Recherche 'stank...' : 20 mots trouvés
Page 1 : de stank-1 (1) à stankus (20) :- stank .1stank .1
adj., adv., pron. & m.
I. Adj.
A. Attr./Épith.
►[en plt d'une chose]
(1) Abondant, dru, épais.
●(1633) Nom 221a-b. Nuber : pluye espesse : vn glaò stancq.
●(1659) SCger 46a. dru & espais, tr. «stanc.» ●173a. stanc, tr. «espais.» ●(1732) GReg 5a. Une pluye abondante, tr. «Ur glao stanc ha fonnus.» ●357b. Épais, rempli, abondant, tr. «Stancq.» ●Un bois épais, tr. «Ur c'hoas stancq.»
●(1876) TDE.BF 587b. Stank, adj., tr. «Abondant, nombreux, non rare.»
●(1908) PIGO II 121. Eur c'houezenn stank a bizenne war e dal. ●(1930) DIHU 231/139. ur varùen stank. ●(1935) ANTO 50. eur c'hlizenn stank a rae. ●(1942) DHKN 94. Flankadeu stank en doè tarhet, korveu lahet ér gognelleu e saùè a verneu, bet lein er magoérieu.
(2) (en plt d'une matière) Dense.
●(1964) ABRO 41. En un takad bennak eus an enezenn, e oa pri-prad stank ha fetis.
(3) (en plt d'une plantation) Touffu, dense.
●(17--) ST 330. eur radennek stank, tr. «une fougeraie bien fournie.» ●(17--) VO 76. ur hoæd stanq hac ihuél.
●(1849) LLB 1118. Koedeu stank. ●(1876) TDE.BF 587b. Ar gwez a zo stañk ama, tr. «les arbres ne sont pas rares ici.»
●(1955) STBJ 9. brouskoajou stank leun a geuneud-med. ●(1954) VAZA 163. Bez’ eus a bep tu dezho ur menez meinek, pikoloù re a-wechoù, gant koadeier stank eus an traoñ d’an nec’h.
(4) (en plt de qqc. d'abstrait) Qui se voit, se rencontre souvent.
●(1869) SAG 130. Honestiz an dianveaz a zo stank hag eaz avoalc'h ; istim an diabarz a zo dibaut avat, a chansuz braz.
►[en plt de plusieurs choses, personnes, animaux]
(1) (en plt de gens) Serrés les uns contre les autres.
●(1907) PERS 207-208. an dud neuze a vije ker stank ma ranket digerri hent dirazhan.
(2) Nombreux.
●(1849) LLB 1751. [guérein] Stankoh eid er grezil é koéh ag er hogus. ●(1876) TDE.BF 587b. Stank, adj., tr. «serré, épais.» ●(1876) TDE.BF 587b. Ar chatal n'iñt ket stañk ama, tr. «le bétail est rare ici.»
●(1903) MBJJ 93. n'eo ket stank dre man an andonio. ●(1904) SKRS I 193. Stank avoalc'h eo an dud a zeu gantho ar ger «diaoul» aliez-aliez. ●(1910) ISBR 229. stank e oé er prinsed e oé chonjet geté diméein d'Anna. ●(1915) MMED 332. – Riskl a zo, eme ar zoudard, rak an tennou a zo stank. ●(1936) LVPR 100. Eno, eo stank ar vugale hag a deu war an douar mac'hagnet.
(3) Fréquent, nombreux.
●(1839) BESquil 131. er miracleu stanque e hroé.
●(1920) FHAB Genver 214. Epad niver a vloaveziou e oe krogiou start, emgannou stank. ●(1933) MMPA 107. Petra a zo kiriek d'ar prosezou, d'al laeronsiou, d'ar muntrou ken stank hirie, ma n'eo ket an arc'hant milliget ?
B. Attr. Bezañ stank : se produire, arriver souvent.
●(1933) FHAB C'hwevrer 66. ar viskoul ne vije ket ker stank war ar maez, ma karfe an dud derc'hel netoc'h o daouarn. ●(1942) DIHU 375/125. Met get fal amzér, ha stank e vezè, éh oè ret lakat er vugalé sah-ar-vah én diabarh.
C. Épith.
(1) Kribin stank : sérant étanche.
●(1732) GReg 360b. Le seran étanche, tr. «ar gribyn stancq.»
(2) Roued stank : filet à mailles sont étroites.
●(1925) BILZ 103. Saïg Jelvest a rê ar besketerez, a-hed an ôd, gant rouejou stank : drag pe zein. ●104. rouejou stank, filets aux mailles plus sérrées.
(3) Krouer stank : crible fin.
●(1732) GReg 234b. Crible fin, tr. «Crouëzr stanq.»
(4) Dour-stank : eau stagnante, dormante.
●(1633) Nom 218. Aqua stagnans, reses : eauë d'estang, eauë croupie, qui ne court point : dour stang, dour sach.
II. Adv.
(1) Souvent, beaucoup.
●(1868) KMM 15. Brema e roer stanc an ano Mari er vadiziant. ●(1870) FHB 283/172a. Setu aman un dra iskis gouscoude hag a hoarvez stang. ●(1899) BSEc xxxvii 259 / KRL 24. Pa 'pezo eur mignon mad n'it ket re stank d'en guelt, tr. «Il faut avoir de la discrétion, de la mesure en tout, ne pas abuser.»
●(1942) DHKN 236. Ér gourenneu, stank é chomè er meud geton. ●(1942) DIHU 375/125. Met get fal amzér, ha stank e vezè, éh oè ret lakat er vugalé sah-ar-vah én diabarh.
(2) Très.
●(18--) SAQ I 119. skuiz-stank a bep tra.
(3) Abondamment.
●(1647) Am.ms 592. Ret eo deoch franc goud stang haranguy., tr. « Il vous faut librement savoir abondamment haranguer »
●(1872) DJL 15. ar goad a red stank bevech.
(4) Stekiñ stank : marcher vite.
●(1923) ADML 41. ar botred ïaouank a rog hent, o steki ouz kostez ar menez stank ha dilaz.
(5) Pikañ, skeiñ stank : marcher vite.
●(1896) GMB 489. pet[it] tréc[orois] piqañ stañk, tr. «marcher vite.»
●(1911) FHAB C'hwevrer/Meurzh 54. m'en asur deoc'h, e skoe stank kement a hast a oa gantan.
(6) Hadañ stank : semer serré.
●(1924) ZAMA 175. arabad d'it brousta da biz, nag hada re stank.
III. Loc. pron. ind. Stank a.
(1) Beaucoup de.
●(1906) HIVL 70. Stank anehé, é huélet kement a vurhudeu, en doé pléget d'er huirioné. ●101. mammenneu deur mingl, mat aveit er iehed ; stank e zou anehé ér mañnéieu Piréné. ●(1906) DIHU 18/308. bout zou stank a laeron. ●(1927) BBMT 8. Stank a dud e houllené getou pedenneu. ●(1937) DIHU 310/241. Bout e zo dré-zé stank a dud iouank.
(2) Ken stank a : autant de.
●(1867) FHB 134/236a. ne dorret ket ker stank a zrefen.
IV. M. Fait d'être serré.
●(1872) ROU 58. Ar stanc eo a laca an ed-se da veleni, tr. «c'est le trop dru qui fait jaunir ce blé.»
V.
(1) Stank evel ar grizilh : voir grizilh.
(2) Stank evel ar glizh : voir glizh.
(3) Stank evel raden : voir raden.
(4) Stank evel merien : voir merien.
(5) Stank evel brenn : voir brenn.
(6) Stank evel traezh ar mor : voir traezh.
(7) Stank evel ar gwenan : voir gwenan.
(8) Na vezañ stank e damouez : voir tamouez.
- stank .2stank .2
f. –où
I.
A.
(1) Étang.
●(1499) Ca 123a. Lenn. g. estang. l. hoc stagnum / ni. vide in stang quod idem est. ●190a. Stanc. g. estang. ●(1633) Nom 42a. Piscis lacustris : poisson d’estang : pesq an stancqou. ●246b. Stagnum : estang : vr stancq. ●(1575) M 2463. Digraç ha disaçun, gant fortun en vn stanc, tr. « Sans grâce ni pitié, avec infortune dans un étang » ●1623) Be 98. GVillerm map da Alan à parros Garlan a Dioces Treguer, oaget á cheuch bloaz pe voar an tro, beuzet é stancq an Porz-meur, ha tenuet à nezy maru, tr. « Guillaume fils d'Alan de la paroisse de Garlan dans le Diocèse de Tréguier, âgé de six ans ou environ, noyé dans l'étang du Porz-Meur, et retiré mort de celui-ci... »
●(1659) SCger 53b. etang, tr. «stanc.» ●173a. stanc, tr. «estanc.» ●(1732) GReg 372a. Étang, tr. «Stancq. p. stancqou.» ●423b. Le fond d'un étang, tr. «strad ur stanq.»
●(1876) TDE.BF 587b. Stañk, s. f., tr. «Etang ; pl. ou.»
●(1974) TDBP III 211. Pa veze skornet ar stank ez aemp da ruzata warni, tr. « quand l’étang était gelé nous allions faire des glissades dessus »
(2) Dour stank : eau dormante.
●(1633) Nom 218. Aqua stagnans, reses : eauë d'estang, eauë croupie, qui ne court point : dour stang, dour sach.
(3) Vallon.
●(c.1718) CHal.ms i. coulée, tr. «ur stanquen, ur stanc, stanqueu, diazen diazenneu.»
●(1916) LIKA 23. (Groe) Our gérig bourus o honnan, é kreiz our stank, gué tro ha tro.
(4) Écluse.
●(c. 1687) VEach 71. Kermelec é c'hoar hena ò tremen var ar stancq eüs ar viuier euit goulenn ou'ch he matez pe é lea'ch e'chalse beza, tr. Herve Bihan « Kermelec, sa sœur aînée passant sur l'écluse du vivier pour demander à sa servante où elle pouvait se trouver » ●136. Goudé beza bet á het diou eür doanyet meurbet ó crial ô gouela, hac oc'h huanadi var stancq ar lenn en dougas da ti Iacques, tr. Herve Bihan « Après avoir été pendant deux heures extrêmement peinée, criant, pleurant et soupirant sur l'écluse de l'étang le porta jusqu'à la maison de Jacques... » ●141. vnan ames ar paotret ayoa en é compaignunez á commanças da crial diuar ar stancq, pep vnan á diredé gant herr bras ô songea é sicour, tr. Herve Bihan « L'un des garçons qui étaient en sa compagnie commença à crier de l'écluse, chacun accourut avec grande hâte dans l'idée de l'aider » ●146-147. ô tremen var stancq milin pont reün, á coezas er lenn, ar milin ô mala, tr. Herve Bihan « passant sur l'écluse du moulin de Pont-Reun, tomba dans l'étang, alors que le moulin tournait » ●(1732) GReg 318a. L’ecluse d’un Moulin, tr. « Stancq. lenn »
●(1876) TDE.BF 587b. Stañk, s. f., tr. «écluse ; pl. ou.»
B. [religion] Vallée (de peine, de larmes, etc).
●(1688) DOctrinal 125. En tan soufr, en stancq leun à ansquen à laqua pep den da crena, tr. Herve Bihan « Dans le feu souffré, dans la vallée pleine de douleur qui fait trembler chaque homme »
II.
(1) Bezañ beuzet e dad e stank ar vilin-avel : être enfant naturel, bâtard.
●(1902) CRYP VIII 299. Hi zad a oa beuzet 'baz stank ë vilin avel, tr. E. Ernault «son père s'est noyé dans l'étang d'un moulin à vent, c'est une fille sans père (légitime). Naturellement, ces sortes de moulins n'ont pas d'étang.» ●(1924) BILZbubr 37/808 (T) F. al Lay. E dad ? N'eus ket bet anaveet anean : beuet e oa bet, a-raôk ginivelez ar pôtr. Ar goaperien, an teodou fall a lavare «en stank ar vilin-avel»; en gwirione, o tont d'ar gêr eus a Vro-Zaoz, evit dimeï da Janedig. ●59. Bilzig ! Bilzig ! Bastard !... Kê da glask da dad beuet en stank ar vilin-avel ! (+97).
(2) Reiñ un taol bouc'hal en ur stank : voir bouc'hal.
- stank .3stank .3
m. –où
A.
(1) Obstacle.
●(1877) FHB (3e série) 7/49b. ar stankou-ze a zaver var hent an den d'ar baradoz.
(2) Bouchon.
●(1856) VNA 30. des Bouchons, tr. «Stanqueu.»
B. [religion] Hep a stank : sans cesse.
●(1688) DOtricnal 141. Deis-nos, hep à stancq en anquen, tr. Herve Bihan « Jour et nuit, sans cesse dans la douleur »
- stank-anal
- stank-ha-stankstank-ha-stank
adv.
(1) Nombreux, abondamment.
●(1910) MBJL 70. Stank ha stank e kaver ive tier eus ar c'hoantan. ●(1931) VALL 3a. très abondamment, tr. «stank-ha-stank.» ●(1933) ALBR 78. an ôteriou savet, stank ha stank, ouz an tier.
(2) Très souvent.
●(1859) SAVes 35. stanc ha stanc e pedo ive. ●(1870) FHB 267/43b. He foenn emezhan, (...) stank ha stank a veze re skort.
- stank-kannañ
- stank-korfstank-korf
m. (pathologie) Constipation.
●(1908) BOBL 13 juin 181/2e. eul louzaouen euz ar re wella evid ar baz hag evid ar stank-korf.
- Stank-VefoùStank-Vefoù
n. de l. (hydronyme) Étang de Beffou (Plougras, Lohuec).
●(1923) ARVG C’hwevrer 22. Stang Veffou, hag a c’holo meur a zevez-arat, a zo etre Plougras ha Lohuek.
- stankaatstankaat
v.
I. V. intr.
(1) (en plt d'éléments dénombrables) Devenir plus nombreux, augmenter en nombre.
●(1861) BSJ 312. neoah stanquat e hra en nombr ag er Juiffèd péré hum gonvertis bremen. ●(1876) TDE.BF 587b. Stañkaat, v. n., tr. «Devenir plus nombreux, plus serré, plus épais.» ●(1896) LZBt Mae 33. Stankât a ra ar gristenien memez-tra.
●(1906) BOBL 21 juillet 96/3e. Ar mekanikou-dorna a gomanz stankaat ive e-touez an dud. ●(1907) FHAB Eost 166. dre ma teuint da stankaat [ar syndicajou].
(2) Devenir abondant.
●(1732) GReg 357b. Épaissir, devenir abondant, tr. «Stancqaat. pr. stancqeët.» ●357b. Les blez s'épaississent, tr. «Stancqaat. a ra an edou, a drugarez Douë.»
●(1890) MOA 101a. Parce que l'iniquité abonde, tr. «dre ma stanka ann dud fall.» ●(18--) SAQ I 346$$$. stankaad a ra bemdez an niver anezho.
●(1982) PBLS 650. (Langoned) stankaad ra an ed, tr. «les rangs de blé se resserrent.»
(3) Stankaat d'ober udb. : faire qqc. plus souvent.
●(1870) FHB 290/228a. Abaoue eo stankeat an dud da vond da govez.
●(1918) LZBt Mae 40. stankaât 'reont da zont.
(4) (en plt de qqc. d'abstrait) Devenir plus habituel, plus courant.
●(1868) KMM 255. Abaoue m'eo stankeed ar gouzout lenn etouez an dud.
II. V. tr. d. Rendre abondant.
●(1732) GReg 357b. Épaissir, rendre abondant, tr. «Stancqaat. pr. stancqeët.»
- stankad
- stankadurstankadur
m. –ioù Obstruction, étanchement.
●(c.1718) CHal ms iii. obstruction, tr. «bouchadur, stancadur.» ●oppilation, tr. «steüadur stancadur.» ●Les humeurs n'ont pas de sortie quand il y a des obstructions, tr. «n'hellquet mont ermes er c'hatarreu, en humeurieu, pendes stancadureu, bouchadureu.» ●(1732) GReg 371b. Étanchement, tr. «stancqadur.» ●675a. Opilation, obstruction, tr. «Stancqadur èr goazyed.» ●(1744) L'Arm 438a. Engorgement, tr. «stanquadur a ra remoulein.»
- stankañ / stankiñstankañ / stankiñ
v.
I. V. intr.
(1) Faire étang.
●(1499) Ca 190a. [stanc] Jtez stagno / as. n. g. faire estang. b. stanquaff. ●(c.1500) Cb. [stanc] Jtem stagno / nas. n. g. faire estang. b. stancaff.
●(1931) VALL 275a. se former en étang, tr. «stanka.» ●(1982) TKRH 39. Evel ma oa pri e douaroù er sitre, e chome an dour da stankañ.
(2) (en plt d'une blessure) Cesser de saigner.
●(1925) BUAZmadeg 454. louzou ar vedisined a reaz d'ar gouli stanka.
(3) (en plt d'un liquide) Cesser de couler.
●(1867) FHB 140/284b. Loskel ar goad d'a redet ken a stanco. ●(1868) FHB 191/277a. eb dale ar goad a stancas. ●(1870) FHB 280/151a. an eienennou zoken a stanke ; pep tra a ioa scornet. ●(1878) EKG II 24. a-benn eur pennad e stankaz ar goad.
(4) (en plt d'un point d'eau) Se combler.
●(1872) ROU 77b. Se combler, tr. «stanca.»
●(1985) AMRZ 76. Ar poull-mañ, dre ma ne zerviche ket kén (...) a oa deuet da stanka.
(5) S'engorger, se boucher, s'obstruer.
●(1732) GReg 346a. Le tuyau s'engorge, tr. «Stancqa a ra ar c'han.»
●(1985) AMRZ 215. Ar gern a veze leun atao, karget a glaoueriajou ha bouetet gand eun dorn skañv a vire outi da stanka.
II. V. tr.
A. V. tr. d.
(1) V. tr. d. Rendre étanche, étancher.
●(1633) Nom 98b-99a. Musci coma interiecta nauium commissuris feruminare textus : soulder & estoupper les nauires de mousse : stanquaff an listry gant quifny.
●(1732) GReg 371b. Étancher la chaussée, tr. «stancqa ar chauçzer.»
(2) Boucher, obstruer (un trou, un passage).
●(1659) SCger 15b. boucher, tr. «stanca.» ●53b. etouper, tr. «stanca.» ●(1732) GReg 106a. Boucher, tr. «Boucher, fermer les passages à l'air, du vent, &c., tr. «Stancqa. pr. stancqet.» ●346a. Engorger, fermer un passage destiner à faire écouler des eaux, ou des humeurs du corps, tr. «Stancqa. pr. stancqet.» ●(1744) L'Arm 34a. Boucher, tr. «Stanquein.»
●(1854) PSA II 25. pihue e lamou d'emb-ni er mein e zou é stanquein é vé ? ●(1876) TDE.BF 587b. Stañka, v. a., tr. «Boucher, empêcher de couler, étancher, fermer le passage à l'eau.» ●(1878) EKG II 216-217. Da stanka an toull, e oue lakeat ur pres ledan.
●(1909) KTLR 168. Sant Per a stankaz an hent outha. ●(1931) VALL 74a. Boucher un passage, tr. «stanka.» ●(1982) PBLS 650. (Langoned) stanko, tr. «boucher, obstruer.»
(3) Stankañ e c'henoù da ub. : clore le bec à qqn.
●(1901) FHAB Genver 207. stanca he c'hinou d'an den ze a rancan.
(4) Étancher, arrêter un écoulement.
●(1633) Nom 276b. Med. sanguinem sistems : remede pour faire arrester le sang : remed euit stancguaff an goat.
●(1659) SCger 53b. etancher le sang, tr. «stanca ar goat.» ●(1732) GReg 371b. Étancher, empêcher de couler, tr. «Stancqa. pr. stancqet. Van[netois] stancqeiñ.» ●Étancher le sang, tr. «Stancqa ar goad.»
●(1915) MMED 135. o klask stanka ar goad.
(5) Stankañ e zaoulagad : fermer les yeux, se voiler la face.
●(1911) BUAZperrot 113. Goaz a ze neuze d'ar re a stank o daoulagad.
(6) Stankañ e farouell, e veg da ub. : clore le bec à qqn.
●(1910) MAKE 96. An aotrou paour a oe stanket e veg d'ezan adarre. ●(1923) KNOL 197. An diaoul oa kerkent, stanket e farouel. ●(1924) NFLO. bec. je te clorai le bec, tr. «me 'stanco d'it da farouell.»
(7) Stankañ ar c'horf : constiper.
●(1942) VALLsup 38b. Constiper, tr. «stanka ar c'horf.»
B. V. tr. i.
(1) Stankañ war : boucher, obstruer.
●(1869) HTC 254. Lakaat a rejont, ouspenn, eur mean braz da stanka var ar bez.
(2) Stankañ war : étancher, aveugler, boucher.
●(1931) VALL 51b. Aveugler une voie d'eau, tr. «stanka war an dour.»
(3) sens fig. Stankañ ouzh : empêcher.
●(1907) FHAB Mae 73. Evit stanka ouz eun hevelep dismantr (...) e red discuez sclear ez eus eun Doue.
- stankaus
- stankegstankeg
f. –i Marais.
●(c.1718) CHal.ms ii. marais, tr. «marés, palu, stanq, stanquegui, bouillen bouillenneu a Ing.»
- stankell
- stankennstankenn
f. –où (géographie) Vallée.
●(c.1718) CHal.ms i. coulée, tr. «ur stanquen, ur stanc, stanqueu, diazen diazenneu.» ●(1732) GReg 947a. Valée, tr. «stancqenn. p. stancqennou.»
●(1851) QLG 10. An douarou priec pé douarou cré a vezont cavet peur liessa er stanquennou tost dar brechiou moor pé steriou lec'hidec. ●(1867) FHB 138/272a. an dour a red hag a ia da goll e gouelet ar c'haniennou pe ar stankennou. ●(1876) TDE.BF 587b. Stañkenn, s. f., tr. «Vallée ; pl. ou.»
●(1921) GRSA 354. é tiskennant én ur stanken don hag é kavant abarh ul lén frank. ●(1926) FHAB Meurzh 99. o meneier hag o stankennou.
- Stankenn-an-AodStankenn-an-Aod
n. de l. (monts de Braspartz).
●(1922) EMAR 15. E gwele ar ramzed pe Stankenn an aod.
- stankennadstankennad
f. –où Plein une vallée de.
●(1732) GReg 947a. Une belle valée pleine de blé, tr. «ur stancqennad caër a ed.»
- stanket
- stankus