Devri

Recherche 'stern...' : 19 mots trouvés

Page 1 : de stern (1) à sternour (19) :
  • stern
    stern

    m. & adv. –ioù

    I. M.

    A.

    (1) Métier à tisser.

    (c.1500) Cb. [lien] Jtem hoc telarium / rij. g. instrument a faire toile. b. starn da gueaff.

    (1732) GReg 156b. Chassis à broderie, metier sur lequel on étend de la toile &c. pour broder, tr. «Stearn. stærn.» ●(1792) HS 103. enn ahil brass à stèrn unn teissér.

    (2) Attelage.

    (1732) GReg 487b. Harnois, équipage de chevaux pour tirer, tr. «Stærn. p. stærnyou, stærnou. stærn qesecq. stearn ar c'hesecq. starn ar c'hesecq.»

    (1876) TDE.BF 590a. Stern, starn, s. m. C[ornouaille], tr. «Attelage, harnais.»

    (3) Équipement.

    (1929) FHAB Du 430. stourmet en devoa ivez ouz ar Zaozon ha roet armou ha stern d'ar zoudarded karget da ziouall an aochou.

    (4) Bâti.

    (1925) BILZ 115. ha gantan e tiske steui gant ar beüt, gwea ar gwial en-dro da stern ar c'hevell.

    (5) Cadre d'un tableau.

    (1659) SCger 99a. quadre de tableau, tr. «stern taulenn.» ●(1732) GReg 302a. Dorer un cadre, un chassis, tr. «Alaouri stærn un daulenn.» ●767a. Quadre de Tableau, Chassis d'un Tableau, tr. «Stærn un daulenn. stærn-daulenn. p. stærnou taulenn.»

    (1877) BSA 116. starn an daolen n'oa ket blonset an disterra.

    (6) Cadre.

    (1906) BOBL 07 juillet 94/1b. eur stern lezen. ●(1906) BOBL 04 août 98/2f. Ar Senat en deuz dija votet eur stern lezen. ●(1924) FHAB Gwengolo 357. An evurusted n'eman nep lec'h nemet o chom en e stern. Diou stern a zo : eur stern vihan, hag eo hini ar gêr ; eur stern vras hag eo hini ar vro. Mar en em gavit diês en ho stern, bezit sur n'eo ket ar stern a zo kiriêk, c'houi an hini eo.

    (7) = (?).

    (1929) FHAB C'hwevrer 53. Pa douller don en douar e kaver eskern loened ha stern plant ha n'eus hano ebet anezo ken en dro d'eomp.

    (8) Structure (d’avion).

    (1942) DRAN 79. an eskell diouz eun tu, evel deliou sec’h hag ar stern diouz an tu all.

    B. [en locution]

    (1) Kaout stern gant : (?) être pris par (?).

    (1912) BUEV 106-107. pegement a stern en doé get er labourieu a bep sord.

    (2) War ar stern : en préparation.

    (1906) BOBL 07 juillet 94/1b. Kambr an Deputeed he doa lakeet var ar stern eul lezen. ●(1909) FHAB Here 289. evesât ous diou lezen nevez, var ar stern neuze gant ar gannadet. ●(1924) BILZbubr 41/943. o devoa eun ober bennak war ar stern.

    (3) Dont en e stern : revenir à de meilleurs intentions.

    (1926) FHAB Mezheven 226. O welet ar chapel o vont d'an traon bep tammig, Loeiz Ollier, war a greder, en defe bet ar sonj d'he fila evit kaout ar vein da zevel en dro e verouri Kergariou. Meur a gentel a dapas digant Doue an eil goude eben ha dont a reas en e stern, ne voe ket pell.

    (4) Lakaat ub. en e stern : remettre qqn à sa place.

    (1937) BREI 29 Eost. Mettre qqn. à sa place, tr. «lakaat u. b. en e stern (d'après VALLsup 135a).

    (5) Mervel ouzh ar stern : mourir à la tâche.

    (1961) LLMM 85/84. Hemañ a zo un all marvet ouzh ar stern.

    (6) Dindan ar stern : au travail.

    (1909) FHAB Gwengolo 266. kentelia war o micher tud a zo gwennet o bleo dindan ar stern.

    II. Loc. adv. En ur stern : ensemble.

    (1650) Nlou 567. An corffaou antier gand ho spered, / En vn starn, à vezo barnet, tr. «les corps entiers avec leur esprit, / tous ensemble seront jugés.»

  • stern-an-daol
    stern-an-daol

     m.

    (1) Passage autour de la table.

    (1870) MBR 224. me a choumo e starn ann daol, tr. «je resterai ici au pied de la table.» ●(1877) EKG I 147. He map Hervoanik a ioa o c'hoari, gand he gi bian, e starn an daol. ●(1878) EKG II 39. n'oa ket a c'houlou e prenestr starn-an-daol. ●49. Epad ma skoen var brenestr starn-an-daol.

    (1909) KTLR 113. Hag hen raktal e stern an daol. ●(1921) PGAZ 49. Piou a ioa kuzet e starn an daol, dissadorn diveza ? ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 226. e petra e sonjfent ? (…) en tamm askorn a vez taolet d'ar c'hi e starn an daol evit ma chomo sioul. ●(1982) TIEZ I 181. La table ronde est entourée d'un banc qui épouse sa forme. Il est d'un seul tenant, seulement interrompu près du foyer où s'ouvre le passage obligé de tous les convives. Cette forme caractéristique lui a valu l'appellation de stern an daol, harnais de la table, ou de riboul an daol, passage autour de la table.

    (2) (?) Les pieds et le cadre de la table sans le tablier, piètement (?).

    (1876) TDE.BF 590a. Stern ann daol, tr. «les pieds de la table, considérés dans leur ensemble et formant comme une sorte de caisse à jour. De quelque côté qu'on les regarde, ils forment comme des cadres.» ●(1890) MOA 388b. Les pieds de la table, considérés dans leur ensemble et formant cadre, tr. «stern an daol

    (1931) VALL 723a. charpente de la table, pieds, etc., tr. «stern an daol

  • stern-aoter
    stern-aoter

    m. (architecture religieuse) Retable.

    (1883) MIL 150. Var ar stern-aoter-ze eo scultret ar Bassion e c'huec'h tolen.

    (1941) DIHU 362/314. É chapel er gazal deheu éh es ur stern-aotér, arnehon, kizellet er vein, tèr taolen a basion hor Salvér.

  • stern-brod
    stern-brod

    m. Chassis à broderie.

    (1732) GReg 156b. Chassis à broderie, metier sur lequel on étend de la toile &c. pour broder, tr. «stærn-broudérez. stærn-broud

  • stern-broderezh
    stern-broderezh

    m. Chassie à broderie.

    (1732) GReg 156b. Chassis à broderie, metier sur lequel on étend de la toile &c. pour broder, tr. «stærn-broudérez. stærn-broud

  • stern-dor
    stern-dor

    m.

    (1) Chambranle, chassis de porte.

    (1732) GReg 156b. Chassis de porte, tr. «Stearn-dor. stærn-dor. p. stærnou-dor, stærnyou-dor

    (1872) ROU 96a. Dormant de la porte, tr. «Stern dor

    (1931) VALL 108b. Chambranle, tr. «stern(-dor).»

    (2) Porte, ouverture.

    (1920) LZBt Meurzh 9. eun drem, hir e varv, en em gavas etre stern an or.

  • stern-gwele
    stern-gwele

    m. Bois de lit.

    (1633) Nom 166b. Fulcrum, fulmentum : chaslit : vn arch-guelè, vn starn guelè.

    (1732) GReg 218b. Couche, bois de lit, tr. «stearn-guële.» ●578b. Bois de lit, tr. «Stearn guële

    (1876) TDE.BF 590a. Stern-gwele, s. m., tr. «Bois de lit.»

  • stern-gwer
    stern-gwer

    m. Chassis de verre.

    (1732) GReg 156b. Chassis garni de verre, tr. «Stærnou-guëzr

  • stern-gwiader
    stern-gwiader

    m. Métier à tisser.

    (1633) Nom 128b. Textrina : l'ouuroir d'vn tisserant : vn starn guyader.

    (1924) BILZbubr 39/867. buan ha buan e tilezas e stern gwiader.

  • stern-prenestr
    stern-prenestr

    m. Chassis de fenêtre.

    (1732) GReg 156b. Chassis de fenestre, tr. «Stearn-prenest. p. stearnou-prenest. stærn-prenest. p. stærn-prenest

    (1872) ROU 79b. Croisée, tr. «Starn ar prenestr

  • sternadur
    sternadur

    m. Encadrement, action d'encadrer.

    (1931) VALL 253b. action d'encadrer, tr. «sternadur m.»

  • sternaj
    sternaj

    m.

    (1) Harnais de cheval attelé.

    (1878) EKG II 176. Per a oue stropet e mesk ar sternach, ar c'har a droc'holias.

    (2) Occupation et embarras.

    (1942) VALLsup 123b. Occupation et embarras, tr. «sternaj V[annetais] m.»

  • sternajet
    sternajet

    adj. Harnaché.

    (1926) FHAB Gouere 279. war o c'hezeg sternachet kaer. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 78b. war e warc'h (lire : varc'h) sternachet kaer.

  • sternenn
    sternenn

    f. (habillement) Doublure de vêtement.

    (1925) DIHU 163/215. kuhet dehon ur vréh édan sternen (doublure) é sé !

  • sternet
    sternet

    adj.

    (1) Attelé.

    (c.1500) Cb. [yeu] g. qui est mis soubz ioug : comme beuff ou vache. b. loezn starnet da tennaff.

    (2) =

    (1939) MGGD 73. eun arc'hig (...) sternet gant fletou aour kizellet.

  • sterniad / sternad
    sterniad / sternad

    m. –où Attelage.

    (1923) SKET I 41. sternadou hor c'hezeg. ●61. eur sterniad kezeg gwenn.

  • sterniañ / sternañ / sterniñ
    sterniañ / sternañ / sterniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) (compl. : animal) Atteler.

    (1499) Ca 190a. Sternaff g apparailler ou enseller cheualx.

    (1732) GReg 59b. Atteler des chevaux à une charrette &c., tr. «Sterna ar c'hesecq. starna qesecq. stearna qesecq.» ●487a. Harnacher les chevaux pour tirer, tr. «Stærna ar c'hesecq. starna ar c'hesecq. Van[netois] stærneiñ er hesecq.»

    (1876) TDE.BF 590a. Sterna, starna, v. a. C[ornouaille], tr. «Atteler.» ●(1894) BUZmornik 154. stargna daou ejenn ouz ar c'harr.

    (1929) FHAB Ebrel 135. Hag e lavaras da Yeun sternia daou varc'h.

    (2) (compl. : véhicule) Atteler les chevaux (à la charrette, etc.).

    (1866) FHB 80/220a. Jozeph a sternaz he garons. ●(1867) FHB 121/132a. Ha Pharaon da sterna he garr. ●(1870) MBR 188. starna he garronz, tr. «atteler son carrosse.»

    (1909) KTLR 135. Stergna'r guetur buhan.

    ►par anal.

    (1951) KROB 39-40/18. hag e ranker sternia 4 pa 6 marc'h-du.

    (3) (marine) Armer un navire.

    (1923) FHAB Genver 23. Adalek ar bloaz 1480 e weler marc'hadourien Roskô o sterna listri da vont d'ar Spagn.

    (4) [au passif] =

    (1912) BUAZpermoal 701. an henchou bras ne oent mui sternet gant al laeron.

    (5) [au passif] Entourer.

    (1907) AVKA 73. Sternet a oa [Jesus] gan ur bobl tud.

    (6) Encadrer (un tableau, etc.).

    (1732) GReg 338b. Enchasser, mettre un tableau dans un chassis, ou dans une quarrée, tr. «Stærna un daulenn.»

    (1876) TDE.BF 590a. Sterna, v. a., tr. «Encadrer.»

    (1931) VALL 253b. Encadrer, tr. «sternia, sterna

    B. absol.

    (1) Atteler.

    (1935) CDFi 21 septembre. evid eur wech emaout e poent hag en amzer o sternia.

    (2) Se mettre (au travail).

    (1909) FHAB Mezheven 182. bremaik e dâre sternia. ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 227. Meuleudi d'eoc'h, tadou ha mammou aet koz hag hoc'h eus ranket starna adarre.

    C.

    (1) Encombrer.

    (1913) AVIE 198. Chetu tri blé ma tan de glah fréh d'er figézen men, ha ne gavan ket. Troh hi enta ; de betra é stern hi hoah en doar. ●(1922) FHAB Gouere 212. n'on ket evit kemer ma lans gant ar bagad soudarded a zo aze o sternan ar vali.

    (2) Sterniañ an daol : dresser la table.

    (1908) FHAB Eost 227. Ne oue ket red sterna eun daol.

    (3) Faire la monture, le bâti d'un panier sur laquelle sera tressé l'osier.

    (1925) BILZ 115. Bilzig a roe an dorn d'e vestr evit sterna ar c'hevell hag ar boutegou.

    II. V. intr.

    (1) Sterniañ en-dro = (?) cerner (?).

    (1907) AVKA 235. «Dont a rai warnout deio, ma sterno da enebourien endro d'it gant ho zoufleio.

    (2) Sterniañ ouzh taol : se mettre à table.

    (1939) RIBA 65. Sternein e hrér doh en daol.

    (3) Sterniañ d'al labour : se mettre au travail.

    (1909) FHAB Mae 137. ar vag a vez staget ouz eur roc'h ha pep hini a stern d'al labour.

    III. V. pron. réfl. En em sterniañ da : se disposer, se préparer à.

    (1927) GERI.Ern 577. en em sternia da C[ornouaille], tr. «se mettre à (une besogne).» ●(1931) VALL 222b. se disposer, se préparer (à aller), tr. « en em sternia C[ornouaille] (da vont).»

  • sternidigezh
    sternidigezh

    f. Encadrement, action d'encadrer.

    (1931) VALL 253b. action d'encadrer, tr. «sternidigez f.»

  • sternour
    sternour

    m. –ion Cadre.

    (1970) BAHE 65/3. sternourien, ijinourien, micherourien.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...