Recherche 'urzh...' : 10 mots trouvés
Page 1 : de urzh (1) à urzhidigezh (10) :- urzhurzh
m./f. –ioù
I.
A.
(1) Ordre, rangement.
●(1499) Ca 80b. Eurz. g. ordre. l. hic ordo / inis. ●(c. 1501) Donoet 23-7-8. urz an prepositiff, urz an subiunctiff h[ac] / urz an comun, tr. « L’ordre du prépositif, l’ordre du subjonctif, et / l’ordre du commun » ●(1633) Nom 120b. Lana rudis, cui facta, vel neta opponitur, lana infecta : laine non encore mise à point : glan na ve hoaz en vrz ma ranquer. ●189a. Acies : armée en ordre : armè en vrz.
●(1659) SCger 86a. Ordre, tr. «Vrz, p. iou.» ●86b. mettre ordre, tr. «lacat vrz.» ●176b. Vrz, tr. «Ordre.»
●(1834) HEB 379. Goude be zalaquet urz vad en e gouent, goude beza etablisset ur reglen vad e-touez e religiuset, e quemeras ar resolution da vont da Rom evit bisita ar beyou eus an Ebestel Sant Per ha Sant Paul, hac ar plaçou all santel pere so var dro Rom.
●(1921) PGAZ 103. ar peoc'h hag an urz vad. ●(1924) FHAB Eost 313 . Eneb d'an dizurz rik, e fell adsevel an urz rik !
(2) Lakaat urzh war ub. : mettre de l'ordre parmi.
●(1908) FHAB Gouere 202. safari gwalc'h o c'halon, eb ma ve den aliès da lakat urs varno.
(3) Kemer urzh war ub. : prendre exemple sur qqn.
●(1964) BRUD 17/26. Taol evez mad ha kemer urz warnon.
(4) Rang.
●(1659) SCger 101a. rang, tr. «vrz.» ●ranger, tr. «laquat dre vrz.»
B.
(1) Ordre, commandement.
●(1732) GReg 384a. J'ai executé l'ordre qu'il m'avoit donné, tr. «Sicutet am eus e urz.» ●677b. Ordre, commendement, tr. «urz. p. urzou. Van[netois] urh. p. urhëu.»
●(1854) MMM 19. An oll droupou o vesa recevet urs da ziloja.
●(1911) SKRS II 63. dre urz ar vandarinet.
(2) (droit) Terriñ un urzh : casser une sentence.
●(1852) MML 2. evit ma lacaje ar roue da derri an urs a varo pehini en doa douget. ●(1892) CDFi 22 octobre, 1d. Goude beza klevet eur bern kaosiou aner, n’he deus [= ar c’houarnamant] ket gellet rei he ger da vad, na dougen urz ebed, evit barn hag echui afer Karmaux.
(3) (droit) Dougen (un) urzh : prendre, édicter une sentence.
●(1852) MML 2. evit ma lacaje ar roue da derri an urs a varo pehini en doa douget.
●(1911) BUAZperrot 21. Maximin a lakeas da dalvezout an ursiou striz a ioa bet douget gant an impalaëred all en e raok.
(4) War urzh ub. : sur l'odre de qqn.
●(1883) MIL 175. Deis ar gouel, he vansounerien a deuas eta, var he urs, da labourat.
II. Droit (de faire qqc.).
●(1909) FHAB Kerzu 363. Urz emezo emichans da glask sikour ?
III. (religion)
A.
(1) Ordre religieux.
●(1612) Cnf 36a-b. mar deo bellec, pé cloarec constituet en vn vrz sacrr bennac, pé manach, pé religius. ●(1633) Nom 113b. Toga, palmata, picta, trabea : robbe de l'ordre : sæ an vrz.
●(1732) GReg 614a. Les quatre Ordres mendians, tr. «Ar pévar urz qesteuryen.» ●677b. L'Ordre de Saint Benoît, tr. «Urz Sant Beneat.» ●Les Ordres Religieux, tr. «an urzou a Religiused.» ●(1790) Ismar 429. Bout-ç'ou seih Urh : puar e hanhuér Urheu bihan ; ha tri e hanhuér Urheu bras.
●(1868) FHB 186/239b. Ar pevar urs bihan. ●(1882) BAR 231. eun urz relijiuz. ●(1888) LTU 7. ann trede euz a dri Urs (...) sevel tri Urs Relijiuset.
●(1909) MMEK 233. Sant Franses en doa savet diou urz. ●(1911) BUAZperrot 425. eun urz menec'h. ●184. nevezi tri urz sant Fransez. ●(1915) MMED 240. en eun urz menec'h, striz ar reolen ennan. ●(1928) BFSA 134. Aotrea a reas diou Urz nevez-savet. ●(1935) ANTO 35. Ar menec’h : leaned, leanezed, relijiuzed a bep urz, p’en em roont da Zoue, a ra ar gwestlou a sentidigez, a c’hlanded (chasteté) hag a baourantez. ●(1945) GPRV 165. An Teir urz brudet.
(2) Urzh bihan, munut : ordre mineur.
●(1909) FHAB C'hwevrer 45. goude beza resevet an urziou munut. ●(1914) KANNgwital 135/377. An Urziou munut. (...) Ped urz munut zo ? – Pevar : porzier, lenner, stolier, akolit. ●(1935) BREI 390/4a. An Urziou bihan da 40 kloareg. ●(1936) BREI 441/3b. 31 kloareg o deus digemeret an Urziou bihan.
(3) Urzh bras, meur, sakr : ordre majeur.
●(1914) KANNgwital 136/389. An Urziou huela a vez galvet an Urziou Sakr. Tri zo anezho : an Abostoler, an Avieler hag ar Velegiach. ●(1914) KANNgwital 137/401. Ar c'henta eo eus an tri urz meur. ●(1914) KANNgwital 139/426. resevet an urziou braz.
(4) Sakramant an Urzh : sacrement de l’ordre (imposition des mains).
●(1900) MSJO 226. Jesus a lavare d'he Ebestel goude beza roet Sakramant an Urs.
B. [type d’ordre religieux]
(1) Urzh sant Frañsez : ordre des franciscains.
●(1893) IAI 114. sant Bonavantur euz a urz sant Fransez.
(2) Urzh an Dreinded Sakr : ordre de la sainte Trinité.
●(1893) IAI 124. urz an Dreinded zakr.
(3) Urzh Marc’heion : odrdre de chevalerie.
●(1893) IAI 125. Tri urz Marc’herien.
(4) Trede-Urzh : Tiers-Ordre (franciscain).
●(1893) IAI 113. hanvet Trede-urz, evit ar re oll, gwazed pe verc’hed, ne ellent ket kuitaat ar bed.
C. [au plur.] Kaout an urzhioù diwezhañ : être extrémisé.
●(1931) VALL 288. être extrémisé, tr. «kaout e urziou diweza.»
IV. (chevalerie ; histoire) Urzh an Ermin(ig) : Ordre de l’Hermine.
●(1744) L’Arm 260b-261a. Ordre, Chevalerie (...) De l’Hermine, (en 1365. par Jean. V. Duc de Bretagne, dit le Vaillant.), tr. «Urh enn Hêrmine.»
●(1941) FHAB Gwengolo/Here 80a. tro-c’houzoug urz an erminig.
- urzhañ .2urzhañ .2
voir eurc'hat
- urzhañ / urzhiañ .1urzhañ / urzhiañ .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Ordonner, arranger, organiser.
●(1857) HTB 76. urza hon afferou.
●(1902) LZBt Du 19. vel ma c'her da welet, Doue a urze peb tra evit ar gwella. ●(1903) MBJJ 3. Ar re-man eman war o c'hont urzan pep tra, hag hen ober a reont mad-tre. ●95. urzan peb tra en kær hag er vro stag outi. ●(1912) BUAZpermoal 807. urzan 'vel zo dleet manati Cerfroid. ●(1920) LZBt Meurzh 15. netra d'ober nemet nêtat hag urzan peb tra e-barz. ●(1924) FHAB Genver 2. urza va frezegenn. ●(1931) VALL 37a. Arranger, tr. «urzia.» ●515b. Ordonnancer, tr. «urzia.» ●Ordonner, disposer, tr. «urzia.» ●(1935) BREI 424/3c. Ret eo boda, urzia an engroez micherourien.
(2) (religion) Ordonner.
●(1907) PERS 56. An Aot. Vianney a oue eta urzet Abostol. ●(1931) VALL 515b. Ordonner ; conférer les ordres, tr. «urzia.»
(3) Élever (des enfants).
●(1971) BAHE 68/25. ar vugale-se ne vezont ket urzhiet (urjet, hervez an distagadur tregeriek) Ar vugale-se n'int ket urzhiet-mat, renet-mat gant o zud, desavet evel ma'z eo dleet.
II. Ordonner (de faire qqc.).
●(1852) MML 153. contant ec'h oun da ober ar pes a vo urzet d'hîn. ●(1896) LZBt Mae 7. urzet e 'noa lac'ha kement Bagaya e oa 'nhe rouantelez.
●(1922) SAIL 7. Iltud a zavas eun iliz evel ma oa urzet d'ean.
- urzhaz
- urzher
- urzhet
- urzhiadur
- urzhiañurzhiañ
voir urzhañ
- urzhiata
- urzhidigezhurzhidigezh
f.
(1) Ordre.
●(1931) VALL 515b. Ordre mis dans qqc., tr. «urzidigez f.»
(2) (religion) Ordination.
●(1732) GReg 677a. Ordination, tr. «Urzidiguez.» ●Monseigneur l'Evêque va bien-tôt faire l'Ordination, tr. «An autrou 'n escop a yelo souden da ober an urzidiguez.»
●(1931) VALL 515b. Ordination, tr. «urzidigez(-veleg) f.»