sclær.

    ●(1659) SCger 112a. le son, tr. «ar son.» ●(c.1680) NG 60. son en trompeteu. ●(1689) DOctrinal 193. pe dre son hiny, ezé bet guelheat da nombr à tut claff. ●(1732) GReg 875a. Son, ce qui frappe l’ouïe, tr. «Soñn. p. soñnyou.» ●Les sons des trompettes, des tambourrs, &c. animent les soldats, tr. «Ar soñnyou eus an trompilhou, eus an taboulinou, &c. a ro couraich d’ar soudarded.»

    ●(1849) LLB 2093. son en angelus.

    ●(1907) VBFV.bf 70b. son, m. pl. soñneu, tr. «son.» ●(1912) MMPM 11. soun skiltr ar c’hleier.

    (2) Air.

    ●(1907) VBFV.bf 70b. son, m. pl. soñneu, tr. «air.»

    (3) Hep ket son : sans rien dire.

    ●(1575) M 1793-1794. Han caoudet hep quet son, dyson, dre’z sarmonaff. / A confessay gant mez, he drouguyez dezaff, tr. «Et le cœur sans aucune réplique, comme je le raconte sans ambages / Lui confessera avec honte sa malice.»

    (4) (religion) Sonnerie de cloche annonçant la messe.

    ●(1980) MATIF 160. Il attend la première sonnerie (ar zon Kentan), celle de neuf heures, à une seule cloche, an eil (la deuxième) étant à deux et an dried, (la troisième) à trois.

    II.

    (1) Bezañ an troc'h hag ar son gantañ : voir troc'h.

    (2) Bezañ an ton hag ar son gant : voir ton.

    (3) Na c'houzout na ton na son : voir ton.

    (4) Kaout muioc'h a don eget a son : voir ton.

  • son .2
    son .2

    f. –ioù

    (1) Chanson.

    ●(1710) IN I 316. musica pe gana guersiou ha soniou. ●(1773) GLouaneg 2a. da gomposin sonniou da ol dut ar chontré, tr. « Pour composer des chants (satiriques) sur tous les gens du pays »

    ●(1925) BUAZmadeg 34. lenn kazetennou, levriou, soniou skanv aliez, brein avechou. ●(1928) BFSA 14. biskoaz ne ganas soniou re skanv, soniou dem-lous. ●(1957) AMAH 245. kanañ a rae evito gwerzioù ha sonioù e galleg, e rusianeg pe e trefoedach he bro.

    (2) Chanson à danser.

    ●(1732) GReg 150b. Chanson à danser, tr. «Son. p. sonyou.»

    ●(1876) TDE.BF 580a. Eur zon dañs, tr. «une chanson à danser.»

    (3) sens fig. Refrain.

    ●(1933) ALBR 46. Ne vo biken hounnez merc’h-kaer aman !… Ret eo d’it lezel ar sôn-se a-goste !

  • son .3
    son .3

    voir seniñ

  • son .4
    son .4

    = (?) coquille pour soñj (?).

    ●(1821) SST 73. hemp jamæs derhel son doh nitra, na hom accordein meme etré-d’hai.

  • son vat
    son vat

    = (?).

    ●(1906) KANngalon Mae 119. Kementze, emezhan, a zo soun vad ar ar Mision.

  • son-galv
    son-galv

    m. Tocsin.

    ●(1914) FHAB Gouere 203. Ar zon-galv a zo bet sonet varno. ●(1915) HBPR 71. Ar Gall he unan a grogaz e korden ar c'hloc'h evit ober son-galv. ●(1929) FHAB Ebrel 146. ar c'hleier a zonas son-galv.

  • sonadeg
    sonadeg

    f. –où Concert.

    ●(1931) VALL 140b. Concert d'instruments, tr. «sonadeg f.»

  • sonadenn
    sonadenn

    f. -où Concert.

    ●(1954) VAZA 98. goude ur sonadenn gant ar c’hornioù hag an taboulinoù.

  • sonañ
    sonañ

    v.

    (1) =

    ●(1612) Cnf.epist 4. an compsou inutil eues an scauancc ha furnez humen pe-ré pe-ré à son dré artificc.

    (2) Sonner, jouer (d'un instrument).

    ●(1612) Cnf 42b. Danczal, sonaff, canaff, pe douguen huez mat.

  • sonaozour
    sonaozour

    m. –ion (musique) Compositeur.

    ●(1931) VALL 139a. Compositeur, tr. «sonaozour.»

  • sonaozouriezh
    sonaozouriezh

    f. (musique) Composition.

    ●(1931) VALL 139a. (musiq.) Composition, tr. «sonaozouriez f.»

  • sondañ / sondiñ
    sondañ / sondiñ

    v. tr. d. Sonder.

    ●(1633) Nom 177b. Catheter, ænea fistula : sonde : sounderes, vnan da soundaff.

    ●(1659) SCger 98a. profonder, tr. «sonti.» ●112a. sonder, tr. «sonta.» ●172a. sonta, tr. «souder (lire : sonder).» ●(1732) GReg 875a. Sonder la mer, une riviere, tr. «Sounda. pr. soundet. (Van[netois] sonteiñ. pr. sontet.»

    ●(1872) ROU 103b. Sonder, tr. «Sounti.»

    ●(1977) PBDZ 68. (Douarnenez) sontiñ, tr. «sonder.»

    ►sens fig.

    ●(1839) BSI 128. dreist pebtra da sounda eil blegou ha displegou e goustiançz.

  • sonder
    sonder

    m. –ion Sondeur.

    ●(1732) GReg 875b. Sondeur, tr. «Soundèr. p. yen.»

  • sonderez
    sonderez

    f. –ioù (marine) Sonde.

    ●(1633) Nom 153a. Bolis, cataprorates : vne sonde : vr sounteres. ●177b. Catheter, ænea fistula : sonde : sounderes, vnan da soundaff.

    ●(1732) GReg 875a. Sonde, terme de mer, tr. «Sounderès. p. sounderesou. Van[netois] sounteres. p. éü.»

  • sonderezh
    sonderezh

    m. Sondage, action de sonder.

    ●(1732) GReg 875a. Action de sonder, tr. «soundérez.»

  • soned
    soned

    m. –où (littérature) Sonnet.

    ●(1554) Moeam (titre). sonnet e brezonec.

  • sonedenn
    sonedenn

    f. –où (littérature) Sonnet.

    ●(1945) KKRS I 49. Sonedenn d'ar C'hrist kroastaget.

  • sonenn
    sonenn

    f. –où

    (1) Air de musique.

    ●(1849) LLB 749-750. Er bugul (…) / Ar é flahouid sklintin e lavar e sonen.

    (2) Chanson à danser.

    ●(1732) GReg 150b. Chanson à danser, tr. «sonenn. p. sonennou.» ●(1790) MG 41. ha hui e hoès désquét er sonnenneu e larait ér gorol-hont e oai Dissul dehuehan ér Vourh ? ●199. tout er péh e eèll blessein er modesti, èl mei er sonnènneu sod, er fal livreu. ●(17--) VO 145. er sonnenneu lous.

    ●(1829) CNG 131. mara sonnen sod. ●(1854) PSA I 25. bourdeu vil ha sonnenneu méhus. ●(1879) GDI 178. er sônnenneu lous.

    ●(1905) DIHU 1/9. Mar plijou d'oh me sonnen kannet hi hoah goudé. ●(1907) VBFV.bf 70b. soñnen, f. pl. neu, tr. «chason, chant.» ●(1911) DIHU 72/264. Soñnen er plah éred. ●(1931) GUBI 67. Pe laren me soñnenneu. ●95. Ur soñnen groeit a neué.

    (3) (grammaire) Voyelle.

    ●(1870) FHB 284/181a. E galleg ec'h anver anezho voyelles ; ni ho anvo e brezoneg sonennou ; ia sonennou : rag reprezanti a reont ar zonyou euz a vouez an den. Pemp sonenn a zo. Setu hi ama : a, e, i, o, u.

    ●(1931) VALL 792b. Voyelle, tr. «sonenn f.» ●(1937) YBBK 10. Seizh sonenn pe vogalenn a gaver e brezhoneg. ●11. digorder, donder ha mouezh ar sonennoù.

  • sonenniñ
    sonenniñ

    v. intr. Chanter.

    ●(1922) FHAB C'hwevrer 45. al laboused a zonenne e beg ar gwez.

  • soner .1
    soner .1

    m. (ichtyonymie) Serran Serranus cabrilla.

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. soner, tr. «espèce de poisson.» ●(1961) BAHE 26/21. daou pe dri anv pesked dastumet e Ploumanac'h : Penndroc'h, Pirono, Moulleg, Tonk, Kazeg, Soner, Kaergenoù !!! ●(1997) HYZH 209/39. (Ploumanac'h) Soner = 1 lur bouez, a bep seurt liv.

  • soner .2
    soner .2

    m. & interj. –ion

    I. M.

    (1) (musique) Sonneur.

    ●(1659) SCger 78a. menestrier, tr. «sonner.» ●(1732) GReg 876a-b. Sonneur, joüeur d'instrument, tr. «Soñnèr. p. soñnéryen.»

    ●(1849) LLB 465. Er soner, ged er spont, e cherr é vénieu.

    ●(1904) BOBL 1er octobre 2/2c. eiz koublad sonerien a oa deut da gonkouri. ●(1907) VBFV.bf 70b. soñner, m. pl. –erion, tr. «sonneur, ménétrier, musicien.» ●(1907) PERS 115. Eur bloavez ne oue kavet soner ebet. ●(1934) BRUS 271. Un sonneur (musicien), tr. «ur soñnér –ion.»

    (2) Sonneur de cloches.

    ●(1659) SCger 112a. sonneur, tr. «sonner.»

    ●(1911) ADBr xxvii 423. er sonnour klehér bihan, tr. «le sonneur de clochettes.»

    (3) Chanteur.

    ●(1879) GDI 178. ur sônnour pé ur sônnerès fall.

    II. Interj. Loc. interj. ; juron. Sac'h ar soner ! : Sac de sonneur !

    ●(1908) KMAF 15. Ah ! Sac'h ar zoner ! Sell hag hen aman !

    III.

    (1) Mezv evel ur soner (kloc'h) : très ivre.

    ●(1790) (G) Iehan Marion MG 32. Hac a voutouillad de voutouillad, é vein hoah én davarn de zec-ær hineah, meàu èl ur sonnér. ●155. Hac a bèn ur momand goudé me hum gavas meàuès èl ur sonnér.

    ●(18--) (T) KTB.ms 14 p 261. War-dro hanter-noz ec’h arru iwe he fried, hag hen mezw evel ur zoner.

    ●(1900) MELU X 277. Mê 'vel eur zonner, ou eur zonner c'hloc'h, tr. E. Ernault «Ivre comme un sonneur de (cloche).» ●(1912) (Gu) RVUM 236. Mèu el ur soñnér, tr. P. ar Gov «Ivre comme un joueur de biniou.» ●(1978) (T-Plougouskant) PBPP 2.2/375. Mezv evel ur soner, tr. J. le Du «soûl comme un soneur.»

    (2) Ober un dañs hep soner gant ub. : voir dañs.

  • soner .3
    soner .3

    m. –ioù

    (1) Instrument de musique.

    ●(1921) GRSA 227. soñnerieu é dehorn lod aral. ●(1932) GUTO 43. son bourus er soñnerieu. ●(1932) BRTG 126. tabourin ha soñnérieu arem.

    (2) Pipeau fait dans une tige de céréale.

    ●(1907) VBFV.fb 17b. chalumeau, pipeau en tige de blé, tr. «soñnér, m.»

  • sonerez .1
    sonerez .1

    f. –ioù

    (1) Sonnerie.

    ●(1732) GReg 876a. Sonnerie, le son des cloches, tr. «soñnérez.» ●La grosse sonnerie, tr. «ar soñnérez vras.» ●La petite sonnerie, tr. «ar soñnérez vihan.»

    (2) (?) Instrument de musique (?).

    ●(1912) MMKE xvii. ar vugale a gase trouz ar pardon gant zonerezed ha garmadeg.

    (3) Sonnette.

    ●(1931) VALL 700A. Sonnette, tr. «sonerez f. pl. ed.»

  • sonerez .2
    sonerez .2

    f. –ed Chanteuse.

    ●(1879) GDI 178. ur sônnour pé ur sônnerès fall.

  • sonerezh
    sonerezh

    m. –ioù Musique.

    ●(1921) GRSA 17-18. Arlerh é kleuan ur soñnereh ker braù, ker kaer, dishaval doh soñnereheu en doar. ●(1931) VALL 488a. Musique, tr. «sonerez m.» ●(1934) BRUS 291. La musique, tr. «er soñnereh.»

  • sonet
    sonet

    adj. Sonné.

    ●(1900) ANDP 15. Da nav eur zonet.

  • sonetez
    sonetez

    f. –où Sonette.

    ●(1633) Nom 198b. Nola, tintinnabulum : sonnette, sonaille : sounettesou, cleyer munut.

  • soneuvrer
    soneuvrer

    m. –ioù Microphone.

    ●(1960) BAHE 24/23. Dav deskiñ ervat penaos en em zerc'hel dirak ar soneuvrer.

  • soniadour
    soniadour

    m. –ion Phonéticien.

    ●(1931) VALL 556a. Phonéticien, tr. «soniadour pl. ien.»

  • soniadouriezh
    soniadouriezh

    f. –ion Phonétique.

    ●(1931) VALL 556a. Phonétique, tr. «soniadouriez f.» ●(1947) YBBK 9. Da lavarout eo ez eus da nebeutañ tregont lizherenn disheñvel e-keñver ar soniadourïezh.

  • soniadur
    soniadur

    m. Phonation.

    ●(1931) VALL 556a. Phonation, tr. «soniadur m.»

  • soniadurezh
    soniadurezh

    f. Phonologie.

    ●(1923) SKET I 144. ar soniadurez vreizek.

  • soniaoua
    soniaoua

    v. intr. Collecter des chants.

    ●(1931) VALL 110a. recueillir des chansons, tr. «soniaoua.»

  • soniri
    soniri

    f.

    (1) Sonnerie.

    ●(1499) Ca 187b. g. sonnerie. b. soneri.

    ●(1732) GReg 876a. Sonnerie, le son des cloches, tr. «soñniry.» ●La grosse sonnerie, tr. «ar soñnery vras. ar soñniry vras.» ●La petite sonnerie, tr. «ar soñniry vihan.»

    ●(1910) MBJL 92. eur zoniri a enor. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 78b. soniri ar c'hleier. ●(1959) BAHE 18/5. Soniri an telefon.

    (2) Musique.

    ●(1925) BILZ 158. ar peder vombard a unanas o zoniri.

  • soñj
    soñj

    m./f. –où

    I.

    (1) Pensée.

    ●(1659) SCger 90b. pensée, tr. «sonch.» ●172a. sonch, tr. «pensée.» ●(1732) GReg 710b. Pensée, tr. «soñch. p. soñjou. Van[netois] chonch. p. chongëu.»

    ●(1866) SEV 188. ha kouskoude n'ho peuz sonj all e-bed nemet-hi.

    ●(1904) DBFV 38b. chonj, sonj, m. pl. eu, tr. «pensée.»

    (2) Souvenir.

    ●(1732) GReg 884b. Souvenir, subst. qui signifie mémoire, tr. «Soñch. Van[netois] soñch. choñch.»

    ●(1844) DMB 8. Me chonj, a pe yan ém gulé, tr. « Mon souvenir, quand je vais me reposer. » ●(1849) LLB 806. Hui e golou er chonj a hou poénieu kalèt. ●(1876) TDE.BF 580a. Soñch am euz evel pa ve deac'h e ve, tr. «je m'en souviens comme si c'était hier.»

    (3) Intention, dessein.

    ●(1732) GReg 277a. J'avais dessein d'aller à Quimper, tr. «va sounch voa mônet da Guemper.»

    II. [en locution]

    (1) En e soñj e-unan : songeur.

    ●(1902) PIGO I 100. pleget en e benn, en e zonj e-unan. ●(1908) PIGO II 132. Julig a vanas en e zonj e-unan.

    (2) Dont da soñj da ub. en udb. : se rappeler de qqc.

    ●(1878) EKG II 125. Hag e teuaz da zonj d'ign e guigour ar gleizenn hag e grigonz ar vudurenn.

    (3) Bezañ en ur soñj : penser pareil, la même chose, être en communion d'idées.

    ●(1907) AVKA 176. Ac'hane, hinieno deus ar Farizianet a gavas tu da laret ! «An den-ze na deu ket aberz Doue, pa na vir ket ar sadorn.» – «Koulskoude, eme re-all, pelec'h rafe ur pec'her burzudo ken iskiz ?» Na oant ket eta en ur sonj.

    (4) Bezañ en ur soñj : penser à.

    ●(1867) FHB 125/192b. rei da c'houzout d'ar roue e pe zonch ema ho map.

    (5) Bezañ ub. pe udb. war e soñj : penser à qqn, qqc.

    ●(1910) MAKE 7. Kolaïg n'ema ket an distera war o sonj, kement a brez a zo warnan breman. ●34. Ar mestr hag Olier, ne oa hini ebet anezo war sonj al Lakez.

    (6) Kaout soñj en ub. : penser à qqn.

    ●(1931) KANNgwital 345/107. kaout sonj enno, o pedi evito.

    (7) Bezañ etre daou soñj : hésiter.

    ●(1927) FHAB Genver 22. digarez da chom evel etre daou sonj.

    (8) Devout soñj a : avoir l’intention de.

    ●(1921) BUFA 103. Chonj en dès kentéh a vonet d'er broieu pel.

    (9) Bezañ er memes soñj gant ub. : penser pareil, la même chose, être en communion d'idées.

    ●(1912) BUAZpermoal 780. En Milan e kavas sant Charlez Borrome hag a oa er memes sonj gantan.

    (10) Ober div soñj : (?) hésiter (?).

    ●(1910) MAKE 15. ober a reaz diou sonj avad.

    (11) Ober soñjoù : réfléchir.

    ●(1902) PIGO I 36. N'hallaz ket chom pell d'ober sonjou.

    (12) Hep ober seizh soñj : sans penser plus loin.

    ●(1927) KANNkerzevod 3/15. Gwel't a rant eur c'hrouedurig etre divrec'h e vamm hag heb ober seiz sonj na goulenn netra diwar e benn setu int var benn o daoulin dirazan.

    (13) Degas da soñj da ub. : rappeler à qqn.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Vous m'aues raffraischi la memoire d'une telle chose, tr. «hui hoües refresquet, digasset song' din ac endrase.»

    ●(1923) KTKG 4. Ped ha ped all a ra eun nebeut ormidou hanvet gantho sin ar Groaz, ormidou ha ne zigasont da zonj da zen euz Kroaz Hor Zalver benniget ?

    (14) Soñjoù du : idées noires, cafard.

    ●(1917) LILH 18 a viz Genver. Ataù en des Mona chonjeu du.

    (14) Bezañ war soñj (+ v.) : s'attendre à.

    ●(1974) SKVT III 82. Ha ! ha ! va c'hristen ! Ne oas ket war soñj kavout ac'hanon, skoachet brav evel ma oan.

    (15) Bezañ e soñj da + verbe : avoir l’intention de.

    ●(1942) DADO 12. Debron, sell-ta !... E soñj oc’h da skei, va faotr ? ●(1942) DRAN 143. ez oa ar baotred e soñj da dalvezout d’ar re all maro o c’heneil.

    (16) Bezañ war soñj ub. : penser à, faire attention à qqn.

    ●(1910) MAKE 6-7. «Sell ’ta ! Eur C’haper o vont da foar Bouldahut, eur marc’h hag eur bida gantan !» Kolaïg n’emañ ket an distera war o sonj, kement a brez a zo warnan breman o klask dibri krampouez. ●34. Ar mestr hag Olier, ne oa hini ebet anezo war sonj al Lakez.

    ►absol.

    ●(1974) SKVT iii 82. Ra ’z in gant an diaoul, ma oan war soñj !

    (17) Kavout d'e soñj : trouver à son idée.

    ●(1787) BI 47. Sel-mui ma taullai-mé dehou, mui enn er havai d'é chonge.

    (18) Derc'hel soñj : se rappeler.

    ●(1925) FHAB Mae 178. en eur jacha war e skouarn vit ober d'ezan derc'hel sonj ne oa ket ken na sizunvaniez, na sul, na gwener...

    (19) Lakaat en e soñj : se mettre en tête.

    ●(1896) HIS 135. lakeit en doé én é choñj penaus Jésus en devehé hum zilouiet a vesk en dud fal.

    (20) Hep soñj : par mégarde.

    ●(1659) SCger 79a. par mesgarde, tr. «hep sonch.»

    (21) Ober e soñjoù : prendre sa décision.

    ●(1942) DHKN 72. Ne oent ket tri miz doh ’n em zarempredein, ma oè groeit hé sonjeu de Vonick : Salvator e vehè hé fried, pé ne vehè hañni.

    III. Kas ur soñj diwezhañ war-zu ub. : avoir une dernière pensée pour qqn.

    ●(1916) KANNlundunvez 59/425. Pegen trum benag e vezin skoet, amzer em bezo da gas eur zonj diveza, varzu ennoc’h.

  • soñjadur
    soñjadur

    m. Méditation.

    ●(1732) GReg 611a. Meditation, tr. «songeadur.»

  • soñjadurezh
    soñjadurezh

    f. Méditation.

    ●(1732) GReg 611a. Meditation, tr. «Songeadurez.»

  • soñjal / soñjiñ
    soñjal / soñjiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Songer, penser.

    ●(14--) N 100. Me a soing a scler em speret, tr. «Je pense, certes, dans mon esprit.» ●(1557) B I 682. Pan songiaff, tr. «quand j'y songe.» ●(1650) Nlou 333. Songet pobl an bet man, houman vo'an bihanez, tr. «Pensez-y, gens de ce monde, telle était la misère.»

    ●(1659) SCger 90b. penser, tr. «songeal p. songet.» ●172a. songeal, tr. «penser.» ●(1732) GReg 711a. Penser, faire reflexion, tr. «Soñgeal. pr. soñget. Van[netois] chongeiñ. songeiñ.»

    (2) Soñjal e : songer, penser à.

    ●(1530) Pm 286. Maz sonche den certen en maru, tr. «Si certes l'homme songeait à la mort.» ●(1621) Mc 20. hep songal en drase. ●38. eo ret en mat soingal en pechedou.

    (3) Soñjal ouzh : pensez à.

    ●(1650) Nlou 78. Ouz an lyt songyt frez, tr. «à la cérémonie pensez clairement.»

    (4) Soñjal àr ub. : penser à.

    ●(1942) DHKN 291. Éh oen-mé justeroalh é sonjal arnehè.

    (5) Soñjal àr udb. : réfléchir à qqc.

    ●(c.1802-1825) APS 124. Sel-mui ma chonger ar guement-cé, mui e gaver de chongeal.

    ●(1952) IVES 2. Sonjet erhat ar er pèh e gleueet.

    (6) Soñjal outañ/ennañ e-unan : réfléchir.

    ●(18--) SAQ II 330. hag e chommaz, eun tachad, da zounjal outhan he unan.

    ●(1907) PERS 324. Ar c'homzou-ze a reaz d'ar protestant sonjal ervad ennhan he-unan.

    (7) Soñjal da udb. : penser à qqc.

    ●(1902) PIGO I 24. 'n eur sonjal d'e amzer dremenet.

    (8) Pa soñjer (an) nebeutañ : quand on s'y attend le moins.

    ●(17--) ST 152. kalz a c'hoarvez pa zonjer nebeuta, tr. «bien des choses arrivent quand on y pense le moins.»

    ●(1803) MQG 5. Pa zònjet nebeuta, hep nep pec'het marvel. ●(1864) SMM 36. pa sonjot nebeuta.

    ●(1911) BUAZperrot 777. abalamour ma c'hell c'hoarvezout pa zonjer an nebeuta.

    (9) Soñjit deoc'h : pensez donc.

    ●(1902) PIGO I 10. Sonjet d'ac'h am euz gwelet eun tân-gwall er C'Hastel. ●(1910) YPAG 3. O ! ar merc'hed ! Ya, sonjet d'ac'h ! ●(1914) KZVr 57 - 05/04/14. «Sonjet d'ec'h, Yonan, ma vijec'h aet da Bariz, ha c'houi koueet klanv eno ?»

    II. V. tr. d.

    (1) Penser.

    ●(1621) Mc 8. Songet em eux drouc am hentez volontairemant.

    (2) Imaginer.

    ●(1856) GRD 338. ol er bràuitéieu e hellér chongeal.

    (3) [devant une subord.] Sembler.

    ●(1659) SCger 109a. il me semble que j'oys la voix, tr. «songeal a rân e cleuân ar vouez.»

    III. V. pron. En em soñjal : penser, réfléchir.

    ●(1557) B I 731. Pa em em songiaff a muyhaff pres / ma bout dre feut quen reuseudic / Guelet ma merch so am quic / Dre drouc aplic heretiques, tr. «quand je songe au terrible malheur que j'ai de voir ma fille, née de ma chair coupable d'hérésie.»

    ●(17--) BMa 111. Penem songan ezon nehet, tr. «Quand j'y réfléchis, je suis embarrassé.»

    ●(1803) MQG 12. hoguen, p'en em sònjàn, ze zo nebeut a dra. ●(1838) OVD 143. hum chongeal erhat. ●(1860) BAL 11. en em zonjal araog on tro. ●(1872) ROU 45. en em zonjal, tr. «réfléchir.»

    ●(1906) KANngalon Kerzu 270. Gouzkoude an hini a fell dezhan beva e guir gristen a dle en em zonjal. ●(1925) CBOU 5/73. Aman, avat, eo arabad chom d'en em zonjal.

    IV. V. impers. Soñjal gant : se figurer, penser.

    ●(1792) BD 5837. songal ara guenit evesy exantet, tr. «Tu penses que tu seras exempté.»

    ●(1872) ROU 80a. Décidé, résolu, d'un caractère déterminé, tr. «N'ema ket da zonjal ganta.»

    V. Soñjal en e vañch : voir mañch.

  • soñjard
    soñjard

    m. –ed Songeur.

    ●(1732) GReg 58b. Atrabilaire, tr. «Soungeard. p. soungearded.» ●711a. Pensif, ive, songe-creux, melancolique, meditatif, tr. «Soñgeard. p. soñgearded.» ●874a. Un esprit sombre, tr. «sonjard. p. sonjarded.» ●875b. Songeur, songe-creux, melancolique, sournois, tr. «Soñgeard. p. soñgearded.»

  • soñjenn
    soñjenn

    f. –où Idée.

    ●(1868) FHB 163/51b. hag a gassaz euz he fenn ar zonjen zot e devoa bet.

    ●(1934) BRUS 209. Une idée, tr. «ur chonjen.»

  • soñjer
    soñjer

    m. & adj. –ion

    (1) M. Penseur.

    ●(1732) GReg 875b. Songeur, qui fait des songes, tr. «Soñgèr. p. soñgéryen. Van[netois] soñjour. p. yon, yan.»

    ●(1869) FHB 211/11a. Sonjerien-gaer, uvreerien.

    ●(1904) DBFV 38b. chonjér, m. pl. –jerion, tr. «celui qui est pensif.» ●(1939) RIBA 167. de graùein é ben ha d'er plegein ar é vruch èl ur chonjour.

    (2) Adj. Pensif.

    ●(1908) NIKO 15. Deit é de vout beunek, chonjér, mut. ●(1921) GRSA 223. doh er guélet chonjour.

  • soñjet
    soñjet

    adj.

    (1) Bout soñjet gant ub., da ub. =

    ●(1787) BI 243. Chonget è guenemb é ma mal brass. ●(1790) MG viii. Arça, chongét-è deign tremén un huéh-misiad én hou canton.

    ●(1915) MMED 417. Na ped guech eo sonjet d'in kaout ac'hanout da zont d'an ifern !

    (2) =

    ●(1872) ROU 80. Sonjed mad oa ganta, tr. «il était décidé.»

    (3) Bout soñjet da (+ v.) : être décidé à.

    ●(1912) DIHU 82/52. En déieu-men za é onn memb chonjet de rein elsé deur-sukr de rah men guéren. ●(1932) DIHU 257/163. Chonjet é hur hanbrér ampert R. Hémon de rein hoant d'er bobl de lén brehoneg. ●(1939) RIBA 28. chonjet on de zisoh get men darbodereh. ●(1943) DIHU 380/202. Neoah ne oen ket sonjet de blegein.

  • soñjezon
    soñjezon

    f. –où Pensée.

    ●(1621) Mc 7. Bet em eux songesounou vuosiff, ha ven. ●47. discleriaff an heuelep songeson se. ●59. Goulen cont digant é eneuff ves a quement ma en deuezo offanset Doue en dez se dre songesounaou.

    ●(1659) SCger 90b. pensée, tr. «songeson.» ●172a. songezon, tr. «pensée.» ●(1688) MD I 22. occupi ar speret e songesonnou mat. ●(1710) IN I 42. dre zesirou ha dre songesonou. ●(1727) HB 560. C'hui a vel quement songeson / A vez e gouelet va c'halon. ●(1732) GReg 710b. Pensée, tr. «Songéson. p. soñgesonou.» ●(1792) BD 4642. couessat songeson arpechet, tr. «confesser la pensée du péché.»

    ●(1835) AMV 30. eur songeson vad benac. ●(1860) BAL 3. ar vella sonjeson. ●(1877) BSA 136. Beilla a rea gant ar brassa aket var he sonjezonou.

    ●(1902) PIGO I 30. en e spered morgousket e tremene sonjezounou iskiz. ●104-105. bep seurt sonjezono gantan war e spered. ●198. ar sonjezonou direiz a zave, dre ma eve, 'barz e benn. ●(1906) KPSA 33. sonjezounou hag en em dreuze an eil eben. ●(1911) SKRS II 53. ha padal n'ho deuz sonjezoun ebet var an tu-ze.

  • soñjus
    soñjus

    adv. Pensif.

    ●(1732) GReg 711a. Pensif, ive, songe-creux, melancolique, meditatif, tr. «soñjus. soñgëus.» ●875b. Songeur, songe-creux, melancolique, sournois, tr. «soñjus. soñgeüs. Van[netois] soñjus. choñgeüs.»

    ●(1904) DBFV 38b. chonjus, adj., tr. «pensant, pensif.» ●(1943) FATI 42. Jasinta, e-lec'h mont da c'hoari, a yeas, soñjus, da azeza war eur maen.

  • sonkriverez
    sonkriverez

    f. –ioù Phonographe.

    ●(1931) VALL 556a. Phonographe, tr. «sonskriverez f.»

  • sonn
    sonn

    adj., adv. & prép.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) Droit, raide.

    ●(1732) GReg 307b. Dresser, élever, tr. «lacqaat sonn.»

    ●(1876) TDE.BF 580b. Sonn, adj., tr. «Qui est droit ou d'aplomb.» ●(1896) GMB 634. pet[it] tréc[orois] zoñt raide, droit.

    (2) Ferme, immobile.

    ●(1732) GReg 307b. Fixe, ferme, immobile, comme un terme, ou un corps mort, tr. «sonn.» ●827a. Roide de froid, tr. «Sounn gad ar riou.»

    (3) Abrupt, raide, à pic, escarpé.

    ●(1732) GReg 827a. Roide, droit, rude à monter, tr. «Soun. Van[netois] Sonn.»

    ●(1866) LZBt Gouere 158. graio sonn.

    ●(1924) BILZbubr 41/949. o pignal gra sounn Plounerin.

    B. Attr./Épith.

    (1) (Coup à boire) bien servi, bien tassé.

    ●(1876) TDE.BF 436a. eur banne sounn a win. ●(1878) EKG II 188. eur banne sounn. ●(1890) MOA 190b. Un bon coup de boisson, tr. «eur banne sounn.» ●(18--) CST 107. Unan dreist-oll, a c'houlennas eur banne sounn.

    ●(1936) ONEN 19. Eur banne sounn en deus bet, anat eo, digant an Aotrou Maer.

    (2) (en plt de la nourriture) Consistant.

    ●(1838) OVD 105. ind ou dès liessoh dobér ag ur bihuance sôn. ●277. supportein ur vagadur sonnoh.

    ●(1907) DIHU 28/445. De labour start e jauj bouid son.

    (3) (en plt d'une idée) Ferme.

    ●(1907) BSPD I 173. En duk e lakas, nezé, sonn én é ben hag én é chonj kuitat er bed. ●(1912) BUEV 15. Mari e vezé dalhmat er chonj-sen én é spered ha ker sonn ma nen dé jamés kuit.

    (4) (en plt d'un coup porté) Bien assené.

    ●(1911) BUAZperrot 725. Attila (...) en devoa bet eul lamm sonn, demdost da Jalons, digant Aëtius, jeneral Romen. ●(1925) DIHU 163/213. hag e vouté geton mojadeu sonn.

    (5) (en plt du regard) =

    ●(1908) FHAB Mae 135. pegen reud ho mouez, pegenn zoun ho lagad !

    (6) Costaud.

    ●(1939) RIBA 11. Donet e hra goazed sonn de grog énnon.

    (7) Ferme (dans sa foi, ses idées).

    ●(1879) GDI 129. crechénion sonn.

    ●(1913) THJE 8. ur grechénéz sonn. ●(1939) RIBA 93. Ur hristén sonn e oè er pobour.

    (8) (Foi) ferme.

    ●(1922) BUPU 7. na péh ur fé sonn pe laré Me gred é Doué !

    (9) Ever sonn : grand buveur.

    ●(1979) LIMO 19 mai. Er Vretoned en des, é gwir pé é geu, er vrud de voud éverion sonn.

    (10) (Vérité) bien établie.

    ●(1839) BESquil v. Ur huirioné sôn-é.

    II. Attr. Bout sonn a benn : avoir la tête sur les épaules.

    ●(1967) LIMO 03 mars. Lod kaër a verhed, sonnoh a ben ; e ré guelloh.

    III. Adv.

    A. Adv.

    (1) Droit, d'aplomb.

    ●(1732) GReg 733b. Lever quelque chose à plomb, tr. «sevel sonn un dra bennac.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 178. Den na zougue sonnoc'h ar bannier bras. ●(1872) ROU 74a. D'a-plomb, tr. «sounn.» ●82b. Se dresser, tr. «sevel sounn.»

    (2) =

    ●(1790) MG iii. presantein e rér amen er memb gurionnéeu (...) èl idan ur form nehué, péhani e scoei martezè sonnoh é speret ul lod-vat, eit ne ra er perdêgueu.

    (3) Fermement.

    ●(c.1680) NG 1693. arriet son. ●(1787) BI 32. diazéein sonn er sole ag ur santeleah ihuel. ●33. chongeal sonn ér gùirionéeu à salvedigueah. ●(1790) MG 62-63. Laqueit sonn én hou speret é ma rét boud ur Sant.

    ●(1831) RDU 166. Ér brezélieu aral é véritér er victoër é harsein son. ●(1838) OVD 31. chonget sôn. ●(1857) LVH 144. credet sonn. ●166. er pratiqueu ag er Rosær e zou chongeal sonn ér mistérieu santel ag er religion. ●171. guet a dreu caër ar beré é hès de chongeal sonn !

    ●(1922) BUPU 13. er vatéh-men e zalhas sonn doh er lézen a grechéneh. ●(1932) GUTO 22. soñnoh é kredè bout dañnet de virùikin. ●(1939) RIBA 13. koénien huek ha kousket sonn.

    (4) Darc'haouiñ sonn : frapper durement.

    ●(1867) MGK 97. Rankout voe d'ezhan dourna iud, darc'hai sounn.

    B. A-sonn : verticalement.

    ●(14--) Jer.ms 215. Querz oar tro a goen hogos / A lehet tregont troatet clos. / Hac a sont quement quent an nos, tr. «Certes tout autour (?) … (?) presque / Horizontalement trente pieds complets / Et verticalement autant avant la nuit.»

    ●(1727) HB 299. Ar pemp toul pere so a Groas er Pilet-mâ, eleac'h ma zeus plantet pemp taich esanç, a soun imaich eus ar pemp gouli. ●(1732) GReg 41a. A plomb, perpendiculairement, tr. «a soun.» ●731b. A plomb, tout droit perpendiculairement, tr. «A sounn.»

    ●(1872) ROU 74a. D'a-plomb, tr. «a-zounn.»

    ●(1909) FHAB Meurzh 74. Ar pifon a vez plantet a zount e barz ar yod, lijar, lijar. ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-zounn, tr. «perpendiculairement.» ●(1922) FHAB C'hwevrer 45. An heol a darze a-zounn e vannou loskus a-dreuz an oabl digoc'hen.

    C. E sonn : perpendiculairement.

    ●(1732) GReg 731b. A plomb, tout droit perpendiculairement, tr. «ê sounn.»

    IV. Loc. prép. A-sonn war : à la verticale de.

    ●(1732) GReg 41a. Le soleil donnoit à plomb sur sa tête, tr. «An héaul a sqoé a soun var e benn.»

    ●(1866) FHB 76/187b. Ar vazoulen a goezas a zounn var benn ar plac'hic.

    V.

    (1) Sonn war e gilhoroù : voir kilhoroù.

    (2) Sonn war e ahelou : voir aheloù.

    (3) Sonn evel ur pipi : voir pipi.

    (4) Sonn evel ul lakez pikez : voir lakez.

    (5) Sonn evel ur skeul : voir skeul.

    (6) Sonn evel ur peul : voir peul.

    (7) Sonn evel un tonton besk : voir tonton.

    (8) Sonn evel ur blantenn : voir plantenn.

    (9) Sonn evel ur bramm war beg un ibil : voir bramm.

    (10) Sonn evel ur roc'h : voir roc'h.

    (11) Sonn evel ar gilh nav : voir kilh.

    (12) Bezañ sonn evel ur plankenn : voir plankenn.

  • sonnaat
    sonnaat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Affermir.

    ●(1792) CAg 78. Ind hé sauë à stoc, a stleige, / Hac hé sonna à taulleu.

    ●(1927) DIHU 187/203. aveit duahat, sonnat ha gresat é ziùharigeu de zoug é gorv bras.

    (2) sens fig. Relever.

    ●(1919) BSUF 1. sonnat er fé émesk en dud. ●(1921) BUFA 125. Chom hoah ér vro-men de sonnat en èvr e hoes saùet.

    (3) Sonnaat ub. en udb. : affermir, enfoncer qqn dans qqc.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 77. sonnat hur hrechénion ér fé. ●(1857) LVH 82. hou sonnat é peb œvr mad.

    (4) Sonnaat e benn : relever, redresser la tête.

    ●(1866) LZBt Genver 70. Setu-ni 'ta o c'hallout sonntat hon penn.

    II. V. intr. Se raidir.

    ●(17--) TE 447. Quentéh en dén-ze e santas é zivarr é heannein hac é sonnad idan-d'ou.

    III. V. pron. réfl. En em sonnaat : s'affermir.

    ●(1838) OVD 27. hum sonnat ér santimanteu-zé. ●111. de hum sonnat én-hi [ér vertu].

  • sonnañ
    sonnañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se dresser.

    ●(1872) ROU 82b. Se dresser, tr. «Sounna.»

    (2) Se raidir, se figer.

    ●(1732) GReg 411b. Se figer, se prendre, se coaguler, tr. «sonna. pr. sonnet.» ●827a. Roidir, devenir roide, tr. «Sounna. pr. sounnet.»

    ●(1876) TDE.BF 580b. Sonna, v. n., tr. «Se figer, parlant du sang dans les veines.» ●Sonna a reaz va goad em c'hreiz, tr. «mon sang se figea dans dans mes veines.» ●(1877) BSA 238. he faou keaz memprou a deu da zounna, gourtoc'h int eget biscoas. ●(1878) EKG II 320. D'ar gomz-se, ar Berthou a zounnaz.

    ●(1911) BUAZperrot 127. e sounnas he izili ha ne oue ket evit finval hiviziken, nak he divreac'h, nak he zreid.

    II. V. tr. d.

    (1) Faire devenir raide, figer.

    ●(1659) SCger 57a. figer, tr. «sonna.» ●(1732) GReg 307b. Fixer, rendre ferme & immobile, tr. «Sonna.pr. sonnet.» ●827a. La rage te puisse roidir, imprecation de femme, tr. «Ar gounnar ra'z sounno.»

    ●(1911) BUAZperrot 34. Ar gozni a zounnas e izili ouz Beneat.

    (2) Dresser, élever.

    ●(1732) GReg 307b. Dresser, élever, tr. «sonna. pr. sonnet.»

    ●(1931) VALL 29b. mettre d'aplomb, tr. «sonna.»

    (3) Sonnañ ub. a-enep ub. : dresser qqn contre qqn.

    ●(1925) FHAB Genver 4. evit sounna, sevel, mar gellont, ar sitoyan a eneb ar c'hristen.

    (4) Sonnañ d’an nec’h : dresser vers le haut.

    ●(1942) DRAN 78. Bagadou soudarded tokarnet plat a ziskenn a-benn-herr, o divrec’h sounnet d’an nec’h : prizonidi o pellaat diouz an dachenn vraouac’hus.

  • sonnard
    sonnard

    m. –ed Paresseux, qui a peur de se baisser.

    ●(1931) VALL 531b. (un) paresseux T[régor], tr. «sonnard (qui a peur de se baisser) fam.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...