Recherche 'troidell...' : 9 mots trouvés
Page 1 : de troidell (1) à troidellus (9) :- troidelltroidell
f. & prép. –où
I. F.
A.
(1) Sinuosité.
●(1732) GReg 869b. Sinuositez, plis & detours, tr. «troydellou.»
●(1912) MMPM 63. Goude beza diskwezet dezan (…) an troïdellou rikluz euz he hent.
(2) Endroit dégagé sur le bord d'un chemin pour se garer et permettre le passage de ceux qui viennent en face.
●(1958) ADBr lxv 4/535. (An Ospital-Kammfroud) Les voies charretières dans les bois et les taillis permettent rarement à deux charrettes de se croiser. Un paliatif consiste à ménager de place en place, le long de ces voies, des clairières artificielles auxquelles on donne le nom de troidellou. – Kê beteg an droidell da droi da garr.
(3) (jeu) C’hoari troidell : jouer au cadran, jouer à la loterie.
●(1857) CBF 124. C’hoari troidel, tr. « Cadran muni d’une aiguille et de numéros ou de cartes sur lesquels on place de l’argent. » ●(1876) TDE.BF 640b. C’hoari troidell, tr. «sorte de jeu qui consiste en un cadran numéroté et que surmonte une aiguille tournante.»
B. sens fig.
(1) Détour, biais, prétexte.
●(1958) ADBr lxv 4/535. (An Ospital-Kammfroud) Troidell (...) Détour, biais, prétexte. – Ema adarre o klask digareziou ha troidellou.
(2) Biais pour tromper.
●(1710) IN I 312. hep clasq troïdellou. ●(1732) GReg 54b. Artifice, mauvaise finesse, tr. «troydel. p. troydellou.» ●92b. Biais, ruse frauduleuse, tr. «troydell. p. troydellou.» ●915b. Tergiversation, tr. «Troydell. p. troydellou.»
●(1829) HBM 14. hoc'h oll troïdellou a vezo inutil. ●(1862) JKS 387. a-enep troidellou an drouk-spered. ●(1876) TDE.BF 641a. Troidellou, s. pl. f. Pluriel de troidell. Il s'emploie au sens de rubriques, intrigues.
(3) Hep troidell ebet : sans tergiverser.
●(1847) BDJ 53. Meçzias a hanzao houtho heb troïdel hebed.
(4) Tromperie, ruse, artifice.
●(1864) SMM 20. ar sonch-se a zistacfe he galon dioc'h ar bed hag he droidellou. ●(1876) TDE.BF 640b. Troidell, s. f., tr. «Ruse, artifice ; pl. ou.»
(5) Farce, tour.
●(1924) BILZbubr 43-44/1030. holl ganfarted ar bourk o devoa o feurz en droïdell grêt da Bipi.
(6) (botanique) Liseron.
●(1879) ERNsup 168. troidell, f., lizeron.
II. Loc. prép. E troidelloù.
(1) spat. Aux environs de.
●(1913) FHAB Ebrel 101. E troïdellou Kemperle pe Nizon. ●(1936) CDFi 11 janvier. E trôidellou ar c'harros e vin.
(2) temp. Aux environs de.
●(1910) FHAB Here 311. e troidellou ar bloavez 500.
III. Loc. adv. Dre droidelloù : par ruse.
●(1847) FVR xi. Evel-se dre droidellou, evel ivez dre breder ha fealded ar gristenien (…) e teuaz da dec’het diouz ar maro.
IV. Gouzout troidellou ub. : connaître les menées secrètes de qqn.
●(1890) (L) MOA 339. Je connais ses menées sourdes (secrètes), tr. J. Moal «me a oar he droidellou.»
- troidelladur
- troidellajoùtroidellajoù
pl. Finitions.
●(1905) HFBI 438. tostat à réa all labour vrassa da achui, ne choummé mui némét an troidéllachou da ober.
- troidellamanttroidellamant
m. Troidellamant penn : tournement de tête, étourdissement.
●(1633) Nom 256b. Vertigo : tournement de teste : troidellamant pen.
- troidellañ / troidellattroidellañ / troidellat
v.
I. V. intr.
(1) Entourer.
●(1633) Nom 78b. Corona collaris : chapeau pour enuironner le col : vn tocq euit troidellat voar dro'n gouzoucq.
●(1659) SCger 51b. entourer, tr. «troidella voar dro.» ●175b. troidella, tr. «entourer.»
(2) Biaiser.
●(1732) GReg 92b-93a. Biaiser, n'agir pas sincérement tr. «troydellat. pr. troydellet.» ●(17--) FG II 41. ne droïdellign quet evit e envel deoc'h.
(3) S'entortiller.
●(1910) MAKE 38. Mes petra an tanfoultr a zo o klask troïdella en dro d'am divesker ?
(4) Traîner, rôder.
●(1889) SFA 250. An diaoul (…) a zo bemdez ha bep noz, o troidellat enn dro d'eomp.
●(1907) MVET 24. chomm da droidella er vourc'h pa vo echu an oferen. ●(1921) PGAZ 32. na da droidellat var dro an hostaleuriou. ●(1923) KTKG 10. Doue a les drouk-sperejou da droidellat dre ar bed.
(5) Tourner en rond.
●(1929) FHAB Genver 25. Tremen a ran va derveziou o troïdellat dre ar c'hastell hag o sellout ouz an traou kaer a zo ebarz.
(6) Sinuer.
●(1925) FHAB Mae 186-187. Eur brao oa gwelet o kildrei, o c'hoari an dro, o troïdellat evel eur ster arc'hantet dindan sked an heol, ar prosesionou hirr.
(7) Tournoyer.
●(1633) Nom 245b. Vortex, siue vertex : tournement d'eau : pan deu an mor da troïdellat, an tro ves an dour.
●(1659) SCger 119b. tournoier, tr. «troidella voar dro.» ●125a. viruolter, tr. «troidella.»
●(1866) BOM 22. Ar moged, n'eur droidellad, / O tibrada uz ti ma zad. ●(1876) TDE.BF 641a. Troidella, v. n., tr. «Tournoyer, pirouetter.»
II. V. tr. d. Tromper.
●(1876) TDE.BF 641a. Troidella, v. a., tr. «Tromper en cherchant des détours.»
●(1906) BOBL 24 mars 79/2a. m'en divije kaset da bourmen an drubarded a zeu d'e droidella evid hen lakat da skriva traou hag a zo gwir da veza skrivet gant haillevoded a glas gwerza hor bro. ●(1906) BOBL 30 mars 80/1a. Ar baizanted diot ! troïdellet gant dud du (ar veleien).
- troidellek
- troidellertroideller
m. –ion
(1) Homme retors.
●(1732) GReg 915b. Tergiversateur, terme de pratique, tr. «Troydeller. p. troydelléryen.»
●(1869) HTC 24. Mes Esaü a ieas eur gounnar direiz ennhan : «an troideller fall ! Emezhan, en eur gomz euz a Jacob.
(2) Trompeur.
●(1876) TDE.BF 641c. Troideller, s. m., tr. «Qui biaise et trompe.»
(3) Traînard.
●(1945) DWCZ 61. Izidor n'eo ket eun den fall, nann ; met troideller eo eun tammig.
- troidellerezhtroidellerezh
m.
(1) Tournoiement.
●(1732) GReg 932b. Tournoiement, tour & retour, tr. «Troydellérez.»
(2) Tricherie, tromperie.
●(1864) SMM 89. peur e lessot ho troidellerez ? ●(1869) HTC 162. eun den ha n'euz ket a droïdellerez oc'h he heul. ●(1890) BSS 6. abaoue m'en doa desked, divar e goust, disfisiout anezo a diouall ous o zroïdellerez.
●(1911) BUAZperrot 317. n'eus ket a droïdellerez gantan.
(3) Klask troidellerezh gant ub. : chercher à tromper qqn.
●(1872) DJL 8. Ha peurvuia, ka[er] ve klask troïdellerez ganthan, n'eo ket brao he dortullia.
- troidellustroidellus
adj.
(1) Trompeur.
●(1868) FHB 161/35a. dre gomzou troidellus.
●(1905) HFBI 304. comzou troidéllus ar véléien. ●(1906) KANngalon Kerzu 270. nag a gomzou troidelluz a zibuno. ●(1907) KANngalon Genver 312. deseo an dud gant lezennou troïdelluz. ●(1907) KANngalon C'hwevrer 322. e vez livet deomp eur maread gevier etouez kalz komsou troidelluz. ●(1925) FHAB Gwengolo 343. Gret e voe d'ezi kalz goulennou troidellus.
(2) (en plt d'un chemin, d'un cours d'eau) Sinueux, tortueux, tortu.
●(1732) GReg 869b. Sinueux, tr. «Troydellus.» ●929b. Tortueux, euse, qui va en tournant, tr. «Troydellus.» ●Une Riviere tortueuse, tr. «Ur rifyer troydellus.»
●(1890) MOA 170a. Plein de circuits, tr. «troidelluz.»
●(1904) KANngalon Du 254. ruiou striz ha troidelluz kear. ●(1924) CBOU 2/32. er ruiou troidellus.