Recherche 'tous...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de tous (1) à tousmac_hus (13) :- toustous
m. –où
(1) Bûche.
●(1942) DIHU 378/183. étèu : tous en Nedeleg.
(2) Billot.
●(1903) EGBV 46. tous, m. pl. eu, tr. «billot.» ●(1907) VBFV.bf 77b. tous, m. pl. eu, tr. «billot.» ●(1931) VALL 67b. Billot, tr. «tous m.» ●(1934) BRUS 237. Un billot, tr. «un tous –eu.»
(3) Tabouret.
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 132. un tamig tous eit rein d'ein d'azéein.
●(1902) LZBg Genver 42. Azéet ar un tousig. ●(1903) EGBV 46. tous, m. pl. eu, tr. «tabouret.» ●(1907) VBFV.bf 77b. tous, m. pl. eu, tr. «tabouret.» ●(1925) SFKH 4. ar un tous étal me zad koh. ●(1931) VALL 724a. Tabouret, tr. «tous m.» ●(1957) DSGL 30. Braù ar ho tous / Hwi vrochenno. ●(1970) LIMO 25 juillet. é azé ar un tous plouz.
(3) Ober tousig kein : faire la courte échelle.
●(1934) BRUS 127. Faire la courte échelle, tr. «obér tousik kein.»
- tousegtouseg
m. & adv. –ed, –i
I. (zoologie)
(1) Crapaud.
●(1499) Ca 199a. Toucec. g. crappaud / ou botterel. l. hic buffo / onis. ●(1575) M 310. Sourdet ha Touçeguet, vezo cret da quet par, tr. «Sourds et crapauds seront, crois-le, tes copains.»
●(1659) SCger 34a. crapaut, tr. «toucec p. touceguet.» ●175a. touçec p. eguet, tr. «crapaux.» ●(c.1680) NG 812. tosseguet, serpentet. ●880. toseguet. ●(1716) PEll.ms 1290. Touçec, Toussec et Toussoc, tr. «Crapaud. Pl. Touçeghet et Toussoghet. Davies n'a point ce nom de reptile, ni rien qui en approche.» ●(1732) GReg 231a. Crapaud, tr. «Touçzecq. p. touçzecqed.» ●(17--) CBet 575. An aer hac an aspic, ar sourt, hac an tonsec, tr. «la couleuvre, l'aspic, la salamandre, le crapaud.»
●(1849) LLB 119. Er hâ hag en toseg ha kand lon vil aral. ●(1869) FHB 251/336b. Danjerus eo touch oc'h tousigi. ●(1872) SBI I 310. goad eun tousec. ●(1876) TDE.BF 629a. Tousek, s. m., tr. «Crapaud, animal ; pl. touseged, et en quelques lieux, tousegi.»
●(1908) FHAB Eost 253. o klask ober eur gweskle e reas eun tousok. ●(1929) MKRN 79. eun touseg. ●(1934) BRUS 248. Un crapaud, tr. «un toseg –ed.»
(2) Touseg-penndoull =
●(1929) SVBV 81. eun touseg-penndoull.
II.
A. (technique)
(1) (tissage) Monture des pédales du métier à tisser.
●(1918) ITEX 47. Montures des pédales. Toseg (Vann. Languidic).
(2) =
●(1944) GWAL 165/304. (Ar Gelveneg) War un estell, ur c'harr-dibuner bras anvet touseg ivez, e vez lakaet an neud a-wechoù. Meur a hini a lavaras din ne oa an touseg nemet an troad a zoug ar bannoù, touseg ha bannoù oc'h ober a-gevret an estell.
(3) (boulangerie) Nev touseg =
●(1659) SCger 439. an eo tosec le «mæts a boulenger». (d'après GMB 441).
(4) (marine) Massif, pièce de bois qui consolide un assemblage.
●(1931) VALL 172a. Crochet terme de marine, tr. «touseg m.» ●(1987) GOEM 76. Les assemblages réalisés [de la quille, de l'étrave et de l'étambot], on les consolide par un massif de bois (tousog, littéralement crapaud).
(5) =
●(1971) BAHE 68/25. Touseg : ar maen e-kreiz antre ur porzh pe ur c'harrdi da serriñ an daou stalaf.
(6) (mécanique) Joint de cardan.
●(1920) KZVr 385 - 18/07/20. touseg, tr. «joint de cardan en mécanique.» ●(1929) GWAL 17/14. Laoskait an tousegi.
B. (botanique ; mycologie)
(1) Tog-touseg : champignon.
●(1924) LZBt Mezheven 10. da guntuilh freuz ha togou tonseged.
(2) Tog-touseg =
●(1970) GSBG 79. (Groe) tok toseged, tr. «plantes à feuilles charnues rondes, vivant sur les murs (famille des crassulacées, litt. chapeau de crapauds).»
(3) Kabell-touseg : champignon.
●(1744) L'Arm 297a. Potiron, tr. «Cabêll-toquêc (lire : tousêc (?).»
●(1871) FHB 310/385a. gouiziek var ho meno dioc'h ar c'hebel-tousek.
(4) Gwinienn-douseg : (?) bryone (?).
●(1919) DBFVsup 30a. guinien toseg, tr. «plante grimpante à fruits rouges.»
C.
(1) (pathologie animale) Crapaudine.
●(1929) FHAB Chewvrer couv. L'acrapaudine Moreul (…) Louzou ouz an tousog ha klenved treid ar c'hezeg. ●(1955) STBJ 86. Anaoudek e oa ouz an tousigi hag ar c'horbezennou. ●(1962) TDBP II 530. Ar marh-se e-nevoa touseged ; ze na vije ket lamet digantañ, tr. «ce cheval-là avait la crapaudine, cela ne lui serait pas retiré (on ne l'en guérirait pas).»
(2) Glav touseg : pluie de grosses gouttes clairsemées.
●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) glô-touseg : se dit d'une pluie faite de grosses gouttes clairsemées comme il en tombe quelquefois en début d'orage : koue(z)a a ree beradou kement a pechou (peziou) deg gwenneg : glô touseg !
(3) Lazher-touseg : surnom des paysans.
●(1957) DSGL 188. «Laherion toseged», tr. «Tueurs de crapauds (...) Surnom méprisant donné aux cultivateurs.»
(4) Pri-touseg : mortier.
●(1975) UVUD 52. (Plougerne) Pri tousog, tro ma lavare Loui Gervella. ●(1982) TIEZ I 118. Le mortier est composé de sable de mine et d'eau, c'est le pri tousog, l'argile à crapaud ou pri melen, l'argile jaune. ●(1986) DPSB 105. (Rieg) pri-touseg, tr. «mortier.» ●(1988) TIEZ II 57. Le mortier (pri baren, pri melen, pri tousog ou encore tuffeo dans le pays de l'Aven).
(5) Lamm-touseg, sailh-touseg : mauvais coup.
●(1879) ERNsup 160. lamm ou zaill tosek, (faire un) mauvais coup, St-M[ayeux].
III. Adv. (jeu de boules) A-lamm-touseg : (coup) par rebond.
●(2004) LBBCA 91. Coup par rebond, tr. «A-adlamm [a'hadlam] ; a-lamm-Gwengamp ; a-lamm-gad ; a-lamm-touseg [toñsek].»
IV. (blason populaire) Touseged Plozeved.
●(2000) TPBR 254. C'est sans doute à cause de leur fierté que l'on surnomme les habitants de Plozévet, tousegeg (lire : touseged) Plozeved.
V.
(1) Bezañ c'hwezhet evel un touseg : être très orgueilleux.
●(1934) OALD 47/8. N'aneez ket henz ha c'hoaz ê c'houeet vel eun tousek gant ar vanite ? ●(1962) TDBP Ia 36 (T). Hennez zo c'hwezet 'vel eun touseg, tr. J. Gros «celui est gonflé (d'orgueil, il est fier) comme un crapaud.»
(2) Pizh evel un touseg : très avare.
●(1908) KMAF 53 E. Crocq. Ha koulskoude, hervez ar Skouarnek, «Baraz» a zo piz evel eun touseg.
(3) Skragn evel un touseg rous : très avare, pingre.
●(2000) (Ki-Treogad). Hounnezh zo skragn e-giz un touseg rous.
(4) Staget ouzh e draoù evel an touseg ouzh an douar : très avare.
●(1910) RVUm 276 (Gu). Staget é doh é dreu èl en toseg doh en doar, tr. P. ar Gov «Il est collé à ses bien comme le crapaud à la terre.»
(5) Bezañ fall evel un touseg :
●(1974) THBI 183 (Ki) M. Divanac'h. An tamm polis brein-se oa falloh vid eun touseg.
(6) Kouezhet an touseg e bailh ar yod : être enceinte avant le mariage.
●(1976) KOYO 3 (Ki) Y. Gwilhamot. - Merc'h Zakari aet druzivi... ? / - A feiz ya 'vat ! Kouezhet an touseg barzh bailh ra (lenn : ar) yod !
(7) Mont evel un touseg : se déplacer lentement.
●(1900) KRL 22 (Ku-Sant Trifin). Mont evelt eun tossek, tr. «Aller lentement, d'un pas de tortue.»
(8) Kaout treid da ziarbenn touseged : avoir les pieds tournés vers l’intérieur.
●(1982) TKRH 122 (T) A. Duval. Unan all bepred 'oa skarbet ken a oa, da lâret eo en doa treid da ziarbenn touseged.
(9) Terriñ pennoù touseged : être cultivateur. Cf. lazher-touseg.
●(1941) ARVR 1/4a. N'eo ket dleet d'ezañ, moarvat, a lavaro e vamm stouet dirazañ, chom da derri pennou-touseged...
- tousegadtousegad
m. –où Magot.
●(1958) ADBr lxv 4/533. (An Ospital-Kammfroud) Tousegad : n. m. pl. : –ou. – Magot, bas de laine : Eun tousegad arhant. – Ar pôtr yaouank koz-se ez eus eun tousegad gantañ emichañs. Allusion probable au crapaud (touseg) que l'on accuse d'amasser de la terre, le soir, par peur de ne pas en trouver à manger le lendemain (symbole de l'avarice dans la série des péchés capitaux).
- tousegenntousegenn
f. (ornithologie) Étourneau.
●(1976) LIMO 08 mai. Etourneau : Tred, treidienn, au pl. Treidi. On trouve aussi truiriér et toursegén, tosegén.
- tousenn .1tousenn .1
f. –où
(1) Bloc.
●(1744) L'Arm 229b. Des blocs de marbre, tr. « Toussæñ Mein-marbre. f.» ●233a. Masse, tr. «Toussænn.. neu. f.»
(2) Socle, base.
●(1931) VALL 695b. Socle, tr. «tousenn V[annetais] f.» ●(1938) DIHU 328/148. diskennet er sant diar é dousen.
(3) Tranchoir.
●(1744) L'Arm 389b. Trenchoir, tr. «Tousseenn.. neu. f.»
●(1931) VALL 751b. Billot, tr. «tous m.»
(4) Billot.
●(1931) VALL 67b. Billot, tr. «tousenn f.»
- tousenn .2tousenn .2
f. –où Allumette.
●(1940) DIHU 347/68. é hoari get tousenneu en des boutet en tan é tachen é dad. ●golo ix. tousen : alumette.
- tousenniñtousenniñ
voir dousenniñ
- touskantouskan
m. (botanique) Mousse.
●(1732) GReg 644a. Mousse terrestre, mousse rampante, tr. «Treg[or] Tousqann.»
●(1876) TDE.BF 629a. Touskan, s. m. T[regor], tr. «Mousse terrestre.» ●(1896) GMB 727. j'ai toujours entendu dire trouskañn, en petit Tréguier et en Goëllo, pour la mousse qui vient sur le tronc des arbres.
●(1903) MBJJ 41. rec'hel garo, warno banno touskan louet. ●(1925) FHAB Mezheven 227. eur men (...) goloet a drouskan. ●(1931) VALL 484a. Mousse, tr. «touskan (et T[regor] trouskan) m.»
- touskanatouskana
v. intr. Chercher, ramasser de la mousse.
●(1879) ERNsup 145. trouskañna, Lanr[odec], trouskenna, Ploezal, chercher de la mousse.
- touskaneg
- tousmac'htousmac'h
m.
(1) Tumulte.
●(1864) SMM 110. pidi a eller, gouela, mes ep ober tousmac'h ebet. ●(1866) FHB 60/59a. e creiz an oll tousmac'h so en dro dezhan. ●(1868) FHB 157/1b. da ober safar ha tousmac'h. ●(1868) FHB 203/373a. an dousmac'h hag ar iouadennou. ●(1869) FHB 256/369a. Lavaret a reat ive, (...) e vije trous, tousmac'h, brezel. ●(1873) FHB 463/361b. Dreist oll pa zigouez tousmac'h er vro.
●(1915) HBPR 9. Mez en dro genta, dioc'h-tu, e savaz tousmarc'h. ●(1919) KZVr 354 - 15/12/19. tousmac'h, tr. «bruit, querelle, désunion.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dismac'h, désordre, révolution (tousmac'h e Leon). ●(1919) LZBl Genver 26. e kreiz eun tousmac'h diaez da lavaret.
(2) Ober tousmac'h : tumultuer.
●(1889) ISV 454. Ar potr avel, en he gounnar / A ra tousmac'h, a ra safar.
●(1949) ENRO 300. ... ha, diouzh an tousmac'h a reont, ne heñvel ket an abadenn bour aes !
(3) Brouille, fâcherie.
●(1942) VALLsup 25a. il y a de la brouille entre eux, tr. «tousmac'h a zo etrezo.»
- tousmac'hat
- tousmac'hus