Recherche 'tourm...' : 7 mots trouvés
Page 1 : de tourm (1) à tourmantus (7) :- tourmtourm
v. = (?) variante de : stourm, tempête ? coquille (?).
●(18--) MILg 234. Karguet ar c'hornad ha taned / mar tourm chetu c'hui nec'hed / ma ne ro avel ho piben / e chachit warnizi e ven.
- tourmanttourmant
m. –où
I.
(1) Tourment, supplice.
●(1499) Ca 199b. Tourmant. g. idem. ●(1557) B I 562. A te eno naz vezo mez / En iain goude da finuez / Noz dez en lastez pan vezy / En creiz an cisternn inffernal / En tan ha tourmant ha scandal / En un hual maz tripaly, tr. « N'auras-tu pas de honte, là, après ta mort, quand tu seras torturé nuit et jour dans l'ordure, au sein de la citerne infernale, dans le feu et l'horrible tourment, trépignant, enchaîné ? » ●(1575) M 689. Da monet coupetant, dadouen tourmant gantaff, tr. «A aller justement supporter le tourment avec lui.» ●(1612) Cnf 4b. tourmant eternel an ifferñ.
●(c.1680) NG 452. En tourmanteu cruel. ●1097. En tourmant, en anquin / En des a ré dannet. ●(1710) IN I 372. n'o divise gallet jamæs ar vourrevien e ober dre an tourmanchou. ●(17--) CBet 434. tourmancho divlas, tr. «intolérables tourments.» ●(17--) EN 3018. evid acustumin dius poan a tourmand, tr. «pour vous accoutumer à la peine et au tourment.» ●(17--) VO 120-121. Blaouahein e rér a pe za chongeal én ou zourmanteu.
●(1911) BUAZperrot 562. e kreiz an tourmanchou. ●879. tourmanchou iskiz a oue kavet evit o lakât d'ar maro.
(2) Tourment moral.
●(1741) RO 296. Ma son meurbet en doan en langour a tourment. ●(1792) BD 4611. Mar ameus tourmacho te eo a so quiriec, tr. «Si j'ai des tourments, c'est toi qui en es la cause.»
(3) Bruit.
●(c.1680) NG 1268. Er cri hac en tourmant / A ra er ré dannet.
II. (météorologie)
(1) Tourmente.
●(14--) N 882. Gant an tourmant oz dismantaf, tr. «Avec la tourmente qui se déchaîne.» ●(1633) Nom 220a. Tempestas, hyems : tempeste : tempest, drouc amser tourmant. ●Procella : orage, tourmente de mer, tempeste de vents : oraig, tourmant an mor, tempest en auelyou.
●(1792) BD 3758. ermor tourmancho bras, tr. «dans la mer de grandes tempêtes.»
●(1859) MMN 2. Pa zao eur barr avel, pa zigoes an tourmant. ●(1869) SAG 203. eun tourmant a ioa, a lakea ar skolaich oll da grena. ●(1888) SBI II 300. Oh ! gwassa bar tourmant a dior ! tr. «Oh ! l'horrible tourmente qui éclate !»
●(1959) BRUD 7/84. Tourmant braz zo bet hirio. ●(1968) RCMB III 57. Tourmen zo bet, pastur a zo, tr. «Il y a eu de la tempête, la récolte sera bonne.» ●(1971) CSDC 37. Tourman zo bet, setu vo teil war an aod. ●(1974) THBI 226. An tourman duva, neus distaget gleut al liorz.
(2) Tourmant amzer : tempête.
●(1877) BSA 224. e zao eun tourmant amzer spountus.
(3) Tourmant ruz : grosse tourmente.
●(1925) BILZ 108. glao, avel, tourmant ru. (…) Tourmant ru, tempête rouge. ●171. Tourmant ru. An avel a skrije, a yude. ●(1947) YNVL 148. N'eo ket avel a ra houmañ. Tourmant ruz, ne lavaran ket. ●(1970) GSBG 75. (Groe) tormant ru, tr. «tempête rouge (c.-à-d. violente).»
- tourmantañ / tourmantiñtourmantañ / tourmantiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Tourmenter, supplicier.
●(14--) N 794. Laqueomp trotant e tourmantaf, tr. «Faisons-le tourmenter, en attendant.» ●(1499) Ca 199a. Tourmantaff. g. tormanter. ●(1557) B I 30. Ha da em empleig diligant / Espediant do tourmantaff, tr. «emploie toi avec diligence et avec soin pour les tourmenter.» ●(1575) M 2109. tan ha dour, disaour ho tourmant, tr. «le feu et l'eau cruellement les tourmentent.» ●(1576) Cath p. 22. maz gourhemenas ez vihe punisset ha tourmantet an goardou, tr. «il ordonna qu'on punît et qu'on tourmentât les gardes.»
●(1659) SCger 91a. persecuter, tr. «tourmenti.»
●(1907) VBFV.fb 75a. persécuter, tr. «tourmantein.»
(2) Tourmenter, importuner.
●(1977) PBDZ 797. (Douarnenez) o tourmantiñ ac'hanon, tr. «me rendant la vie impossible.»
(3) Tourmenter, faire souffrir.
●(c.1680) NG 7. Nannë ha sehet ou tourmantou.
●(1848) GBI II 262. he gwent kriz hi zourmante, tr. «le mal d'enfant la tourmantait cruellement.»
(4) Tourmenter.
●(1659) SCger 119b. tourmenter, tr. «tourmanti.»
●(1911) BUAZperrot 37. eun dra dalc'h mat ouz e dourmanti.
II. V. impers. (météorologie) Faire une tourmente.
●(1925) BILZ 171. Tourmanchi a ra.
III. V. intr.
(1) (en plt du vent) Souffler violemment.
●(17--) VO 68. ur bodad coæd é péhani é tourmant dalh-mat un ahuél luem ha spealhus.
(2) (en plt de qqn) Se tourmenter moralement.
●(1902) TMJG 345. N'ê ket hep rêzon e tourmantê Glaouda Gô.
IV. V. pron. réfl. En em dourmantañ : se tourmenter.
●(1821) SST 259. é leh clem ha hum dourmantein el me rer quer liès.
- tourmantettourmantet
adj. Souffrant, malade.
●(1576) Cath p. 18. peheny a estime a vihe castizet ha tourmantet dre an iunou, tr. «elle qui, pensait-il, devait être amaigrie et malade par suite des jeûnes.»
- tourmantin .1tourmantin .1
coll. (botanique) Mélèzes.
●(1954) VAZA 163. Bez’ eus a bep tu dezho ur menez meinek, pikoloù re a-wechoù, gant koadeier stank eus an traoñ d’an nec’h, gwez bezv ken lintrus hag arc’hant, sapr ha tourmantin eeunoc’h ar c’hef anezho eget korzennoù dir : alese e veze tennet gwechall ar gwellañ gwernioù evit al listri dre lien.
►gwezenn-dourmantin f. Mélèze.
●(1866) FHB 58/44b. dindan eur vezen dourmantin.
- tourmantin .2
- tourmantustourmantus
adj.
(1) Qui dévore.
●(1575) M 2429-2430. Ha malediction (…) / So diff stram guiscamant : gourmant ha tourmantus, tr. «Et la malédiction (…) / Est pour moi un odieux vêtement, qui dévore et torture.»
(2) Orageux.
●(1744) L'Arm 260a. Orageux, tr. «Tourmantuss.» ●(1907) VBFV.fb 70b. orageux, tr. «tourmantus.»