Devri

Recherche 'sper...' : 40 mots trouvés

Page 1 : de sper-1 (1) à spernenn-2 (40) :
  • sper .1
    sper .1

    m.

    (1) (physiologie) Sperme, semence.

    ●(1876) TDE.BF 584a. Sper, s. m., tr. «Ce mot n'est plus usité, que je sache ; c'est le radical du verbe speria, et a pu autrefois être employé au sens de sperme ou semence des êtres animés.» ●(1886) RUSq.FB 171b. Ejaculation, sf. Emission de sperme, tr. «Distaol ar sper.»

    (2) Lignée, race.

    ●(1557) B I 337. Drenn abec man en pep manyer / Ez viont sugiet ent seder / Y hac o sper heb differaff / Da vout enn iffernn eternel / Dren pechet guyr originel, tr. « Voilà pourquoi ils furent sujets, certes, eux et leur race, sans distinction, à aller à l’abime éternel de l’enfer, à cause du péché originel, dans une cruelle réprobation »

    ●(1728) Resurrection 230. Hac y hac ho hol sper.

  • sper .2
    sper .2

    s. Sphère.

    ●(1499) Ca 188b. Sper. g. espere rondeur du monde.

  • sper .3
    sper .3

    s. Espoir.

    ●(1580) G 153. em hol sper, tr. «dans tous mon espoir.»

  • sperañ
    sperañ

    v. tr. d. Espérer.

    ●(c.1500) Cb 94a. [goanac / pe esper] Jtem spero / as. etc. b. speraff.

  • sperañs
    sperañs

    f. Espoir.

    ●(1576) Cath p. 13. hep nep sperancç a saler, tr. «sans nul espoir de salaire.»

  • sperat
    sperat

    v. Semer, ensemencer. cf. speriañ

    ●(1530) Pm 261 (Mab Den). Amser da sperhat ahet fun, tr. Herve Bihan « Sans temps de semer tout au long »

  • sperderiñ
    sperderiñ

    v. intr. Réfléchir. cf. prederiañ

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. a pe sperdéren er bihannan (...) a pe sperdéret er bihannan.

  • spered
    spered

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Esprit.

    ●(14--) N 100. Me a soing a scler em speret, tr. «Je pense, certes, dans mon esprit.» ●(1499) Ca 188b. Speret. g. esperit.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 9. a balamort (...) d’é sperèd spis.

    (2) Rentañ ar spered : rendre l’esprit.

    ●(1575) M 10-11. Penaux pan renther an speret / Ez dle bout hep bech á pechet, tr. «Que quand on rendra l’esprit / Il doit être sans fardeau de péché.»

    B.

    (1) Spered debret : personne perpétuellement inquiète.

    ●(1870) FHB 280/147b. he spered diez ha debret.

    ●(1911) BUAZperrot 401. Tud a zo, sperejou debret. ●(1923) FHAB Kerzu 467. me n’oun ket eur spered debret. ●(1929) FHAB Genver 28. Sperejou debret int. ●(1935) BREI 427/1c. An dislavarour a zo bet a-viskoaz eur spered debret. ●(1942) VALLsup 95a. eur spered debret e oa houmañ.

    (2) Ur spered den : esprit distingué, supérieur.

    ●(1928) FHAB Meurzh 82. an Tad Bernard a welas buan pebez spered den oa e vreur yaouank. ●(1931) FHAB Genver 33. Eur spered den eus ar barrez.

    (3) par euph. Skañvaet e spered : qui a perdu l’esprit.

    ●(1866) FHB 65/104a. Eur medesin (...) hag a veze aliez var dro tud scanvet ho spered. ●(1866) FHB 93/322b. ar re so scanveet ho speret. ●(1869) FHB 208/410a. cals tud scanveat ho speret so en Itali.

    (4) Mesket e spered : avoir l’esprit perturbé.

    ●(1925) CHIM 5. Dre forz sonjal em breur ha gortoz eus e gelou, eo deuet mesket he spered.

    (5) Na vezañ en e spered vat : avoir l’esprit perturbé.

    ●(1925) CHIM 5. Hirio eo anat n’eman ket en he spered vat !

    (6) Kaout spered : être intelligent.

    ●(1906) KPSA 10. brasa meuleudi a c’helle ober euz a unan bennag oa lavaret en doa spered.

    (7) Deskiñ spered : acquérir de l’intelligence.

    ●(1969) LIMO 01 mars. «Hama, pitra a baotr, ne ouian get piu éh oh bet é tiskein spered, atao ne vank ket tead deoh».

    (8) Bout diaes e spered : ne pas être à l’aise.

    ●(1908) PIGO II 11. ’Vit lavaret ar wirione war he hed, Itien na oa ket en e vleud ; pe mar deo gwell ganac’h, ne oa ket e zaoud er ger ; dies oa e spered.

    (9) Tec’het e spered : qui a perdu l’esprit.

    ●(1911) BUAZperrot 211. Lod a gemere anezan (…) evit eun den tec’het e spered.

    (10) Aet e spered digantañ : qui a perdu l’esprit.

    ●(1911) BUAZperrot 525. henman her c’hemeras evit eun den eat e spered digantan.

    (11) Fardellañ e spered =

    ●(1935) FHAB C’hwevrer 59. Renerien yaouankizou Breiz-Izel, a-raok staga da ober netra a vije mat d’ezo ivez fardella o spered, diskenn enno o-unan, ha selaou mouez Doue.

    (12) E penn e spered : dans l’indécision la plus totale.

    ●(1939) RIBA 61. Er gorig diaol (…) e chom é pen é spered adal d’en diù voéz.

    (13) Ur spered … a zen : un homme très …

    ●(1889) SFA 89. Eli spered kaer a zen, bet e penn an Urz. ●113. Eur spered eaz-kenan a zen oa.

    ●(1911) BUAZperrot 78. Sant Fransez a oa eur spered diaes a zen dre natur. ●72. eur spered kaër a zen hag eur c’hristen birvidik.

    (14) Esprit, caractère.

    ●(1872) ROU 106b. Esprit bien trempé, tr. «Spered ploumet mad.»

    (15) fam. Bezañ azezet war e spered : être distrait.

    ●(1899) BSEc xxxvii 153/ KRL 18. Ajet e oan var ma spered, tr. «J’étais distrait.»

    (16) Drailhañ e spered : se torturer l’esprit.

    ●(1909) BLYA 19. achu ho peus, potred, / Da glem ha da dermal, da drailha ho spered ?

    (17) Sipañ e spered da : s’appliquer à.

    ●(1732) GReg 45a. Appliquer son esprit à quelque chose, tr. «Sypa e spered da soungeall èn un dra. Sypa e spered da ober un dra.»

    (18) Sammañ spered ub. : voir sammañ

    C. (religion)

    (1) Esprit, être immatériel.

    ●(1621) Mc 83-84. an oll Ælez all han speredou eureux.

    (2) Spered an ifern : surnom du diable.

    ●(1880) SAB 176. insed gant spered an ifern.

    (3) Ar spered lous, hudur : surnom du diable.

    ●(1880) SAB 128. daou gez den goall-gemered gant ar spered louz. ●(1907) AVKA 139. ha p’arruas er gêr, he c’havas dilu deus ar spered hudur.

    (4) Spered an deñvalijenn : surnom du diable.

    ●(1905) KANngalon Genver 301. Ann Drouk-Spered, Spered ann denvalijenn a rankaz enn anzav.

    D. (mesure) Petite pige des couvreurs pour déterminer le pureau des ardoises.

    ●(1986) CCBR 66. (Brieg) La petite pige, tr. «ar spered.» ●(1988) TIEZ ii 149. Selon leur catégorie, elles [les ardoises] possèdent par définition un pureau différent : pour le déterminer, le couvreur utilise une petite pige appelée ar spered à Briec (Cornec, 1986).

    II. Adv. A-spered : spirituellement.

    ●(1727) HB 59. Prosternet, va Doue, dirazoc’h a-speret. ●498. a-speret hac a-c’henou.

    ●(1861) BELeu 158. Me voquehé a sperèd d’é houlieu sacret. ●(1861) JEI 299. én ur visitein a sperèd er hreu a Vethléem. ●(1869) HTC 103. Me a ioa a speret o sellet ouzoc’h. ●(1874) POG 18. Pignit a spered beteg ann env. ●(1894) BUZmornik 370. e veze douget a spered betek ann env.

    ●(1911) BUAZperrot 460. ec’h adorent Doue a deod hag a spered. ●(1955) STBJ 156. Hag e heuilhen a spered an darvoudou euzus.

    III.

    (1) Mont udb. eus e spered : oublier.

    ●(17--) EN 3407-3408 (Go). Masacred a voay ma horf, a difreused ma bigas, / Hac ed deus ma spered are ma sin ar groais, tr. G. Dottin «Et sorti de l'esprit de nouveau mon signe de croix.»

    (2) Bout penn e spered : chercher à comprendre, ne pas comprendre...

    ●(1913) DIHU 91/205 (G) B. L.. Liés ar er mezeu, mank a gaout ur velt, en dud e vé pen ou spered penaus gobér aveit muzulein ou fusteu. ●(1913) DIHU 94/250 (G) I. Neindraou. Un dra e oé abarh eùé hag e lakas Berhed pen hé spered : N'hé doé ket dober a aléj bouid. ●(1914) DIHU 104/25 (G) M. I.. Er beizanted en des bochadeu loñned e vo pen ou spered aveit gouiet petra rein dehé a p'arriùo miz mé ha miz meheuen. ●(1921) GRSA 151 (G) Y.-V. an Henoù. Hag éh oè pen é spered penaos em gemér aveit parrat doh ur marù ken spontus.

    (3) Bezañ silet e spered dre ur ridell : être à demi sot.

    ●(1955) VBRU 29 (T) *Jarl Priel. Tremen a ris hep ober an dro ouesk-se betegout ne gredje ket d'an dud e oa bet silet va spered dre ur ridell.

    (4) Bezañ e spered troet war-du : avoir l’esprit tourné vers.

    ●(1963) LLMM 99/269. Ar manac'h diveleget-se a oa bet kaset kuit eus e gouent abalamour ne veze troet e spered nemet war du ar vuhez diroll hag ar gisti.

    (5) Bout e spered e-dan e votoù : voir botez.

    (6) Bezañ bet lakaet e spered e-lec'h ma'z eo bet lakaet he vi d'ar yar : voir vi.

    (7) Na vezañ lemmoc'h e spered eget ul loaiad pri-mañsonañ : voir pri.

    (8) Bezañ troet e spered e dour : voir dour.

    (9) Aet eo e spered da stoupa : voir stoupa.

    (10) Muzuliañ spered ar re all gant e walenn e-unan : voir gwalenn.

    (11) Mont e spered da gastrilhez : voir kastrilhez

  • Spered-Glan
    Spered-Glan

    m. Saint-Esprit.

    ●(1456) Credo 6-7. So conceuet an spirit glan han / guerhes maria ganet, tr. «Qui a été conçu de l’esprit sain / et est né de la Vierge Marie.» ●17-19. Me cred bepret in spirit glan / Barne ez saint (lire : sant) iglise catholice (lire : ilis catholic) / comunion dan hol saint (lire : sent), tr. «je crois toujours en l’esprit saint / et en une sainte église catholique, / (en la) communion de tous les saints.» ●(14--) N 60-61. Dre credancc an contranancc man / Gant an speret glan elanvet, tr. «Sur la foi de cette promesse / Que m’a faite l’Esprit-Saint.» ●(1499) Ca 100a. g. la grace du sainct esperit. b. gracc an speret glan. ●(1530) Pm 34. Hac an speret glan mission, tr. «Et l’envoi du Saint-Esprit.» ●(1612) Cnf 86a. Hym dan speret glan.

    ●(c.1680) NG 238. er Spered Gloan. ●626. Dre gras er Speret Glan. ●(1732) GReg 360b. Le Saint Esprit, tr. «ar spered glan.» ●(17--) EN 2629. En ano (a)n tad, an mab, ive ar Spered glan, tr. «Au nom du père, du Fils et de l’Esprit pur.»

    ●(1857) LVH 114. madeleah hemb-par er Spered-Glan. ●(1886) SAQ i 10. Pried dinam Doue ar Spered glan.

    ●(1911) BUAZperrot 63. gant Isaias pa skrive ouz sklerijen ar Spered Glan.

  • spered-noz / spered an noz
    spered-noz / spered an noz

    m. Appartition nocturne, fantôme.

    ●(1633) Nom 280a. Laruæ, vmbræ : mortuorum animæ : esprit de nuict, loups garoux : speret an nos, den bleiz.

  • Spered-Sant
    Spered-Sant

    m. Saint-Esprit.

    ●(1621) Mc 68. Duet da lesquiff ma flancqou gand an tan an speret sant.

  • Spered-Santel
    Spered-Santel

    m.

    I. Saint-Esprit.

    ●(1621) Mc 90. an Speret santell.

    ●(1732) GReg 360b. Le Saint Esprit, tr. «ar spered santel.»

    ●(1900) MSJO 214. dre c'halloud burzudus ar Spered-Santel. ●(1907) AVKA 38. nemed hadgenel a rafe dre an dour hag ar Spered Santel. ●(1911) BUAZperrot 417. Penaoz int deuet da veza ken helavar ? Dre nerz ar Spered Santel. ●(1927) BBMT 7. A dural é oé hoah duéh de laret bamdé chapelet er Spered-Santél.

    II.

    (1) Na vezañ deuet holl ar Spered Santel war an douar gant ub. : ne pas être très intelligent.

    ●(1877) EKG I 6 (L) L. Inisan. Ne lavaran ket e ve mear sot ebet, evelato ne ket deuet gantho oll ar Spered-Santel var an douar.

    (2) Bezañ dilezet gant ar Spered Santel : ne pas être très intelligent.

    ●(1964) BRUD 17/8 P.-J. Helias. Hounnez 'm-eus aon, a zo bet dilezet gand ar Spered Santel.

    (3) Laouen, eürus evel ar Spered Santel : très joyeux.

    ●(1909) FHAB Here 311 *Laouig Beg ar Spins. Biel a oa eur paotr eus an dibab, krenv evel eur marc'h, dous evel eun oan, laouen ha seder evel ar spered-santel. ●(1909) KTLR 175 (L) K. Jezegou. Hag an ealig divin, laouen evel ar speret santel, lugernus evel an heol, kregi e m'dorn. ●(1923) FHAB Ebrel 148 (L) *Ab Tenenan. Yannig a c'hellas kaout e vilhed digant ar ministr hag a zizroas da gaout ar Zae zu, laouen evel ar Spered santel. ●(1925) FHAB Kerzu 469 *Melegan. Ha Katell eus he c'hostez a oa laouen evel ar Spered-Santel. ●(1928) FHAB Mae 171 (L) Y.-V. Perrot. E zilhad a veze atao e truilhou; bale a rae diarc'hen; daoust da-se e veze atao kel laouen hag ar Spered Santel. ●(1929) FHAB Mae 185 (L) Y.-V. Perrot. Eur c'hard eur goude e pigne, an noter da gambr an hini goz, laouen evel ar Spered Santel. ●(1938) FHAB C'hwevrer 55 D. ar Mezou. Hag an êlig Doue, laouen evel ar Spered Santel, lugernus evel an heol, kregi em dorn. ●(1951) BLBR 39-40/19 K. Riou. Echu ganit da amzer-skol, va faotr. Eurus out 'vel ar Spered-Santel, sur. ●(1959) BRUD 7/19 (L) F. Inizan. Saig e veze d'ar wech laouenn o tond en ti, laouenn evel ar Spered Santel.

    (4) Bezañ laeret ar Spered-Santel : être intelligent.

    ●(1943) HERV 158-159. Emaint ganet e-giz-se ha n’o deus ket peurvuia laeret ar Spered Santel.

  • speredad
    speredad

    m. –où Intuition spirituelle.

    ●(1902) MBKJ 159. Sant Thomas (…) en deus bet a berz ar Galoun Zakr – evit farda seurt labour, klêrijennou, speredadou, donezonou hep muzul.

  • speredek
    speredek

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Intelligent.

    ●(1869) SAG 165. e tremenont a-vras kement den speredeg a zo bet hag a vezo biken.

    ●(1907) FHAB Du 269. Ra zeuio pennou an anevalet da greski ha da voeda evel penn an den ha setu an aneval ken speredek hag an den. ●(1911) BUAZperrot 722. Sentus, speredek ha poellet mat evel ma 'z oa. ●(1923) KNOL 259. Herve 'oa speredek evel eun arc'heal.

    (2) (en plt d'un livre, etc.) Intelligent.

    ●(1854) MMM 119. un heuriou superb leun a draou speredec.

    II. Adv. Intelligement.

    ●(1878) EKG II 174. Per hag he amezeiein (…) a gounte pep hini e stropad, pep hini he farz, speredeka ma c'helle.

    III. Speredek evel un arc'hael : voir arc'hael.

  • speredekaat
    speredekaat

    v. intr. Devenir de plus en plus intelligent.

    ●(1909) FHAB Eost 241. N'eo (...) ket war speredekât (...) eo ez ear er vro.

  • speredel
    speredel

    adj.

    (1) (religion) Spirituel.

    ●(1925) FHAB Gwengolo 324. krouans speredel ebet. ●(1926) FHAB C'hwevrer 49. ober eul labour speredel bennak. ●(1931) VALL 707b. Spirituel, qui se rapporte à l'esprit, tr. «speredel.» ●(1940) DIHU 347/79. Santein e hrér ataù éh es bet ur vuhé speredel kuhunet édan er mein dilézet-sé. ●(1941) ARVR 32/4b. buhez speredel ar Vretoned. ●(1941) ARVR 41/1b. teñzor speredel ar vro. ●(1958) BAHE 17/24. Breizh hag he feadra korfel, eneel ha speredel.

    (2) (en plt de qqn) Spirituel.

    ●(1940) DIHU 354/187. Ha me spered e asé guélet éh anadein, émesk er moged skanù é hoari, drem goapus ha speredel er boulom La Fontaine, gañnet ér gér-man.

  • speredelaat
    speredelaat

    v. Spiritualiser.

    ●(1931) VALL 707b. Spiritualiser, tr. «speredelaat.»

  • speredelañ
    speredelañ

    v. Spiritualiser.

    ●(1931) VALL 707b. Spiritualiser, tr. «speredela.»

  • speredet
    speredet

    adj.

    (1) Intelligent.

    ●(1854) PSA II 93. er ré speredetta ag en huguenaudèd-cé.

    ●(1907) VBFV.bf 71b. speredet, adj., tr. «intelligent.» ●(1938) DIHU 321/34. er ré hardihan, kalonekan, speredetan. ●(1939) RIBA 133. a dal de dud poellek ha speredet.

    (2) Qui a une certaine disposition d'esprit.

    ●(1868) KMM 246. ur verc'h spereded caer. ●(1872) ROU 60. Spereded caer, tr. «d'une belle intelligence.» ●(1880) SAB 16. unan spereded caer.

    ●(1902) PIGO I 4. te 'zo speredet kaer. ●(1907) BSPD I 51. é oé speredet ag er guellan. ●(1925) BUAZmadeg 226. Evel m'oa speredet mad. ●(1931) VALL 272a. un grand esprit, tr. «eun den speredet-bras.»

  • speredoù-Doue
    speredoù-Doue

    plur. (botanique) Fruits de l'aubépine.

    ●(1879) ERNsup 147. sperejo Doue, Pleud[aniel], fruits de l'aubépine.

  • speredour
    speredour

    m. –ion Spiritualiste.

    ●(1931) VALL 707b. Spiritualiste, tr. «speredour.»

  • speredouriezh
    speredouriezh

    f. Spiritualisme.

    ●(1931) VALL 707b. Spiritualisme, tr. «speredouriez f.»

  • speredus
    speredus

    adj.

    (1) Spirituel.

    ●(1732) GReg 885b. Spirituel, elle, qui a de l'esprit, tr. «Speredus.» ●885b-886a. Il est assez spirituel pour son âge, tr. «Speredus avoalc'h eo evit an oad èn deus.»

    ●(1824) BAM 110. gant tud speredus. ●(1859) MMN 153. ar vugale furra a speredussa eus ar barres.

    (2) =

    ●(1908) FHAB Mae 131. Ma z-int speredus ne c'hellont sevel nemet divar eur spered.

    (3) Spiritueux.

    ●(1732) GReg 886a. Spiritueux, eue, corps qui est plein de petits corps legers & volatils, tr. «Speredus.» ●Du vin spiritueux, tr. «Guïn speredus.»

    (4) Ingénieux.

    ●(1710) IN I 230. un invention speredus meurbet.

  • speriañ
    speriañ

    v. cf. sperat.

    I. V. tr. d.

    (1) Éjaculer.

    ●(1886) RUSq.FB 171b. Ejaculer, va. Lancer de la semence, tr. «speria part speriet.»

    (2) Engendrer, concevoir.

    ●(1876) TDE.BF 584a. Speria, v. a., tr. «Engendrer, concevoir ; pl. speriet.»

    II. V. intr. Se reproduire, avoir de la descendance, être fécond, proliférer.

    ●(1907) FHAB Kerzu 294. an er hag ar gup, ne zozvont nemet daou vi. Ma teufent da speria re, an holl ouennou disteroc'h a ve debret gantho.

  • sperius
    sperius

    adj. Fécond.

    ●(1732) GReg 402a. Fecond, onde, parlant des arbres fruitiers, tr. «speryus.» ●Pommier fecond, tr. «Avalenn speryus.»

    ●(1876) TDE.BF 584a. Speriuz, adj. C[ornouaille], tr. «Fertile, parlant des arbres, etc.»

  • sperlet
    sperlet

    adj. Emperlé.

    ●(1914) DIHU 114/168. Chetu perak, azé, ar er guélé guen, ur Jerman e zou astennet, é ben groñet get lien sperlet get tapenneu goéd…

  • sperlez
    sperlez

    coll. Perles. cf. perlez

    ●(1896) GMB 480. Perles (…) pet[it] tréc[orois] sperlezen pl. sperles.

  • sperlezenn
    sperlezenn

    f.

    (1) Perle.

    ●(1896) GMB 480. Perles (…) pet[it] tréc[orois] sperlezen pl. sperles.

    (2) Belle jeune fille.

    ●(1896) GMB 480-481. pet[it] tréc[orois] sperlezen se dit aussi d'une belle jeune fille.

  • spern
    spern

    coll.

    I. (botanique)

    (1) Épines.

    ●(1530) J p. 109b. Chetu vn curun bras a spern / Lequet hy dre hec oar e quern, tr. «Voici une grande couronne d'épine ; faites-la entrer de force dans son crâne.» ●(1575) M 790. euel dreyn spernn, tr. «comme des pointes d'épines.» ●(1633) Nom 237a. Dumetum, senticetum, spimetum : buissonniere, ronçier, espinaye : vn bogen, spern pe dres. ●(1650) Nlou 44. Vn curun spern, tr. «Une couronne d'épines.»

    ●(1659) SCger 52a. epine, tr. «spern.» ●172b. spern, tr. «épine.» ●(c.1680) NG 1694. en drain spernë. ●(1732) GReg 360a. De l'épine, tr. «Spern.» ●(17--) TE 36. ur meud louiét dré é guern én ur bod spern.

    ●(1831) MAI 141. estonet mar produ ar goue figues figues, ac ar spern greun spern. ●(1838) CGK 22. Eur vojenn spern. ●(1849) LLB 28. N'ou des kawet ér bed nameid spern, nameit drein. ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn, s. f., tr. «Arbrisseau nommé épine ; pluriel irrégulier, spern, masc.» ●(1878) EKG II 22. gand an drez hag ar spern. ●(1882) BAR 92. couezet etouez an drez hag ar spern. ●(1894) BUZmornik 126. hema a ieaz da guzat enn eur vodenn vraz a zrez hag a spern.

    ●(1961) LLMM 86/151. sioul ha difiñv a-dreñv ul luziadur spern, drez ha louzoù an tign o kefiañ mesk-ha-mesk war ar pri.

    (2) Koad spern : aubépine.

    ●(1732) GReg 360a. De l'épine, tr. «coad spern.» ●(17--) VO 145. ur bodad coæd spern ha aouiltr.

    (3) Perigoù-spern : fruits de l'aubépine.

    ●(1879) ERNsup 147. perigo (pron. egho) spern, ou sperejo Doue, Pleud[aniel], fruits de l'aubépine.

    II. (zoologie)

    (1) (ornithologie) Pig-spern : pie-grièche.

    ●(1732) GReg 141a. Elle cause comme une pie borgne, tr. «Caqetal a ra ec'hiz da ur ur bicq-spern.» ●720b. Pie grieche, tr. «Picg-spern. p. pigued-spern.»

    ●(1866) FHB 72/160a. Ar piket grisias pe ar piket-spern a zebr mulot.

    III.

    (1) Rust evel ur bod spern : très rude, revêche.

    ●(1877) EKG I 81 (L) L. Inisan. Ne ouzounn ket perak hoc'h ker seder ha kel laouen herrio, c'houi hag a ioa deac'h du ho penn ha rust evel eur bod spern.

    ●(1912) MELU XI 360 (K). Rust evel eur bod spern, tr. E. Ernault «Rude comme un buisson d'épines, d'humeur difficile, revêche. (Cornouaille.)»

    (2) Bezañ ur bod spern en e dal // ober ur bod spern : être inquiet.

    ●(1867) FHB 123/1148b (L) Goulc'hen Morvan. Eur veach e veliz va mignon o tond d'am c'haoud eur bod spern var he dal, trist evel an ankou. ●(1869) FHB 210/5b (L) *Lan an Dall. E stanka var ho zal ar bodou spern. ●(18--) SAQ II 57 (L) J. Quéré. Selaou, Per, eur bod-spern zo en da dâl.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 39 (L). Petra 'zo a nevez-ta ? Eun droug benag 'zo c'hoarvezet e Rungoajou ? Eur bod-spern 'zo var o tâl, Paol. ●(1938) BREI 6 C'hwevrer. Avoir l'air préoccupé, tr. F. Vallée «beza spern war e dal.»

    (3) Bezañ ur bod spern en e dal // ober ur bod spern : avoir l’air sévère, froncer des sourcils.

    ●(1732) GReg 24a. Il a l'air rude, tr. G. Rostrenenn «ur bod spern èn deus ê creiz e dal.»

    ●(1857) CBF 55 (L). Da gredi a rann abalamour ar bod spern a welann e kreiz he zal, tr. «Je te crois car je lui trouve l'air bien dur.» ●(1890) (L) MOA 452. Il a l'air rude et sévère, tr. J. Moal «eur bod spern a zo e-kreiz he dal (Fam.)»

    ●(1962) TDBP II 54 (T). Yann a ra eur bod spern, tr. J. Gros «Jean fait un rameau d'épine (il fronce les sourcils).»

    (4) Bezañ karget e fas a spern : être inquiet.

    ●(1996) CRYK 265. Get ur vizaj koleret, ho fas karget a spern ! tr. «Avec un visage coléreux, la face chargée d’épines !»

    (5) Bezañ karget e vazh (= e fas) a spern : être inquiet.

    ●(1977) KCSL I/4. Ha me ober un hanter tro 'vit monet da'm c'hazern / Gant ma vizaj koleret, ma bazh karget a spern, tr. (...) Et moi de faire demi tour pour rentrer à ma Caserne, le visage empourpré, mon «bâton plein d'épines.»

    (6) Kroazañ spern àr benn ub. : faire souffrir qqn.

    ●(1914) MABR 42 (G) *Job en Drouz Vor. M'en des un dén benak kroézet spern ar é ben.

    (7) Lammat dreist ar spern : éviter les pièges.

    ●(1857) CBF 56 (L). Kaer az pezo, me hello lammet dreist ar spern, tr. «Tu auras beau faire, je saurai éviter les pièges.»

    (8) Tremen a-dreuz drez ha spern : voir drez.

  • spern-du
    spern-du

    coll. (botanique) Prunelliers, épines noires Prunus spinosa.

    ●(1732) GReg 763b. Prunellier, arbrisseau, tr. «spernen du. p. spern du.» ●(1744) L'Arm 312b. Des prunelliers, tr. «Spêrnn-du.»

    ●(1879) BLE 349. Prunier épineux. (P. spinosa. L.) Spern-dû. – Prunellier, épine noire.

    ●(1924) FHAB Kerzu 470. dirak eur vodenn spern-du. ●(1931) VALL 267a. Épine noire, tr. «spern-du.»

    ►spernenn-du f. Prunellier.

    ●(1732) GReg 763b. Prunellier, arbrisseau, tr. «spernen du. p. spern du.» ●(1744) L'Arm 312b. Prunellier, tr. «Spêrnênn-du.. neu-du. f.»

  • spern-gwenn
    spern-gwenn

    coll. (botanique) Aubépine, épine blanche.

    ●(1659) SCger 10b. aubeespine, tr. «spern guen.» ●(1732) GReg 63b. Aubespin, ou, aubepin, ou, aubepine, tr. «Spérnenn-vèn. p. spérn-güén.» ●360a. Épine blanche, aubépine, tr. «Spernenn venn. p. spernenned venn, spern guën.»

    ●(1866) FHB 79/215a. eur c'harziat spern guenn. ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn-wenn, s. f., tr. «Aubépine ; pluriel irrégulier, spern-gwenn, masc.» ●(1894) BUZmornik 842. eur vodenn spern guenn.

    ●(1905) HFBI 396. eur voden vras a spern guen. ●(1934) BRUS 259. Une aubépine, tr. «ur spernen-guen, pl. spern-guen.» ●(1961) LLMM 86/155. e oa dija splann an deiz hag a-heligentañ e richane an evnigoù er brankoù skav ha spern-gwenn.

    ►spernenn-wenn f. Buisson d'aubépine.

    ●(1732) GReg 63b. Aubespin, ou, aubepin, ou, aubepine, tr. «Spérnenn-vèn. p. spérn-güén.» ●360a. Épine blanche, aubépine, tr. «Spernenn venn. p. spernenned venn, spern guën.»

    ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn-wenn, s. f., tr. «Aubépine ; pluriel irrégulier, spern-gwenn, masc.»

    ●(1934) BRUS 259. Une aubépine, tr. «ur spernen-guen, pl. spern-guen.»

  • spern-melen
    spern-melen

    coll. (botanique)

    (1) Nerprun.

    ●(1732) GReg 655a. Nerprun, arbrisseau, tr. «Spern mèlen.» ●Du sirop de nerprun, tr. «Syros spern vèlen.»

    ●(1876) TDE.BF 584a-b. Spernenn-velen, s. f., tr. «Epine jaune, nerprun, arbrisseau ; pl., spern-melen, masculin.»

    ►spernenn-velen f. Nerprun.

    ●(1876) TDE.BF 584a-b. Spernenn-velen, s. f., tr. «Epine jaune, nerprun, arbrisseau ; pl., spern-melen, masculin.»

    (2) Épine-vinette Berberis vulgaris.

    ●(1927) FHAB Gouere 146. war ar spern melen (épine vinette). (...) rak e Breiz-Izel n'eus ket a spern melen. ●(1931) VALL 267a. Épine-vinette, tr. «spern-melen.»

  • spern-mor
    spern-mor

    coll. (phycologie) Algues Cystoseira fibrosa. cf. morspern

    ●(1968) NOGO 216. Cystoseira fibrosa. spern 'mo:r, «épines de mer» : Korrejou en Plouguerneau.

  • spern-ruz
    spern-ruz

    coll. (botanique) Épine rouge Crataegus laevigata.

    ●(1970) LLMM 138/29. ar vro a oa glas evel ma oar bezañ gant ar spern-gwenn (hag ar spern-ruz ivez !) o vleuniañ ar girzhier hag al liorzhoù

  • spern-trechonek
    spern-trechonek

    coll. (botanique) Épine-vinette Berberis vulgaris.

    ●(1931) VALL 267a. Épine-vinette, tr. «spern-trechonek (sg. spernenn-drechonek).»

    ►spernenn-drechonek f. Buisson d'épine-vinette.

    ●(1744) L'Arm 139a. Epine-vinette, tr. «Sperneenn-trechonêc. f.»

    ●(1931) VALL 267a. Épine-vinette, tr. «spern-trechonek (sg. spernenn-drechonek).»

  • sperneg
    sperneg

    f. –i Lieu abondant en épines, épinaie.

    ●(1732) GReg 360a. Lieu abondant en épines, tr. «Sperneg. p. spernegou.»

    ●(1876) TDE.BF 584a. Spernek, s. f., tr. «Lieu planté d'épines ; arbrisseaux.»

    ●(1907) VBFV.bf 71b. sperneg, f. pl. i, tr. «lieu abondant en épines.»

  • spernek
    spernek

    adj.

    (1) (botanique) Épineux.

    ●(1964) ABRO 22. Spernek e oa he zreujenn.

    (2) (en plt d'un lieu) Plein d'épines.

    ●(1856) GRD 92. N'en dès a nehou discoeit t'emb nameit un hent spernêc eit monnèt d'en nean. ●(1878) BAY 19. spernek, tr. «plein de ronces.»

  • Spernenn
    Spernenn

    n. pr. (L')Épine.

    ●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. »

  • spernenn .1
    spernenn .1

    f. –ed, spern (botanique) Aubépine.

    ●(1499) Ca 188b. Spernenn. g. aubeespine.

    ●(1744) L'Arm 21a. Aube-Epin, épine blanche, tr. «Spêrnenn. f.»

    ●(1849) GBI II 356. Teurrel he bugale 'n ur spernenn, tr. «Et jeta ses enfants dans un buisson d'épine.» ●(1866) BOM 46. N'eus na drezen, / Linadenn, na spernen. ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn, s. f., tr. «Arbrisseau nommé épine ; pluriel irrégulier, spern, masc.» ●(1896) GMB 641. à Sarzeau chpiernienn.

    ●(1907) VBFV.bf 71b. spernen f. pl. spern, tr. «aubépine.» ●(1924) FHAB Kerzu 469. Ar spernenn-all ive a zo goloet a zeliou glas.

  • spernenn .2
    spernenn .2

    f. Épine.

    ●(1633) Nom 98b. Spina : espine : spernen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...