Recherche 'tomm...' : 25 mots trouvés
Page 1 : de tomm-1 (1) à tommzer (25) :- tomm .1tomm .1
adj.
I. Adj.
A. Attr./Épith. Chaud.
●(1499) Ca 198b. Toem. g. chaut. ●(1575) M 2062. tom ha yen, tr. «chaud et froid.» ●(1633) Nom 64b. Defrutum : vin cuit : guin tomm, guin losquet.
●(1659) SCger 23b. il fait chaud, tr. «tom eo an amzer, tom eo anezi.» ●175a. tom, tr. «chaud.» ●(1732) GReg 157b. Chaud, chaude, tr. «Tom. Van[netois] tuém. toüém.»
●(1857) CBF 2. Gwall domm eo ann amzer, tr. «Il fait très chaud.»
B. [empl. avec un adv. intens.]
(1) Tomm-skaot : très chaud.
●(1659) SCger 23b. fort chaud, tr. «tom scaut.»
●(1857) HTB 121. eun daken tom-skot. ●(1869) HTC 137. pa oue tomm-scaot ar gaoter. ●(1879) BMN 174. mont da zisheolia pa vez tomm scaot an heol. ●(1888) SBI II 254. Ar baysanted gant ho leas ho lonq tout tomm-skot.
(2) Tomm-lor : très chaud.
●(1936) IVGA 117. Tomm-lor zoken.
(3) Tomm-berv : très chaud.
●(1867) MGK 105. tomm bero.
(4) Tomm-bervet : très chaud.
●(1909) LZBt Du 35. Rein a ran dean, eur werenad win tom-bervet.
(5) Tomm-devet : très chaud.
●(1896) LZBt Meurzh 32. an heol tomm devet.
(6) Tomm-chot : très chaud.
●(1977) PBDZ 119. (Douarnenez) tomm-chot, tr. «très chaud, tout chaud.»
(7) Tomm-ruz : très chaud.
●(1906) BOBL 11 août 99/2b. an heol a oa tom ru. ●(1955) STBJ 90. Tom-ruz e oa an amzer.
C. sens fig.
(1) Chaleureux (en parlant de la voix).
●(1935) KANNgwital 389/54. gand eur vouez tomm, eur brezoneg c'houek.
(2) =
●(1924) BILZbubr 41/950. pep-hini anê a raio d'it ar pecherou ar re domma...
(3) Ardent sexuellement.
●(1949) LLMM 16/45. an hini c'hoantusañ, an hini dommañ eus holl verc'hed ar vro ! ●(1959) TGPB 150. Ar gisti koantañ ha tommañ.
(4) (en plt d'une correction) Sévère.
●(1958) BRUD 4/92. Un dressad ag er ré doemman e oen engorto de gavoud.
II. Attr.
(1) Bezañ tomm d'ub. : avoir chaud.
●(1857) CBF 2. Tomm eo d'e-hoc'h ? tr. «Avez-vous chaud ?» ●(1878) EKG II 29. kredi a c'hellit n'oa ket tomm dign.
(2) Bezañ tomm d'udb. : tenir à qqc.
●(1910) MAKE 97. Tomm oun d'am skourjez, a respontas Yan ; koulskoude tommoc'h oun c'hoaz d'am buez.
(3) Bezañ tomm d'ub. : être éméché.
●(1878) EKG II 181. leun ho c'hof ha tomm d'ho fenn. ●283. Daoulagad ar zoudarded a ioa skerj enn ho fenn, erru oa tomm d'ezho.
●(1963) LLMM 99/268. Ne veze ket pell o vont en gouez adal ma veze tomm dezhañ.
III. Épith.
(1) Labour tomm : travail qui donne chaud, qui fait suer.
●(1732) GReg 891b. Travail &c. qui fait suer, tr. «Labour tom.»
(2) (agriculture) Douar tomm : terre chaude.
●(c.1718) CHal.ms iv. terre Chaude, tr. «doüar stu, doüar tuem.» ●(1732) GReg 917b. Terre chaude, qui est en valeur, tr. «doüar tom.»
●(1849) LLB 59. Mar dé doar tuem, doar iein, doar skan, pé doar ponner.
(3) =
●(1846) BAZ 8. afflijet dre eur c'hlenvet tom.
(4) Qui tient chaud.
●(1633) Nom 112a-b. Lacerna pinguis : manteau de quelque gros drap : mantel á vn mezer lourt bennac ; mantell tom ha teu.
IV. Adv.
(1) Derc'hel tomm : tenir bon.
●(17--) EN 2785. delhomb tom, hac astomb ; quomans a ra scuisan, tr. «tenons chaud, et hâtons-nous, il commence à se fatiguer.»
(2) Chaudement.
●(1792) BD 1114. men ray desan ember eurbouillons da effan / ha gant egollo tom en lacay da choesan, tr. «Je lui ferai bientôt un bouillon pour boire, / Et, pourvu qu'on le couvre chaudement, cela le fera transpirer.»
●(1909) KTLR 144. Ar vugale a deuaz, en nozvez-ze, guisket tom.
(3) Rapidement, avec ardeur.
●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. »
V. [empl. comme subst.] En e dommañ : au plus chaud.
●(1950) KROB 26-27/4. An heol a oa en e domma.
VI.
(1) Ober na tomm na yen da : peu importe.
●(1877) (L) L. Inisan EKG I 308. Sonjit ar pez a gerfot, d'in-me, d'am oad, ho parnedigez ne rai na tomm na ien.
(2) Skeiñ war an tomm : faire les choses de suite.
●(1950) (T) *Jarl Priel LLMM 23/48. Gwelout a reer ec'h out boas da skeiñ war an tomm.
(3) Bezañ tomm ar gaoter gant ub. : voir kaoter.
(4) Bezañ tomm ar forn gant ub. : voir forn.
(5) Bezañ tomm e zorn : voir dorn.
(6) Derc'hel tomm : voir derc'hel.
(7) Ober teil tomm : voir teil.
(8) Bezañ tomm d'e fri : voir fri.
(9) Tomm an heol gant ub. : voir mezv.
- tomm .2tomm .2
m. & adv.
I. M.
(1) Chaleur.
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 176. ne nhuéler (lire : huéler) jamæs tuêm den dé quênt ha scorn en trenôz.
●(1929) FHAB Genver 37. Ha gouzout a rit petra eo an tomm ? ●(1935) KEZA 41. An tomm ne vir ket eus an dour da veza naturel.
(2) Skeiñ war an tomm : battre le fer à la forge.
●(1857) CBF 107. Er c'hovel e m'eur o skei war ann tomm, tr. «On bat le fer à la forge.» ●(1890) KTB.ms 15 p 14. N'am eûz ket labouret c'hoas en ti marichal a-bed, mes da skeï war ann tomm a vin mad bepred.
(3) Fer en train d'être travaillé à la forge.
●(1866) FHB 87/276a. trouz ar morzolliou bras o coueza var an tomm.
(4) sens fig. Bezañ war an tomm : (?) être aprement discuté (?).
●(1906) KANngalon Gwengolo 199. Nag a ziotajou, nag a vlasfemou a zo bet dournet enep al lezen-ze, et Senat dreist oll, epad m'edo al lezen var an tom.
(5) F. Chaleur.
●(1954) VAZA 95. gant an domm a rae.
(6) Koll e domm =
●(1943) VKST Kerzu 417. eur c'hoz tamm marichal koll e domm moarvat, hag en doa e houarnet a-dreuz.
II. Ober un tomm : se chauffer.
●(1847) FVR 123. Pa oa great gant-han eunn tomm. ●(1879) ERNsup 168. Ober eun tomm, se chauffer, Gur[unhuel], St-M[ayeux]. ●(1896) GMB 697. p'en devo gret eunn tomm, tr. «quand il se sera chauffé.» (d'après Kant. Z. V. 35)
●(1907) FHAB Even 119. tostaat ouz an tan evit ober eun tomm... ●(1914) MAEV 143. e sonjis mont d'ober eun tom. ●(1994) MARV xiii 34. (Pleiben) C'hwi 'zo bet amañ oh ober eun tomm.
III. Adv.
A. Chaleureusement.
●(1879) GDI 329. Un tad, hâg ean e gârehé tuêm ha tinér (...) ur hroaidur.
B. Loc. adv. War an tomm.
(1) Immédiatement, sur le champ, sur l'heure, à la chaude.
●(1659) SCger 21b. il fist cela sur le champ, tr. «voar an tom.» ●(c.1718) CHal.ms i. a la chaude, tr. «ar en tuem.» ●(1732) GReg 189a. Payer argent comptant, tr. «paëa var an tomm.» ●(1876) TDE.BF 621b. War an tomm, tr. «immédiatement, sur-le-champ, sur le fait.» ●(1890) MOA 299a. Immédiatement, adv. tr. «Var ann tomm.»
●(1911) BUAZperrot 60. ra vezo kastizet, var an tomm. ●(1921) PGAZ 63. Red eo korrija dioc'h-tu, var an tomm. ●(1932) FHAB Ebrel 142. paea a ra war an tomm.
(2) Bezañ war an tomm =
●(1906) KANngalon Gwengolo 199. Nag a ziotajou, nag a vlasfemou a zo bet dournet enep al lezen-ze, er Senat dreist oll, epad m'edo al lezen var an tom, hag er Gampr.
(3) Sur le fait.
●(1659) SCger 122a. trouuer sur le fait, tr. «caout voar an tom.»
C. Dre domm : sans perdre de temps.
●(1959) BRUD 8/9-10. Lan ar Pogam, sellit, heb mond pelloh. Hennez a oa bepred ober a-zoare gand ar merhed, ha dre domm hoaz, heb goulenn muioh.
- tomm-ha-tomm
- tommaattommaat
v.
(1) V. tr. i. Tommaat da : réchauffer.
●(1870) FHB 269/62b. tomaat dam zreid.
(2) V. tr. d.
►absol.
●(1911) BUAZperrot 415. An tan a sklêra, an tan a c'hlanna, an tan a domma !
(3) V. intr. Devenir de plus en plus chaud, s'échauffer.
●(1732) GReg 315a. Échaufer, devenir chaud, tr. «Tomaat. pr ; tomeët.»
●(1849) LLB 369. Lausket hi [hou teileg] én hé ioh de duemèt un herrad. ●(1890) MOA 166a. Devenir de plus en plus chaud, tr. «tommaat, v. n.»
●(1944) DGBD 67. ez a an amzer war dommaat.
(4) V. impers. Réchauffer.
●(1870) FHB 284/182a. tommaat a ra d'in.
- tommadtommad
m. –où Coup de collier, coup de feu.
●(1879) ERNsup 168. Aze zou bet eun tommat, 'vad, c'est là qu'il y a eu un grand effort (un travail échauffant, un bon coup de collier), Lanr[odec], St-M[ayeux].
- tommadenntommadenn
f. –où
(1) Fait d'avoir chaud.
●(1937) LZBl Genver/C'hwevrer 3. da zistana diouz e dommadenn.
(2) Action de se chauffer.
●(1876) TDE.BF 621b. Tommadenn, s. f., tr. «action de se chauffer.» ●(1890) MOA 163a. Chauffade (Chauffaison), action de se chauffer, tr. «tommadenn, f.»
●(1931) VALL 115b. action de se chauffer un moment, tr. «tommadenn f.»
(3) Ober un dommadenn : se chauffer, se réchauffer.
●(1849) GBI I 200. Seiz vloaz 'zo en ti-ma tommadenn n'am euz gret, tr. «Voilà sept ans que je ne me suis chauffée dans cette maison.» ●(1868) FHB 154/400b. Greomp eun dommaden. ●(1896) GMB 697. pet[it] tréc[orois] tomaden, tr. «(prendre) un air de feu.» ●(1889) ISV 370. Pa en devoa great eun domaden.
●(1905) MRPL 76. Pen devoe great eun dommaden. ●(1914) FHAB Mezheven 187. ober eun dommaden en e gambr ! ●(1924) ZAMA 190. da ober eun dommadenn ouz an oaled. ●(1925) BILZ 163. Deut buan d'ober eun dommadenn, deut. ●(1931) VALL 115b. se chauffer un moment, tr. «ober eun dommadenn.» ●(1970) BHAF 14. Bemnoz e teue an dimezell Beaumanoir d'ober eun domamadenn du-mañ.
(4) Ober un dommadenn da : réchauffer.
●(1890) MOA 166a. Chauffez-vous un instant (un peu) les pieds, tr. «grit eunn dommadenn d'ho treid.»
●(1924) ZAMA 191. amzer hepken da ober eun dommadenn da bennou he bizied anouedet.
(5) = (?) Échauffourée (?).
●(1920) MVRO 31/1a. eun dommaden a zo en em gavet etre siviled eus ar gêr-se ha soudarded gall. ●(1920) MVRO 35/1a. da heul tommadennou etre an drouzerien hag ar poliz, daou 'zo bet lazet.
- tommadur
- tommañ / tommiñtommañ / tommiñ
v.
I. V. intr.
A.
(1) Se chauffer, se réchauffer (à une source de chaleur).
●(1499) Ca 198b. Toemaff. g. echauffer. ●(c.1500) Cb 26a. ebullio ebullis. g. ebouillir vide in Tomaff.
●(1856) VNA 102. Chauffons-nous comme il faut, tr. «Tuêmmamb èl ma faut.» ●(1862) JKS 369. Piou a dosta oc'h eunn tantad braz, ha ne domm ket eunn nebeut ? ●(1870) FHB 272/88b. e teuas d'an ti, o sonjal ec'h alje toma. ●(1878) EKG II 57. Epad m'edomp o tomma.
●(1909) KTLR 39. Tomomp atao da c'hedal. ●113. ho lezaz da zond en ti hag e reaz d'ezho tomma.
(2) (en plt d'une source de chaleur) Chauffer.
●(17--) VO 53. commance e rai en heaul tuemmein.
(3) (en plt de qqc.) Chauffer.
●(1897) EST 62. En deur e duem, e verw, e foenw hag e chumen, tr. «L'eau s'échauffe, bout, s'enfle et écume.»
B. par ext. Fermenter, se consumer.
●(1849) LLB 369. Lausket hi [hou teileg] én hé ioh de duemét un herrad.
C. sens fig.
(1) Tommañ gant, ouzh ub. : s'attacher à qqn.
●(1834) APD 104. Abalamour ma en em gavas / Da doma gant ar zoudardet.
●(1900) MSJO 224. n'halle ket mankout he galon da domma muioc'h-mui ous Jesus. ●(1944) EURW I 121. Me a domme buan ouz ar merc'hed koant.
(2) Chauffer, s'aggraver.
●(1913) FHAB Meurzh 94. Tomma 'ra an traou eta, hag eb dale e c'hellfe an arne strakal.
II. V. tr. d.
A.
(1) Chauffer.
●(1633) Nom 164b. Foculus : chauffoir : brasoüer, vnan da tommaf an bouet. ●167b. Batillus cubicularius, ignitabalum : vne eschauffoir de lict : vnan da tommaff an guelè, chauffe-lict.
●(1659) SCger 23b. chaufer, tr. «toma.» ●175a. toma, tr. «chaufer.» ●(1732) GReg 158a. Chauffer, tr «Toma. pr. tomet. Van[netois] tuemmeiñ. pr. tuemmet.» ●Chauffer le four, tr. «Toma ar fôrn.»
●(1889) ISV 11. toma an douar ep he zevi hag he zuilla.
(2) Réchauffer.
●(1878) EKG II 57. evit tomma hon izili a ioa hanter-skournet.
●(1900) MSJO 95. Evid tomma he izili paour. ●(1909) NOAR i. tan da domma o izili.
(3) (météorologie) Tommañ dour =
●(1958) ADBr lxv 4/532. (An Ospital-Kammfroud) Tomma dour : Se dit par temps très chaud quand l'orage menace d'éclater d'un moment à l'autre : Gwall domm eo deut an amzer en eun tôl : me zoñj din ema o tomma dour deomp adarre.
B. sens fig.
(1) Encourager.
●(1942) DIHU 369/36. Groeit é bet eit deverrat er spered ha tuemmet en hoant diskein.
(2) Tommañ ar galon : réjouir le cœur.
●(1862) JKS 137. n'int ket evit tomma ar galoun.
●(1910) MBJL 44. Sklerijenni a reont ar sperejo ha toman ar c'halono. ●86. peadra da laouenaat ha da domma ar c'halono !
III. V. tr. i.
(1) Réchauffer.
●(c.1825/30) AJC 3655. vid toman din.
(2) Tommañ da ub. =
●(1957) DSGL 156. Tri hant marheg dizouj, sontil èl o mestréz, / Hag e doemmo tuchant de soudarded Charlez, tr. «Trois cents chevaliers sans peur, vifs comme leur souveraine, / Qui feront enrager bientôt les soldats de Charles.»
IV. V. pron. réfl. En em dommañ.
A. Se réchauffer.
●(1847) MDM 127. mac'h helfe ar-re goz-man azeza, en em domma, ha marvaillad en ho eaz.
●(1902) PIGO I 29. e klaskaz eun toullad koat sec'h hag e lakaz an tân enne da 'n em doman.
B. sens fig.
(1) En em dommañ ouzh ub., udb. : s'attacher à qqn, qqc.
●(1903) MBJJ 291. hag en em dommaz ouz al leanezed. ●297. laket n'ê d'en em domman mui ouz mui ouz ar gwir Iliz.
(2) Se plaire (quelque part).
●(1982) TKRH 128. ar gêr villiget, e-lec'h ma n'he doa biskoazh gallet en em dommañ.
V. V. pron. réci. En em dommañ : en venir à s'aimer, à s'apprécier.
●(1913) FHAB Meurzh 92-93. rag p'en em ententer e teu ar c'halonou d'en em domma, ha ne zaleer ket da veza breudeur.
VI. [empl. comme subst.] Ober un tommañ : se chauffer, se réchauffer.
●(1890) MOA 166a. Chauffez-vous un instant (un peu) les pieds, tr. «grit eunn tomma d'ho treid.»
●(1911) BUAZperrot 737. edo oc'h ober eun tomma gant e vreudeur. ●(1915) MMED 19. ober eun tomma. ●(1927) FHAB Meurzh 58a. edont o daou oc'h ober eun tomma. ●(1932) ALMA 102. Kola reas eun tomma d'e zaouarn.
►[au dimin.]
●(1932) ALMA 126. d'ober un tommaik d'an hinviz deiz, p'he gwiskin en eur denna va hinviz noz.
VII.
(1) Tommañ e zivskouarn da ub. : voir divskouarn.
(2) Tommañ dour d'e skaotañ : voir dour.
(3) Tommañ e gerc'h en e forn : voir kerc'h.
(4) Tommañ plant e dreid : voir treid.
- tommdertommder
m. –ioù
I.
(1) Chaleur.
●(1499) Ca 198b. Toemder g. chaleur. ●(c.1500) Cb 23a. Bazaillat / hoazliff. g. baailler / ouurir la bouche / ou estre laz comme chien qui baaille. b. dihelchaff. g. ou estre fandu comme la terre par le souleil. b. bezaff fraillet dre tomder. ●41a. g. ne froid ne challeur. b. na ryou / na tomder. ●(1575) M 2117. en tomder, dimoder, tr. «dans la chaleur immodérée.»
●(1659) SCger 175a. tomder, tr. «chaleur.» ●(1732) GReg 148a. Chaleur, tr. «Tomder. Van[netois] tuëmdér.» ●(1792) BD 1893. yenion ha tomder, tr. «de froidure et de chaleur.» ●(17--) VO 53. rac ma commançai en tuemdér ou geinein.
●(1849) LLB 321. En tuemder é taiein er sklaz ag el leneu. ●1018. En heol, én ur griwat, ou liw ged é duemder. ●(1856) VNA 106. Je meurs de chaud, tr. «Darihuet-on d'en tuèmdér.» ●(1870) FHB 281/158b. Er sizuniou tremenet ez eus bet eur zec'hor hag eun domder. ●(1866) FHB 74/174b. epad an tomderiou bras.
●(1902) TMJG 347. ken presset, marfad, d'arrioud en tomder he graou vel Mari-Job en tomder he gwele. ●(1922) FHAB Mae 142. An heol a fenne war an douar e dommderiou grizias. ●(1935) BREI 415/2a. Pa deu tommderiou an hanv.
(2) Période de chaleur.
●(1849) LLB 1267-1268. Groheu don eid hum houarn a zoh er fal amzer, / Goeskeden dous ha kloar é pad ol en tuemder.
(3) Sensation de chaleur.
●(1878) EKG II 31. pa zantiz eun tamm tomder o tont enn-oun.
II. sens fig.
(1) Ardeur, zèle.
●(1839) BESquil 325. er glàu hac er frime ne oènt quet capable de yeinnat en tuemdér ag é hrèd. ●(1866) LZBt Genver 74. Peb-unan a deuaz enn-hi [er Mision] gant eunn dommder hag a skanvae hon bec'h.
(2) Bienveillance.
●(1744) L'Arm 30b. Bienveillance, tr. «Tuemdér. m.»
(3) E tommder : en chaleur, en rut.
●(1849) LLB 1239. kazeged é tuemder. ●(1857) LVH 343. Èl ma ta d'ur harhue én tuemdér clasq en deur fresq.
●(1927/30) LUMO 62. Egist eur c'hast e tommder en em roes d'an holl.
- tommderenn .1tommderenn .1
f. –où
(1) Sensation de chaleur.
●(1867) BUE 166. hen a redaz eunn domderen c'houek enn he izili.
●(1910) MAPH 27. Drezout redaz eun domderen.
(2) Kaout un dommderenn : ressentir une sensation de chaleur.
●(1988) TOKO 111. A-wechou 'mije eun dommerenn, a-wechou 'mije riou.
(3) Chaleur passagère et vive.
●(1931) VALL 108a. chaleur passsagère et vive, tr. «tom(m)derenn f.»
(4) Émotion vive et passagère.
●(1931) VALL 250a. Émotion vive et passagère, tr. «tommderenn f.»
- tommderenn .2tommderenn .2
f. –ed fam. Femme chaude, égrillarde.
●(1896) GMB 697. pet[it] tréc[orois] tomderen f. fille galante.
●(1927) GERI.Ern 96. tommderenn, tr. «égrillarde fam.» ●(1931) VALL 298b-299a. Femme ; galante, tr. «tommderenn.» ●327b. femme galante, tr. «tommderenn pl. ed.» ●(1957) AMAH 14. un dommderenn hag a reas berzh e touez ofiserien e Veurded.
- tommediktommedik
adj.
(1) Assez chaud.
●(1927) FHAB Genver 3a. met da Fanch e tlie beza tommedig, rak teir wiskamant e lec'h unan a oa gantan da stourm ouz ar riou.
(2) Gris, éméché.
●(1920) FHAB Genver 203. Jozek a gare eun tammik e vannik, mes morse ne veze mezo; tomedik, tomedik, netra ken. ●(1924) FHAB Mae 171. Eun nozvez m'edo o tizrei ac'hano, tomedig d'ezan.
- tommertommer
m. –ion
(1) Frileux.
●(1924) ZAMA 184. An tommerien-everien koulskoude, ne reent van ouz an hini goz. ●(1969) BAHE 62/11. ur c'hi bihan luduenn, Medorig e anv. Tommer e oa ken a oa tommer.
(2) Chauffeur.
●(1903) MBJJ 40. pevar pe bemp tommer. ●(1931) VALL 115b. Chauffeur, tr. «tommer pl. ien.» ●(1944) LLMM 12-13/17. tommer el labouradeg aezenn-leskiñ. ●(1954) VAZA 153. un tommer kaoterioù. ●(1955) STBJ 120. ar bleiner hag an tommer.
(3) plais. Jeune mari d'une vieille femme.
●(1920) KZVr 363 - 15/02/20. tommer, tr. «en style burlesque jeune mari d'une vieille femme.»
(4) (histoire) Chauffeur.
●(1847) FVR 349. Ann dommerien-ze a laeraz hag a lazaz dre Vreiz eunn niver braz a Sitoianed.
●(1908) FHAB Even 185. hag ar re-ma, pa c'hellent tapa peg en eur beleg pe en dud vad a roe digemer d'ezo, o lakea var eur bilig-ru ha setu perag e zint bet hanvet an Dommerien.
- tommerezh
- tommerigtommerig
m. –où Chaufferette.
●(1732) GReg 158a. Chaufferette, petit coffre, où il y a du feu, & de petits trous qu'on met sous les pieds, tr. «Un tomericq. p. tomerigou.»
- tommettommet
adj.
I. Énervé, excité.
●(1955) STBJ 140. o tiroc'hat evel eur marc'h tommet.
II.
(1) Gris, éméché.
●(1900) KAKE 265. 'Vit-han n'oa ket mezo, na zo ken tam tommed. ●(1913) FHAB Eost 236. biskoas n'oa bet gwelet na tommet na mezo. ●(1938) SAV 11/17. Bez' e c'hell beza bistreñket, badaouet, tommet, tommet-mat, rous-vezo, mezo pe mezo-dall.
(2) Tommet dezhañ, d'e benn : gris éméché.
●(1790) MG 156. quel liès gùéh ma hive ér mæz a ræson, beèd que ne vai tuemmét d'é bèn.
●(1922) DIHU 136/154. ur labourér doar, un tammig tuemmet dehon. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198a. pa vez eun tammik tommet d'ezo dreist-holl.
(3) Tommet mat : bien éméché.
●(1876) TDE.BF 621b. Tommet-mad, adj., tr. «un peu ivre, qui a bien bu.» ●(1878) EKG II 309. Abarz nemeur e oue guelet Plouganaouiz o tont d'ar gear, tommet mad d'ezho, mezo zoken aliez.
●(1938) SAV 11/17. Bez' e c'hell beza bistreñket, badaouet, tommet, tommet-mat, rous-vezo, mezo pe mezo-dall.
- tommeteztommetez
f. (météorologie) Coup de chaud.
●(2021) TREGO 14.01 27c. Kerzh an hañv, ’vez ket brav labourat : deus ar beure ’vez ar glizhetez, da greisteiz ’vez an dommetez ha deus an noz ’vez ar fubetez, tr. « pendant l’été, il ne fait pas bon travailler : le matin, on a du petit crachin, à midi, un petit coup de chaud et le soir, on est la cible des moustiques. »
- tommheol
- tommheoliañtommheoliañ
v. intr. Prendre le soleil.
●(1866) FHB 95/340a. ha mar chommit oc'h-unan da domheoli, bezit sûr penaôz n'o'pezo ket a ed en ho park. ●(1876) TDE.BF 621b. Tomheolia, v. n., tr. «Se chauffer au soliel, se mettre au soleil.» ●(1890) MOA 471a. Se chauffer au soleil (se mettre au soleil), tr. «tommheolia, v. n.).»
- tommheoliettommheoliet
adj. Ensoleillé.
●(1947) YNVL 91. Sul Fask tommheoliet. Klevout a reer an Añjelus o seniñ.
- tommheolig
- tommijenntommijenn
f.
(1) Petite chaleur.
●(1659) SCger 175a. tomigen, tr. «chaleur.» ●(1732) GReg 148a. Petite chaleur, tr. «Tomigenn. p. ou.»
●(1901) GKLA 12. ar guir binijen / A zivec'h ar c'halonou, ho c'harg a domijen. ●(1931) VALL 108a. chaleur modérée, tr. «tommijenn.» ●(1975) YABA 24.05. er bannigeu jistr e zikourè digas tuemmijenn...
(2) Animosité.
●(1732) GReg 334a. Parler sans t'émouvoir, tr. «parlant hep tomigenn.»
(3) (en plt de femelles d'animaux) En tommijenn : en chaleur.
●(1908) BOBL 16 mai 177/2b. Ar zaout en tomijen a vez kaset d'ar c'hole.
- tommiñtommiñ
voir tommañ
- tommus
- tommzer