Devri

Recherche 'tad...' : 36 mots trouvés

Page 1 : de tad (1) à tadkozh (36) :
  • tad
    tad

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Père.

    ●(1499) Ca 193b. Tat. g. pere. ●(1557) B I 227. Ma tat mat net pardonet dif, tr. «Mon bon père, veuillez me pardonner.» ●(1612) Cnf 32a. NEp â dispris è tat, è mam. ●(1633) Nom 333a. Amita : Patris soror : tante du costé du pere : moüezreb á quefren an tat.

    ●(1659) SCger 90b. pere, tr. «tat.» ●174a. tat, tr. «pere.» ●(c.1680) NG 155. tadeu ha bugalé. ●(1732) GReg 712b. Père, tr. «Tad. p. tadou. Treg[or] tad. p. tado. Van[etois] tadëu.» ●(1790) MG 146. deværieu un tad hac ur vam é quevir ou bugalé.

    ●(1849) LLB 20. Adam hur hetan tad. ●1130. Tadeu ha mameu. ●(18--) SAQ I 197. henvel ouz eun tad ha ne sko nemet a gueuz-kaloun.

    ●(1907) PERS 91. an tadou hag ar baotred yaouank.

    (2) Tad a familh : père de famille.

    ●(1859) MMN 122. eun tad a famill pini a gasseur d'ar bez. ●(1893) IAI 144. dic'hrizienna al louzeier fall e park an Tad a famill.

    ●(1938) DIHU 324/111. n'en des istim erbet aveit Breihiz nag aveit en tadeu a famill.

    (3) Maître, as, champion.

    ●(1909) DIHU 52/351. Un tad bambochér e oé Gueltaz Kranpoeh a Landevañn. ●(1921) DIHU 116/197. Kemenér er Pont-Bren e zo un tad kemenér. ●(1931) FEZO 13. Un tad laer, e laran d'oh !

    B. (religion)

    (1) Père.

    ●(1838) OVD 153. èl ma lare hoah en Tad santel-zé.

    ●(1903) MBJJ 156. an Tad ambrouger. ●(1909) FHAB Eost 231. A-unan gant an Tad Korantin hag an aot. Fleury e roas e hano.

    (2) Hon tad santel ar pab : notre saint père le pape.

    ●(1867) FHB 124/153b. Hon Tad Santel ar Pab so ato iac'h ha gren. ●(1869) FHB 253/345a. e ian da Rom evit ar c'honcil, digalvet gant hon Tad santel ar Pab. ●(1877) EKG I 25. lammet diganthan ive he eskopti, ep lavaret hano d'hon Tad Santel ar Pab.

    ●(1907) KANngalon C'hwevrer 322. selaouomp mad kelennou Hon Tad Santel ar Pab.

    (3) An tad santel : le saint père.

    ●(1727) HB 506. er Vull a induljançou roet gant an Tad Santel.

    ●(1906) KANngalon Genver 3. Nag a vech en deus an Tad Santel, Leon XIII savet he vouez.

    (4) An tad : Dieu le père.

    ●(1505) Vc 10. huy a zo bys dehou an tat, tr. «Vous êtes le doigt de Dieu.»

    ●(1907) FHAB Here 229. S. Paul ne lavar-hen ket ez eo plijet gant an Tad assevel dre Jesus Christ, n'e ket ebken kement a zo en douar, mes ive kement a zo en env ?

    (5) Doue an tad : Dieu le père.

    ●(1530) Pm 4. Hac en gloat doen tat, tr. «Et au royaume de Dieu le père.» ●12. map doen tat hoz croeadur, tr. «le fils de Dieu le Père, votre enfant.» ●(1650) Nlou 498. Maz torras gourchemen, doue'en tat, tr. «car elle viola le commandement de Dieu le père.»

    II.

    (1) (en plt des animaux) Mâle.

    ●(c.1718) CHal.ms i. chat entier, tr. «tat cah, marcou, tar gah.»

    ●(1849) LLB 1151. p'en des en tad é zeg vlai tremenet. ●(1889) CDB 205. Ann tad-moualc'h. ●(1896) GMB 682. pet[it] tréc[orois] tad moelc'h, tr. «merle mâle.»

    ●(1939) RIBA 35. divuset un tad-gad. ●(1962) GERV 51. an tad tourc'h-se. ●(1967) BAHE 53/34. Amañ a-zehoù : al leueoù bihan / A-gleiz an tad-saout / – Atav 'veze anvet Tourin. ●(1984) HBPD 46. ken du èl un tad-bran. ●(1977) PBDZ 1027. (Douarnenez) an tad rae, tr. «la raie mâle.»

    (2) (en plt des plantes) Mâle.

    ●(1897) EST 46. En tadeu [koarh] orgeillus, get ou fenneu ihuel.

    ●(1903) EGBV 68. koarh tadeu, tr. «chanvre à graines ; dans les campagnes, chanvre mâle.»

    III.

    (1) Du evel un tad bran : voir bran.

    (2) Kousket dindan liñselioù an Tad Eternel : voir liñsel.

  • tad an orgouilh hag ar gaou
    tad an orgouilh hag ar gaou

    m. (religion) Surnom du diable.

    ●(1867) FHB 127/1178a. Tad an orgouil hag ar gaou a dle skrignal he zent.

  • tad ar gaou, ar gevier
    tad ar gaou, ar gevier

    m. (religion) surnom du diable.

    ●(1868) FHB 183/209b. Ne ket eleac'h m'ema tad ar gaou oc'h ober scol eo mont da zeski ar virionez. ●(1870) FHB 273/89b. Mervel ! a lavare tad ar geier.

    ●(1904) SKRS I 207. an drouk-spered, tad ar gaou. ●(1908) FHAB Du 335. eme d'ezan adarre tad ar gaou. ●(1915) MMED 296. ar c'homzou o peus klevet a zo bet lavaret gant tad ar gevier. ●(1921) GRSA 216. douget get Tad er geu de zibillein fréh er uéen dihuennet get Doué.

  • tad ar gasoni
    tad ar gasoni

    m. (religion) surnom du diable.

    ●(1869) FHB 216/50a. an droug-speret, tad ar gasoni.

  • tad ar pec'hed
    tad ar pec'hed

    m. (religion) surnom du diable.

    ●(1908) FHAB Du 337. sec'ha e fri da dad ar pec'hed.

  • tad ar wirionez
    tad ar wirionez

    m. (religion) surnom de Dieu.

    ●(1902) PIGO I 131. a-berz Doue, Tad ar Wirione.

  • tad-abad
    tad-abad

    m. (religion) Père abbé.

    ●(1792) BD 1613. Salud doue voarnoch tat abat abedan.

    ●(1849) LLBg II 35. en tri tad abad. ●(1868) FHB 190/268a. e garg a dad-abat varn'ez-ho.

    ●(1911) BUAZperrot 210. An tad-abad o welet e c'hoant da zervicha Doue.

  • tad-ec'hoaz / tad-aez
    tad-ec'hoaz / tad-aez

    m.

    (1) (entomologie) Faux-bourdon.

    ●(1909) SPON 26. Get melion askellek, lakeit en tad anhoé. ●(1941) DIHU 357/230. Un tad-ahoé, en devéhan ag er blé, merhat, herrus èl un taol huitel, e dremen én ur vourboutal, hag e ia d'en em-gol én amzér.

    (2) =

    ●(1919) DBFVsup 67a. tan-iahoué, tad-ahoué (Arg[oad]) taoué (Arv[or]), tr. «rayonnement de midi, vapeur, bourdonnement.» ●(1938) DIHU 328/160. pe soñné en ér / Get en tadeu-ahoé.

    (3) Escogriffe.

    ●(1909) CIG 04 ebrel 291. Ne houéran ket peh hanw e vezé groeit ag en tadehoai-se e zas d’emb a Borh-Loeiz, na piw oé. Ur Gal benak, és é gout. ●(1919) DBFVsup 67a. à Gr[oix] tadehoué, tr. «grand escogriffe, qui parle haut.» ●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Tadehoai, ed, tr. «(s. m.) escogriffe.» Dastumet de Vleimor.

  • tad-gwenn
    tad-gwenn

    m. (religion) Père blanc.

    ●(1903) MBJJ 235. stummed d'ê o c'hloer gant an Tado Gwenn. ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 154. Ar mision-se zo dalc'het gant an Tadou Gwenn.

  • tad-iou
    tad-iou

    m. (famille)

    (1) Trisaieul.

    ●(1659) SCger 174a. tat diou, tr. «pere du bisayeul.» ●(1732) GReg 940a. Trisaieul, trois fois Aïeul, our grand Pere, tr. «Tad you. »

    (2) Aieul, grand-père.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 337). tad iou, aïeul.

    ●(1744) L'Arm 23b. Ayeul, Grand-pere, tr. «Tadïeu.. uér. m.» ●(1790) MG 160. me zad en dès maguet me zadieu.

    ●(1907) VBFV.bf 74a. tadieu, m., tr. «aieul, grand-père.» ●(1970) BHAF 18. Ne oa ket graz ma zad-you, med lemm a spered, eun drugar.

  • tad-iou-kozh
    tad-iou-kozh

    m. (famille) Arrière-grand-père.

    ●(1902) PIGO I 190. Ar pen-baz-ze a ouient mad a oa bet d'o zad-iou-koz.

  • tad-kaer
    tad-kaer

    m. (famille)

    (1) Beau-père (second mari de la mère).

    ●(c.1718) CHal.ms i. beau pere, tr. «tadec, tadeguet, tadiguet, tat caër, tadeu caër.» ●(1732) GReg 87a. Beau-pere, second mari de nôtre mère, tr. «tad-caër. p. tadou-caër.»

    ●(1869) FHB 233/192b. An tad caer a chorme, a c'hrosmole.

    ●(1923) KNOL 218. Rankout oa d'eza, skriva d'ar roue e dad-kaer.

    (2) Beau-père (père du mari ou de la femme).

    ●(1732) GReg 87a. Beau-pere, pere du mari ou de la femme, tr. «tad-caër. p. tadou-caër.»

  • tad-kazh
    tad-kazh

    m. (zoologie) Matou.

    ●(c.1718) CHal.ms i. chat entier, tr. «tat cah, marcou, tar gah.»

  • tad-kokenn
    tad-kokenn

    m. (famille) =

    ●(1936) BREI 448/1d. E dud, e dud-koz, betek e dad-kokenn pe e dad likokenn, da lavarout eo an eizvet remziad.

  • tad-kozh
    tad-kozh

    m.

    I.

    (1) (famille) Grand-père.

    ●(1499) Ca 194a. g. ayeul. b. tat coz.

    ●(1659) SCger 91a. grand pere, tr. «tat coz.» ●174a. tat coz, tr. «grand pere.» ●(1732) GReg 72b. Ayeul, grand Pere, tr. «Tad-coz. Van[netois] Tad-coh.» ●Mon ayeul, tr. «Va zad-coz. Van[netois] Me zad-coh.» ●73a. Ayeux, grands Peres, tr. «Tadou-coz.»

    ●(1839) BESquil 387. marhue é dad hac hani Conan, é dad-couh. ●(1849) LLBg III 16. Tad kouh, é korn en tan. ●(1877) BSA 217. enor ha doujans d'an tad coz ha d'ar vam goz.

    ●(1912) AHBT 62. Nozeh vat t'oh enta, tad-kouh. ●(1921) FHAB C'hwevrer 44. Tad-Koz, reut kof dija. ●(1921) PGAZ 83. va zad koz.

    (2) Ancêtre.

    ●(1903) MBJJ 257. goude bean argaset hon zado koz euz a Jeruzalem.

    II.

    (1) Deskiñ d'e dad-kozh ober bugale vihan : chercher à instruire qqn de plus instruit que soi.

    ●(1978) PBPP 2.1/97 (T-Plougouskant). Diskiñ d'e dad-kozh ober bugale vihan, tr. J. le Du «apprendre à un vieux singe à faire la grimace /lit. apprendre à son grand-père comment faire des enfants/»

    (2) Tad-kozh zo bet amañ dec'h : on ne (me) la fait pas.

    ●(1952) LLMM 34/49. (Douarnenez) Tad-kozh zo bet amañ dec'h ! Doare douarneneziat da dreiñ ar galleg : Allez, racontez m'en d'autres ! On ne me la fait pas !

  • Tad-kozh al lard
    Tad-kozh al lard

    m. (religion) Dimanche de Spetuagésisme.

    ●(1732) GReg 289b. Le Dimanche de la Septuagesisme, tr. «tad-coz al lard.»

  • Tad-kozh ar gaou
    Tad-kozh ar gaou

    m. Surnom du diable.

    ●(1900) KAKE 207. Taget int gant tad koz ar gaou.

  • Tad-kozh Nedeleg
    Tad-kozh Nedeleg

    enfant. Père Noël.

    ●(1905) FHAB Du/Kerzu 178. Ha pa deu noz ar pelgen, Tad koz Nedeleg a deu a deu da ober he dro evit gouzout a fur eo ar vugale. ●(1949) KROB 9/15. gant an tad-koz Nedeleg e-unan.

  • Tad-kozh-kuñv
    Tad-kozh-kuñv

    m. (famille) =

    ●(1920) LZBl Du 397. Ha dadou koz-kunv a zo bet o ren soudarded.

  • tad-krampouezh
    tad-krampouezh

    m. (?) Parâtre (?).

    ●(1939) CDFi 20 mai. an den he doa kemeret da dad-krampoez.

  • tad-kuñv
    tad-kuñv

    m. (famille) Bisaieul, arrière grand-père.

    ●(1659) SCger 174a. tat cûn, tr. «bisayeul.» ●(1732) GReg 96b. Bisayeul, le pere du grand'pere, ou, de la grand'mere, tr. «Tad-cuñ. p. tadou-cuñ.» ●(1909) FHAB Here 300. ho tad koz pe ho tad kunv. ●(1931) VALL 38a. Arrière-grand-père, tr. «tad-kuñv. m. tadou-.» ●(1982) PBLS 243. (Langoned) tadkeuñv, tr. «arrière-grand-père.»

  • tad-likokenn
    tad-likokenn

    m. (famille) =

    ●(1936) BREI 448/1d. E dud, e dud-koz, betek e dad-kokenn pe e dad likokenn, da lavarout eo an eizvet remziad.

  • tad-mager
    tad-mager

    m. tadoù-mager Père nourricier.

    ●(1612) Cnf 72a. ma guir Tat maguer.

    ●(1732) GReg 662a. Pere nourricier, tr. «Tad magueur. Van[netois] tad maguér. Bas-Van[netois] Tad magour. tad maguér.»

    ●(1839) BESquil 240. tad-mâguer de Salvér er bed.

    ●(1911) BUAZperrot 203. Tad mager Hor Zalver.

  • tad-mirer
    tad-mirer

    m. tadoù-mirer Père nourricier.

    ●(1864) SMM 152. galvet gant Doue da veza tad mirer da Jesus ha pried d'ar Vercr'hez.

  • tad-paeron
    tad-paeron

    m. tadoù-paeron (famille) Parrain.

    ●(1576) H 52. Entre an heny so badezet hac an tat pazron ha mampazron, tr. « Between him who is baptized and the godfather and godmother. »

    ●(1732) GReg 696a. Parrein, tr. «tad paëron. p. tadou paëron.»

    ●(1841) IDH 91. un tad-pærein hag ur vam-bærein.

    ●(1932) BSTR 9. eur mignon (...) a voe e zad paeron. ●(1936) PRBD 207. evel ho c'hulator, ho zad-paeron, ho mamm-baeron. ●(1970) GSBG 111. (Groe) tad paeron, tr. «parrain.»

  • tad-paour
    tad-paour

    m. (famille) Grand-père.

    ●(1982) PBLS 243. (Langoned) tadpaour, tr. «grand-père.»

  • tad-priol
    tad-priol

    m. tadoù-priol (religion) Père prieur.

    ●(1732) GReg 713a. Le pere Prieur, tr. «An tad Pryol.»

    ●(1904) BSAB 6. lakaet gand e dad-priol da «brezeger dre-holl». ●(1915) HBPR 138. An Tad priol a lavaras na blegfe ket. ●(1918) LZBt Mae 16. An tad priol (...) ac'h a a ben-hent d'e.

  • tad-segal
    tad-segal

    m.

    I. Ergot de seigle.

    ●(1931) VALL 269b. Ergot ; de seigle, tr. «tad segal V[annetais] m.»

    II. Blasons populaires.

    (1) Tadoù-segal : surnom des habitants de Malguénac.

    ●(1911) DIHU 72/271. A dud Malgeneg é hrér Tadeu Segal, rak ma vé segal mat ér barréz-sé. Laret e vé anehé eùé Harz-pe-krev rak men dint tud kriù, mat aveit rein un taul sekour. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Malguénac, Tadeu segal (pères au seigle).

    ●(2000) BRMA 16. Le surnom donné autrefois aux Malguénacois s'en fait l'écho [= sol pauvre] : les "Tadoù segal" (pied de seigle à deux épis) ainsi nommés parce que rien d'autre ne pouvait pousser sur leurs terres indigentes, prétendait-on.

    (2) Tadoù-segal : surnom des habitants de Plumergat.

    ●(1911) DIHU 73/282. É Pluergad é hes tadeu segal ha dèbrerion ioud pé iouterion. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Plumergat, Iouterion, Debrerion ioud ou Tadeu Segal (mangeurs de bouillie ou pères au seigle).

  • tadeg
    tadeg

    m. –ed Beau-père.

    ●(c.1718) CHal.ms i. beau pere, tr. «tadec, tadeguet, tadiguet, tat caër, tadeu caër.» ●(1732) GReg 87a. Beau-pere, second mari de nôtre mère, tr. «Van[netois] Tadec. p. tadegued, tadigued.» ●(1744) L'Arm 28b. Beau-pere, second mari de notre mere, tr. «Tadêc.. êguétt. m.» ●Beau-Pere, pere du mari de la femme ou pere, &c., tr. «Tadêc.» ●(1790) MG 129. é houhé e laras d'é dén ne fautai quet laquad hé zadeq de bredein guet-'ai. ●(1792) HS 68. lonnet é dadec.

    ●(1821) SST 147. un tadec ha mammec.

    ●(1907) VBFV.bf 74a. tadeg, m. pl. ed, tr. «beau-père.»

  • tadegezh
    tadegezh

    f. Paternité.

    ●(1744) L'Arm 309a. Production, tr. «Tadiguiah.»

  • tadek
    tadek

    adj. Paternel.

    ●(1914) DFBP 238a. paternel, tr «Tadek.» ●(1931) VALL 539b. Paternel, tr. «tadek.»

  • tadel
    tadel

    adj. Paternel.

    ●(1914) DFBP 238a. paternel, tr «Tadel.» ●(1931) VALL 539b. Paternel, tr. «tadel.»

  • tadelezh
    tadelezh

    f. Paternité.

    ●(c. 1501) Donoet 6-6. tadelez, tr. « paternité »

    ●(1732) GReg 702b. Paternité, titre de pere, tr. «Tadélez.» ●(1744) L'Arm 272b. Paternité, tr. «Tadeleah.. heu.»

    ●(1914) DFBP 238a. paternité, tr. «Tadelez.» ●(1931) VALL 539b. Paternité, tr. «tadelez f.»

  • Taden
    Taden

    n. de l. Taden.

    ●(1910) IBRK 119. Taden.

  • tadig
    tadig

    m. enfant. Papa.

    ●(1732) GReg 900a. Tata, mot enfantin pour dire pere, tr. «Tata. ce mot vient de tat, ou, tad, qui signifie pere : de même que tadtaïcq, tadicq, qui en sont des diminutifs.»

  • tadkozh
    tadkozh

    m. –ed (ichtyonymie) Tacaud.

    ●(1850) HHO 71. Tacos ou Bogues, Gadus minutus, tr. « Tacohet. »

    ●(1934) BRUS 258. Un tacaud, tr. «un takoh –ed.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...