Recherche 'terzhienn...' : 23 mots trouvés

• terzhienn
  terzhienn

  f. –où

  I.

  A. (pathologie)

  (1) Fièvre.

  ●(1499) Ca 196a. Terzyen. g. fieure. ●(c.1500) Cb [terzyenn]. Terzyenn. g. fieure. ●g. petite fieure. b. terzyenic. ●g. auoir fieure. b. caffout terzyen. ●g. par fieure. b. dre terzyen. ●g. fieures. b. terzyenou. ●(1612) Cnf 25a. Iachat cleffueiou pé terzyennou. ●(1633) Nom 266a. Febris : la fieure : an terzyen.

  ●(1659) SCger 57b. fievre, tr. «terzien.» ●(c.1687) VEach 97. Entre an oll Terzyenou, nedeüx nigun quer poanyus, quer padel quen, dangerus, na quen incurabl euel an terzyen quarter. ●(c.1718) CHal.ms i. La fieure s'appaise, tr. «bihannat, dideerein ara en darian.» ●(1732) GReg 410b. Fievre, tr. «Terzyenn. p. terzyénnou. Van[netois] terhyan. p. tarhyan. pp. ëu.»

  ●(1804) RPF 40. guet ur fuli ag en deryan. ●(1838) OVD 159. un derhian estrange. ●(1849) LLB 237. minour er Gili zou mâlet t'en derhian. ●(1869) FHB 229/160a. Ne falle ket din evit seul a ve, ho kuelet o paka terchen. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 178. Arlerh é tas terhenieu.

  ●(1907) AVKA 51. klanv gan eur gwall derjen. ­●(1915) MMED 371. pa oa goasket gant an derzien. ●(1915) HBPR 115. skoet gant eur barrad tersien fall. ●(1954) VAZA 90. met un derzhienn spontus a oa gantañ ha tennañ a reas e huanadenn diwezhañ er c’harr dre dan war hent an ospital.

  (2) Fo an derzhienn : ardeur de la fièvre.

  ●(18--) SAQ I 171. eun den klanv var he vele, o trei hag o tistrei e kreiz fô an derzien.

  (3) Amenat/Terriñ an derzhienn : juguler, couper, faire tomber la fièvre.

  ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 119. aménat é derhian. ●(1872) ROU 73b. Amortir l'ardeur de la fièvre, tr. «terri an dersien.»

  (4) Diflammañ/Distanañ an derzhienn : éteindre l’ardeur la fièvre.

  ●(1790) MG 34. En dud-ce e losq ou halon guet en ivage, hac a pe grog en derhian én ur horv darihuét el-ce, n'en dès moyand erbet d'en distannein.

  ●(1872) ROU 73b. Amortir l'ardeur de la fièvre, tr. «diflamma, distana an dersien.»

  (5) Krenañ an derzhienn : trembler de fièvre.

  ●(1879) BMN 306. D'an oad a nao pe zeg vloaz, e crenen bemdez an dersien.

  ●(1910) MAKE 83. setu Herve Stroalleg o krena an derzien. ●(1925) BUAZmadeg 25. Eur veach eat en he di e krenaz an dersien vraz. ●528. krena a reas an dersien eun nebeud deveziou.

  (6) Bezañ gant an derzhienn : avoir la fièvre.

  ●(1911) BUAZperrot 72. dalc'h mat atô e veze gant ar boan-benn hag aliez gant an dersien.

  (7) Bezañ an derzhienn war ub. : avoir la fièvre.

  ●(1909) KTLR 131. William, an derchen var-n-han a glemme gant dizesper.

  (8) Terzhienn jav : fièvre de cheval.

  ●(1932) BRTG 14. Na bout e vehè tregont terhien jaù ar me hein ne vehè ket goah dein.

  (9) Poazh gant an derzhienn : brûlant de fièvre.

  ●(1910) DIHU 62/126. er heh pautr (…) poah get en derhian.

  B. fam. Terzhienn an didalvez : la flemme.

  ●(1732) GReg 411a. Fievre de veau, tr. «terzyenn an didalvez.»

  ●(1955) VBRU 10. Dre ma kred dezho ez on skoet gant terzhienn an didalvez. ●(1957) AMAH 219. Skoet a-vihanik gant derzhienn an didalvez.

  II. (botanique) Louzaouenn-an-derzhienn : centaurée.

  ●(1934) BRUS 264. La centaurée, tr. «lezeuen en derhian.»

  III. Kouezhañ eus an derzhienn-domm en droug-sant : tomber de fièvre en chaud mal.

  ●(1889) ISV 307 (L) G. Morvan. Peleac'h ez eot-tu neuze da glask louzou evit scuba an traou euz ar bed, evit parea an dud a veler bemdez, evel a lavar egile, o coeza euz an derzien dom e drouk-sant ?

• terzhienn-alter
  terzhienn-alter

  f. Délire.

  ●(1942) VALLsup 49b. pris du délire dans la fièvre, tr. «savet an derzienn-alter d'e benn.»

• terzhienn-difoeltr
  terzhienn-difoeltr

  f. =

  ●(1982) HYZH 147/41. (Treboull) an derzhienn-difoeltr hag eo bet marv ma zad ganti.

• terzhienn-domm
  terzhienn-domm

  f. Fièvre chaude.

  ●(1633) Nom 266b. Causus, febris ardens : fieure chaude : terzyen tomm.

  ●(1838) OVD 268. un dén en dès en derhian duêm. ●(1857) HTB 213. gant an derjen tom ha gant ar rudel. ●(1859) MMN 117. an derzien dom, ar c'holera.

  ●(1982) TKRH 169. An derzhienn-domm a oa oc'h ober he reuz en amzer-se.

• terzhienn-duilh
  terzhienn-duilh

  f. =

  ●(1982) HYZH 147/42. (Treboull) an derzhienn-duilh… Petra eo, n'ouzon ket petra eo 'vat. An dra-se vie pa pie paket yen.

• terzhienn-foll
  terzhienn-foll

  f. =

  ●(1939) MGGD 14. War e wele e chomas a-stok hag an derzienn foll a grogas ennañ. ●(1964) YHAO 136. evel ma vije bet an derzhienn-foll ganti.

• terzhienn-gart
  terzhienn-gart

  f. Fièvre quarte.

  ●(1879) BAN 211. clanv abaoue meur a viz gant an derzien kart.

• terzhienn-garter / -gartier
  terzhienn-garter / -gartier

  f. Fièvre quarte.

  ●(c.1500) Cb [terzyenn]. Jtem hec quartana / e. gal. fieure quartaine. b. terzyen quarter. ●(1633) Nom 266a. Quartana febris, quam Saturni filiam nominauit antiquitas, quadrimi circuitus febris : la fieure quarte : an terzyen quarter.

  ●(c.1687) VEach 97. Entre an oll Terzyenou, nedeüx nigun quer poanyus, quer padel quen, dangerus, na quen incurabl euel an terzyen quarter.

  ●(18--) PEN 91/203. me meï zo eiz mis zo gant an derjen kartier.

• terzhienn-gousk
  terzhienn-gousk

  f. Léthargie.

  ●(1732) GReg 569b. Lethargie, maladie, tr. «Terzyenn-gousq. an derzyenn-gousq.»

  ●(1866) FHB 88/282a. Ar buguel-ze a voa bet fall gant an derzien-gousk. ●(1866) FHB 92/316b. An derjen-gousk a grogaz ive en-hi. ●(1889) ISV 133. gant meur a glenved, ha dreist oll gant an derzien gousk.

• terzhienn-grin
  terzhienn-grin

  f. Phtisie.

  ●(1872) DJL 19. Neur skoï var he beultrin, ken tu an derrien-gren da Jakez.

  ●(1931) VALL 556b. Phtisie, tr. «terzienn-grin f. pl. terziennou-krin.»

• terzhienn-janus
  terzhienn-janus

  f. Jaunisse.

  ●(1659) SCger 68a. iaunisse, tr. «terzien iauniss.» ●(1732) GReg 509b. Jaunisse, maladie qui rend jaune, qui vient d'un degorgement de bile, tr. «Terzyenn janus.»

• terzhienn-laezh
  terzhienn-laezh

  f. Fièvre de lait.

  ●(1869) KTB.ms 14 p 54. Kement-se a zo ann derzienn-leaz, a lâras d'ehan al lezvamm, hag a dremeno hep-dâle.

• terzhienn-ruz
  terzhienn-ruz

  f. Scarlatine.

  ●(1931) VALL 679a. Scarlatine, tr. «terzienn ruz f.»

• terzhienn-skarlatin
  terzhienn-skarlatin

  f. Scarlatine.

  ●(1904) KANNgwital 17/131. tizet gant ar vreac'h, pe an derchen scarlatinn.

• terzhienn-skeud
  terzhienn-skeud

  f. Effroi non motivé.

  ●(1876) TDE.BF 570b. Tersienn skeud, tr. «frayeur sans motif.» ●Kaout tersienn skeud, tr. «avoir peur de son ombre.» ●(1890) MOA 231a. Qui est effrayé sans motif, tr. «kroget ann dersienn skeud enn-han.»

• terzhienn-spagnol
  terzhienn-spagnol

  f. Grippe espagnole.

  ●(1942) DRAN 94. Prederietoc’h edont gant an derzienn spagnol a rae he reuz en o metou, abaoe m’oant erruet dre amañ.

• terzhienn-velen
  terzhienn-velen

  f. Fièvre jaune.

  ●(1866) FHB 86/267a. sammet an drederen eus a dud ar vro gant an derzien velen. ●(1868) FHB 169/103b. e varf ive cals tud gant an derzien velen ha gant ar c'holera.

  ●(1920) AMJV 59. an dersien velen a deuas da c'houde da spounta an dud.

• terzhienn-vouzar
  terzhienn-vouzar

  f. =

  ●(1867) BUE 140. taget d'ann oad a dri bla gant eunn derjen vouzar.

• terzhienn-vurbuennek
  terzhienn-vurbuennek

  f. Fièvre aphteuse.

  ●(1866) FHB 71/149a. ar vurbüen, an derchen burbuennoc, harg ar borbolen malicius a seblante beza choaset ho demeuranç e gorre Kerne.

• terzhiennañ
  terzhiennañ

  v. intr. Avoir la fièvre.

  ●(c.1500) Cb [terzyenn]. Jtem febricito / as. et febricitor / aris. depo. b. terzyenaff.

  ●(1732) GReg 411a. Avoir la fievre, tr. «Terzyénna. pr. terzyénnet.»

• terzhienneg
  terzhienneg

  m. Homme qui a la fièvre.

  ●(1909) FHAB Mae 133. Hor stad a zo henvel ouz hini eun terziennec hag a jom poaniet gant ar zec'hed.

• terzhiennek
  terzhiennek

  adj. Fièvreux.

  ●(1732) GReg 411b. Fievreux, euse, qui donne la fievre, tr. «terzyénnecq. Van[netois] terhyanecq. tarhyanecq.»

• terzhiennus
  terzhiennus

  adj.

  (1) Fiévreux.

  ●(c.1500) Cb. [terzyenn] ga. frilleux / ou plain de fieures/ ou de froit. b. terzyenus / riouec.

  ●(1838) OVD 248. é imur hantér-fol ha teriannus.

  (2) Qui donne de la fièvre.

  ●(1732) GReg 411b. Fievreux, euse, qui donne la fievre, tr. «terzyénnus.»

  ●(1929) SVBV 114. Temz-hin Madagaskar a zo terzienius.