Recherche 'talar...' : 20 mots trouvés
Page 1 : de talar-1 (1) à talarper (20) :- talar .1talar .1
f. –où
I.
(1) (agriculture) Chaintre, sillon perpendiculaire aux autres en bout de champ.
●(1698) OUIS 176. cinq sillons de terre en labour situés au terrain Porz Mean, ayant son talar aux deux bouts. ●(1732) GReg 868a. Sillon de travers aux deux bouts d'un champs charrué, tr. «Talazr. p. talazrou.»
●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Telar, talar ed, tr. «sillon perpendiculaire aux autres.» Dastumet de Vleimor. ●(1931) VALL 693a. Sillon extrême, tr. «talar m. (f. C[ornouaille]) pl. ou.»
(2) [plur.] (religion) Les quatres premiers jours de Carême.
●(1732) GReg 136a. Les 4 premiers jours de Carême, tr. «An talazrou. Van[netois] en talareü.»
II. [plur.]
(1) Ober e dalarou // Ober e dalarou diwezhañ // Bezañ war e dalaroù : mourir, quitter... Cf. VALLsup 78 qui donne le gallois : Yr wyf yn tennu tua'r dalar
●(1878) SVE 606. Mont da ober e dalarou, tr. L.-F. Salvet «Etre en train de faire ses sillons de la fin. (Avoir fait son temps. Etre un homme coulé, perdu, ruiné.)» ●(1890) MOA 100 (L). Il est aux abois, tr. J. Moal «oc'h ober he dalarou ema (fam.)»
●(1931) VALL 14. Être à l'agonie, tr. F. Vallée «ober e dalarou fam.» ●(1935) ANTO 125 (T) *Paotr Juluen. Met tonket ez oa e tleent eno evit mat ober o zalarou, kuitaat ar bed-mañ, evit koueza etre diouvrec'h Erwanig Plouillo, an Añkou. ●174. N'em boa ken nemet ober ma zalarou. Ha me da gimiadi, gant mil bennoz ha trugarez. ●(1955) STBJ 91 (K) Y. ar Gow. Strafuilhet e oa re an ti, ma mamm ha ma maeronez dreist-holl, rak krediñ a reent emeden oc'h ober ma zalarou diweza. ●(1958) BRUD 5/45 (L) *Mab an Dig. «Gwelloh eo deoh, aotrou Person, mond dioustu da weled Marianna Kerognan, rag me gav din ema-hi oh ober he zalarou.» ●(1970) BHAF 112 (T) E. ar Barzhig. Pa oe an tan war e zalarou. ●126. ne dalvezo ket eul louf-ki va stad hag eur miz goude e vin war va zalarou. ●243. Med me, Kaledoni, a lavar dit ez ez memez tra d'ober da dalarou, ken sur evel ez on sur n'hell ket eur bramm drailla din toull ma reor...
(2) An talaroù da ober : le travail qui reste à finir.
●(1923) AAKL 38 (L) Y.-V. Perrot. N'euz nemed an talarou da ober ken hag arabad mankout warno. ●(1958) BRUD 5/45 (L) *Mab an Dig. Ouspenn eunneg eur oa p'oa greet ganin an talarou. / Eur banne kafe, aotrou Kure ? eme Vari ? / Ya, ma kirit.
- talar .3talar .3
m. (argot de La Roche-Derrien)
(1) Repas.
●(1885) ARN 33. Repas. – Br. Pred. Arg[ot] : Talar. ●(1893) RECe xiv 268. dem arok d'ober eun taler gourt. ●269. Mes red mad oa ober eun talar gourd.
●(1975) BAHE 87/4. Chom ez koazez, gwaier, hag echu gant da dalar. ●14. Talar : pred.
(2) Talar kreiz : repas de midi.
●(1885) ARN 33. Voici les quatre repas habituels : Déjeuner. Br. : lein. Arg[ot] talar minik. – Dîner. Br. : mern. Arg[ot] talar kreiz (repas du milieu, de midi). Collation. Br. : advern. Arg[ot] Arg[ot] talar bihan, petit repas. Bihan est breton ; minik est argot. Souper. Br. koan. Arg[ot] : talar-noter (repas de la nuit, du soir).
●(1975) BAHE 87/9. un dornad ez an da ledañ, paour, chom gant da dalar-kreiz. ●14. Talar-kreiz : merenn.
(3) Talar noter : repas du soir.
●(1885) ARN 33. Voici les quatre repas habituels : Déjeuner. Br. : lein. Arg[ot] talar minik. – Dîner. Br. : mern. Arg[ot] talar kreiz (repas du milieu, de midi). Collation. Br. : advern. Arg[ot] Arg[ot] talar bihan, petit repas. Bihan est breton ; minik est argot. Souper. Br. koan. Arg[ot] : talar-noter (repas de la nuit, du soir). ●(1893) RECe xiv 270. M. Quellien donne lui-même talar-noter, souper, = repas de nuit, tout en disant que plusieurs veulent que ce soit réellement «repas de notaire».
(4) Talar minik : déjeuner.
●(1885) ARN 33. Voici les quatre repas habituels : Déjeuner. Br. : lein. Arg[ot] talar minik. – Dîner. Br. : mern. Arg[ot] talar kreiz (repas du milieu, de midi). Collation. Br. : advern. Arg[ot] Arg[ot] talar bihan, petit repas. Bihan est breton ; minik est argot. Souper. Br. koan. Arg[ot] : talar-noter (repas de la nuit, du soir).
(5) Talar bihan : collation.
●(1885) ARN 33. Voici les quatre repas habituels : Déjeuner. Br. : lein. Arg[ot] talar minik. – Dîner. Br. : mern. Arg[ot] talar kreiz (repas du milieu, de midi). Collation. Br. : advern. Arg[ot] Arg[ot] talar bihan, petit repas. Bihan est breton ; minik est argot. Souper. Br. koan. Arg[ot] : talar-noter (repas de la nuit, du soir).
- talar / tarar .2talar / tarar .2
m. –où Tarière.
I.
●(1499) Ca 193b. Tarazr. g. taryere a percier. ●(1633) Nom 196b. Terebra : tariere, taraut : talaëzr, guimelet.
●(1659) SCger 115b. tariere, tr. «talazr.» ●124b. virbrequin, tr. «talazr.» ●174a. tarazr, tr. «tariere.» ●(1732) GReg 907a. Tariere, ou teriere, tr. «Talazr. p. talazrou. tarazr. p. tarazrou. talaër. p. talaërou. Van[netois] tarér. p. tareréü. terér. p. tereréü.»
●(1849) LLB 103. Ul lah a eih troeted toulet ged un tarèr.
II. Bezañ toulloù talar en e benn : ne pas être bouché, comprendre.
●(1931) VALL 74. Je ne suis pas bouché, tr. F. Vallée, «n'eus ket a doullou talar em penn.»
- talar-gwi / tarar-gwitalar-gwi / tarar-gwi
m. Outil de sabotier.
●(1982) HYZH 147/21. (Treboull) An talar «gwi» hag an talar «pon».
- talar-loa / tarar-loatalar-loa / tarar-loa
m. Cuillère de sabotier.
●(1984) ECDR 93. Gant an taler e rae un toull e-barzh, ha gant an taler loa, heñvel ouzh ul loa e penn, lemm deus ar c'hostezioù, e vrasae an toull.
- talar-pon / tarar-pontalar-pon / tarar-pon
m. Outil de sabotier.
●(1982) HYZH 147/21. (Treboull) An talar «gwi» hag an talar «pon».
- talar-tro / tarar-trotalar-tro / tarar-tro
m. Vilebrequin.
●(1732) GReg 960b. Vilebrequin, ou virebrequin, outil à percer, tr. «talazr-tro. p. talazr-ou-tro.» ●(17--) BMa 1094-1095. Querchet dimé eur guiberet / Pe eun talar tro mar queret, tr. «Allez me chercher un gibelet / Ou un vilbrequin si vous voulez.»
●(1934) BRUS 277. Le vilbrequin, tr. «en tarér-dro.»
- talarat .1
- talarat / tararat .2talarat / tararat .2
v. Forer à l'aide d'une tarière
●(18--) SAQ II 105-106. Arabat talarad hebken. Red eo lakaat bicher nevez [er skeul].
- talaregtalareg
m. –ed (ichtyonymie) Lançon.
●(1732) GReg 10a. Achée de mer, lançon, qui se mange, & qui sert d'appât, tr. «Talareg. p. Talaregued.» ●(1752) PEll 854. Talarec est, selon M. Roussel un petit poisson, que les Pêcheurs Fr. nomment Lançon, qui sert d'appât aux plus gros.
●(1924) BILZbubr 46/1088. o klask kontelleged, malkoned, tareleged. ●(1979) VSDZ 98. (Douarnenez) Taladreg, marc'h-agwi, tout an dra-se zo memes-tra, tr. (p. 262) «Les lançons et les équilles sont les mêmes poissons.»
- talaregenntalaregenn
f. (ichtyonymie) Lançon.
●(1979) VSDZ 98. (Douarnenez) An daladregenn 'neus ur penn kalz berroc'h'vit ar marc'h-agwi, tr. (p. 262) «Le lançon a une tête beaucoup plus courte que l'équille.»
- talaregetatalaregeta
v. intr.
I. Pêcher des lançons.
●(1732) GReg 10a. Tirer ces grosses achées du sable avec une faucille, tr. «talaregueta.»
II. Kas da dalaregeta : évacuer, dégager.
●(1957) (T) *Jarl Priel AMAH 55. Rak kaer hon devoa blejal «Nadién poyassa !» bep tro e vezemp kaset da dalaregeta.
- talaregetaertalaregetaer
m. –ion Pêcheur de lançons.
●(1732) GReg 10a. Celui qui tire les lançons du sable, tr. «Talaregueter. p. talareguetéryen.»
- talaregetaerezhtalaregetaerezh
m. Action de pêcher des lançons.
●(1732) GReg 10a. L'action de les tirer [talaregued], tr. «Talaregueterez.»
- talarektalarek
adj.
(1) Attr./Épith. (Yeux, regard) perçant.
●(1896) GMB 673. On dit en pet[it] tréc[orois] daoulagad talèrek petits yeux perçants.
●(1900) KZVr 112 - 01/04/00. Talarek, ober sellou talarek, eo ober sellou put, rond, euz-eeun. ●(1917) LZBt Gouere 44. taladek e zello e tiskwele d'in eur vegen douar. ●(1931) VALL 547b. (yeux) perçant, tr. «talarek.»
(2) Adv. =
●(1900) KZVr 112 - 01/04/00. Talarek, sellet talarek, eo ober sellou put, rond, euz-eeun. ●(1918) LZBt Mae 9. o sellet taladek an eil ous egile.
- talarenntalarenn
f. (agriculture)
(1) Chaintre, sillon perpendiculaire aux autres en bout de champ.
●(1931) VALL 693a. Sillon extrême, tr. «talarenn m. T[regor] f.»
(2) Creux pour l'eau dans le labourage à plat.
●(1931) VALL 693a. talarenn T[regor] f. (s'emploie aussi pour un creux pour l'eau dans le labourage à plat).
- talarerez / tararereztalarerez / tararerez
f. –ioù Perceuse.
●(1931) VALL 547b. Perceuse machine à percer, tr. «talarerez f.»
- talari
- talariñtalariñ
v. (argot de La Roche-Derrien) Prendre son repas.
●(1885) ARN 32. Manger. – Br. Debi ou dibi. Arg[ot] : 1. C'housa. 2. Taleri. ●33. Repas. – Br. Pred. Arg[ot] : Talar. De là le verbe taleri, prendre son repas.
- talarpertalarper
m. –ion Retardataire.
●(1958) BRUD 5/77. Talarperien demeuz beb bro. (...) Talarperien = Ar re a vez diwezat atao.