Devri

Recherche 'tak...' : 42 mots trouvés

Page 1 : de tak-1 (1) à taku (42) :
  • tak .1
    tak .1

    m. C'hoari e dak = faire son (?).

    (1939) RIBA 117. é tennè er «Iondred Korden» ou chaocheu getè, aveit lezel er sardinerion de hoari ou zak.

  • tak .2
    tak .2

    interj. & m.

    I. Interj.

    (1) Onomatopée qui imite le bruit d'un coup de marteau.

    (1936) IVGA 243. Tak ! (...) lammet e oa gant eun taol-mailh distaget re rust penn-laez fri an delwenn.

    (2) Onomatopée qui imite le bruit de coups frappés à la porte.

    (1935) BREI 414/3c. Tak ! Tak ! a ve klevet war an nor.

    II. M. =

    (1925) FHAB Ebrel 155. Ne veze klevet nemet tak tak ar vilin.

  • takad
    takad

    m., adv. & pron. ind. –où

    I. M.

    (1) Groupe.

    (1847) BDJ 23. E traôn ar menez e weler eun takad palmez, tr. (GMB 670) «quelques palmiers.» ●61. Hevel takadou kelhïen, tr. (GMB 670) «des bandes de mouches.» ●62. Treûzi a ra ho zakad, tr. (GMB 670) «leur troupe.»

    (1981) LIMO 20 novembre. un takad jiboésourion a zré-man. ●Takad, tr. «petit groupe.» ●(1982) LIMO 02 avril. un takadig paotred ha merhed yaouank.

    (2) Coup fort (porté).

    (1935) BREI 415/3c. Eun tarkad em bize roet gant plijadur d'eun diod seurt gant hennez ! ●(1942) VALLsup 41b. Coup ; fort, tr. «ta(r)kad.»●(1953) LLMM 39/63. Reiñ a rae takadoù dezhi. (...) Hag eñ o reiñ un takad dezhi.

    (3) (météorologie) Takad arnev : coup d'orage.

    (1909) FHAB Kerzu 369. ma sav en dremwel eun takad arne.

    (4) (en plt de qqn) Trapu.

    (1932) OALD 40/422. eun takad teo a zen. ●(1944) EURW I 153. Eun takad den doubl a oa Lajat.

    (5) Endroit.

    (1939) MGGD 22. eun takad digoadet. ●48. eun takad gwiridik. ●(1962) GERV 5. takadou koadet gant gwez a bep seurt. ●(1964) BAHE 38/19. Avaloù (...) gant takadoù rouz warno evel trouskenn.

    (6) = (?) Moment (?).

    (1872) DJL 45. Ablamour d'ar pez lar Ian en takad-ze, kalz potret halfe n'em darlaski.

    (8) En un takad : (vider) d'un trait.

    (1879) ERNsup 167. talkad : m., 'nn eun talkad, (boire) d'un seul coup, Trév[érec].

    (1935) CDFi 21 septembre. Ar Go a gluskas (lire : glukas) e vanne gwin-ardant en eun tarkad. ●(1942) VALLsup 41b. boire d'un coup, tr. «en eun tarkad

    (9) Pâté (de maisons).

    (1931) VALL 539b. Pâté ; de maisons, tr. «takad (-tiez).»

    II. Adv. A-dakadoù : par endroits.

    (1941) SAV 19/9. Gwelout a reer c'hoaz ar vein-ben anezañ a-dakadou, dindan an dour. ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) leurennet eo ar waremm a dakadou gand ar honikled, kement a zo aneo ! ●(1973) SKVT II 20. o tisvlevañ a-dakadoù.

    III. Pron. ind. Pas du tout.

    (1904) BMSB 67. na flaichont takad.

  • takadenn
    takadenn

    f. –où

    (1) Goutte (d'eau, etc.).

    (1827/29) VSA 1047. e scuille darro a daquadenno bras. ●(1869) KTB.ms 15 p 220. un dakadenn voad.

    (1906) BOBL 15 décembre 116/3a. Al louzou-ma (…) awalc'h eo bera anezan dre dakadennou. ●(1924) BILZbubr 43-44/1032. evet gantan peder pe bemp takadenn. ●(1925) LZBt Meurzh 15. takadennou gwad.

    (2) Coup (à boire).

    (1942) VALLsup 88a. Goutte, tr. «takadenn (Garrec : eva eun dakadenn) f.»

  • takahiniñ
    takahiniñ

    v. intr. Chipoter.

    (c.1718) CHal.ms i. chicotter, tr. «chicottein, tacaïnein, chipotal ar bihan dra.»

    (1904) DBFV 219b. takahinein, v. n., tr. «chicoter, contester sur des choses de peu d'importance (Ch. ms.).»

  • takahinus
    takahinus

    adj. Querelleur.

    (1792) HS 120. unan hannüet Semeï, deine tacaignuss, menestein quï, e hum laquass de harhein arlerh David.

  • takañ
    takañ

    v. tr. d. Taquer.

    (1914) DFBP 318b. Taquer, tr. «Taka

  • takebie
    takebie

    interj.

    (1) Interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    (1909) HBAL 7. Takebie, me gav tenval da benn, mantruz, Biel paour. 9. Mad, takebie ! Kred ac'hanon, deut oa braoïk aben euz he daol. ●(1927) TSPY 39. Takebie, Pêr ! C'houi ho pije graet eur prezeger ! ●40. Takebie ! Olier, va fôtr, lous eo da roched. ●49. Takebie !… Daoust ha me e ve hennez !... ●(1931) ALMA 95. Takibie, sot awalc'h e vefen, ma'z afen brema varzu ennan. ●(1934) CDFi 12 mai. Penaos 'ta, takebie ! ●(1935) CDFi 21 septembre. A 'ta, Seza, en em gavet out !... pelloc'h ivez takebie !

    (2) Loc. interj. Mil takebie ! Juron euphémique pour «mil sakredie».

    (1909) HBAL 29. Lez da storlok zo gwelloc'h d'id, mil takebie.

  • takebien
    takebien

    interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    (1920) FHAB C'hwevrer 247. Takebien ! N'eus nemet eiz real ganen, Mari... ●(1927) TSPY 18. Takebien !... hemañ eo a vezo ar mab-kaer !

  • takebier
    takebier

    interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    (1914) FHAB Genver 15. Take bier, eme Laurans, m'am bije bet eur fuzuilh, da vihana.

  • taked .1
    taked .1

    m. Terrain, endroit.

    (1922) FHAB C'hwevrer 52. Pa vez plantet eun «taked» mat a zivi.

  • taked .2
    taked .2

    m. –i, –où

    I. (marine)

    (1) Taquet pour amarrer les écoutes, les drisses.

    (1925) BILZ 107. en e zorn klei ar skoud vras troet war an taked. ●112. Eun dro varv ha daou hanter kla war an taked. ●(1978) BZNZ 32. (Lilia-Plougernev) ar re-se o doa skoudchoù ie hag amañ takeji. ●(1979) VSDZ 14. (Douarnenez) an takejoù, pelec'h vie lakaet an drisoù, tr. (p. 183) «le taquet où l'on fixait les drisses.»

    (2) Taked diabarzh : plat-bord.

    (1979) VSDZ 12. (Douarnenez) An dra-mañ eo an taket-diabarzh, tr. (p. 181) «Voici le plat-bord.»

    ►absol.

    (1978) ARVA I 41. Un plat-bord découpé assez particulier, an taked, est emboîté à mi-bois sur les têtes de membrure, à l'intérieur et au niveau du can supérieur du portol.

    (3) Taked roeñvat : tolet.

    (1979) VSDZ 16. (Douarnenez) aze er gour-ivin oa plas evit lakaat an takijoù-roñed, tr. (p. 185) «Tu avais le gourivin aussi où tu rangeais tes tolets.»

    II. (agriculture) Forte ferrure sur les brancards dans laquelle s'insèrent les montants qui maintiennent les côtés de la charrette.

    (1987) GOEM 174. Les côtés [de la charrette] sont cloués sur quatres montants, qui s'insérent dans de fortes ferrures, takejou, boulonnées sur les brancards.

  • takedie
    takedie

    interj. Sapristi, juron euphémique pour « sakredie » cf. takendien

    (1917) KRVT 252/2d. Takedie, eme Jakez ! aesoc'h eo d'in o gwerza sur.

  • takendien
    takendien

    interj. Juron euphémique pour «sakredie». cf. takedie

    (1922) BUBR 18/205. Ah ! Takendien ! Hennez eo va mab-bihan avad, hennez eo !...

  • takeneat / takeneiñ
    takeneat / takeneiñ

    v.

    (1) V. intr. Ruminer.

    (1732) GReg 834b. Ruminer, remâcher, tr. «Van[netois] tacqeneeiñ.» ●(1744) L'Arm 344a. Ruminer, tr. «Taquenéein

    (1849) LLB 1320. de hober boleu moen ha de dakenéein.

    (1907) VBFV.bf 74a. takenéat, –éein, tr. «ruminer.»

    (2) V. tr. d. =

    (1934) MAAZ 150. Hir amzér é chom beziùet de sellet doh er mor, ha dré bep diù uéh, é takon étré é zent : «Nag a zeur ! Nag a zeur ! Darz ar darz ! Nag a zeur !»

  • takeneour
    takeneour

    adj. Ruminant.

    (1931) DIHU 245/354. gourvéein èl ul lon-takenour.

  • takeneüs
    takeneüs

    adj.

    (1) Ruminant.

    (1744) L'Arm 344a. Ruminant, te, tr. «Taquenéuss

    (2) sens fig. Pensif.

    (1744) L'Arm 276b. Pensant, te, tr. «Taquenéuss

  • takenn
    takenn

    f. & pron. –où

    I. F.

    (1) (en plt d'un liquide) Goutte.

    (1732) GReg 465a. Goute, parcelle d'eau, tr. «taquenn. p. taqenno. (Ce dernier mot n'est qu'en Treg[uier].»

    (1834) SIM 133. eiz pe zeg taqen amoniac. ●(1857) HTB 121. eun daken tom-skot. ●(1868) GBI II 520. Ter zakenn wad a zo strinket, tr. «Trois goutte de sang en jaillirent.» ●(1876) TDE.BF 601a. Takenn, s. f. T[regor], tr. «Petit quantité de liquide, goutte de liquide.»

    (1908) PIGO II 142. an takennou goad a strimp. ●(1910) YPAG 3. Red eo reuzi : tremen hep taken, kât dismegans, ha labourat gwasoc'h 'vit eur c'hi.

    (2) (en plt de fumée) Goutte.

    (1910) MBJL 76. Taken voged ebet.

    (3) Macule (de lèpre).

    (1832) MOY.ms 140. diou daquen l'aour, tr. (GMB 372) «deux taches de lèpre.»

    II. Pron. ind.[avec les v. «apprendre, trouver, voir, dire, dormir» au négat.] Rien, goutte.

    (1732) GReg 465b. Goute, point du tout, tr. «taqen.» ●Je ne vois goute, tr. «ne vellan taqenn

    (1849) GBI I 34. takenn n' 'm euz kousket, tr. «je n'ai dormi goutte.» ●(18--) SBI II 86. 'N noz tremen, na gouskis takenn, tr. «La nuit passée, je ne dormis goutte.»

    (1900) KAKE 93. ne zeskis taken. ●(1909) FHAB Gwengolo 277. ha pa ielo da gofes ne gavo taken da lavaret ? ●(1913) NECH 3. ne vije bet gwelet taken da greiste. ●(1919) BUBR 3/66. Mont a reomp e-barz, war-daston, penegwir na weler taken. ●(1931) VALL 660b. Rien ; désignant une très petite quantité dans une phrase négative, tr. «takenn f.»

    III. Tremen hep takenn : ne pas boire, se dispenser de boire.

    (1910) YPAG 3. Red eo reuzi : tremen hep taken, kât dismegans, ha labourat gwasoc’h ’vit eur c’hi.

  • takenn-ha-takenn
    takenn-ha-takenn

    adv. Goutte à goutte.

    (1732) GReg 465a. Goute-à-goute, tr. «taqeñ-a-taqenn

    (1902) PIGO I 74. eun dorchen a oa war an dôlen, o tiveran taken ha taken er penton.

  • takennet
    takennet

    adj.

    (1) Taché.

    (1907) DRSP 77. saë wenn ho padisiant / Takennet gant ho koad.

    (2) par ext. Parsemé.

    (1907) VROJ 59. Pa vez takennet ar ieot tener / Gant ar bokedigou ken gaë.

  • takenniñ
    takenniñ

    v. intr. Couler goutte à goutte.

    (1931) VALL 193b. Dégoutter, tr. «takenniñ T[régor].»

  • taker
    taker

    interj. Forme adoucie de «sakre».

    (1929) MKRN 105. Taker paotr ! a lare Kerneo-goz en eur gemer eur guennegadig dour e ti Loeiz... tr. «Cré mon gas !»

  • takerbi
    takerbi

    interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    (1929) MKRN 112. Takerbi ! eme Loeiz an Ny, egiz lar Gwillou, me gred eo oeit kentoc'h da varc'hadour loaiou.

  • takez
    takez

    coll. (cuisine)

    (1) Galettes de pommes de terre.

    (1941) ARVR 21/4b. Aoza a rae d'eomp ivez eur seurt krampoez avalou-douar friket tano, fritet war ar balarenn, a raer anezo e Montroulez «takaz» pe «takez».

    (2) Dernières crêpes que l'on fait.

    (1890) MOA 194a. Crêpe, s. f. La dernière, qui est ordinairement, ou trop cuite, ou trop petite, takezen, f., pl. takez (T) m. pl.

  • takezenn
    takezenn

    f.

    (1) Dernière crêpe que l'on fait.

    (1890) MOA 194a. Crêpe, s. f. La dernière, qui est ordinairement, ou trop cuite, ou trop petite, takezen, f., pl. takez (T) m. pl.

    (2) sens fig. Imbécile.

    (1890) MOA 299a. Imbécile En Trég[or] on dit, par ironie, takezen, f. pl. m. irr. takez.

  • takiñ
    takiñ

    v. intr. (?) S'abattre (?).

    (1984) HBPD 112. er réglen-sé (…) prest de dakein ar dorn pétrement hoah ar pen en hani kablus.

  • tako
    tako

    m. Eau de vie.

    (1907) FHAB Du 277. eur banne «tako». ●(1908) FHAB Gwengolo 268. An tri banne tako a oue gorrennet en eur c'houzougad. ●(1909) FHAB Genver 14. Fanch an ti-all a lavare n'euz ket pell d'e wreg a oa o tiskarga ur banne tako dezan : «Henman a zo yaouank, eme Fanch da gredi eo, ker bihan all m'eo !» ●(1909) FHAB Mezheven 182. meur a vanne tako hen doa sunet dija, anat ! ●(1937) ALMA 98. 'vit eur banne «tako».

  • takon .1
    takon .1

    m. –où

    I. Rapiéçure.

    (1744) L'Arm 284a. Piece (…) Qu'on met à rapetasser, tr. «Tacon.. eu

    (1876) TDE.BF 601a. Takon, s. m., tr. «Pièce pour raccommoder des vêtements, des souliers, des ustensiles de cuisine, comme casseroles, etc. ; pl. ou

    (1907) VBFV.bf 74a. takon, m. pl. eu, tr. «pièce (pour raccomoder).» ●(1942) DADO 7. Gwisket eo gant eur c’hoz stammenn dislivet hag eur bragou gant meur a dakon. ●(1955) VBRU 43. brageier n'int nemet frezel war dakon.

    II. sens fig.

    (1) (météorologie) Gros nuage.

    (1907) AVKA 142. Pa welet un takon er c'huz-heol, e laret dioustu : glao a zo arru, ha dont a ra. ●(1920) KZVr 362 - 08/02/20. tapon, takon, tr. «gros nuage (Plourivo).»

    (2) Takon besk : lièvre.

    (1870) MBR 146-148. evel eur gadouner, diouz ar pardaez, pa vez daou dakoun besk gant-han enn he zac'h, tr. «comme un chasseur de lièvres, vers le soir, quand il rentre au logis ave deux pièces sans queue (1) dans sa gibecière. (1) Le lièvre, comme on sait, n'a pas de queue.»

  • takon .2
    takon .2

    m. –ed Taquin.

    (1732) GReg 18b. Celui qui agace, tr. «tacon. p. tacoñned

  • takonañ / takonat / takoniñ .1
    takonañ / takonat / takoniñ .1

    v. tr. d.

    (1) Rapiécer.

    (1659) SCger 100a. rabiller, tr. «taconni.» ●173b. taconni, tr. «rapetacer.» ●(1744) L'Arm 284a. Mettre des pieces, tr. «Taconnein

    (1866) FHB 95/342a. Taconat a rea he unan he zillad, ha seul divalaoc'h e veze he daconerez, seul vui e plijent dezhan. ●(1876) TDE.BF 601a. Takona, v. a., tr. «Rapiécer, mettre des pièces aux vêtements, aux souliers, aux casseroles.»

    (1907) VBFV.bf 74a. takonat, –ein, tr. «rapiécer, raccomoder.» ●(1925) BILZ 107. gwriat eur gouel freget pe he zakoni. ●(1957) AMAH 140. N'am boa ket arc'hant da brenañ ur re nevez, ha tu ebet ne ouien d'o zakoniñ.

    (2) par ext. Réparer, rhabiller.

    (1891) CLM 88. En treu couh-cé, ean ou auz, ou zacon, hag ou laq é stad vad.

  • takonat
    takonat

    voir takonañ

  • takoner
    takoner

    m. –ion Rhabilleur, rapiéceur.

    (1744) L'Arm 166a. Fripier (…) Qui raccommode les chausses, tr. «Taconnour

    (1876) TDE.BF 601a. Takoner, s. m., tr. «Savetier; pl. ien. On le dit aussi d'un fripier qui fait métier de réparer de réparer les vieux vêtements pour les revendre.»

    (1907) VBFV.bf 74a. takonour, m. pl. –erion, tr. «rhabilleur.»

  • takonerez
    takonerez

    f. –ed Fripière.

    (1876) TDE.BF 601a. Takonerez, s. f., tr. «Fripière ; pl. ed

  • takonerezh
    takonerezh

    m.

    (1) Action de rapiécer des vêtements.

    (1866) FHB 95/342a. Taconat a rea he unan he zillad, ha seul divalaoc'h e veze he daconerez, seul vui e plijent dezhan.

    (2) Vêtements rapiécés.

    (1867) FHB 136/254b. eur bern takounerez mad a veac'h d'ar revanderezet.

  • takonet
    takonet

    adj.

    (1) Rapiécé.

    (1894) BUZmornik 160. Evelse oa ken takounet [he zae].

    (2) Mil dakonet : rapiécé de partout.

    (1928) BFSA 262. eur gwiskamant hepken, mildakonet, dindan ha war-c'horre.

  • takoniñ .1
    takoniñ .1

    voir takeneat

  • takoniñ .2
    takoniñ .2

    voir takonañ

  • takot
    takot

    s. A-dakot : en tapinois, en catimini.

    (1906) HPSA 30. é hobér elsé é berhinded a dakot. ●(1912) BUEV 4. Er franmasoned, én ur labourat a dakot, èl perpet, en doé lakeit de goéh ar er vro ol en trebilleu-sé. 10. e oé bet laret dehé, pep hani a dakot ha d'é du. ●(1931) VALL 727b. Tapinois (en), tr. «V[annetais] a-dakot.» ●(1934) BRUS 123. En tapinois, tr. «a dakot.» ●(1939) ANNI 20. Sellet hui a dakot doh er merhed iouank-sé.

  • takotat
    takotat

    v. intr. Agir en tapinois.

    (1919) DBFVsup 66b. takotat, tr. «agir en tapinois.»

  • takotour
    takotour

    m. –ion Sournois.

    (1919) DBFVsup 66b. takotour, tr. «qui agit d'une manière dissimulée, sournois.»

  • takouer
    takouer

    m. Taquoir.

    (1914) DFBP 318b. Taquoir, s.m., tr. «Takouer

  • taku
    taku

    m. (marine) Tapecul.

    (1979) VSDZ 32. (Douarnenez) Ur wern e-kreiz : an taku pe ar fok hag ar ouel vras, ha goude-se vie taolet ar flechenn el laez… Ar skloup'noe ket tamm gwern taku anezhañ, tr. (p. 201) «Il y avait un mât au milieu : on hissait le foc et le tapecul, la grand'voile et le (lire : la) flèche ensuite. Le sloup n'avait pas de mât de tapecul.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...