Recherche 'teuz...' : 23 mots trouvés
Page 1 : de teuz-1 (1) à teuzusted (23) :- teuz .1teuz .1
adj. Fondu.
●(1499) Ca 121a. [lardaff] Jtez hoc sagimen inis. g. oynt saing b. lart teuz. ●(1633) Nom 55a. Liquamen : graisse, ou sein fondu : bloanec, pe lard teuz.
●(1732) GReg 425a. De l'or fondu, tr. «Aour teuz.» ●Fonte, métail fondu, tr. «metal teuz.»
●(1876) TDE.BF 616a. Teuz, adj., tr. «Fondu.» ●Lart teuz, tr. «saindoux.» ●Houarn teuz, tr. «fonte de fer, fer fondu.»
- teuz .2teuz .2
m.
I.
A.
(1) Fonte.
●(1744) L'Arm 160b. Fonte, tr. «Taye. m.»
●(1911) BUAZperrot 416. aour o tont eus an teuz.
(2) Kas d'an teuz : porter à la fonte.
●(1915) HBPR 122. ma vo dastumet kleier an ilizou ha kaset d'an teuz d'ober kanoliou. ●(1933) FHAB Gwengolo 387. ar c'hleier kaset d'an teuz.
(3) Ober udb. dre deuz : fabriquer par fusion.
●(1834) KKK 48. a veur a bez kanol gréat dre deuz. ●(1871) FHB 310/387a. Ar c'hloc'h-ze (...) n'oa ket bet great avad dre deuz, mes a daoliou morzol.
B. sens fig.
(1) Kaerat teuz =
●(1732) GReg 11b. O la belle action ! tr. «caërà teuz ! ! (de teuz, fonte.).»
(2) Mont e teuz : disparaître.
●(18--) SAQ I 88-89. Ar vuez a ia e teuz evel an hent great er mor gant liven ar vag o tremen. ●143. Ho desirou a ia e teuz. ●166. ho c'holl beadra eat e teuz.
C. Fonte (métal).
●(1732) GReg 425a. Fonte, métail fondu, tr. «Teuz.» ●Cloche de fonte, tr. «Cloc'h teuz.» ●Marmite de fonte, tr. «Pod teuz.»
●(1867) FHB 143/306a. Ar skeuden-ze zo great e teuz.
II. Un teuz : un délice.
●(1947) YNVL 97. Gast ! Mat eo, un teuz ! Ha c'hwek, ha saourus, ha tomm ! ●(1974) SKVT III 85. Un teuz, pa lavaran dit !
III. (volcanologie) Maen-teuz : lave, magma.
●(1951) BLBR 34/22. derc'hel a ra ar menez-tan-se da zisteurel maen-teuz.
- teuz .3teuz .3
m. –ed, –ioù, –où
(1) Fantôme.
●(1633) Nom 280a. Spectrum, visum : phantosme, vision : teuz, lutin, buguel-nos, vision.
●(1732) GReg 367b. Esprit folet, lutin, tr. «Teuz. p. teuzyou.» ●(1799) CAm 40. Dans les cantons environnant Morlaix, on craint des génies nommés Teuss. ●248. Le Teus ou le Buguel-nos est un démon, un esprit bienfaisant, vêtu de blanc, d'une taille gigantesque qui croît encore quand on l'approche.
●(1732) GReg 367b. Esprit folet, lutin, tr. «Teuz. p. teuzyou.»
●(1834) SIM 92. Bremâ so meur a vloavez e clêvet un teuz a rede an nôs dre K… ●(1847) FVR 123. Evel ma tostae bepred ann Teuz, e loskaz ar c'hemener eur griaden. ●(1866) BOM 32. Ne gred ket, tamm, d'ann Diaoulou, / D'ar Bugel Noz, na d'an Teuzou. ●(1872) ROU 104a. Spectre, tr. «Teuz.» ●(1877) EKG I 132. heman a zo eun teuz pe eur spontail bennag. ●133. den n'en deuz c'hoant da veza sammet gand an teuz.
●(1900) KAKE 261. N'euz diaoul e'n ifern, na Teuz var an douar. ●(1905) BOBL Kerzu (d’après KBSA 161). hep aon rak ar gornandoned, na rak an teuzed. ●(1908) FHAB Gwengolo 277. pellât an teuzed, ar c'horriganed hag an ankou. ●(1908) PIGO II 126. Tud, evel teuziou, a zavas prim 'n o zav. ●(1909) FHAB Kerzu 381. en dro d'an tanteziou, tud pe teuziou... ●(1925) FHAB Mezheven 212. Ar re a baee daspren a deue er maez hanter-varo, henvel ouz teuzou euzus.
(2) Intersigne.
●(1932) BSTR 172. an teuz (assaouer e Kerne, intersigne e Gallek) ne reas van.
(3) Teuz-ar-poulied
●(1799) CAm 40. Le Teusarpouliet se présente sous la forme d'un chien, d'une vache, ou d'un autre animal domestique. Tout l'ouvrage de la maison est exécuté par eux comme par nos folets.
- teuz .4teuz .4
m. = (?).
●(1896) LZBt Mae 20. Ar sklav barnet a ve astenet, he gein deuz an douar, eun teuz koad a ve laket a dreuz war he c'houg : hag ar bourrev, he c'hoafr plantet, evid diwal da helpen, a nem zalc'h zon en he zav, eun troad dehan war bep penn deuz an teuz koad.
- teuz-noz
- teuzadennteuzadenn
f. –où Fusion.
●(1926) FHAB Mezheven 209-210. met ar gwir yez, an hini a zavo konsians ar bobl d'hen heul, bep ma savo ivez, eo an hini a vo 'vel eun deuzadenn grêt gant amzer, gant gouziegez ha, dreist-holl, gant an ijin natur eus an holl rann-yezou.
- teuzadurteuzadur
m. Fusion, fondage.
●(c.1500) Cb 86b. [fluaff] Jtem hic liquor / oris. g. liqueur. b. teuzadur.
●(1732) GReg 424b. L'action de fondre, tr. «teuzadur. Van[netois] Téadur. téyadur.» ●(1744) L'Arm 160b. Action de fondre, tr. «Taiadurr.. ureu. m.»
●(1927) GERI.Ern 11. teuzadur, tr. «fusion, chose fondue.»
- teuzaj
- teuzer .1teuzer .1
m. –ion Fondeur.
I.
●(1499) Ca 63b. g. fundeur de metal. b. teuzer.
●(1732) GReg 424b. Fondeur, tr. «Teuzer. p. teuzéryen. Van[netois] téyour. p. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 160b. Fondeur, tr. «Taiourr.. taierion. m.»
●(1876) TDE.BF 616a. Teuzer, s. m., tr. «Fondeur de métaux.»
●(1912) MMPM 146. teuzer gwer euz he vicher.
II. Souezhet evel un teuzer kloc'h : voir kloc'h.
- teuzer .2
- teuzer .3teuzer .3
m.
(1) Un teuzer : succulent, excellent.
●(1986) GEVU v 120. (Pouldahu) Ha vegn mat ! O ! Un teuzar ! tr. «Et ils étaient bons ! O ! Succulents !»
(2) Bezañ an teuzer : être succulent, excellent.
●(1980) HYZH 136/60. (Treboull) ul lodenn gig hag ar souben vie an teuzar neuze. ●62. che, an dra-se a oa an teuzar.
- teuzerc'h
- teuzerezteuzerez
f. Fonte.
●(1732) GReg 425a. Il faut porter cela à la fonte, tr. «Redd eo caçz an dra-ze d'an deuzérez.»
●(18--) SAQ I 58. Eun tamm houarn, dir, koeor, ploum, etc... goloet a skant pe a vergl, a vez taolet en deuzerez, hag a zeu da veza ker pur, ken digemmesk ha biskoaz. ●(18--) SAQ II 394. forniez an deuzerez.
- teuzerezh .1
- teuzerezh .2
- teuzet / teuzietteuzet / teuziet
adj.
I. Fondu.
●(1790) MG 237. plomm taiét. ●(1792) HS 192. ean e rass seüel é creis ur brattel ur Statue à eur téet.
●(1839) BEScrom 272. scùillein plom téét én é vêg. ●(1849) LLB 2145. er hoer taiet. ●(1857) GUG 161. En éerh taiet. ●(1894) BUZmornik 118. ploumm teuzet enn ho ginou.
●(1902) PIGO I 55. ar gwer teuziet. ●(1903) MBJJ 52. soufr berv ha bep sort treo teuzet. ●(1981) ANTR 28. trempa e loiad yod en amann teuzed.
II. sens fig.
(1) Dilapidé.
●(1909) KTLR 110. Mez pa va teuzet an arc'hant, oant adarre ker nec'het ha biskoaz. ●(1911) AOTR 14. pa oa teuzet e beadra.
(2) Disparu.
●(1847) FVR xxi. ren ann heretiked a zo berr : eunn daou c'hant rumm a zo teuzet abaoue ar rumm kenta.
●(1949) KROB 17/12. Teuzet an tammig estlamm gant ar youl en doa da grabanata loeized aour.
- teuzidigezh
- teuzietteuziet
voir teuzet
- teuziñteuziñ
v.
I. V. intr.
A.
(1) Fondre.
●(c.1500) Cb. Teuzyff l. liquescit.
●(1659) SCger 58b. fondre, tr. «teuzi.» ●74a. liquefier, tr. «teuzi.» ●174b. teuzi, tr. «fondre.» ●(c.1680) NG 555. Eual ma te er houer.
●(1838) OVD 170. ind e daie èl éerh doh en heaul. ●(1857) CBF 3. Ar steriou a gresk pa zeu ann erc'h da deuzi, tr. «La crue des rivières provient de la fonte des neiges.» ●(1869) TDE.FB 412a. Il fond dans ma bouche, tr. «teuzi a ra em genou.»
(2) Disparaître.
●(1847) FVR xxi. ren ann heretiked a zo berr : eunn daou c'hant rumm a zo teuzet abaoue ar rumm kenta : enn eunn hevelep giz e teuz ivez ar mac'herien gant ho c'hounnar.
●(1908) FHAB Du 342. ar spount a deuze. ●(1925) BUAZmadeg 19. an arc'hant-se a deuze etre he zaouarn.
(3) Fondre, maigrir beaucoup.
●(1732) GReg 424a. Fondre, amaigrir, tr. «Teuzi. pr. teuzet.»
●(1838) CGK 8. Teuët moust eo var (lire : va) c'hof carr.
●(1905) IVLD 234-235. ar plac'h paour a deuzaz hag a zinerzaz.
B. sens fig.
(1) Diminuer, se raréfier.
●(1868) FHB 187/246a. teuzi, teuzi a ra an dud honest.
(2) Teuziñ gant : fondre de.
●(1907) PERS 17. he galon a deuze gant an druez. ●67. he galon a deuze gant ar garantez hag an anaoudegez vad.
II. V. tr. d.
A.
(1) Fondre.
●(1732) GReg 424b. Fondre du métal, &c., tr. «teuzi metal, soa, coar, &c.» ●(1792) HS 77. int e dolpass eur, enn téass, hac enn taulass enn ur mol.
●(1849) LLB 321. En tuemder é taiein er sklaz ag el leneu. ●2138. Aveit taiein er hoer.
(2) Fondre, mouler (une cloche, etc.)
B. sens fig.
(1) Faire disparaître.
●(1907) PERS 342. Ar beden a galon, emezhan, a zo atao leun a zousder, disken a ra var an ene, evel gliz-mel, teuzi a ra ar poaniou. ●(1932) ALMA 99. Lakit d'in eur banne, Mari, rak teuzi a rankan va rann-galon.
(2) Dilapider.
●(1732) GReg 201a. Consommer tout son bien en folles dépenses, tr. «Teuzi e oll vad.» ●598b. Manger tout son bien, tr. «Teuzi e oll dra.»
●(1868) FHB 160/28a-b. Perak teuzi kement all a arc'hant ?... ●(1868) FHB 170/109b. e meur a c'hiz all e teuzent ho arc'hant. ●(1868) FHB 177/163b. iaouankizou (…) a deuz kement a venneien e banneou. ●(1868) FHB 198/331b. mont d'an hostaliri da deuzi ho kwenneien.
●(1911) SKRS II 171. ma ne deuzont ket ho danvez, e teuzont madou all.
III.
(1) Teuziñ evel mel er genoù : voir mel.
(2) Teuziñ ar sukr e genoù ub. : voir sukr.
- teuzlec'h
- teuzouerteuzouer
m. –ioù Fondoir.
●(1732) GReg 424b. Fondoir, lieu, ou vaisseau de boucher pour fondre la graisse des animaux, tr. «Teuzouër. p. teuzouërou.»
- teuzus
- teuzusted