Devri

Recherche 'sper...' : 40 mots trouvés

Page 1 : de sper-1 (1) à spernenn-2 (40) :
  • sper .1
    sper .1

    m.

    (1) (physiologie) Sperme, semence.

    (1876) TDE.BF 584a. Sper, s. m., tr. «Ce mot n'est plus usité, que je sache ; c'est le radical du verbe speria, et a pu autrefois être employé au sens de sperme ou semence des êtres animés.» ●(1886) RUSq.FB 171b. Ejaculation, sf. Emission de sperme, tr. «Distaol ar sper

    (2) Lignée, race.

    (1557) B I 337. Drenn abec man en pep manyer / Ez viont sugiet ent seder / Y hac o sper heb differaff / Da vout enn iffernn eternel / Dren pechet guyr originel, tr. « Voilà pourquoi ils furent sujets, certes, eux et leur race, sans distinction, à aller à l’abime éternel de l’enfer, à cause du péché originel, dans une cruelle réprobation »

    (1728) Resurrection 230. Hac y hac ho hol sper.

  • sper .2
    sper .2

    s. Sphère.

    (1499) Ca 188b. Sper. g. espere rondeur du monde.

  • sper .3
    sper .3

    s. Espoir.

    (1580) G 153. em hol sper, tr. «dans tous mon espoir.»

  • sperañ
    sperañ

    v. tr. d. Espérer.

    (c.1500) Cb 94a. [goanac / pe esper] Jtem spero / as. etc. b. speraff.

  • sperañs
    sperañs

    f. Espoir.

    (1576) Cath p. 13. hep nep sperancç a saler, tr. «sans nul espoir de salaire.»

  • sperat
    sperat

    v. Semer, ensemencer. cf. speriañ

    (1530) Pm 261 (Mab Den). Amser da sperhat ahet fun, tr. Herve Bihan « Sans temps de semer tout au long »

  • sperderiñ
    sperderiñ

    v. intr. Réfléchir. cf. prederiañ

    (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. a pe sperdéren er bihannan (...) a pe sperdéret er bihannan.

  • spered
    spered

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Esprit.

    (14--) N 100. Me a soing a scler em speret, tr. «Je pense, certes, dans mon esprit.» ●(1499) Ca 188b. Speret. g. esperit.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 9. a balamort (...) d’é sperèd spis.

    (2) Rentañ ar spered : rendre l’esprit.

    (1575) M 10-11. Penaux pan renther an speret / Ez dle bout hep bech á pechet, tr. «Que quand on rendra l’esprit / Il doit être sans fardeau de péché.»

    B.

    (1) Spered debret : personne perpétuellement inquiète.

    (1870) FHB 280/147b. he spered diez ha debret.

    (1911) BUAZperrot 401. Tud a zo, sperejou debret. ●(1923) FHAB Kerzu 467. me n’oun ket eur spered debret. ●(1929) FHAB Genver 28. Sperejou debret int. ●(1935) BREI 427/1c. An dislavarour a zo bet a-viskoaz eur spered debret. ●(1942) VALLsup 95a. eur spered debret e oa houmañ.

    (2) Ur spered den : esprit distingué, supérieur.

    (1928) FHAB Meurzh 82. an Tad Bernard a welas buan pebez spered den oa e vreur yaouank. ●(1931) FHAB Genver 33. Eur spered den eus ar barrez.

    (3) par euph. Skañvaet e spered : qui a perdu l’esprit.

    (1866) FHB 65/104a. Eur medesin (...) hag a veze aliez var dro tud scanvet ho spered. ●(1866) FHB 93/322b. ar re so scanveet ho speret. ●(1869) FHB 208/410a. cals tud scanveat ho speret so en Itali.

    (4) Mesket e spered : avoir l’esprit perturbé.

    (1925) CHIM 5. Dre forz sonjal em breur ha gortoz eus e gelou, eo deuet mesket he spered.

    (5) Na vezañ en e spered vat : avoir l’esprit perturbé.

    (1925) CHIM 5. Hirio eo anat n’eman ket en he spered vat !

    (6) Kaout spered : être intelligent.

    (1906) KPSA 10. brasa meuleudi a c’helle ober euz a unan bennag oa lavaret en doa spered.

    (7) Deskiñ spered : acquérir de l’intelligence.

    (1969) LIMO 01 mars. «Hama, pitra a baotr, ne ouian get piu éh oh bet é tiskein spered, atao ne vank ket tead deoh».

    (8) Bout diaes e spered : ne pas être à l’aise.

    (1908) PIGO II 11. ’Vit lavaret ar wirione war he hed, Itien na oa ket en e vleud ; pe mar deo gwell ganac’h, ne oa ket e zaoud er ger ; dies oa e spered.

    (9) Tec’het e spered : qui a perdu l’esprit.

    (1911) BUAZperrot 211. Lod a gemere anezan (…) evit eun den tec’het e spered.

    (10) Aet e spered digantañ : qui a perdu l’esprit.

    (1911) BUAZperrot 525. henman her c’hemeras evit eun den eat e spered digantan.

    (11) Fardellañ e spered =

    (1935) FHAB C’hwevrer 59. Renerien yaouankizou Breiz-Izel, a-raok staga da ober netra a vije mat d’ezo ivez fardella o spered, diskenn enno o-unan, ha selaou mouez Doue.

    (12) E penn e spered : dans l’indécision la plus totale.

    (1939) RIBA 61. Er gorig diaol (…) e chom é pen é spered adal d’en diù voéz.

    (13) Ur spered … a zen : un homme très …

    (1889) SFA 89. Eli spered kaer a zen, bet e penn an Urz. ●113. Eur spered eaz-kenan a zen oa.

    (1911) BUAZperrot 78. Sant Fransez a oa eur spered diaes a zen dre natur. ●72. eur spered kaër a zen hag eur c’hristen birvidik.

    (14) Esprit, caractère.

    (1872) ROU 106b. Esprit bien trempé, tr. «Spered ploumet mad.»

    (15) fam. Bezañ azezet war e spered : être distrait.

    (1899) BSEc xxxvii 153/ KRL 18. Ajet e oan var ma spered, tr. «J’étais distrait.»

    (16) Drailhañ e spered : se torturer l’esprit.

    (1909) BLYA 19. achu ho peus, potred, / Da glem ha da dermal, da drailha ho spered ?

    (17) Sipañ e spered da : s’appliquer à.

    (1732) GReg 45a. Appliquer son esprit à quelque chose, tr. «Sypa e spered da soungeall èn un dra. Sypa e spered da ober un dra.»

    (18) Sammañ spered ub. : voir sammañ

    C. (religion)

    (1) Esprit, être immatériel.

    (1621) Mc 83-84. an oll Ælez all han speredou eureux.

    (2) Spered an ifern : surnom du diable.

    (1880) SAB 176. insed gant spered an ifern.

    (3) Ar spered lous, hudur : surnom du diable.

    (1880) SAB 128. daou gez den goall-gemered gant ar spered louz. ●(1907) AVKA 139. ha p’arruas er gêr, he c’havas dilu deus ar spered hudur.

    (4) Spered an deñvalijenn : surnom du diable.

    (1905) KANngalon Genver 301. Ann Drouk-Spered, Spered ann denvalijenn a rankaz enn anzav.

    D. (mesure) Petite pige des couvreurs pour déterminer le pureau des ardoises.

    (1986) CCBR 66. (Brieg) La petite pige, tr. «ar spered.» ●(1988) TIEZ ii 149. Selon leur catégorie, elles [les ardoises] possèdent par définition un pureau différent : pour le déterminer, le couvreur utilise une petite pige appelée ar spered à Briec (Cornec, 1986).

    II. Adv. A-spered : spirituellement.

    (1727) HB 59. Prosternet, va Doue, dirazoc’h a-speret. ●498. a-speret hac a-c’henou.

    (1861) BELeu 158. Me voquehé a sperèd d’é houlieu sacret. ●(1861) JEI 299. én ur visitein a sperèd er hreu a Vethléem. ●(1869) HTC 103. Me a ioa a speret o sellet ouzoc’h. ●(1874) POG 18. Pignit a spered beteg ann env. ●(1894) BUZmornik 370. e veze douget a spered betek ann env.

    (1911) BUAZperrot 460. ec’h adorent Doue a deod hag a spered. ●(1955) STBJ 156. Hag e heuilhen a spered an darvoudou euzus.

    III.

    (1) Mont udb. eus e spered : oublier.

    (17--) EN 3407-3408 (Go). Masacred a voay ma horf, a difreused ma bigas, / Hac ed deus ma spered are ma sin ar groais, tr. G. Dottin «Et sorti de l'esprit de nouveau mon signe de croix.»

    (2) Bout penn e spered : chercher à comprendre, ne pas comprendre...

    (1913) DIHU 91/205 (G) B. L.. Liés ar er mezeu, mank a gaout ur velt, en dud e vé pen ou spered penaus gobér aveit muzulein ou fusteu. ●(1913) DIHU 94/250 (G) I. Neindraou. Un dra e oé abarh eùé hag e lakas Berhed pen hé spered : N'hé doé ket dober a aléj bouid. (1914) DIHU 104/25 (G) M. I.. Er beizanted en des bochadeu loñned e vo pen ou spered aveit gouiet petra rein dehé a p'arriùo miz mé ha miz meheuen. ●(1921) GRSA 151 (G) Y.-V. an Henoù. Hag éh oè pen é spered penaos em gemér aveit parrat doh ur marù ken spontus.

    (3) Bezañ silet e spered dre ur ridell : être à demi sot.

    (1955) VBRU 29 (T) *Jarl Priel. Tremen a ris hep ober an dro ouesk-se betegout ne gredje ket d'an dud e oa bet silet va spered dre ur ridell.

    (4) Bezañ e spered troet war-du : avoir l’esprit tourné vers.

    (1963) LLMM 99/269. Ar manac'h diveleget-se a oa bet kaset kuit eus e gouent abalamour ne veze troet e spered nemet war du ar vuhez diroll hag ar gisti.

    (5) Bout e spered e-dan e votoù : voir botez.

    (6) Bezañ bet lakaet e spered e-lec'h ma'z eo bet lakaet he vi d'ar yar : voir vi.

    (7) Na vezañ lemmoc'h e spered eget ul loaiad pri-mañsonañ : voir pri.

    (8) Bezañ troet e spered e dour : voir dour.

    (9) Aet eo e spered da stoupa : voir stoupa.

    (10) Muzuliañ spered ar re all gant e walenn e-unan : voir gwalenn.

    (11) Mont e spered da gastrilhez : voir kastrilhez

  • Spered-Glan
    Spered-Glan

    m. Saint-Esprit.

    (1456) Credo 6-7. So conceuet an spirit glan han / guerhes maria ganet, tr. «Qui a été conçu de l’esprit sain / et est né de la Vierge Marie.» ●17-19. Me cred bepret in spirit glan / Barne ez saint (lire : sant) iglise catholice (lire : ilis catholic) / comunion dan hol saint (lire : sent), tr. «je crois toujours en l’esprit saint / et en une sainte église catholique, / (en la) communion de tous les saints.» ●(14--) N 60-61. Dre credancc an contranancc man / Gant an speret glan elanvet, tr. «Sur la foi de cette promesse / Que m’a faite l’Esprit-Saint.» ●(1499) Ca 100a. g. la grace du sainct esperit. b. gracc an speret glan. ●(1530) Pm 34. Hac an speret glan mission, tr. «Et l’envoi du Saint-Esprit.» ●(1612) Cnf 86a. Hym dan speret glan.

    (c.1680) NG 238. er Spered Gloan. ●626. Dre gras er Speret Glan. ●(1732) GReg 360b. Le Saint Esprit, tr. «ar spered glan.» ●(17--) EN 2629. En ano (a)n tad, an mab, ive ar Spered glan, tr. «Au nom du père, du Fils et de l’Esprit pur.»

    (1857) LVH 114. madeleah hemb-par er Spered-Glan. ●(1886) SAQ i 10. Pried dinam Doue ar Spered glan.

    (1911) BUAZperrot 63. gant Isaias pa skrive ouz sklerijen ar Spered Glan.

  • spered-noz / spered an noz
    spered-noz / spered an noz

    m. Appartition nocturne, fantôme.

    (1633) Nom 280a. Laruæ, vmbræ : mortuorum animæ : esprit de nuict, loups garoux : speret an nos, den bleiz.

  • Spered-Sant
    Spered-Sant

    m. Saint-Esprit.

    (1621) Mc 68. Duet da lesquiff ma flancqou gand an tan an speret sant.

  • Spered-Santel
    Spered-Santel

    m.

    I. Saint-Esprit.

    (1621) Mc 90. an Speret santell.

    (1732) GReg 360b. Le Saint Esprit, tr. «ar spered santel

    (1900) MSJO 214. dre c'halloud burzudus ar Spered-Santel. ●(1907) AVKA 38. nemed hadgenel a rafe dre an dour hag ar Spered Santel. ●(1911) BUAZperrot 417. Penaoz int deuet da veza ken helavar ? Dre nerz ar Spered Santel. ●(1927) BBMT 7. A dural é oé hoah duéh de laret bamdé chapelet er Spered-Santél.

    II.

    (1) Na vezañ deuet holl ar Spered Santel war an douar gant ub. : ne pas être très intelligent.

    (1877) EKG I 6 (L) L. Inisan. Ne lavaran ket e ve mear sot ebet, evelato ne ket deuet gantho oll ar Spered-Santel var an douar.

    (2) Bezañ dilezet gant ar Spered Santel : ne pas être très intelligent.

    (1964) BRUD 17/8 P.-J. Helias. Hounnez 'm-eus aon, a zo bet dilezet gand ar Spered Santel.

    (3) Laouen, eürus evel ar Spered Santel : très joyeux.

    (1909) FHAB Here 311 *Laouig Beg ar Spins. Biel a oa eur paotr eus an dibab, krenv evel eur marc'h, dous evel eun oan, laouen ha seder evel ar spered-santel. ●(1909) KTLR 175 (L) K. Jezegou. Hag an ealig divin, laouen evel ar speret santel, lugernus evel an heol, kregi e m'dorn. ●(1923) FHAB Ebrel 148 (L) *Ab Tenenan. Yannig a c'hellas kaout e vilhed digant ar ministr hag a zizroas da gaout ar Zae zu, laouen evel ar Spered santel. ●(1925) FHAB Kerzu 469 *Melegan. Ha Katell eus he c'hostez a oa laouen evel ar Spered-Santel. ●(1928) FHAB Mae 171 (L) Y.-V. Perrot. E zilhad a veze atao e truilhou; bale a rae diarc'hen; daoust da-se e veze atao kel laouen hag ar Spered Santel. ●(1929) FHAB Mae 185 (L) Y.-V. Perrot. Eur c'hard eur goude e pigne, an noter da gambr an hini goz, laouen evel ar Spered Santel. ●(1938) FHAB C'hwevrer 55 D. ar Mezou. Hag an êlig Doue, laouen evel ar Spered Santel, lugernus evel an heol, kregi em dorn. ●(1951) BLBR 39-40/19 K. Riou. Echu ganit da amzer-skol, va faotr. Eurus out 'vel ar Spered-Santel, sur. ●(1959) BRUD 7/19 (L) F. Inizan. Saig e veze d'ar wech laouenn o tond en ti, laouenn evel ar Spered Santel.

    (4) Bezañ laeret ar Spered-Santel : être intelligent.

    (1943) HERV 158-159. Emaint ganet e-giz-se ha n’o deus ket peurvuia laeret ar Spered Santel.

  • speredad
    speredad

    m. –où Intuition spirituelle.

    (1902) MBKJ 159. Sant Thomas (…) en deus bet a berz ar Galoun Zakr – evit farda seurt labour, klêrijennou, speredadou, donezonou hep muzul.

  • speredek
    speredek

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Intelligent.

    (1869) SAG 165. e tremenont a-vras kement den speredeg a zo bet hag a vezo biken.

    (1907) FHAB Du 269. Ra zeuio pennou an anevalet da greski ha da voeda evel penn an den ha setu an aneval ken speredek hag an den. ●(1911) BUAZperrot 722. Sentus, speredek ha poellet mat evel ma 'z oa. ●(1923) KNOL 259. Herve 'oa speredek evel eun arc'heal.

    (2) (en plt d'un livre, etc.) Intelligent.

    (1854) MMM 119. un heuriou superb leun a draou speredec.

    II. Adv. Intelligement.

    (1878) EKG II 174. Per hag he amezeiein (…) a gounte pep hini e stropad, pep hini he farz, speredeka ma c'helle.

    III. Speredek evel un arc'hael : voir arc'hael.

  • speredekaat
    speredekaat

    v. intr. Devenir de plus en plus intelligent.

    (1909) FHAB Eost 241. N'eo (...) ket war speredekât (...) eo ez ear er vro.

  • speredel
    speredel

    adj.

    (1) (religion) Spirituel.

    (1925) FHAB Gwengolo 324. krouans speredel ebet. ●(1926) FHAB C'hwevrer 49. ober eul labour speredel bennak. ●(1931) VALL 707b. Spirituel, qui se rapporte à l'esprit, tr. «speredel.» ●(1940) DIHU 347/79. Santein e hrér ataù éh es bet ur vuhé speredel kuhunet édan er mein dilézet-sé. ●(1941) ARVR 32/4b. buhez speredel ar Vretoned. ●(1941) ARVR 41/1b. teñzor speredel ar vro. ●(1958) BAHE 17/24. Breizh hag he feadra korfel, eneel ha speredel.

    (2) (en plt de qqn) Spirituel.

    (1940) DIHU 354/187. Ha me spered e asé guélet éh anadein, émesk er moged skanù é hoari, drem goapus ha speredel er boulom La Fontaine, gañnet ér gér-man.

  • speredelaat
    speredelaat

    v. Spiritualiser.

    (1931) VALL 707b. Spiritualiser, tr. «speredelaat

  • speredelañ
    speredelañ

    v. Spiritualiser.

    (1931) VALL 707b. Spiritualiser, tr. «speredela

  • speredet
    speredet

    adj.

    (1) Intelligent.

    (1854) PSA II 93. er ré speredetta ag en huguenaudèd-cé.

    (1907) VBFV.bf 71b. speredet, adj., tr. «intelligent.» ●(1938) DIHU 321/34. er ré hardihan, kalonekan, speredetan. ●(1939) RIBA 133. a dal de dud poellek ha speredet.

    (2) Qui a une certaine disposition d'esprit.

    (1868) KMM 246. ur verc'h spereded caer. ●(1872) ROU 60. Spereded caer, tr. «d'une belle intelligence.» ●(1880) SAB 16. unan spereded caer.

    (1902) PIGO I 4. te 'zo speredet kaer. ●(1907) BSPD I 51. é oé speredet ag er guellan. ●(1925) BUAZmadeg 226. Evel m'oa speredet mad. ●(1931) VALL 272a. un grand esprit, tr. «eun den speredet-bras.»

  • speredoù-Doue
    speredoù-Doue

    plur. (botanique) Fruits de l'aubépine.

    (1879) ERNsup 147. sperejo Doue, Pleud[aniel], fruits de l'aubépine.

  • speredour
    speredour

    m. –ion Spiritualiste.

    (1931) VALL 707b. Spiritualiste, tr. «speredour

  • speredouriezh
    speredouriezh

    f. Spiritualisme.

    (1931) VALL 707b. Spiritualisme, tr. «speredouriez f.»

  • speredus
    speredus

    adj.

    (1) Spirituel.

    (1732) GReg 885b. Spirituel, elle, qui a de l'esprit, tr. «Speredus.» ●885b-886a. Il est assez spirituel pour son âge, tr. «Speredus avoalc'h eo evit an oad èn deus.»

    (1824) BAM 110. gant tud speredus. ●(1859) MMN 153. ar vugale furra a speredussa eus ar barres.

    (2) =

    (1908) FHAB Mae 131. Ma z-int speredus ne c'hellont sevel nemet divar eur spered.

    (3) Spiritueux.

    (1732) GReg 886a. Spiritueux, eue, corps qui est plein de petits corps legers & volatils, tr. «Speredus.» ●Du vin spiritueux, tr. «Guïn speredus

    (4) Ingénieux.

    (1710) IN I 230. un invention speredus meurbet.

  • speriañ
    speriañ

    v. cf. sperat.

    I. V. tr. d.

    (1) Éjaculer.

    (1886) RUSq.FB 171b. Ejaculer, va. Lancer de la semence, tr. «speria part speriet

    (2) Engendrer, concevoir.

    (1876) TDE.BF 584a. Speria, v. a., tr. «Engendrer, concevoir ; pl. speriet

    II. V. intr. Se reproduire, avoir de la descendance, être fécond, proliférer.

    (1907) FHAB Kerzu 294. an er hag ar gup, ne zozvont nemet daou vi. Ma teufent da speria re, an holl ouennou disteroc'h a ve debret gantho.

  • sperius
    sperius

    adj. Fécond.

    (1732) GReg 402a. Fecond, onde, parlant des arbres fruitiers, tr. «speryus.» ●Pommier fecond, tr. «Avalenn speryus

    (1876) TDE.BF 584a. Speriuz, adj. C[ornouaille], tr. «Fertile, parlant des arbres, etc.»

  • sperlet
    sperlet

    adj. Emperlé.

    (1914) DIHU 114/168. Chetu perak, azé, ar er guélé guen, ur Jerman e zou astennet, é ben groñet get lien sperlet get tapenneu goéd…

  • sperlez
    sperlez

    coll. Perles. cf. perlez

    (1896) GMB 480. Perles (…) pet[it] tréc[orois] sperlezen pl. sperles.

  • sperlezenn
    sperlezenn

    f.

    (1) Perle.

    (1896) GMB 480. Perles (…) pet[it] tréc[orois] sperlezen pl. sperles.

    (2) Belle jeune fille.

    (1896) GMB 480-481. pet[it] tréc[orois] sperlezen se dit aussi d'une belle jeune fille.

  • spern
    spern

    coll.

    I. (botanique)

    (1) Épines.

    (1530) J p. 109b. Chetu vn curun bras a spern / Lequet hy dre hec oar e quern, tr. «Voici une grande couronne d'épine ; faites-la entrer de force dans son crâne.» ●(1575) M 790. euel dreyn spernn, tr. «comme des pointes d'épines.» ●(1633) Nom 237a. Dumetum, senticetum, spimetum : buissonniere, ronçier, espinaye : vn bogen, spern pe dres. ●(1650) Nlou 44. Vn curun spern, tr. «Une couronne d'épines.»

    (1659) SCger 52a. epine, tr. «spern.» ●172b. spern, tr. «épine.» ●(c.1680) NG 1694. en drain spernë. ●(1732) GReg 360a. De l'épine, tr. «Spern.» ●(17--) TE 36. ur meud louiét dré é guern én ur bod spern.

    (1831) MAI 141. estonet mar produ ar goue figues figues, ac ar spern greun spern. ●(1838) CGK 22. Eur vojenn spern. ●(1849) LLB 28. N'ou des kawet ér bed nameid spern, nameit drein. ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn, s. f., tr. «Arbrisseau nommé épine ; pluriel irrégulier, spern, masc.» ●(1878) EKG II 22. gand an drez hag ar spern. ●(1882) BAR 92. couezet etouez an drez hag ar spern. ●(1894) BUZmornik 126. hema a ieaz da guzat enn eur vodenn vraz a zrez hag a spern.

    (1961) LLMM 86/151. sioul ha difiñv a-dreñv ul luziadur spern, drez ha louzoù an tign o kefiañ mesk-ha-mesk war ar pri.

    (2) Koad spern : aubépine.

    (1732) GReg 360a. De l'épine, tr. «coad spern.» ●(17--) VO 145. ur bodad coæd spern ha aouiltr.

    (3) Perigoù-spern : fruits de l'aubépine.

    (1879) ERNsup 147. perigo (pron. egho) spern, ou sperejo Doue, Pleud[aniel], fruits de l'aubépine.

    II. (zoologie)

    (1) (ornithologie) Pig-spern : pie-grièche.

    (1732) GReg 141a. Elle cause comme une pie borgne, tr. «Caqetal a ra ec'hiz da ur ur bicq-spern.» ●720b. Pie grieche, tr. «Picg-spern. p. pigued-spern

    (1866) FHB 72/160a. Ar piket grisias pe ar piket-spern a zebr mulot.

    III.

    (1) Rust evel ur bod spern : très rude, revêche.

    (1877) EKG I 81 (L) L. Inisan. Ne ouzounn ket perak hoc'h ker seder ha kel laouen herrio, c'houi hag a ioa deac'h du ho penn ha rust evel eur bod spern.

    (1912) MELU XI 360 (K). Rust evel eur bod spern, tr. E. Ernault «Rude comme un buisson d'épines, d'humeur difficile, revêche. (Cornouaille.)»

    (2) Bezañ ur bod spern en e dal // ober ur bod spern : être inquiet.

    (1867) FHB 123/1148b (L) Goulc'hen Morvan. Eur veach e veliz va mignon o tond d'am c'haoud eur bod spern var he dal, trist evel an ankou. ●(1869) FHB 210/5b (L) *Lan an Dall. E stanka var ho zal ar bodou spern. ●(18--) SAQ II 57 (L) J. Quéré. Selaou, Per, eur bod-spern zo en da dâl.

    (1909) FHAB C'hwevrer 39 (L). Petra 'zo a nevez-ta ? Eun droug benag 'zo c'hoarvezet e Rungoajou ? Eur bod-spern 'zo var o tâl, Paol. ●(1938) BREI 6 C'hwevrer. Avoir l'air préoccupé, tr. F. Vallée «beza spern war e dal

    (3) Bezañ ur bod spern en e dal // ober ur bod spern : avoir l’air sévère, froncer des sourcils.

    (1732) GReg 24a. Il a l'air rude, tr. G. Rostrenenn «ur bod spern èn deus ê creiz e dal

    (1857) CBF 55 (L). Da gredi a rann abalamour ar bod spern a welann e kreiz he zal, tr. «Je te crois car je lui trouve l'air bien dur.» ●(1890) (L) MOA 452. Il a l'air rude et sévère, tr. J. Moal «eur bod spern a zo e-kreiz he dal (Fam.)»

    (1962) TDBP II 54 (T). Yann a ra eur bod spern, tr. J. Gros «Jean fait un rameau d'épine (il fronce les sourcils).»

    (4) Bezañ karget e fas a spern : être inquiet.

    (1996) CRYK 265. Get ur vizaj koleret, ho fas karget a spern ! tr. «Avec un visage coléreux, la face chargée d’épines !»

    (5) Bezañ karget e vazh (= e fas) a spern : être inquiet.

    (1977) KCSL I/4. Ha me ober un hanter tro 'vit monet da'm c'hazern / Gant ma vizaj koleret, ma bazh karget a spern, tr. (...) Et moi de faire demi tour pour rentrer à ma Caserne, le visage empourpré, mon «bâton plein d'épines.»

    (6) Kroazañ spern àr benn ub. : faire souffrir qqn.

    (1914) MABR 42 (G) *Job en Drouz Vor. M'en des un dén benak kroézet spern ar é ben.

    (7) Lammat dreist ar spern : éviter les pièges.

    (1857) CBF 56 (L). Kaer az pezo, me hello lammet dreist ar spern, tr. «Tu auras beau faire, je saurai éviter les pièges.»

    (8) Tremen a-dreuz drez ha spern : voir drez.

  • spern-du
    spern-du

    coll. (botanique) Prunelliers, épines noires Prunus spinosa.

    (1732) GReg 763b. Prunellier, arbrisseau, tr. «spernen du. p. spern du.» ●(1744) L'Arm 312b. Des prunelliers, tr. «Spêrnn-du

    (1879) BLE 349. Prunier épineux. (P. spinosa. L.) Spern-dû. – Prunellier, épine noire.

    (1924) FHAB Kerzu 470. dirak eur vodenn spern-du. ●(1931) VALL 267a. Épine noire, tr. «spern-du

    spernenn-du f. Prunellier.

    (1732) GReg 763b. Prunellier, arbrisseau, tr. «spernen du. p. spern du.» ●(1744) L'Arm 312b. Prunellier, tr. «Spêrnênn-du.. neu-du. f.»

  • spern-gwenn
    spern-gwenn

    coll. (botanique) Aubépine, épine blanche.

    (1659) SCger 10b. aubeespine, tr. «spern guen.» ●(1732) GReg 63b. Aubespin, ou, aubepin, ou, aubepine, tr. «Spérnenn-vèn. p. spérn-güén.» ●360a. Épine blanche, aubépine, tr. «Spernenn venn. p. spernenned venn, spern guën

    (1866) FHB 79/215a. eur c'harziat spern guenn. ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn-wenn, s. f., tr. «Aubépine ; pluriel irrégulier, spern-gwenn, masc.» ●(1894) BUZmornik 842. eur vodenn spern guenn.

    (1905) HFBI 396. eur voden vras a spern guen. ●(1934) BRUS 259. Une aubépine, tr. «ur spernen-guen, pl. spern-guen.» ●(1961) LLMM 86/155. e oa dija splann an deiz hag a-heligentañ e richane an evnigoù er brankoù skav ha spern-gwenn.

    spernenn-wenn f. Buisson d'aubépine.

    (1732) GReg 63b. Aubespin, ou, aubepin, ou, aubepine, tr. «Spérnenn-n. p. spérn-güén.» ●360a. Épine blanche, aubépine, tr. «Spernenn venn. p. spernenned venn, spern guën.»

    (1876) TDE.BF 584a. Spernenn-wenn, s. f., tr. «Aubépine ; pluriel irrégulier, spern-gwenn, masc.»

    (1934) BRUS 259. Une aubépine, tr. «ur spernen-guen, pl. spern-guen.»

  • spern-melen
    spern-melen

    coll. (botanique)

    (1) Nerprun.

    (1732) GReg 655a. Nerprun, arbrisseau, tr. «Spern mèlen.» ●Du sirop de nerprun, tr. «Syros spern vèlen

    (1876) TDE.BF 584a-b. Spernenn-velen, s. f., tr. «Epine jaune, nerprun, arbrisseau ; pl., spern-melen, masculin.»

    spernenn-velen f. Nerprun.

    (1876) TDE.BF 584a-b. Spernenn-velen, s. f., tr. «Epine jaune, nerprun, arbrisseau ; pl., spern-melen, masculin.»

    (2) Épine-vinette Berberis vulgaris.

    (1927) FHAB Gouere 146. war ar spern melen (épine vinette). (...) rak e Breiz-Izel n'eus ket a spern melen. ●(1931) VALL 267a. Épine-vinette, tr. «spern-melen

  • spern-mor
    spern-mor

    coll. (phycologie) Algues Cystoseira fibrosa. cf. morspern

    (1968) NOGO 216. Cystoseira fibrosa. spern 'mo:r, «épines de mer» : Korrejou en Plouguerneau.

  • spern-ruz
    spern-ruz

    coll. (botanique) Épine rouge Crataegus laevigata.

    (1970) LLMM 138/29. ar vro a oa glas evel ma oar bezañ gant ar spern-gwenn (hag ar spern-ruz ivez !) o vleuniañ ar girzhier hag al liorzhoù

  • spern-trechonek
    spern-trechonek

    coll. (botanique) Épine-vinette Berberis vulgaris.

    (1931) VALL 267a. Épine-vinette, tr. «spern-trechonek (sg. spernenn-drechonek).»

    spernenn-drechonek f. Buisson d'épine-vinette.

    (1744) L'Arm 139a. Epine-vinette, tr. «Sperneenn-trechonêc. f.»

    (1931) VALL 267a. Épine-vinette, tr. «spern-trechonek (sg. spernenn-drechonek).»

  • sperneg
    sperneg

    f. –i Lieu abondant en épines, épinaie.

    (1732) GReg 360a. Lieu abondant en épines, tr. «Sperneg. p. spernegou

    (1876) TDE.BF 584a. Spernek, s. f., tr. «Lieu planté d'épines ; arbrisseaux.»

    (1907) VBFV.bf 71b. sperneg, f. pl. i, tr. «lieu abondant en épines.»

  • spernek
    spernek

    adj.

    (1) (botanique) Épineux.

    (1964) ABRO 22. Spernek e oa he zreujenn.

    (2) (en plt d'un lieu) Plein d'épines.

    (1856) GRD 92. N'en dès a nehou discoeit t'emb nameit un hent spernêc eit monnèt d'en nean. ●(1878) BAY 19. spernek, tr. «plein de ronces.»

  • Spernenn
    Spernenn

    n. pr. (L')Épine.

    (1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. »

  • spernenn .1
    spernenn .1

    f. –ed, spern (botanique) Aubépine.

    (1499) Ca 188b. Spernenn. g. aubeespine.

    (1744) L'Arm 21a. Aube-Epin, épine blanche, tr. «Spêrnenn. f.»

    (1849) GBI II 356. Teurrel he bugale 'n ur spernenn, tr. «Et jeta ses enfants dans un buisson d'épine.» ●(1866) BOM 46. N'eus na drezen, / Linadenn, na spernen. ●(1876) TDE.BF 584a. Spernenn, s. f., tr. «Arbrisseau nommé épine ; pluriel irrégulier, spern, masc.» ●(1896) GMB 641. à Sarzeau chpiernienn.

    (1907) VBFV.bf 71b. spernen f. pl. spern, tr. «aubépine.» ●(1924) FHAB Kerzu 469. Ar spernenn-all ive a zo goloet a zeliou glas.

  • spernenn .2
    spernenn .2

    f. Épine.

    (1633) Nom 98b. Spina : espine : spernen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...