Recherche '"troc'h"...' : 25 mots trouvés
Page 1 : de troc_h (1) à troc_hus (25) :- troc'htroc'h
m. & adv. –où
I.
A.
(1) Coupe, action de couper.
●(1633) Nom 77b. Asparagus : la premiere tige de l'herbe : an trouch quentaff an lousaou.
●(c.1718) CHal.ms i. une coupe de bois, tr. «un troh coet.» ●(1732) GReg 222b. Couppe, separation d'un corps solide, tr. «Trouc'h. Van[netois] troh.» ●223a. La coupe d'un melon, &c., tr. «An trouc'h eus a ur sucrin.» ●223b. Couppure, tr. «Trouc'h. p. trouc'hou. Van[netois] trouh. p. trohëu.»
●(1849) LLB 979-980. Lod (…) / e hra bet er vouiden un troh a drez él lué. ●(1866) FHB 54/13b-14a. bouez treza ha trempa an douarou-ze e doare, eller caout enho daou droc'h bennag er bloas ; en douarou guinis, ar melchen ro tri droc'h ha pevar zoken, pa ne zigouez ket re a sec'hor. (...) Ar charrons ne ro nemet eun troc'h. ●(1871) EVA 2. an trouc'h bizin e parrez Landeda. ●(1876) TDE.BF 641b-642a. Ar melchenn ruz ne ro nemet eunn eunn trouc'h, tr. «le trèfle rouge ne donne qu'une coupe.» ●642a. Ann eil drouc'h, tr. «la seconde coupe d'un fourrage.»
●(1907) VBFV.bf 78b-79a. troh (b[as]-van[netais] trouh), m. pl. eu, tr. «coupe.» ●(1922) KANNgwital 234/382. Trouc'h ar bizin du a goumanso d'an eil merc'her euz ar miz, d'an 10 a Vaë. ●(1934) GWAL 70/10. he geot ne dalvez nag an trouc'h nag an doug.
(2) Ober un troc'h da =
●(1932) FHAB $$$ 171. m'ho peus c'hoant e rin eun trouc'h all d'ezo !
(3) Coupure.
●(1499) Ca 203b. Trouch. g. trancheure.
●(1659) SCger 33a. coupure, tr. «troc'h.»
●(1868) FHB 191/277b. p'o po græt eun troc'h en ho piz. ●(1872) GAM 3. Eun trouc'h a vez great d'ar red ; aliez ha pell e renker louzaoui evit her parea. ●(1878) EKG II 85. an trouc'h a oa em morzed.
●(1907) VBFV.bf 78b-79a. troh (b[as]-van[netais] trouh), m. pl. eu, tr. «entaille, incision, coupure.»
(4) Tranchant.
●(1633) Nom 183b. Acies cultri : le fil, le trenchant ou taillant du couteau : an trouch pe'n taillant ves á vn coutell.
(5) Lakaat an troc'h e : mettre en coupe.
●(1944) DGBD 182. prientiñ al lodenn goad-se a vo lakaet dizale an troc'h enni. ●(1990) TTRK 81. bep pemzek vloaz eo eveze (lire : e veze) lakaet an troc'h enno [ar c'heuneud].
(6) Digeriñ un troc'h = digeriñ ur c'hlaz.
●(1924) ARVG Here 229. Fanch a gemeras eur falz hag a zigoras eun troc'h war-lerc'h e c'hoar-gaer.
(7) Tronçon.
●(1659) SCger 121b. tronçon, tr. «vn troc'h.»
B.
(1) Koad-troc'h : bois de coupe.
●(1974) LLMM 166-167/365. un dachenn goad-troc'h nav bloaz.
(2) Bezhin-troc'h : goémon de coupe.
●(1876) TDE.BF 641b. Bezin trouc'h, se dit du goémon que l'on coupe ou drague au fond de la mer.
●(1909) FHAB Mae 136. Da genta me gaozeo euz ar bizin-troc'h pe tourin.
(3) Gwez-troc’h : baliveau.
●(1895) RUSq.BF 134a. Gwezen-trouc’h, sf., tr. «Baliveau ; pl. gwez-trouc’h.»
●(1942) VALLsup 17b. Baliveaux, tr. «gwez-trouc’h col., sg. gwezenn-drouc’h (Rusq.).»
►gwezenn-droc’h f. Baliveau.
●(1895) RUSq.BF 134a. Gwezen-trouc’h, sf., tr. «Baliveau ; pl. gwez-trouc’h.»
●(1942) VALLsup 17b. Baliveaux, tr. «gwez-trouc’h col., sg. gwezenn-drouc’h (Rusq.).»
II. sens fig.
A. (en plt de qqc.)
(1) Choix, ordre.
●(1950) KROB 22/12. Dre ma oant gavred kenta trouc'h, / O diou diwar ar gwella bouc'h, / Ne giljont ket tamm, nag an eil nag eben. ●(1950) KROB 25/3. N'omp ket, ni katoliked, frañsizien eus an eil pe trede troc'h, met frañsizien evel ar re all.
(2) Digeriñ troc'h =
●(1949) KROB 17/13. Er penn kenta, ar mevel bras, goude beza klasket tro war an ed stoket, en deus digoret troc'h.
(3) Reiñ troc'h =
●(1935) BREI 428/3a. Janig a roe troc'h d'he c'hôz : he gwalc'h a blijadur he devoa bet.
(4) Situation, état (dans la société).
●(1931) FHAB Meurzh 110. c'hoant em bije bet da gaout eur mab kaer eus eun trouc'h uheloc'h eget da hini hag a vije bet muioc'h a skouejou en e c'hodell, met derc'hel a rin da'm ger.
(5) Quantité de.
●(1790) MG 446. me hum laq de larèt un troh-pedènneu. ●(1792) HS 70. un troh grillandet brass e zivorai tout, er frèh, er guyaut, enn ædeu.
●(1912) BUEV 105. ar é daul un troh lihérieu. ●(1913) AVIE 75. Un troh en hélié ha ean ou guellé. ●192. un troh golvañni. ●234. pen dé guir é hra en dén men un troh burhudeu.
►absol.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 86. hag un troh e zou a nehai.
●(1913) AVIE 163. un troh e gredé én hou.
(6) Couche.
●(1908) AVES 27. Bout e oé un troh géaut én tachad hont.
(7) Baquet.
●(1934) BRUS 272. Un baquet, tr. «un troh –eu.»
B. (en plt de qqn)
(1) Kaout troc'h da : avoir la capacité de, être taillé pour.
●(1925) FAHB Kerzu 449. Pa lavaran galloudus, e fell d'in komz eus eur gevredigez hag he defe troc'h a-walc'h da voda, en eur ober eun nebeut bloaveziou, an dekvet lodenn eus ar Vretoned, eur gevredigez hag en em gemerfe diouz starda hec'h izili etrezo. ●(1926) FHAB Mae 189. troc'h d'ezan, n'eo ket da redek, met da nijal.
(2) Paotr a droc'h : homme qui a de l'abattage.
●(1935) BREI 398/2a. eur pried ouesk, eur pôtr a droc'h, barrek da labourat kement ha tri.
III. [terme qui entre dans des injures] Espèce de.
●(1919) BUBR 11-12/9. Kea ganti d'ar gear, neuze, troc'h diot. ●(1939) MGGD 24. Tec'h kuit, troc'h-laer ! eme Levenez d'hec'h enebour.
IV. Adv.
A. A-droc'h.
(1) En quantité.
●(1905) LZBg Du 275. ean e resèué mélasion en dud konvertiset ha goapereh a droh er baiañned.
(2) Épith. Compétent.
●(1941) ARVR 8/4. kavout a raen anezañ eun den a drouc'h.
B. Loc. adv.
(1) En un troc'h : d'un seul coup.
●(1744) L'Arm 386b. Tout à la fois, tr. «Eénn unn trouh.»
(2) Troc'h-didroc'h : tailladé.
●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) troc'h-didroc'h, tr. «tailladé.»
(3) Un troc'h : beaucoup.
●(1910) ISBR 29. U dra neoah en doé galéieu er Romañned estroh aveit lestri er Venetiz : skanùoh e oent un troh.
V.
(1) Digeriñ troc'h : commencer un travail. Cf. digeriñ klaz.
●(1869) (L) Goulc'hen Morvan FHB 246/292a. Hogen an dra-ze en voa nemet digeri trouc'h evit goalogner all goasoc'h.
●(1936) (L) K. Jezegou PRBD 174. Met hirio, netra nemet eun taol falz evit digeri troc'h : ni gozeo diwar-benn an dimeziou en amzer goz.
(2) Bezañ rust an troc'h etre : se disputer beaucoup.
●(1896) (T) GMB 726. pet[it] tréc[orois] Gwel rust e 'n troc'h trezé, tr. Émile Ernault «ils se disputent beaucoup.»
(3) Bezañ rust an troc'h gant ub. : être très abrupt vis-à-vis des autres, être de mauvaise humeur.
●(1896) (T) GMB 726. pet[it] tréc[orois] rust e 'n troc'h gañtañ, tr. Émile Ernault «il est de mauvaise humeur.»
●(1942) VALLsup 93. Disposé à la mauvaise humeur, tr. F. Vallée «garo (et rust) an trouc'h gantañ. ●(1956) (T) *Jarl Priel LLMM 58/16. Rust daonet e oa ganti an troc'h; loariadoù 'veze e tapen diganti un distro lous gant ar strakell-se. ●(1957) (T) *Jarl Priel AMAH 41. O vezañ ma'z oa ur gwaz kalz re rust an troc'h gantañ e krede dezhañ e tennje warnañ a-ziadreñv unan bennak eus ar baotred gwallgaset gantañ. ●182-183. Egile 'vat a dremene evit bezañ un aotrou rust an troc'h gantañ.»
(4) Bezañ an troc'h hag ar son gantañ : faire la pluie et le beau temps.
●(1878) SVE 581. Eman ann troc'h hag ar zon gant-han, tr. L.-F. Salvet «C'est lui qui tranche et fait la chanson. (Il fait la pluie et le beau temps.)»
(5) Bezañ lemm an troc'h gant ub. :
●(1950) (L) *Ab Sulio KROB 26-27/19. Edo ar zoubenn o vont da drenka gant an diou wreg, kel lemm ha m'edo an troc'h ganto : ar golvizier a oa savet er vann, prest da lopa.
(6) Kas ar penn hag an troc'h : avoir la haute main sur (une entreprise, etc).
●(1942) VALLsup 110. Avoir la haute main sur (une entreprise, etc.), tr. F. Vallée «kas ar penn hag an trouc'h evel ma kar («Breiz»).»
- troc'h-dourtroc'h-dour
m. (marine) Grosse cheville de bois qui étanchifie un assemblage.
●(1987) GOEM 76. Les assemblages réalisés [de la quille, de l'étrave et de l'étambot], on les consolide par un massif de bois (tousog, littéralement crapaud), puis on les rend étanches en perçant au niveau de la râblure des trous dans lesquels on enfonce une forte cheville de bois (trouc'h-dour) : celle-ci en se dilatant à l'humidité empêchera l'eau de pénétrer par l'assemblage.
- troc'h-gouzougtroc'h-gouzoug
m. Décapitation.
●(1866) LZBt Ebrel 105. A vec'h e oant erruet eno, ma krogaz an troc'h-goug.
- troc'h-gwerzenn
- troc'h-trañchtroc'h-trañch
adv.
I. Toute affaire cessante.
●(1890) MOA 162a. Toute affaire cessante (adv.), tr. «trouc'h-tranch.»
II. A-droc'h-trañch.
(1) Tout à coup.
●(1867) FHB 149/357b. deuet evelse a drouc'h tranch en ho mesk. ●(1896) LZBt Meurzh 11. n'heller ket kregi a droc'h-tranch gand ar re vraz.
●(1908) PIGO II 145. Hag hen warlerc'h, a droc'h-tranch. ●(1920) FHAB C'hwevrer 245. hag a skoas a-droc'h-tranch warzu touriou Breiz-Izel.
(2) par ext. À l'emporte-pièce.
●(1926) FHAB Mezheven 209. eur yez lennek grêt a droc'h-tranch.
(3) Toute affaire cessante.
●(1889) ISV 115. ha pa guiteas Brozaoz e voue red dezhan mont en hent a drouc'h-tranch ep caout amzer da gas ganthan dillad da chench.
●(1962) TDBP I 109. a-droh-trañch, tr. «sans délai, toute affaire cessante.»
- troc'hadtroc'had
m. –où
(1) Tranche, tronçon.
●(1872) ROU 106b. Tronçon, tr. «troc'had.» ●(1878) EKG II 219. trouc'h eun trouc'had mad a vara. ●(1889) ISV 435. eun troc'hat euz eun dors vara zegal.
(2) Balafre.
●(1876) TDE.BF 642a. Trouc'had, s. m., tr. «Balafre ; pl. ou.»
(3) Couche.
●(1857) CBF 85-86. Eunn trouc'had loustoni zo out-han, tr. «Il a sur lui une couche de saleté.»
●(1912) DIHU 88/149. ar un trohad plouz pé raden. ●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn.
(4) (Homme, animal) de belle taille.
●(1869) FHB 206/398b. Eun troc'hat teo a zen.
●(1924) FHAB Gouere 259. Eun troc'had mat a zen a oa anezan. ●(1942) DADO 7. Gwilho, eun trouc’had mat a zen. ●(1969) BAHE 62/51. N'eo ket gant un tammig bazh e teuer a-benn eus un troc'had loen a seurt-se...
(5) Grande quantité.
●(1939) RIBA 27. ur iondr dizimé ha dehon un trohad madeu. ●72. un trohad groagé.
(6) Quantité.
●(1939) RIBA 41. en trohad méh e oè taolet arnehon.
(7) spécial. Travée.
●(1986) CCBR 127. (Brieg) Une travée : un troc'had. Il fallait compter 3 travées pour le crépissage du pignon.
- troc'hadegtroc'hadeg
f. –où Coupe faite en commun.
●(1879) ERNsup 146. troc'hadek, action de couper ensemble, Corn[ouaille], Trév[érec], Lanr[odec].
- troc'hadenntroc'hadenn
f. –où
(1) Coupure.
●(1879) ERNsup 146. troc'hadenn, coupure, Lanr[odec].
(2) Grande et belle femme.
●(1933) BLGA 14. 'c'h eus ket soñj em boa bet eur gwiskamant penn-da-benn evit pardon ar Werc'hez, pa oamp anvet hon-diou gant ar banniel bras ? – A ! eo, soñj am eus… eun drouc'hantenn e oas an deiz-se ! ●(1983) PABE 100. (Berrien) eun drohadenn, tr. «une femme grande (et belle).»
- troc'hadurtroc'hadur
m. –ioù
(1) Coupe, taille.
●(c.1500) Cb. [squeigadur]. alias trouchadur. g. trancheure / couppeure. ●(1633) Nom 15b. Præsegmen vnguium, resegment : la taillure des ongles : trouchadur, pe tailladur an iuinou.
●(c.1718) CHal.ms i. découpure, tr. «trouhadur.» ●(1732) GReg 223b. Couppure, l'action, ou la maniere de coupper, tr. «trouc'hadur.» ●(1744) L'Arm 80b. Coupure, l'action ou la maniere de couper, tr. «Trouhadur.. reu. m.»
(2) Douleur.
●(17--) CSbsm 7. Santein e ras quent pêl droug ha trohadur bras.
●(1861) BSJ 40. É voélleu, rah carguet a horeu brein, e ré dehou un trohadur quer blaouahus quen n'en dès bet torfætour erbet anduret un tourmant rustoh.
- troc'han
- troc'hañ / troc'hiñtroc'hañ / troc'hiñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Couper, trancher.
●(1499) Ca 203b. Trouchaff. g. trancher. ●(c.1500) Cb 34b. g. battre / dampner / coupper aulcun membre. b. trouchaff vn membr. ●62b-63a. diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. gal. ou cest cueillir grapes de veriut. bri. trouchaff grapou verius. Inde exacerbatio/ onis. b. digryziadur. ●(1576) Cath p. 22. gant tenaillou houarnn ez trouchsont he diffronn, tr. «avec des tenailles de fer ils lui coupèrent ses seins.» ●(1633) Nom 102a. Resex, palmes subsidiarius, præsidiariusnpalmes, palmes vinarius, & custos : sarment qu'on coupe pour fructifier : sarmant pe brancq á troucher euit rej frouez. ●137a. Adigere stipitem per medium hominem : empaler : trouchaff vn den dre'n hanter.
●(1659) SCger 33a. couper, tr. «troc'ha.» ●120b. trancher, tr. «troc'ha.» ●176a. troc'ha, tr. «couper.» ●(1732) GReg 223a. Coupper, separer avec un instrument tranchant, un corps continu & solide, tr. «Trouc'ha. pr. trouc'het. Van[netois] Trouheiñ. pr. et. Treg[or] troc'hañ. pr. et.» ●507b. Couper des bruïeres, du jan &c pour faire de la litière dans la cour &c., tr. «trouc'ha gouzer.» ●721b. Couper par grandes pièces, tr. «trouc'ha a bastellou.»
●(1849) LLB 735-736. Trohet, ged ur goutel, un tranch pé ur huiltan, / Ol er brinsad izel. ●(1867) FHB 101/388a. trouc'ha er veo cant tamm euz he gig.
●(1943) FATI 41. ar sizailhou o troc'ha gloan fuilh an deñved.
►absol.
●(1633) Nom 184a. Gladius anceps : espée ou glaiue trenchant des deux costez : vn cleu pe clezeu á trouch á pep penn.
►[empl. comme subst.] Coupe.
●(1868) FHB 187/244b. krog en eost, e mare an troc'ha. ●(1869) EGB 212. il faut couper un peu les ronces qui gênent la route, tr. «réd eo ober eunn troc'ha d'ann dreiz a ziesa ann hent.»
(2) Castrer.
●(1849) LLB 1152. Groeit émber en trohein.
●(1931) VALL 115a. Châtrer, tr. «trouc'ha.»
(3) Troc’hiñ dilhad : couper des vêtements.
●(1942) DHKN 58-59. é lennent d’ou skolaerézed, kentél en dé, diar er fèson d’obér bouid, de zesaù bugalé, pé de drohein dillad, ha hoah é chanjent liù, ohpen ur uéh, a pe vezè ret dehè komz ag er « rèr » lavreg pé a « dalikon » ur hroédur bihan !
B.
(1) Troc'hañ broioù : parcourir des pays.
●(1879) BMN 263. Eur c'habiten coz, daoubleget gant ar bloavesiou ha gant an abadennou, ne hell mui evit guir troc'ha broiou evit mont da stourm ouz an enebourien.
(2) Troc'hañ hent : faire de la route rapidement, tailler la route.
●(1931) VALL 667a. suivre sa route avec vitesse, tr. «troc'ha hent fam.» ●(1939) MGGD 82. Ne voe ket pell al loen o trouc'ha hent. ●(1974) SKVT III 18. Sed aze a zo troc'hañ hent !
(3) =
●(1910) MBJL 139. O mouezio skiltr ha lemm a droc'h d'imp hon diskouarn.
(4) Troc'hañ un taol gant ub. : donner un coup à qqn.
●(1934) BRUS 70. Lancer (un coup), tr. «trohein (un taol).» ●(1939) RIBA 13. trohein get é voéz un ajad paùadeu.
(5) Jeter, lancer (une parole, etc.) à qqn.
●(1929) DIHU 217/301. Er minour e droh fouilleu get é lon. ●(1939) RIBA 40. Met er maligorn e droh geton ur oapaden.
(6) Troc'hañ sailh : décamper par bonds.
●(1939) RIBA 40. Hag en tad-gad koutellein, trohein saill.
(7) Troc’hañ an akuilhetenn : se battre en duel.
●(1732) GReg 138a. Cartel de defy, pour se battre en duel, tr. «Dify dre scrid, evit èn em gafout da drouc'ha an acqüilhetenn.» ●310a. Se battre en duel (...) trouc'ha an acuilhetenn (cette expression, qui est aussi en Van[netais] veut dire metaphoriquement, se mettre la peau et le corps en éguillettes, se couper le filet.)
(8) Troc'hañ hent : tailler la route.
●(1926) FHAB Eost 310. Merc'hed Sant-pabu ato skanv a droad, a goate, a fuste, a faoute, a droc'he hend, hep sellet a-zehou nag a gleiz.
(9) Trahir, dénoncer.
●(1876) TDE.BF 441b. ar pesketaer a anavezas anezhan [an diaoul] dioc'htu enn despet d'he vouez ha d'he bedennou truezuz. Ann den fall a zo atao gant-han eunn dra-bennag hag a droc'h anezhan.
(10) Troc'hañ soub : tailler la soupe.
●(18--) SBI II 12. C'houeza 'n tan ha troc'ha zoup, tr. «Qui souffle le feu et taille la soupe.»
(11) Prononcer, dire.
●(1923) KTKG 8. Hor Zalver a jenchas an dour e guin en eured Kana heb finval eun dourn, na trouc'ha eur ger.
(12) (jeu de cartes) Couper.
●(1935) NOME 77. Yann. Ae ! paotred, kendalc'homp gant ar c'hoari 'c'hartou. D'in eo an dour. Youen. Ha d'in da drouc'ha.
(13) Troc'hañ er c'hlas : couper vert.
●(1872) ROU 107b. Couper vert, tr. «Troc'ha er c'hlaz.»
II. V. tr. i.
(1) Troc'hañ a-raok : prévenir (le mal).
●(1790) MG 240. ma ne larét temb petra-zou rét gobér eit trohein é raug malheurieu quer blaouahus !
(2) Troc'hañ gant e hent : se mettre en route.
●(1927) FHAB Gouere 140. Ha pep hini da droc'ha gant e hend.
III. V. intr.
(1) (en plt d'une boisson) = (?) être dur (?).
●(1911) RIBR 35. Kea buan da eva eur chopinad chistr ; eun tammig e troc'h er bloaz-ma hogen mat eo evelato !...
(2) Aller, se diriger.
●(1878) EKG II 10. evit gouzout e pe du e troc'he ar zitoyaned.
●(1924) ZAMA 173. Hep dale ivez Glaodina a droc'has d'ar gear.
(3) Troc’hañ kuit : partir rapidement.
●(1936) TKAL II 40. ha pa vezan tost e trouc'h kuit an tamaller.
(4) Troc'hañ berr : trancher net.
●(1894) BUZmornik 149. Evit trouc'ha berr var gement-se.
●(1959) TGPB 64. Evit troc’hañ berr, ne vane mann em spered nemet ar ganiri ha va banjo nevez.
(5) Troc’hañ berr : éliminer (le mal).
●(1925) BUAZmadeg 666. he zad a velaz e oa riskl eviti, ha setu hen, evit trouc'ha berr an drouk, ha kas anezi d'ar skol.
(6) Troc’hañ berr : écourter le chemin à faire.
●(1910) MAKE 82. ar wenojen eün-tenn a droc'h kalz berroc'h.
(7) Se couper.
●(1902) PIGO I 162. Mez an diaoul skourjez na droc'he ket.
IV. V. pron. En em droc'hañ.
(1) V. pron. réfl. Se couper.
●(1913) FHAB C'hwevrer 48. Mar d'oc'h en em c'hlazet pe en em drouc'het.
(2) V. pron. réci. : se contredire dans ses déclarations.
●(1854) PSA I 281. ol en hum drohant én ou honzeu.
●(1909) MMEK 181. Kaer e voue, den ne c'hellaz o lakaat d'en em drouc'ha.
V.
(1) Troc'hañ a-raok u.b : évincer, supplanter.
●(1890) MOA 254 (L). Évincer (supplanter), tr. J. Moal «troc'ha enn he raok.»
(2) Troc'hañ diouzh an daou du : être à double trancahnt (à propos de qqn).
●(1790-1794) PC II 398. Ennes a drouh diouh an daou du, tr. «Cet homme est à double tranchant.»
(3) Troc'hañ an dro diouzh ub. : couper l’herbe sous le pied.
●(1911) DIHU 77/344 (G) *Job en Drouz-vor. Génég !... Er pest ! trohet en des en dro dohein. Ne vern ket !
(4) Troc'hañ ar peuriñ eus a dre treid ub. : voir peuriñ.
(5) Troc'hañ ar geot dindan seulioù ub. : voir geot.
(6) Troc'hañ ar foenn dindan treid ub. : voir foenn.
(7) Troc'hañ e gerc'h a-raok e foenn : voir kerc'h.
(8) Troc'hañ broch da ub. : voir broch.
(9) Troc'hañ ar blouzenn etre daou : voir plouzenn.
(10) Troc'hañ ar berenn dre an hanter : voir perenn.
(11) Troc'hañ buzhug : voir buzhug.
(12) Troc’hañ brochig da : voir brochig.
- troc'hantenntroc'hantenn
voir troc'hadenn
- troc'her
- troc'her-buzhugtroc'her-buzhug
m. fam. Surnom des paysans.
●(1872) GAM 80. Mab eun Trouc'her buzuk. ●(1876) TDE.BF 642a. Trouc'her-buzug, s. m. A la lettre, coupeurs de vers de terre. Ce mot se dit, en plaisantant, d'un laboureur ou cultivateur.
●(1907) KANngalon Du 549. unan euz ar rimadellou a oar lavaret avechou an trouc'herien buzug da stanka ho ginou da baotred ker. ●(1908) KMAF 50. N'eus ket warnon tres eun troc'her-buzug. ●(1915) HBPR 190. daouarn eun troc'her buzug.
- troc'her-gouloùtroc'her-gouloù
m. Mouchettes.
●(1868) FHB 169/102b. eun troc'her-goulou pe eun divoucher-goulou a ioa var ar chiminal.
- troc'her-koad
- troc'her-moc'htroc'her-moc'h
m. Castreur de porcs.
●(1876) TDE.BF 642a. Trouc'her-moc'h, s. m., tr. «Celui qui fait métier de tuer les pourceaux.» ●(1877) EKG I 173. hag e ve zoken eun troc'her moc'h e ve. ●(1896) GMB 726. pet[it] tréc[orois] troc'her môc'h est celui qui coupe les verrats.
●(1939) KLDZgwal 126/38. Fañch Gourvest, an trouc’her-moc’h. ●(1942) DADO 12. Kemer da lunedou ha lenn pez a zo skrivet amañ dindan va biz : an trouc’her moc’h eus a Langoad en deus hanter-bruzunet e wreg a daoliou troad skourjez…
- troc'hereztroc'herez
f. –ioù (agriculture)
(1) Faucheuse.
●(1907) BOBL 10 août 150/2f. ar vederez pe troc'herez-ed. ●(1935) BREI 421/4b. aet da heul an droc'herez d'ar park.
(2) Barrenn-droc'herez : barre de coupe.
●(1907) BOBL 10 août 150/2f. Mar labourer en eur prad meinek, sevel c'houin al laonen da krec'h ha plega beg ar varren droc'herez.
- troc'herezhtroc'herezh
m. (?) Action de couper (?).
●(c.1500) Cb. dre troucherez l. lacerue.
- troc'hettroc'het
adj.
(1) Coupé.
●(1633) Nom 97b. Ramale : branche coupée, ou inutile : brancq trouchet, discoultr. ●237b. Concædes : branches d'arbres couppez : branchou guez trouchet.
●(1659) SCger 16b. branche coupée, tr. «branc troc'het.»
●(1905) DIHU 1/7. Lan é er prad é foen trohet. ●(1924) FHAB C'hwevrer 65. gant petra gelei eur biz trouc'het.
(2) (en plt de qqn) Troc'het mat : de bonne taille.
●(1877) FHB (3e série) 39/306b. Markis Pontcallec voa neuze eur paotr a zaou vloaz var'n uguent, braz, kre, troc'het mad, ha kaer neurbet (lire : meurbet).
(3) Castré.
●(c.1718) CHal.ms i. cheual hongre, tr. «marh spaoüet, trouhet.»
(4) Marque de moutons (Ouessant).
●(1985) OUIS 190note. oreille coupée : troc’hed.
- troc'hiellañtroc'hiellañ
v. intr. Bricoler.
●(1970) LIMO 21 novembre. Ni e drohiellè én ur horn park benag get ur strep pe soh un arér merglet. ●Ni e drohiell, tr. «nous bricolons.»
- troc'hiñtroc'hiñ
voir troc'hañ
- troc'holiañtroc'holiañ
v.
I. V. intr.
(1) (en plt d'une charrette) Verser.
●(1790) MG 164. goudé ma vai trehullét er harr.
●(1872) ROU 107b. La charrette va verser, tr. «Troc'heulia a rai ar c'harr.» ●(1876) TDE.BF 633a. Trehollia, v. n., tr. «Verser, parlant d'une charrette.» ●(1878) EKG II 176. ar c'har a droc'holiaz.
●(1906) KPSA 148. a laka ar vag da druc'huill. ●(1923) ADML 55. setu hi o truc'huilha.
(2) par ext. (en plt d'un bateau) Chavirer.
●(1894) BUZmornik 143. Ar vag a droc'holiaz ha Marc'harit a gouezaz enn dour.
●(1931) VALL 116a. Chavirer, tr. «treholia, troc'holia, truilha.»
(3) sens fig. Basculer.
●(1919) FHAB Gwengolo 76. Beziet ez-veo, an den a druc'hulh e spered.
II. V. tr. d.
(1) Verser (une charrette).
●(1907) VBFV.bf 78a. treùélein, v. a., tr. «verser, (en parlant d'une charrette).» ●(1912) AHBT 114. hoand en des er lon de dreuélein er har ! ●(1922) IATA 6. eur c'hoz-mean (...) en divije buhan awalac'h truc'huillet ar c'hiri a vije bet eat varnhan. ●(1958) BLBR 115/4. Kêzig a reas eur paz trumm ha treuz ma oe warnez treugna ar harr.
(2) Renverser, basculer.
●(1918) KZVr 273 - 26/05/18. Treuc'hia, tr. «renverser.»
- troc'holiettroc'holiet
adj. =
●(1906) CDFi 09 juin. ar jadenn pa vez torret a c'heller da zresa, hag ar c'har treuniet da zidreunia. ●(1918) KZVr 273 - 26/05/18. treuc'hiet eo ar c'harr. ●(1919) LZBl Genver 14. rak ar vagik, striz kenan, 'vije trulet ker buan ha me e riskl da veza debret gant ar c'haïmaned. ●(1936) PRBD 88. Ar c'har a oa troc'holiet hag ar paour keas mesvier oa taolet e strad ar ster.
- troc'hus