Devri

Recherche 'tonk...' : 11 mots trouvés

Page 1 : de tonk (1) à tonket (11) :
  • tonk
    tonk

    s. (ichtyonymie) =

    ●(1961) BAHE 26/21. daou pe dri anv pesked dastumet e Ploumanac'h : Penndroc'h, Pirono, Moulleg, Tonk, Kazeg, Soner, Kaergenoù ! ! !

  • tonkad
    tonkad

    m. –où

    (1) Destin.

    ●(1903) BTAH 366. daoust hag hen eun tonkad kri / En em skraign tro war dro d'am zi, tr. «est-ce le destin cruel qui s'acharne contre mon toit.» ●(1931) VALL 211a. Destin, tr. «tonkad m.»

    (2) Accord signé en se frappant de main à main.

    ●(1752) PEll 888. Toncat, sing. Toncaden, tr. «frapement de main en main, accord fait de cette maniere.»

  • tonkadenn
    tonkadenn

    f. –où Accord signé en se frappant de main à main.

    ●(1752) PEll 888. Toncat, sing. Toncaden, tr. «frapement de main en main, accord fait de cette maniere.»

  • tonkadur
    tonkadur

    m. Destinée.

    ●(1732) GReg 278b. Destin, ou destinée, tr. «toncqadur.» ●Son destin, ou sa destinée étoit de mourir de la sorte, tr. «ar maro ze a vouë e doncqadur.»

    ●(1876) TDE.BF 622a. Tonkadur, s. m., tr. «Destin, prédestination.»

    ●(1913) PRPR 20. an tonkadur en doa sklabezet pe netraet famillou braz Poullaouen. ●(1913) ANRO 27. Ni, vel fubuennou, renk heuil hon Tonkadur. ●(1921) GRSA 261. é houilal hag é vallohein hé zonkadur. ●280. degaset azé get un tonkadur didruhé. ●(1931) VALL 211a. Destin, tr. «tonkadur m.» ●(1970) BRUD 35-36/146. Evid Jakez Riou, an noz a zo mare ar parfetiz, ar preder, an eveziadennou didouellet diwar-benn tonkadur mabden.

  • tonkaduriad
    tonkaduriad

    m. –ed, tonkaduridi Fataliste.

    ●(1931) VALL 296a. Fataliste, tr. «tonkaduriad pl. ed, –ridi.»

  • tonkaduriadegezh
    tonkaduriadegezh

    f. Fatalisme.

    ●(1931) VALL 296A. Fatalisme, tr. «tonkaduriadegez f.»

  • tonkañ / tonkat
    tonkañ / tonkat

    v. intr.

    (1) Prédestiner.

    ●(1499) Ca 199a. Tonquaff. g. predestiner.

    (2) Prophétiser.

    ●(1554) Moeam 6. Mé dong éz vézo roé, tr. «Je prédis qu'il sera roi.»

    (3) Toper.

    ●(1659) SCger 119a. toucher en la main, tr. «toquat, pe tonquat en dorn.» ●175a. tonquat, tr. «fraper dans la main d'vn autre.» ●(1752) PEll 888. Tonca, Toca & Tounca, tr. «Toquer, fraper & principalement fraper de la main en la main d'un autre, en signe d'accord, de convention, de traité, & même par simple caresse.»

    ●(1857) CBF 36. Tonkit em dourn ! d'in ho loen, tr. «Tapez-là ! votre bête est à moi.» ●(1866) FHB 66/111b. – Peguement a lakit e claoustre, eme an tad ? – 50 florin, mar kirit (...) – Mad ! touncomp, ha deuit varc'hoaz da'm zi. ●(1868) FHB 174/142b. Evit tonka, digas da bao em dorn ! ●(1876) TDE.BF 623a. Toñka, toñkat, v. n., tr. «Frapper dans la main en signe d'accord dans les marchés.»

    ●(1949) KROB 13/11. Chipoterez eun tammig, ha dao ! tonket en eur skei war an dorn.

    (4) Garantir.

    ●(1647) Am ms 659. Ma nam bez plach, me tonc deoch ar cas / Ne veffen eur pas, rac ma zouff boaset, tr. « Si je n’ai pas (une) fille, je vous garantis le cas / Je ne vivrais pas un instant, car j’(y) suis habitué ».

  • Tonkedeg
    Tonkedeg

    n. de l. Tonquédec.

    I. Tonkedeg.

    ●(1793) RET 384. An oll ezéc'h à Donqédek, / Gant ho grék. ●385. D'en em denn deus Tonqédek.

    ●(1844) GBI II 110. Ar c'homt a Goat-Louri, euz a dreo Kaouennek / 'Zo êt d' bardon Sant-Weltas, da barous Tonkedek. ●(1847) FVR 49. ez eaz war du Kavan, Tonkedek ha Plouaret. ●(18--) PENdast 275. Nag eun intanves a Tonkedek, / Zo neves maro e friet. ●(18--) PEN.gwerin8 71. an dud a justis e wa en tonkedek. ●(18--) MILg 89. e Plouber pe e Tonkedek. ●(1853) GBI I 110. Met hi leusket da glask hi boed, / Etre Cavan ha Tonquedec. ●(1866) BURflem 35. En kreiz Kaouen ha Kaouennek, / Plunet hag ive Tonkedek, / Skabel an Diaoul, burzud ar vro. ●(1876) BJM 155. Parrez Tonkedec a so en escopti Landregher. ●(1877) EKG I 51. Me a zo euz a barrez Tonkedek.

    ●(1905) ALMA 68. Tonkedek. ●(1924) ARVG Kerzu 274. dreist-holl e Tonkedek hag e Plouneve. ●(1925) ARVG 3/68. Kêriz a oa dinec'h mat, pa deuas eun den eus Tonkedeg. ●(1925) ARVG Ebrel 85. Visant ar Meur, ginidik a Donkedeg. ●(1928) FHAB Du/405. seiz eus kapitened Kemper, Konkerne ha kastell Tonkedeg.

    ●(2002) TEBOT 106b. Kerozern ha Ploumilio / Ploubêr ha Kaouenneg / Bûlien ha Lanvezeag / 'Vel Berc'hed ha Tonkedeg.

    II.

    (1) Devise noble.

    ●(c. 1830) ABR 22 44. Lorsqu'on a franchi la porte d'entrée de ce premier ouvrage, et qu'on est entré dans la première cour, on voit à main gauche, sur une des pierres de la muraille, la devise bretonne e va Doe (pour eh! va Doue, ô mon Dieu !) grossièrement sculptée en relief et en caractères majuscules gothiques. C'était la devise des seigneurs de Tonquédec.

    (2) Dicton.

    ●(1869) (2000) TPBR 185. Trec'het eo kastell Tonkedeg, / N'eus e-barzh na chas na kezeg.

    (3) Dicton avec jeu de mots.

    ●(1974) TDBP III 262. Ni a zo bet e kastell Tonkedeg. – E kastell Touseged ?

    (4) Dicton.

    ●(2004) TROMK 218a. Gisti lous ar Gerveur (eme tud Kerfoñs e Plouber).

    (5) Dispute.

    ●(1970) BHAF 46. E keit-se, e oa krapet meur a grennard hag a Yann-Gouer yaouank er gwez ha klevet e vezent o youhal : "E Rozpez ez eo c'houezet an tan pell 'zo... An deiz na vo ket holen kraz e reor ar re-ze!... Fidam, tud Tonkedeg eo frank ar hoad gante... Lanvezêgiz a zo bepred ken tañgn, n'o deus lakaet, emichañs, nemed lann en o berniou, re sklaer ha re sonn eo ar flamm... O hola, Kawaniz a zo ganti, med tud Vear, divalo evel m'eo ar hoz Kernevaded kov rouz-se, ne vez gwelet hoaz nemed unan euz o zantadou..."

    (6) Dicton.

    ●(1974) BAHE 82/12a. Ploubêr-Tonkedeg : / Kloc'h Kerfoñs : Gisti ha laeron ar Gêrveur. / Kloc'h ar Gêrveur : Evel ec'h omp, ec'h omp. ●(1982) (1993) TKRH 95. Kerfaouez [e Ploubêr] gant he c'hloc'h skañv o vrallañ a lâre evel-henn : Gisti laeron ar Gerveur ! Gisti laeron ar Gerveur ! / Ar Gêrveur gant he c'hloc'h pounner a responte : 'Vel ma omp ac'h omp ! 'Vel ma omp ac'h omp !

    ●(2005) HYZH 244/39. Kloc'h Kerfoñs [e Ploubêr] "Gisti ha laeron ar Gêrveur" / Kloc'h ar Gêrveur [e Tonkedeg] "Evel ec'h omp, ec'h omp" (Barr-Heol 82/12).

    (7) Dicton.

    ●(2005) HYZH 244/40. Tonkedeg, lec'h 'mañ an diaoul o redek.

    (8) Dicton.

    ●(2005) HYZH 244/40. En Tregrom 'mañ an diaoul o chom, / Er C'houerc'had 'mañ o kac'hat (pe 'neus gloazet e droad), / En Plouared 'mañ war an oaled, / En Bulien eo kouezhet er vouilhenn, / En Plourec'h 'neus torret e vrec'h, / En Plouilio 'mañ 'c'hoari 'r c'hilhoù, / En Ploubêr eo bet tomm d'e lêr (pe d'e rêr), / En Tonkedeg eo kroget da redek, / En Plûned 'mañ o vutunet, / En Bear 'neus torret e c'har, / En Gwengamp eo manet kamm. / Hag en Burtuled eo marv gant an anoued.

    III. Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 265 N° 2086. Tonquédec.

    IV. [Toponymie locale]

    ●(1844) GBI II 110. Ar c'homt a Goat-Louri, euz a dreo Kaouennek / 'Zo êt d' bardon Sant-Weltas, da barous Tonkedek. ●112. Da vaner Tromorvan, p'hen defoa goulennet. ●(1869) (2000) TPBR 185. Trec'het eo kastell Tonkedeg, / N'eus e-barzh na chas na kezeg.

    ●(1933) BREI 331/4c. An dimezell Ar Poulennec, eus Gêr-Nevez. ●(1974) TDBP III 262. Ni a zo bet e kastell Tonkedeg.

    ●(2000) TPBR 185. Kroaz ar Voultenn.

  • Tonkediz
    Tonkediz

    pl. Habitants de Tonquédec.

    ●(1889) CDB 114. Ia, evad, eme Tonkediz ; Ni'zo aman, ha Kavaniz, tr. «Oui, sûrement, dirent ceux de Tonquédec ; – nous sommes ici, et ceux de Cavan.»

  • tonkenn
    tonkenn

    f. Pièce de monnaie qu'on partageait en signe d'accord de marché conclu.

    ●(1752) PEll 888. Tonken est la piece de monnoie que l'on partage en deux pour signe de convention & d'assurance.

  • tonket
    tonket

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Bezañ tonket da (+ v.) : être destiné, appelé à.

    ●(1732) GReg 278b. Il étoit préterminé physiquement à mourir de la sorte, tr. «Toncqet a voa dezañ cahout un hevelep maro.» ●748b. Il étoit prédeterminé à faire cela, tr. «Toncqet voa dezañ ober qemen-ze.» ●(1790) MG 343. haval guenein en e hoès eheu credét é hoai tonquét é avantur, fal pé mat, de bep-unan, ne vern petra en devezai groeit ; de larèt-è, mar dai tonquét deign bihuein coh (…) mar dai tonquèt deign merhuel ém gulé (…). ●(17--) VO 113. Tonquét-é de guement dén-zou merhuel ur ùéh, tr. (GMB 699) «tout homme doit mourir une fois.»

    (2) (en plt de la vie) Bezañ tonket da ub. : être la destinée de qqn.

    ●(1659) SCger 43a. son destin est d'estre chiche, tr. «tonquet eo deza beza piz.» ●(1752) PEll 888. Tonket ew ma fortune d'im me, tr. «ma fortune est faite, mot à mot, ma fortune est toquée pour moi, c'est-à-dire, l'on a décidé de ma destinée.» ●(17--) VO 124. Bihuein malheurus / E zou tonquét deign, tr. (GMB 699) «vivre malheureux, voilà ma destinée.»

    (2) Ar blanedenn donket : la destinée.

    ●(1936) IVGA 308. Ni a zo kement gour ac'hanomp paour kaez bougreed gwall-zister e skoaz ar blanedenn donket.

    (3) Ur ouenn donket : (?) une race fataliste (?).

    ●(1963) BAHE 34/28. Ur ouenn donket ez eo bet an dud-a-vor a-viskoazh.

    (4) Tonket e oa : c'était écrit.

    ●(1935) ANTO 125. Met tonket ez oa e tleent eno evit mat ober o zalarou, kuitaat ar bed-mañ, evit koueza etre diouvrec'h Erwanig Plouillo, an Añkou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...