Recherche '"yalc'h"...' : 10 mots trouvés

• yalc'h
  yalc'h

  f. yilc'hier

  I.

  (1) Bourse.

  ●(1499) Ca 208b. yalch. g. bourse. ●(c.1500) Cb [yalch]. yalch. g. bourse. ●g. petite bourse. b. yalchic. ●g. faire bourses. b. ober yelchier. ●(1633) Nom 119a. Crumena, marsupium : vidulus : sacculus, loculus, mantica : bourse : yalch. ●(1647) Am 702. Ead he va drouin, chetu me dinet. / Nemeux na baguet, yalch, na bougeden, tr. «Mon havresac s'en est allé, me voici (?) renversé (?). / Je n'ai ni sacoche, ni bourse, ni bougette.»

  ●(1659) SCger 16b. bourse, tr. «ialc'h, pl. ilc'hier.» ●(1741) RO 2105. Troherien ar jilher. ●(1744) L'Arm 36a. Bourse, tr. «Yalh.. yalheu. f.»

  ●(1834) SIM 151. abars nebeut e voe disec'het yalc'h Jerom. ●(1849) LLB 80. Hag é honèt méhus ha skan a ialh de gêr. ●(1868) FHB 204/379b. Perak ne zigorit-hu ket frank ho ielc'hier ? ●(1897) EST 18. Monet, goleit a véh, ha skan a ialh d'er gér.

  ●(1907) PERS 368. dilasa meur a yalc'h. ●(1908) PIGO II 8. 'n eur flouran gant e zorn kof ar yalc'h en e c'hodel. ●(1913) FHAB Mae 154. heb dilasa o yalc'h.

  (2) Paotr-e-yalc'h : homme avare.

  ●(1879) ERNsup 170. un avare, un accapareur (...). On dit encore paotr he ialc'h, Trévérec, (petit Trég[uier].

  (3) Paotred an troc'h-yalc'h =

  ●(1908) FHAB Even 177. lakaat sao dindan zeuillou potred an troc'h-ialc'h ha foet-ho-zrantel ne roont fors penoz forani danvez ar vro.

  (4) Ober yalc'h a-dreñv : économiser en cachette (de son époux, –se).

  ●(1896) GMB 330. Pet[it] Trég[uier] ober ialc'h adré, litt. «faire bourse par derrière», se dit d'une femme qui fait des économies en se cachant de son mari.

  (5) (jeu) Blouse d'un billard.

  ●(1732) GReg 99a. Blouse, trou d'un billard, où on jette la bille, tr. «Yalc'h ur billard. p. ilc'hyer ur billard.»

  (6) (politique) Ministr ar Yalc'h : ministre des finances.

  ●(1941) ARVR 23/3b. ministr ar Yalc'h.

  (7) (anatomie) Yalc’h ar bouzelloù : anse intestinale.

  ●(c.1500) Cb [yalch]. g. la bourse des boeyaulx. b. yalch an bouzellou.

  II.

  (1) Bezañ an diaoul en e yalc'h : voir diaoul.

  (2) Na vezañ e deod en e yalc'h : voir teod.

• yalc'h-ar-person
  yalc'h-ar-person

  f. (botanique)

  (1) Bourse-à-pasteur Capsella bursa-pastoris.

  ●(1732) GReg 111b. Bourse à l'Evêque, tr. «Yalc'h ar persoun.»

  (2) Mâche, broussette, boursette Valerianella carinata..

  ●(1879) BLE 371. Mache. (Valerianella. L.) Ialc'h ar person.

• yalc'h-eskob
  yalc'h-eskob

  f. (botanique) Mâche, broussette, boursette Valerianella carinata.

  ●(1752) PEll 448. Ialc'h-Escop, Herbe nommée vulgairement Boursette, autrement Bourse à l'évêque, ce que signifie ce mot Breton composé.

• yalc'h-vutun
  yalc'h-vutun

  f. yilc'hier-butun Blague à tabac.

  ●(1869) TDE.FB 107a. Blague, s. f. Sac à tabac, tr. «ialc'h vutun, f.» ●(1895) FOV 262. E ten é yalh butum eit rostein ur bimpa.

  ●(1914) FHAB Genver 25. e yalc’h-vutun hag e gorn e godel gleiz e jupen. ●(1931) DIHU 241/292. Pe huélas me ialh butum. ●(1942) DADO 21. Erru eo gwall voan da yalc’h vutun, emberr pa’c’h in d’ar bourk e prenin evidout eun tamm brao a vutun. ●(1954) VAZA 105. un tamm eus e groc’hen am boa itriket gantañ ur yalc’h vutun.

• yalc'had
  yalc'had

  f. –où

  I.

  (1) Contenu d'une bourse.

  ●(17--) EN 989. eur jalhad arhand guen ! tr. «une boursée d'argent blanc !»

  ●(1849) LLB 1610. é ialhad é kreskein. ●(1868) FHB 190/272b. cavet ar ialc'had arc'hant. ●(1870) MBR 276. diou ialc'had aour hag arc'hant.

  ●(1908) PIGO II 6. eur yalc'had arc'hant. ●(1910) MAKE 71. pouez ar yalc'had aour. ●(1929) MANO 66. eur yalc'had vras a arc'hant.

  (2) Ober, sevel yalc'had : s'enrichir.

  ●(1868) FHB 169/97a-b. An tavarnier avad a sestume ato an oll guenneien, hag a zave ialc'hat divar goust an dud keiz-ze. ●(1870) FHB 309/384a. ez ea eno da ober ialc'hat.

  II. par ext.

  (1) Somme d'argent.

  ●(1928) BREI 54/3a. Gant ar yalc'had dastumet evelse e ve roet eun adpae d'an tiegeziou niverus, herve an niver a vugale o deus.

  (2) Bourse d'études.

  ●(1954) BAHE 2/9. ar re a glask ur yalc'had evit ar Studioù Uhel.

• yalc'hañ / yalc'hat
  yalc'hañ / yalc'hat

  v. tr. d. Embourser.

  ●(1732) GReg 331b. Embourser, tr. «Yalc'hat. pr. yalc'het.»

  ●(1931) VALL 77b. mettre dans la bourse, tr. «yalc'ha.»

• yalc'hat
  yalc'hat

  voir yalc'hañ

• yalc'hata
  yalc'hata

  v. intr. Remplir sa bourse en plusieurs fois.

  ●(1924) ZAMA 199. Laou Druilh a yelo evitan hag a yalc'hato en e lec'h. ●(1931) VALL 77b. mettre dans la bourse à coups répétés, tr. «yalc'hata.»

• yalc'her / yalc'hour
  yalc'her / yalc'hour

  m. –ion

  (1) Fabricant ou marchand de bourses.

  ●(1499) Ca 208b. yalcher. g. boursier.

  ●(c.1718) CHal.ms i. bourcier qui fait des bources, tr. «yalhour.» ●(1732) GReg 111b. Boursier, qui fait et vend des bourses, tr. «Yalcher. p. yalchéryen.»

  ●(1931) VALL 77b. Boursier qui fabrique des bourses, tr. «yalc'her pl. yalc'hour pl. ien.»

  (2) Boursier dans une école.

  ●(c.1718) CHal.ms i. bourcier dans un college, tr. « yalhour, en hani a endes dret a yalh.»

  ●(1931) VALL 77b. Boursier, qui a une bourse dans une école, tr. «yalc’hour.»

• yalc'hour
  yalc'hour

  voir yalc'her