Devri

Recherche 'stered...' : 29 mots trouvés

Page 1 : de stered (1) à steredus (29) :
  • stered
    stered

    coll.

    (1) (astronomie) Étoiles.

    ●(14--) N 13. crouer an steret, tr. «créateur des étoiles.» ●(1557) B I 321. Ann heaul an loar han holl steret, tr. «le soleil, la lune et toutes les étoiles.» ●(1638) Peiresc 13-14. Pa deu pep langaich so er bet / Do meuleudy bede à steret, tr. «Puisque vient chaque langue de ce monde / Vous louer jusqu'aux étoiles.»

    ●(c.1680) NG 159. El louer eué hac er steret. ●(1732) GReg 375a. Étoile, tr. «steredenn. p. steredennou. stered.» ●Le Ciel est ce soir fort étoilé, tr. «lém eo ar stered henoas.» ●(1744) L'Arm 19a. Astre, tr. «Steirenn.. stir ou steirenneu ou steirétt. f.» ●(17--) TE 2. Ean e ras hoah er Stirèt.

    ●(1846) DGG 34. an izella eus ar stered diflach. ●(1872) ROU 76b. Les étoiles brillent, tr. «lugern a zo gant ar stered.» ●(1876) TDE.BF 589b. Steredenn, s. f., tr. «Etoile, astre ; pl. stered, masculin.» ●(1877) FHB (3e série) 11/84a. biscoaz guelet kement a stered, dreist-oll er vali venn. ●(1880) SAB 86. e collo ar stered o sclerdet. ●(18--) SAQ I 310. sked ar stered.

    ●(1900) MSJO 78. Ar stered a zispak an eil goude eben en oabl (…) Na pegen sioul e sao ar stered varzu arouden anter-noz ! ●(1911) BUAZperrot 46. e barr an nenv ar stered a vil vern a lugerne. ●396-397. mouez an avel, lufr ar stered. ●(1925) FHAB Meurzh 95. stered eleiz krog da lintri. ●(1929) MANO 52. an doare d'en em hentcha war vor en noz dioc'h ar stered.

    (2) sens fig. Étincelles.

    ●(1949) KROB 14/7. goude beza strinket ar regedenn en êr da ober stered.

    (3) E kambr ar stered : à la belle étoile.

    ●(1876) TDE.BF 589b. E kambr ar stered, tr. «à la belle étoile.»

  • stered-dared
    stered-dared

    coll. (astronomie) Étoiles filantes.

    ►steredenn-dared f. Étoile filante.

    ●(1931) VALL 277a. Etoile filante, tr. «steredenn-dared.»

  • stered-ed .1
    stered-ed .1

    coll. (astronomie) Étoiles errantes, ancien nom des planètes.

    ●(1732) GReg 375a. Etoiles errantes, tr. «Stered-red.» ●729a. Planete, Etoile errante, tr. «sterenn-red. p. stered-red.

    ●(1864) SMM 35. evel ar stered red. ●(1876) TIM 49. Er stirèd-rid Merh, er Verlehuên ha Merhér ou dès ou disqueu hag ou loéradeu, èl el loér. ●50. er stirèd péré e zou hanhuet parfæt, rac ne ziblaçant quet èl er stirèd-rid.

    ●(1907) FHAB Mezheven 99. beza 'zo stered lostec hag a dro en edou stered red.

    ►steredenn-red f. Planète.

    ●(1876) TDE.BF 589b. Steredenn-red, s. f., tr. «Planète, astre ; pl. stered-red.»

  • stered-lostek
    stered-lostek

    coll. (astronomie) Comètes (cf. ancien nom : comètes caudées).

    ●(1848) SAA 24. Ar gomettennou ê ar pez a hanver communamant steret lostec abalamour d’al lost a sclèrigen a lezont var ho lerc’h. ●(1849) LLB 590. er stered lostek ne splannas liesoh.

    ●(1907) FHAB Mezheven 99. beza ’zo stered lostec hag a dro en edou stered red.

    ►steredenn-lostek f. Comète.

    ●(1710) IN I 152. ar steredennou lostec-se, pe mar de guell gueneoc’h, ar c’homettennou-se. ●(1732) GReg 182b. comete caudée, tr. «steredenn lostecq.»

    ●(1874) FHB 494/192a. Eur stereden losteg a veler brema e kichen ar c'har cam. ●(1876) TDE.BF 589b. Steredenn-lostek, s. f., tr. «Comète, astre.»

  • stered-parfet
    stered-parfet

     coll. (astronomie) Étoiles fixes.

    ●(1732) GReg 375a. Etoiles fixes, tr. «Stered parfed.»

    ●(1876) TIM 50. er stirèd péré e zou hanhuet parfæt, rac ne ziblaçant quet èl er stirèd-rid.

  • stered-red .2
    stered-red .2

    coll. (astronomie) Étoiles filantes.

    ●(1868) FHB 203/376b. An oll o deus guelet stered-red avechou, da lavaret eo stered o vont euz an eil tu d'egile euz an oabl evel luc'het, ar pez a c'halver avechou var ar meaz stered o coueza.

    ●(1907) FHAB Mezheven 99. beza 'zo stered lostec hag a dro en edou stered red. ●(1969) BAHE 62/15. Ar stered-red 'oa daeroù Sant Laorañs !

  • steredazeuler
    steredazeuler

    m. –ion Astrolâtre.

    ●(1931) VALL 42b. Astrolatre, tr. «steredazeuler.»

  • steredazeulerezh
    steredazeulerezh

    m. Astrolâtrie.

    ●(1931) VALL 42b. Astrolâtrie, tr. «steredazeulerez.»

  • steredeg
    steredeg

    f. –où (astronomie) Constellation.

    ●(1914) DFBP 63a. constellation, tr. «Steredeg.» ●(1931) VALL 147b. Constellation, tr. «steredeg f.»

  • steredek
    steredek

    adj.

    (1) Étoilé.

    ●(1931) VALL 277a. Étoilé, semé d'étoiles, tr. «steredek.»

    (2) Étoilé, décoré d'étoiles.

    ●(1855) BDE 376. er rouané ar un tron stiredec.

  • steredel
    steredel

    adj.

    (1) Stellaire.

    ●(1931) VALL 709b. Stellaire, tr. «steredel.»

    (2) Astral.

    ●(1931) VALL 42b. Astral, tr. «steredel.»

  • steredenenn
    steredenenn

    f. Étincelle.

    ●(c.1718) CHal.ms i. estincelle, tr. «stiredennen, flamichen, lugüern', fulen.»

  • steredenn
    steredenn

    f. –où, stered

    I.

    (1) (astronomie) Étoile.

    ●(1732) GReg 375a. Étoile, tr. «steredenn. p. steredennou. stered.»

    ●(1876) TDE.BF 589b. Steredenn, s. f., tr. «Etoile, astre ; pl. stered, masculin.»

    ●(1907) AVKA 18. Ha setu ar stereden ho devoa gwelet er Sav-Heol, on-am lakât da vont en ho raog. ●(1913) FHAB Genver 19. bolz an nenv a zo barbilimet a steredennou lugernus. ●(1929) MKRN 115. Pet steradenn a zo ebarz an oabl ? – Ken alies a steradenn a zo en oabl, eme Glodig, hag a doull a zo em guiad paper…

    (2) Chose, dessin de la forme stylisée d'une étoile.

    ●(1927) FHAB Genver 4. Setu aze hini [kreñv] a deir steredenn, hini blein.

    (3) Star.

    ●(1907) VROJ 58. gant va gened / 'Vefen stereden en Pariz. ●(1928) FHAB Genver 17. Hag eur bern mignoned a stoue dirag ar steredenn nevez.

    (4) Destin.

    ●(1867) BBZ III 365. Hor stad a zo truezus, hor stereden kaled, tr. «notre état est misérable, notre étoile funeste.»

    (5) Reprise de couture.

    ●(1931) GWAL 136-137/430. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Steredenn : reprise de couture (gg.).

    II.

    (1) Lojañ en asagn ar stered : dormir dehors la nuit.

    ●(1825-1830) AJC 3474-3475 (Go) J. Conan. Voar blaso quer en maians en ansein ar stered / Evoamb loget en nos se hones eo otel ar soudardet, tr. F. Favereau «A Mayence, sur les place de la ville, à l'enseigne des étoiles, nous fûmes logés cette nuit-là : voilà l'hôtel des soldats !»

    (2) (Kousket, lojañ) dindan ar stered : dormir dehors la nuit.

    ●(1866) FHB 53/4b M. D.. Epad an diou nozvez-ze e kouskemp dindan ar stered. ●(1869) SAG 235 (L) G.-M. Karoff. Goude fest-ar-geuneuden, a rank, meur-a-veach, mont da loja a zindan ar stered.

    (3) Kousket dindan bolz ar stered : dormir dehors la nuit.

    ●(1955) STBJ 36 (K) Y. ar Gow. Ha diouz an noz, e kouske e-barz eun deltennig lien pe dindan bolz ar stered, e-kichen un tantad tan.

    (4) (Kousket, chom, lojañ) e kambr ar stered : dormir dehors la nuit, dormir à la belle étoile.

    ●(1866) FHB 68/127b (L) G. Morvan. Hor c'heguin a renkemp da ober e cambr ar stered. ●(1866) FHB 92/318b (L) G. Morvan. Edo eta o sonjal cousket e campr ar stered. ●(1890) MOA 251 (L). Coucher à la belle étoile, tr. J. Moal «kousket e kampr ar stered (Fam.)»

    ●(1905) IVLD 216 (L) Ao. Madec . Meur a vech, er penn kenta, e oe red d’ezhan ha d’he dud kousket e kampr ar stered. ●(1906) KANngalon Genver 15 (L). Ne c'hell ket loja e kambr ar stered. ●(1909) FHAB Ebrel 97 (L). Kousket bep noz e kambr ar stered. ●(1914) MAEV 183 (L) K. ar Prat. Ret d'in marteze tremen an noz e kambr ar stered. ●(1916) KANNgwital 169/187 (L). Beva pell euz ho zud, e broiou re dom pe re ien, - loja e kambr ar stered. ●(1922) FHAB Ebrel 107 *Bleiz nevet. Chom e kambr ar stered ha kousket 'barz ar c'hoad. ●(1938) FHAB C'hwevrer 40 M. S.. Tremenet hon eus an noz e kambr ar stered. ●(1957) AMAH 140 (T) *Jarl Priel. Ha re alies e c'hoarvezas gantañ morediñ, skuizh-marv, e kambr ar stered, e goudor ur pont. ●(1970) BHAF 127 (T) E. ar Barzhig. Paourkaez paotr, n'eo ket brao kousked e kambr ar stered gand an avel-viz, sonnet e vefe buan da wad.

    (5) Koantoc'h eget ar stered : très joli(e).

    ●(1904) BMSB 71 (Ku) F. ar May. O Barbon, ma mestrez, koantoc'h 'vit ar stered.

    (6) Kaer evel ur steredenn : très beau.

    ●(1849) GBI II 142 (T). ‑ Demad d'ac'h-c'hui, fourdelizenn, / C'hui 'zo kaer 'vel ur steredenn, tr. F.-V. an Uhel «bonjour à vous, fleur de lys, vous êtes belle comme une étoile.»

    (7) Bezañ kollet e steredenn gant ub. : ne pas être très malin.

    ●(1957) AMAH 58 (T) *Jarl Priel. Un arc'hgenaoueg an hini eo, kollet gantañ pell 'zo e steredenn ha ne oar ket zoken da belec'h e vez arabat mont.

    (8) Gwelet stered o parañ : voir 36 chandelles.

    ●(1931) VALL 109. Voir 36 chandelles, tr. F. Vallée «gwelout stered o para.»

    (9) Gwelet kant steredenn o lugerniñ : voir 36 chandelles.

    ●(1931) VALL 109. Voir 36 chandelles, tr. F. Vallée «gwelout kant steredenn o lugerni.»

    (10) Gwelet seizh steredenn : voir 36 chandelles.

    ●(1984) LPPN 798 (K-Poullaouen). Gweled seizh steredenn, tr. F. Favereau «voir 36 chandelles.»

    (11) Ober yun ar seizh steredenn : jeûner.

    ●(1926) FHAB C'hwevrer 63 (T) *Dir-na-Dor. Alo, paotrig, emezan d'ar Gwinver, ma peus grêt hirio yun ar seiz steredenn, aman e torri da naon ! ●(1985) AMRZ 300 (Lu) V. Seite. Klevet em-eus bet va zad o komz euz eur «yun ar zeiz steredenn». Ne veze debret netra e-doug an deiz, ken na veze gellet konta seiz steredenn en oabl, d'an abardaez.

    (12) Ober yun an nav steredenn : vivre dans le dénuement le plus complet.

    ●(1878) SVE 618. Ober iun ann nao steredenn, tr. L.-F. Salvet «Faire le jeûne des neufs étoiles. (Vivre dans le dénuement le plus complet.)» Le jeûne des neufs étoiles consiste, dans la pratique religieuse, à ne prendre aucune nourriture depuis le point du jour, l'heure du réveil jusqu'à ce qu'on ait, la nuit venue, compté neuf étoiles au ciel. ●(1879) BMN 76 A. Drezen. ober a ra yun an nao steredenn, en em gastiza a ra beteg ar goad.

    ●(1894) MELu VII 182. La Grande-Ourse. Le jeûne des neuf étoiles. L'abbé J.-M. Guilloux, parlant des coutumes et usages de la commune de Brandivy (Morbihan), signale aussi ce qui «n'a pu résister au vent d'indifférence qui souffle de toutes parts»; et il cite comme exemple «le fameux jeûne des neuf étoiles» [Études sur une paroisse bretonne : Brandivy, par l'abbé J.-M. Guilloux, Vannes, 1894, p. 241.] «C'est le nom que portait, il y a un demi-siècle, le jeûne de la veille de Noël. Il courait d'un lever à l'autre de la Grande-Ourse et, par suite, sa durée était de 24 heures. On en parle encore avec un air visible d'admiration, mais il ne tente plus personne. Personne ! C'est peut-être trop affirmer; car, au dire du peuple, l'observation de ce jeûne entraîne des avantages extra-ordinaires; le jeûneur n'a qu'à exprimer un désir pour être certain de se voir exaucé.» Le jeûne est ici considéré comme prière et il en a la puissance, et voici le dicton breton qui constate cette puissance : En neb e yun d'en naü stiren / En dès berpet é houlen. «Qui veut aux neuf étoiles jeûner - est certain de se voir exaucé.» La grande-Ourse n'est, sans doute, ici qu'un déterminant mnémonique. Il est curieux que le peuple considère ici cette constellation comme formée de neuf étoiles au lieu de huit : c'est probablement en lui annexant une étoile d'une constellation voisine. H. G[aidoz].

    ●(1911) FHAB Kerzu 350 (L) M.-A. Abgrall. Gwechall goz e oa stank ar re a rea Yun an nao stereden en dervez araok gouel Nedelek, hag an dra-ze a ioa chom heb tamm n'eo ket hebken beteg dek pe unnek heur, diouz ar mintin evel ma rear breman, mes beteg ar pardaez, ken a veze gellet konta nao stereden en oabl. (...) Breman ez eus anter kant vloaz e ioa c'hoaz er vro-man meur a hini hag a rea yun an nao stereden; me am eus anavezet eur goaz hag en devoa great ar yun-ze, koulz lavaret edoug e vuez ha diou vaouez hag o devoa her great ivez estreget eur wech. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. N'oa ket gwaz a-walc'h gwechall an hini n'en doa ket graet «yun an nao steredenn». Chom a ranked hep tamm, eun dervez penn-da-benn, da balat da heul ar re all, betek ma pare nao steredenn en oabl. Ar re all a jache ganto gwella ma c'hellent, e c'hellit kredi - c'hoant gwaska ar fougeer a vez atao - met pa zave ar yuner e benn evit sellout ha niveri, diskleria e oa poent koan, n'eo ket nao steredenn eo a veze o para met ugent ha kant...

  • steredenn-an-Nord
    steredenn-an-Nord

    f. (astronomie) Étoile polaire.

    ●(1710) IN I 401. jamæs cousgoude an nadoz-vor ne sello nemet varzu steredén an Nord.

  • steredenn-ar-c'hi
    steredenn-ar-c'hi

    f. (astronomie) Constellation du Grand-Chien.

    ●(1876) TDE.BF 589b. Steredenn-ar-C'hi, s. f., tr. «nom donné à la constellation du Grand-Chien.»

  • steredennek
    steredennek

    adj. En forme d'étoile.

    ●(1931) VALL 277a. en forme d'étoile, tr. «steredennek.»

  • steredennel
    steredennel

    adj. Astral.

    ●(1931) VALL 42b. Astral, tr. «steredennel.»

  • steredennet
    steredennet

    adj.

    (1) Étoilé.

    ●(1912) MMKE 87. 'Trezek ar volz steredennet.

    (2) Constellé, ponctué.

    ●(1951) BLBR 36/2. An douarou-se (...) goloet a c'hlazvez, steredennet a vokedou.

  • steredennig
    steredennig

    f. Astérisque.

    ●(1931) VALL 42b. Astérisque, tr. «steredennig f.»

  • steredenniñ / steredennañ
    steredenniñ / steredennañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Scintiller, étinceler.

    ●(1659) SCger 15a. bluetter, tr. «steredenni.» ●173a. steredenni, tr. «étinceler.» ●(1732) GReg 374b. Étinceler, briller, petiller : parlant des étoiles fixes, des yeux vifs, des vers luisant, &c., tr. «Steredenni. pr. steredennet.» ●779a. Raionner, tr. «steredenni. pr. steredennet.»

    ●(1867) BUE 198. hag enn dro d'ehi e luc'he eur stol aour hag e steredenne ar perlez enn-hi. ●(1876) TDE.BF 589b. Steredenni, v. n., tr. «Briller, étinceler, jeter des éclats de lumière.» ●(1877) EKG I 20. Daoulagad an Aoutrou iaouank a steredennaz. ●(1878) EKG II 153. Lagad ar c'here a steredenne enn he benn, evel eur c'hef-tan enn oaled e kreiz an noz. ●(1880) SAB 263. ar preved lugern o steredenna en noz.

    ●(1906) KPSA 165. Sellit oc'h an heol pa vez o steredenni en iliz-veur, a-dreuz gwer kaer ar prenecher. ●(1910) MBJL 193. goloio elektrik o luc'han (…) steredenni a refont war eul lenn. ●(1922) KAAG 18. Ar sklerijen vian a zo o steredenna dirak an tabernakl.

    (2) Être disposés comme des étoiles.

    ●(1860) BAL 7. e veler ar bokedouigou o steredenna en douarou a var ar bodennou. ●(1868) KMM 246. a lacaas ar bleunv var ar bodennou (...) da steredenna, un dudi. ●(1880) SAB 167. glazennou brao tro var dro, peb seurt bokedou o steredenna varno.

    (3) Lancer des étincelles.

    ●(1906-1907) EVENnot 17. (Ar Veuzid, Pañvrid) Steredennein e ra ar forn.

    II. V. tr.

    (1) V. tr. d. Repriser.

    ●(1931) GWAL 136-137/430. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Steredenni : repriser.

    (2) V. tr. i. sens fig. Steredenniñ ouzh ub. : lorgner qqn.

    ●(1732) GReg 583b. Lorgner, regardée à la dérobée une personne qu'on aime, tr. «steredenni ouc'h ur re.»

  • steredennus
    steredennus

    adj.

    (1) Constellé.

    ●(1876) TDE.BF 589b. Steredennuz, adj., tr. «Etincelant, étoilé.» ●(18--) SAQ I 113. Dija d'ar mare-ze, oa en em skignet bolz steredennuz an Envou.

    (2) (Yeux) étincelants.

    ●(1732) GReg 374b. Des yeux étincelants, tr. «Daoulagad steredennus.»

  • steredet
    steredet

    adj. Étoilé.

    ●(1732) GReg 375a. Le ciel est ce soir fort étoilé, tr. «steredet caër eo an Eê henos.» ●(17--) ST 208. Krouer ar sklerijenn hag ann oabl steredet, tr. «Créateur de la lumière et du firmament parsemé d'étoiles.»

    ●(1857) CBF 2. Steredet kaer eo ann env henoz, tr. «Le ciel est fort étoilé ce soir.» ●(1876) TDE.BF 589b. Steredet, adj. Eñv-steredet, tr. «firmament.»

  • steredlec'hier
    steredlec'hier

    m. –où Astrolabe.

    ●(1931) VALL 42b. Astrolabe, tr. «steredlec'hier m. p. ou.»

  • steredoniel
    steredoniel

    adj. Astronomique.

    ●(1931) VALL 42b. Astronomique, tr. «steredoniel.»

  • steredoniezh
    steredoniezh

    f.

    (1) Astronomie.

    ●(1931) VALL 42b. Astronomie, tr. «steredoniez f.»

    (2) obsol. Astrologie.

    ●(1921) GRSA 406. studial er stéredonieh. ●(1923) SKET I 29. Vissurix a zeskas d'ezan an doueoniez, ar steredoniez hag an douaroniez, an hudouriez, ar spiswelouriez hag ar vezegiez. ●(1924) SKET II 29. Vissurix a zeskas d'ezan ar steredoniez.

  • steredoniour
    steredoniour

    m. –ion Astronome.

    ●(1931) VALL 42b. Astronome, tr. «steredoniour.»

  • steredour
    steredour

    m. –ion

    (1) Astrologue.

    ●(1931) VALL 42b. Astrologue, tr. «steredour.»

    (2) obsol. Astronome.

    ●(1908) FHAB Meurzh 86. hervez studiou ar steredourien.

  • steredouriezh
    steredouriezh

    f. Astrologie.

    ●(1931) VALL 42b. Astrologie, tr. «steredouriez f.»

  • steredus
    steredus

    adj. Étoilé.

    ●(1732) GReg 375a. Le ciel est ce soir fort étoilé, tr. «Steredus eo meurbed an oabl henos.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...